2022-069 Bijlage 1 - Programmabegroting 2023-2026.pdf
Tekst van het document
Indien nodig zullen we, mede anticiperend op aflopende leningen op middellange termijn, één of meer nieuwe langlopende geldleningen aantrekken. Bij het optimaliseren van het renteresultaat worden voor het aantrekken van geld als gevolg van de liquiditeitspositie meerdere marktpartijen benaderd voor offertes. Aan de hand van deze offertes wordt een keuze gemaakt. De gemeenten zijn verplicht om hun banksaldi aan te houden bij de rijksoverheid, het zogenaamde schatkistbankieren. Hierdoor hoeven wij geen specifiek beleid te hebben voor het uitzetten van overtollige kasgelden.
Gemeente Nijkerk
pagina 67
Programmabegroting 2023
4.4 Risicobeheer De gemeente moet in het kader van het risicobeheer handelen conform de uitgangspunten zoals deze zijn opgenomen in de financiële beheersverordening. In de Wet Fido zijn kaders opgenomen ter beperking van het renterisico op de netto vlottende schuld (kasgeldlimiet) en het renterisico op de vaste schuld (renterisiconorm). Renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is om tot een spreiding binnen de langlopende leningenportefeuille te komen, zodat het renterisico wordt beperkt. De jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen mogen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal.
Bedragen x € 1 miljoen 1. Renteherziening op vaste schuld
2023
2024
2025
2026
0,0
0,0
0,0
0,0
2.
Aflossingen
6,0
5,0
3,8
3,8
3.
Renterisico (1+2)
6,0
5,0
3,8
3,8
4.
Renterisiconorm
21,6
21,6
21,6
21,6
15,6
16,6
17,8
17,8
Ruimte (+) of overschrijding (-)
Relatiebeheer De BNG is de huisbankier van de Gemeente Nijkerk.
4.5 Schatkistbankieren De lagere overheden zijn verplicht overtollige middelen aan te houden bij het ministerie van Financiën, het zogenaamde schatkistbankieren. Om het dagelijkse kasbeheer doelmatig uit te kunnen voeren is een drempelbedrag bepaald wat buiten de schatkist mag worden gehouden: een bedrag van 2% van het begrotingstotaal. De Gemeente Nijkerk mag in 2023 een positief rekening-courantsaldo bij de banken hebben van ongeveer € 2.100.000; Het bedrag daarboven zal dagelijks naar de schatkist worden overgemaakt.
4.6 Renterisicoprofiel In het voorgaande is de technische werkwijze van onze gemeente op het gebied van financiering beschreven. Hierna worden de kansen en bedreigingen voor onze financieringspositie en bijbehorende rentelasten- en baten beschreven. Rentevisie We zien op dit moment dat zowel de korte rente als de lange rente het afgelopen een stijgende tendens hebben gehad. Momenteel zitten wij in een stabiliserende situatie. Om optimaal gebruik te maken van de nog steeds relatief lage rente wordt de maximale ruimte binnen de regels van de Wet Fido benut. We volgen de toenemende onzekerheid van de wereldeconomie, geopolitieke factoren en de economische ontwikkelingen (o.a. de stijgende inflatie) nauwlettend. We willen de gevolgen voor de risico-opslag op eventueel aan te trekken kort en/of lang geld namelijk zo goed mogelijk inschatten. Risicoprofiel De komende jaren zullen wij uitvoering geven aan de Omgevingsvisie en het PRMI. De uitvoering van deze plannen zal gevolgen hebben voor de inrichting van onze financieringsportefeuille. Bij de uitvoering van (en bepaling van het benodigde budget voor) het project zullen wij dan ook rekening moeten houden met de daaruit voortvloeiende financieringskosten ook als deze projecten worden gedekt door aanwending van reserves. Gemeente Nijkerk
pagina 68
Programmabegroting 2023
De ontwikkelingen binnen de bouwgrondexploitatie zijn van groot belang voor het renteresultaat. Aan de ene kant wordt dit veroorzaakt doordat wij op basis van de boekwaarden financieringskosten doorberekenen aan de bouwgrondexploitatie. Vertraging of versnelling van de uitvoering (de boekwaarde verandert hierdoor) heeft gevolgen voor ons netto-renteresultaat en de daadwerkelijke geldstromen. Renteresultaat Schema rentetoerekening De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die moet worden doorberekend
2023 1.528 20 340 0,00% 0 0,00% 0 2,00% 380
2024 1.625 20 350 0,00% 0 0,00% 0 2,00% 380
2025 1.453 20 280 0,00% 0 0,00% 0 2,00% 360
2026 1.053 20 130 0,00% 0 0,00% 0 2,00% 340
De aan taakvelden toe te rekenen rente
1.548
1.635
1.513
1.243
De werkelijk aan taakvelden (programma’s inclusief overzicht Overhead) toegerekende rente (renteomslag)
1.440
1.450
1.450
1.410
Renteresultaat op het taakveld Treasury
-108
-185
-63
167
+ -
Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen (waardering op contant waarde); 2,0% +
4.7
Garantstellingen geldleningen
De gemeente Nijkerk staat garant voor geldleningen die door diverse stichtingen en verenigingen zijn aangetrokken. Op 1 januari 2023 is dit een bedrag van € 2.086.000.
4.8
EMU-saldo (volgt na besluitvorming cijfers)
In onderstaande tabel vindt u de berekening van het EMU-saldo. De berekening van het EMU-saldo is technisch gezien de doorrekening van de kasstroom van de gemeente Nijkerk. Een negatief berekend EMU-saldo is een negatieve kasstroom. EMU-saldo (x € 1.000) 1 (+) 2 (-) 3 (+)
Exploitatiesaldo vóór toevoeging/onttr. Reserves Mutatie (im)materiële vaste activa
4 (-)
Mutatie voorzieningen Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie)
5 (-)
Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en (im)materiële vaste activa Berekend EMU-saldo
Gemeente Nijkerk
2022
2023
2024
2025
2026
-1.335
-148
2.874
3.188
8.000
15.000
-
-4.000
2.746 5.000
300
-2.400
-2.000
-2.000
5.900
-3.900
12.900
-7.000
-15.000
-9.000
0
0
0
0
0
-5.135
-30.448
7.874
20.188
17.154
pagina 69
Programmabegroting 2023
Paragraaf 5
Bedrijfsvoering
5.1 Inleiding Deze paragraaf beschrijft de stand van zaken en de ontwikkelingen in onze bedrijfsvoering. Onze bedrijfsvoering is erop gericht dat we gestelde doelen bereiken tegen reële kosten. In het voorgaande programma Organisatie en Financiën zijn ook een aantal doelstellingen op het gebied van bedrijfsvoering geformuleerd. In deze paragraaf Bedrijfsvoering wordt een aantal thema’s op het gebied van bedrijfsvoering uitvoeriger beschreven.
5.2 Doorontwikkeling van de organisatie De taken en werkzaamheden van de gemeente kenmerken zich, naast de autonome taken, door een veelheid van producten en wettelijke taken die continue veranderen, mede door verdergaande digitalisering. Dit bepaalt een aanzienlijk deel van de werkzaamheden in de organisatie. We doen ons werk met publiek geld en zijn ons daar continu bewust van. Het vraagt een extra verantwoordelijkheid van ons om de goede dingen goed te doen en verstandige financiële keuzes te maken. Er zijn al flinke stappen gezet in de doorontwikkeling van de organisatie zoals met het mijlpalenplan werd beoogd. Het fundament met managementsturing staat. Met het directiebesluit van 15 juni 2022 is definitief afscheid genomen van de zelfsturing. Daarmee is een belangrijke stap gezet. Hiermee zijn we er als organisatie natuurlijk nog niet. Het werken aan een succesvolle flexibele en wendbare gemeentelijke organisatie is een continu proces en digitale volwassenheid is daarbij een voorwaarde. Hoe gaan we dit doen? Om de verdere doorontwikkeling vorm te geven en te begeleiden is, ter opvolging van het mijlpalenplan, het programma Organisatie en Ontwikkeling (OenO) opgezet. Ook in 2023 blijven de eerder benoemde ambities het uitgangspunt. Voor de organisatie betekent dit; wendbaar qua beleid en stabiel qua backbone.
De huidige tijd vraagt steeds vaker dat wij flexibel en wendbaar zijn en ons snel kunnen aanpassen aan veranderingen en nieuwe opgaven waarbij de inwoner en ondernemer centraal staan. Ook betekent dit dat we rekening houden met de verschillende rollen van de gemeente en de inwoners. De doorontwikkeling krijgt vorm vanuit diverse ontwikkellijnen. De daaruit voortkomende hoofddoelen gaan wij realiseren met behoud van het goede uit de periode van zelfsturing. Wij gaan met het programma OenO de volgende hoofddoelen waarmaken: • • • •
• • •
blijvend toekomstbestendig organiseren met gerichte aandacht voor de gewenste houding en gedrag in de organisatie; gerichte afspraken over de bestuurlijke en ambtelijke samenwerking; borging van integraal denken en (samen)werken, onder meer door management sturing en management development; op peil brengen en houden van de digitale competenties breed in de organisatie, onder meer door gerichte ontwikkeling van personeel, aandacht ervoor bij werving en de impact van digitalisering op personeel en organisatie een vast aandachtspunt te maken in alle ontwikkelingen en veranderingen; grip op vraagsturing en capaciteit van de organisatie door uitbreiding van de beschikbare dashboards en (managent)informatie; verder ontwikkelen en professionaliseren van opdrachtgeverschap, opdrachtnemerschap, rolduidelijkheid en rolhygiëne; verder ontwikkelen en professionaliseren van digitaal, projectmatig en programmatisch werken.
Wat mag dit kosten? In het Mijlpalenplan heeft uw raad hiervoor een budget beschikbaar gesteld. Dit budget is nodig voor het blijvend doorontwikkelen van de organisatie. Het betreft hier projectgeld voor de niet-autonome ontwikkelingen. Wij verwachten jaarlijks een bedrag nodig te hebben voor het ten uitvoer brengen van het programma OenO. Wij denken aan initiatieven voor het binden en boeien/verbinden en groeien (ontwikkeling medewerkers). Het implementeren van dienend leiderschap en rolontwikkeling, waaronder het versterken van het middenmanagement en de rol van de directie door middel van een management development traject. Maar ook Gemeente Nijkerk
pagina 70
Programmabegroting 2023
de meer praktische zaken die als acties vanuit het programma OenO worden aangestuurd, waaronder bijvoorbeeld het ontwikkelen en professionaliseren van digitaal, projectmatig en programmatisch werken (opleiding en training). Daarnaast is een deel van de doorontwikkeling gericht op strategische personeelsplanning, de juiste medewerker met de juiste vaardigheden op de juiste plek. Dit zal gepaard gaan met ontwikkelbudget. Als een medewerker binnen de eigen organisatie geen kans van slagen heeft is er budget nodig voor mobiliteitstrajecten en begeleiding naar een volgende loopbaanstap. Per traject is hier vaak een aanzienlijke investering mee gemoeid. We willen hier in de begroting een PM post van drie tot vijf trajecten voor opnemen.
5.3 Formatie Er is nog steeds sprake van een krappe arbeidsmarkt. Dit heeft tot gevolg dat ook ons personeel kansen zoekt buiten de gemeente Nijkerk. Werving en selectie ter vervanging van bestaande en nieuwe vacatures vraagt de nodige inzet, mede door het feit we niet altijd met geschikte kandidaten in contact komen. Ondertussen blijft ook de markt voor inhuur krap, waardoor tarieven hoog zijn. Er wordt gestaag gewerkt aan het duurzaam invullen van vacatures. Formatie Vastgesteld in formatieplan (a) Waarvan tijdelijk Waarvan structureel Aantal vacatures per 1-9-2022
304,6 2,0 302,6 25,3
5.4 Intergemeentelijke samenwerking bedrijfsvoering (BLNP) Per 1 januari 2017 werken de gemeente Bunschoten, Leusden, Nijkerk en Putten samen op het gebied van bedrijfsvoering. De samenwerking is aangegaan omdat er voordelen en resultaten kunnen worden behaald op de zogenaamde 4K’s: • een betere kwaliteit van dienstverlening; • een minder kwetsbare positie bij een toenemend takenpakket en de eisen die daaraan gesteld worden; • een kostenbesparing door gezamenlijke inkoop, standaardisatie en harmonisatie van werkzaamheden; • een grotere kans voor het personeel in (door-) ontwikkeling en breedte en diepte in het takenpakket. In 2021/2022 zijn wij op onderdelen van de samenwerking tegen de grenzen van de mogelijkheden aangelopen gelet op de AVG en de Regeling Zonder Meer. Onze Regeling Zonder Meer (die er eerder was dan de AVG) biedt onvoldoende grond om uitwisseling van persoonsgegevens mogelijk te maken. Inmiddels is een traject gestart om te komen tot een oplossing voor de korte termijn. Ook is een extern bureau gestart met een verkenning naar een duurzame oplossing voor de langere termijn. Samenwerking vindt plaats op de volgende taakvelden: Financiën In 2023 gaan we verder met het harmoniseren van processen waarbij de prioriteit met name ligt bij de basis op orde.
Bij het harmoniseren van processen kijken we eveneens naar verbetering van processen waarbij ook bevindingen van de accountant waar mogelijk worden opgevolgd. Door processen te harmoniseren is onderlinge vervanging tussen de vier gemeenten mogelijk en zorgen we voor vermindering van de kwetsbaarheid. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording (door het college) is binnen BLNP gezamenlijk opgepakt. De wet is inmiddels door het parlement aangenomen maar de invoering is met een jaar uitgesteld. Dit betekent dat de wijzigingen voor het verslagjaar 2023 van kracht zijn. We hebben het voornemen om het verslagjaar 2022 als pilot te gaan gebruiken. Het opgestelde gezamenlijke beleidskader zal in het najaar aan de auditcommissie worden aangeboden.
Gemeente Nijkerk
pagina 71
Programmabegroting 2023
ICT In 2023 willen we binnen het taakveld ICT verder doorgroeien op de afgesproken onderdelen zoals: • We ontwikkelen gezamenlijke beleid en werken samen de I-visie voor de vier gemeenten uit. • De technische implementatie van Wet Open Overheid (WOO). • De steeds toenemende cybercriminaliteit noopt ons zeer attent te blijven op de digitale weerbaarheid van onze omgevingen. Dat vergt meer aandacht en ontwikkeling van kennis en bewustwording bij alle medewerkers op het onderdeel veiligheid. • Het beheer en gebruik van de data wordt steeds belangrijker. Dat vraag meer aandacht voor het respecteren van de persoonsgegevens als onderdeel van de data die we beheren in het kader van de AVG en de ethische aspecten die daarbij een rol spelen. • In het technisch beheer gaan we door met het verder afstemmen van de technische keuzen en het toegroeien naar een uniforme architectuur. De basis moet op orde blijven ook al zijn er nieuwe technische ontwikkelingen. • De werkplek wordt hybride (op meerdere plekken moet kunnen worden gewerkt). De eisen nemen toe, dat vraagt meer ondersteuning die geboden moet worden maar ook meer digitale zelfredzaamheid bij alle medewerkers . De focus zal de komende jaren blijven liggen op: • de uitbouw van de BLNP-Office 365 omgeving: De samenwerkingsomgeving wordt de centrale kolom in de samenwerking.
Successievelijk worden daarbij nieuwe diensten aangeboden zoals telefonie, andere communicatiemiddelen, meer uniformiteit van opslag van bestanden, samenwerking aan bestanden en archiefmogelijkheden naar zaaksystemen; • de technische ontwikkelingen die steeds sneller gaan en waarop we zullen blijven anticiperen; • De beleidskeuze ‘Cloud tenzij’: De applicaties zullen meer op afstand komen en dat betekent een successievelijke afbouw van de eigen omgevingen. Naast de applicaties worden ook desktops en storage mogelijkheden vanuit de Cloud aangeboden. Dat gaat leiden tot een geleidelijke afbouw van de eigen (on premisse) serverparken. Wat de budgettaire effecten van deze ontwikkelingen zijn is op dit moment niet goed in te schatten. Deze effecten zullen de komende tijd in beeld worden gebracht. HRM Ook het jaar 2023 staat in het teken van harmoniseren, zowel binnen de personeels- en salarisadministratie als binnen het team HR-Beleid en Advies. Een continu proces, waarbij net als in de afgelopen periode sprake is van doorontwikkeling van het e-HRM systeem dat de vier gemeenten gebruiken. De implementatie van modern HRbeleid, - instrumenten en processen heeft impact op de hele organisatie en vraagt om zorgvuldige afstemming en fasering.
Dit zien we bijvoorbeeld terug in het harmoniseren van de arbeidsvoorwaarden van de vier gemeenten waarover wij eind 2022/begin 2023 een besluit gaan nemen. Investeringen in een modern en professioneel HRM zien we als een noodzaak én een kans om te zorgen voor een goede en concurrerende arbeidsmarktpositie en behoud van gemotiveerd personeel. Zo vraagt de huidige krapte op de arbeidsmarkt om een doelgroepgerichte en onderscheidende arbeidsmarktcommunicatie. Het verder implementeren van aanbevelingen uit een afstudeeronderzoek uit 2022 op dit onderwerp is een van de prioriteiten. Verder werken we aan versterking van de verzuimaanpak met de gemeenschappelijke arbodienst en vernieuwing van de gesprekscyclus tussen medewerkers en management. Zo zijn en blijven we als vier gemeenten een aantrekkelijke werkgever! Juridische zaken Ook in 2023 zal Juridische zaken BLNP zich inspannen om te komen tot een BLNP-brede uitvoering van de juridische dienstverlening in de vier gemeenten zoals we dat hebben vastgelegd in het jaarplan. Voor het komende jaar leggen we daarbij o.a. de focus op de volgende onderwerpen: • de standaard borging van privacyaspecten bij de start van projecten; • in 2022 hebben we uitvoering gegeven aan de start en uitrol van de Wet Open Overheid (WOO), waarbij het ‘need to have’ voorrang heeft gekregen.
In 2023 willen we daar een volgende stap in zetten met een verdere borging/inbedding van de WOO binnen de vier organisaties; • we blijven toewerken naar (verdere) uniformering en integraal gebruik van zaaksystemen; • teamontwikkeling JZ BLNP; • een goede balans behouden tussen enerzijds ad-hoc crisisinzet en anderzijds inzet van mensen en middelen op reguliere werkzaamheden en ontwikkelopgaven.
Gemeente Nijkerk
pagina 72
Programmabegroting 2023
Informatieveiligheid Afgelopen jaar hebben we gezien hoe groot de impact van een kwetsbaarheid als Log4j kan zijn in diverse gemeentelijke informatiesystemen. Ook zijn er afgelopen jaar meer gerichte phishing aanvallen geweest dan de voorgaande jaren. Hoe gaat de gemeente om met deze dreigingen? De acties en ontwikkelingen die worden uitgevoerd om maatregelen te nemen tegen dergelijke dreigingen zijn gebaseerd op de verplichte overheidsnorm voor informatieveiligheid, de Baseline Informatiebeveiliging voor de Overheid (BIO). Op basis van de BIO wordt periodiek een risicoanalyse gemaakt, op grond daarvan maakt de gemeente keuzes voor het implementeren van maatregelen. Met behulp van een actieplan en het uitvoeren van interne audits, zoals de Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA), houden we de voortgang in de gaten. Door het voldoen aan de BIO-normen zal de weerbaarheid verder toenemen. De komende tijd wordt extra ingezet op bewustwording door middel van nieuwe e-learning modules met aansprekende praktijkvoorbeelden. Er wordt verder gegaan met het vastleggen van BIO-verplichtingen in beleid en het professionaliseren van processen. In verband met het vastlopen van de gezamenlijke aanbesteding met de VNG over het aanschaffen van een netwerkmonitoring systeem (onderdeel van GGI-Veilig), wordt in 2023 in de BLNP-samenwerking onderzoek gedaan naar een nieuwe oplossing.
Deze SIEM/SOC oplossing helpt digitale dreigingen te herkennen en zo te voorkomen. Een aandachtspunt komend jaar is het implementeren en uitvoeren van het loggingbeleid. Dit loggingbeleid beschrijft de uitgangspunten van en kaders voor logging in de BLNP-samenwerking. Daarmee wordt aangegeven hoe bepaalde maatregelen van het BIO-beleid per gemeente worden ingevuld.
5.5 Planning en control Een goede beschrijving van relevante bedrijfsprocessen en monitoring hierop, dient verschillende doelen. Enerzijds ligt hier een taak die nodig is om een goedkeurende verklaring van de accountant te krijgen. De eisen op dit vlak nemen steeds verder toe. Zoals het er nu naar uitziet zullen we in 2024 als college een expliciete rechtmatigheidsverantwoording moeten afleggen (over het boekjaar 2023). Hier bereiden we ons al sinds 2020 op voor. In dit kader gaan we ook ons inkoopproces verbeteren. Onder andere de rapporten van onze accountant leveren aanknopingspunten voor deze verbetering. Eisen worden ook strenger voor de monitoring als het gaat om het voldoen aan de regelgeving op het vlak van de informatieveiligheid en de privacy (control). Tegelijkertijd geeft de monitoring ook inzicht in wat we doen en kunnen we hier transparant over communiceren (intern, met andere organisaties en met de samenleving). Om dit effectief te doen is het belangrijk dat de verschillende monitoringinstrumenten onderling zijn afgestemd en zijn gestroomlijnd met de P&C-cyclus. Reguliere monitoring vindt plaats via de P&C-cyclus. Daarnaast werken we naast de reguliere P&C-cyclus met een monitor Sociaal domein omdat het hier om relatief nieuwe taken gaat die (landelijk) in beweging zijn met een grote budgettaire impact.
5.6 Nieuwe huisvesting In januari 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met het definitief ontwerp van het nieuwe gemeentehuis en ook een investeringskrediet beschikbaar gesteld. Via een aanbestedingsprocedure is in maart 2022 een aannemer geselecteerd. Bij het opstellen van deze tekst voor de begroting worden in het bouwteam, samen met de aannemer, de tekeningen en de aannames doorgerekend om de aanneemsom te bepalen. Het is op dit moment moeilijk in te schatten welke effecten de ontwikkeling in de markt door invloeden van covid19 en de oorlog in Oekraïne op het project hebben als het gaat om prijs en planning. In het nieuwe gemeentehuis komen een aantal parallel lopende projecten samen die elkaar aanvullen om het kantoorconcept zo goed mogelijk te laten werken. Het werkplekconcept, faciliteren thuiswerkplek, digitalisering van de processen en het dienstverleningsconcept zijn hiervan enkele voorbeelden.
Gemeente Nijkerk
pagina 73
Programmabegroting 2023
5.7 Dienstverlening De klant staat centraal bij onze dienstverlening. Onze houding is vriendelijk en bereikbaar. We denken vanuit de klant, zijn efficiënt, begrijpelijk en duidelijk. Gastvrijheid (‘hospitality’) is wat doorklinkt in ons contact met de inwoner. Elke medewerker is aanspreekbaar op zijn of haar dienstverlening. Vanuit ons dienstverleningsconcept verbeteren we de kwaliteit van onze dienstverlening. Vanuit dit dienstverleningsconcept zijn we gestart met twee projecten namelijk het project servicecentrum waar op termijn alle producten en diensten die eenvoudig en snel afgedaan kunnen worden samenkomen. Daarmee wordt de inwoner zoveel mogelijk bediend in één contactmoment. Daarnaast is het project Omnichannel gestart. Omnichannel is als visie door de directie omarmd en gaat ervan uit dat je de klant centraal stelt en dat die klant hetzelfde antwoord krijgt via welk kanaal hij of zij dan ook binnenkomt. Hierbij zijn een aantal quick wins benoemd die opgepakt gaan worden. Ook wordt er een spoorboekje gemaakt voor de langere termijn. Kanalen samenbrengen is hierbij essentieel als ook keuzes gaan maken in de keuze van een kanaal per product. Monitoring is in ontwikkeling waardoor we goed inzicht kunnen gaan krijgen om zo ook te kunnen gaan sturen.
Gemeente Nijkerk
pagina 74
Programmabegroting 2023
Paragraaf 6 6.1
Verbonden partijen
Inleiding
De gemeente Nijkerk wil haar doelstellingen optimaal realiseren. In een groot aantal gevallen is dit op eigen gemeentelijke kracht mogelijk. Er zijn echter ook zaken waar het, uit praktisch en bestuurlijk oogpunt, beter is daarvoor met derden samen te werken. Dit kunnen andere overheden zijn (met name gemeenten en provincies), maar ook niet-overheden. Wanneer een dergelijke samenwerking aan een aantal criteria voldoet, is er sprake van een ‘verbonden partij’. Het aangaan van banden met een verbonden partij komt altijd voort uit het publieke belang. Nijkerk is met haar verbonden partijen actief in meerdere regio’s en provincies. Deze paragraaf geeft het wettelijk kader en de visie op de verbonden partijen weer en toont een overzicht van de bestaande verbonden partijen. In verband met een wijziging van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn de beleidsvoornemens van de verbonden partijen niet vermeld in deze paragraaf, maar opgenomen in de programma’s (samenvoeging van de gemeentelijke beleidsdoelen en de doelen van de verbonden partijen).
6.2
Wettelijk kader
Een verbonden partij is volgens het BBV: een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Onder financieel belang wordt een bedrag verstaan dat onze gemeente aan de verbonden partij ter beschikking heeft gesteld, dat wij niet kunnen verhalen wanneer de verbonden partij failliet gaat, dan wel het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat als de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Onder bestuurlijk belang wordt zeggenschap verstaan, hetzij vanuit van vertegenwoordiging in het bestuur, hetzij vanuit stemrecht. Er zijn twee soorten verbonden partijen: 1. Publiekrechtelijk: het aangaan van samenwerkingsvormen in de publiekrechtelijke sfeer is geregeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Volgens de Wgr kunnen de raad, het college of de burgemeester ’afzonderlijk of tezamen ieder voor zover het de eigen bevoegdheden betreft’ een gemeenschappelijke regeling treffen om één of meer belangen van de gemeente te behartigen. Als het college of de burgemeester tot een gemeenschappelijke regeling wil besluiten, is er vooraf toestemming nodig van de raad. Afhankelijk van de aard van samenwerking kan wel of geen rechtspersoon worden gecreëerd. Wordt er geen rechtspersoon gecreëerd dan bestaat de samenwerking vooral uit overleg.
Wordt er wel een rechtspersoon (een openbaar lichaam) in het leven geroepen, dan is er sprake van verlengd lokaal bestuur; 2. Privaatrechtelijk: Sinds 2002 is het in de Gemeentewet zo geregeld dat het college beslissingsbevoegd is tot het aangaan van privaatrechtelijke verplichtingen. Daaronder vallen ook de besluiten om als gemeente deel te nemen aan privaatrechtelijke ‘verbonden partijen’ zoals stichtingen, verenigingen, vennootschappen en dergelijke. Wel voorziet artikel 160 van de Gemeentewet in een verplichte toezending van het ontwerpbesluit aan de raad en is de goedkeuring van Gedeputeerde Staten nodig. Ontwerpbegrotingen van gemeenschappelijke regelingen De Wgr verplicht besturen van gemeenschappelijke regelingen om hun ontwerpbegroting ten minste zes weken voor de vaststelling toe te zenden aan de raden van de betreffende gemeenten. Dat geldt voor alle gemeenschappelijke regelingen, ook al betreft de samenwerking uitsluitend bevoegdheden van colleges- of burgemeesters. De gemeenteraad heeft dan gedurende zes weken de gelegenheid om bij het dagelijks bestuur zienswijzen in te dienen over de ontwerpbegroting. Het dagelijks bestuur zorgt ervoor dat de ingediende zienswijzen aan het algemeen bestuur worden voorgelegd. De termijn van zes weken noodzaakt tot een praktische werkwijze via de lijst van ingekomen stukken van de raad.
Sommige verbonden partijen bieden daarom de kaderbrief en de begroting gelijktijdig aan, waardoor de termijn van behandeling van de gemeente wordt opgerekt. Nieuw wetsvoorstel: Het wetsvoorstel ‘Versterken van de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen’ is per 1 juli 2022 in werking getreden. De wet versterkt de positie bij besluitvorming en de controlerende rol van Gemeente Nijkerk
pagina 75
Programmabegroting 2023
gemeenteraden door hen meer inspraak te geven bij het treffen van gemeenschappelijke regelingen en bij het nemen van besluiten door de besturen daarvan. Gemeenschappelijke regelingen (GR’en) hebben tot 1 juli 2024 de tijd om het wetsvoorstel te implementeren en de regelingen aan te passen. Het overzicht in § 6.4 geeft onder meer de bestaande gemeenschappelijke regelingen van de gemeente weer en per gemeenschappelijke regeling welk bestuursorgaan bevoegd is.
6.3
Visie op en beleidsvoornemens over verbonden partijen
Om te beoordelen of aan ‘verbonden partijen’ wordt deelgenomen, als dit niet wettelijk verplicht is, heeft het gemeentebestuur de volgende toetsingscriteria vastgesteld: ▪ de taak kan niet of zeer moeilijk door de gemeente alleen worden uitgevoerd; ▪ gezamenlijke uitvoering van de taak levert voor de gemeente een concrete meerwaarde op; ▪ de voordelen van de samenwerking wegen op tegen de nadelen. Het gemeentebestuur van Nijkerk is voorstander van samenwerking binnen publiekrechtelijke kaders. In sommige gevallen is het noodzakelijk om samenwerking op privaatrechtelijk terrein aan te gaan. In dat geval geldt als extra criterium dat samenwerking via publiekrechtelijke weg niet, of slechts zeer moeilijk, mogelijk is. De beoordeling of onze gemeente blijft deelnemen, aan welke vorm van samenwerking dan ook, is een continu proces. Telkens wanneer de gelegenheid zich voordoet, wordt beoordeeld of de samenwerking nog voldoet aan de criteria, of dat de betreffende taken beter op een andere manier verwezenlijkt kunnen worden.
6.4
Lijst van verbonden partijen
De gemeente c.q. de gemeentelijke bestuursorganen zijn deelnemer in de verbonden partijen welke hieronder staan weergegeven, conform het BBV onderverdeeld in de volgende typen verbonden partijen: 1. gemeenschappelijke regelingen; 2. vennootschappen en coöperaties; 3. stichtingen en verenigingen; en 4. overige verbonden partijen. Het nieuwe BBV en de bijlage verbonden partijen Op basis van het nieuwe BBV is de gemeente verplicht om het onderstaande model te vullen. Probleem hierbij is dat op het moment van samenstelling van onze begrotingsstukken de marktpartijen hun begroting 2023 nog niet gereed hebben. Ook de publiekrechtelijke verbonden partijen moeten nog wennen aan een balansverplichting op begrotingsbasis. Daarom hebben wij nog niet alle informatie in het model kunnen invullen. Wij hebben bij de verbonden partijen aandacht gevraagd om zorg te dragen dat wij tijdig de benodigde informatie in ons bezit hebben. Bij de jaarrekening geldt dit argument niet; elke partij heeft deze tijdig aangeleverd. De laatste actuele cijfermatige informatie is dan ook te vinden in de bijlage verbonden partijen jaarrekening 2021 van Nijkerk.
Gemeente Nijkerk
pagina 76
Programmabegroting 2023
1° Gemeenschappelijke regelingen 1. Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden, gevestigd te Arnhem Type
Gemeenschappelijke regeling
Openbaar belang
Het voorkomen en bestrijden van incidenten op het gebied van de openbare veiligheid, hulpverlening en volksgezondheid
Vertegenwoordiging
Burgemeester G.D. Renkema en wethouder A.M.W Rohen
Financieel belang
GGD: verwachte omvang
€
758.000
JGZ: verwachte omvang
€
612.000
RVP/Meningokokken: verwachte omvang €
116.000
BRW: verwachte omvang
€ 2.384.000
Bevolkingszorg; verwachte omvang € Verwachte omvang
Verwacht resultaat 2023
per:
42.000 1-1-2023
31-12-2022
Eigen vermogen
€ 6.255.000
€ 6.822.000
Vreemd vermogen
€ 19.297.000
€ 19.680.000
€0
Beleidsmatige risico’s 2. Regio De Vallei, gevestigd te Ede Type
Gemeenschappelijke regeling
Openbaar belang
Samenwerking op het gebied van afvalverwerking
Vertegenwoordiging
Wethouder C.J. Windhouwer (lid Algemeen Bestuur)
Financieel belang
Verwachte omvang € 6.909
Verwachte omvang
per:
1-1-2023 € 16.034
Eigen vermogen Vreemd vermogen
€ 0.00
31-12-2022 € 29.054 € 0.00*)
Verwacht resultaat 2023
€ -/- 13.020
Beleidsmatige risico’s
Per 2019 zijn de aandelen ARN verkocht. Voortzetting van de regionale samenwerking op afvalgebied in welke vorm en voor welk doel is onderwerp van onderzoek. De kosten van Regio De Vallei voor 2023 komen voort uit de volgende activiteiten: archiefkosten, beleidsadvies en ondersteuning financiële processen (deze drie posten worden ingekocht bij de gemeente Ede) en ondersteuning van de besluitvormingsprocessen (zoals AO's, DB- en ABvergaderingen) en de P&C-cyclus (ingekocht via Regio Foodvalley) en accountantscontrole. Berekend is een begrotingsomvang van € 57.500 voor 2023 (bron: Begroting 2023)
Gemeente Nijkerk
pagina 77
Programmabegroting 2023
3. Regio Food Valley, gevestigd te Ede Type
Gemeenschappelijke regeling
Openbaar belang
Samenwerking op het gebied van economie, werkgelegenheid, ruimtelijke ontwikkeling, wonen en mobiliteit
Vertegenwoordiging
Burgemeester G.D. Renkema (lid Algemeen Bestuur), raadsleden de heer H.J. Bokkers en J.J Lok (leden van het Regiocommissie) Plaatsvervangende leden: S. Ooijevaar en T. van Valkenhoef
Financieel belang
Verwachte omvang € 147.570 inw bijdrage € 45.084 mobiliteitsfonds € 179.484 strategische Agenda
Verwachte omvang
per:
1-1-2023
31-12-2022
Eigen vermogen
€ 5.592.969
€ 5.961.969
Vreemd vermogen
€
€
0
0
Verwacht resultaat 2023
€0
Beleidsmatige risico’s
De Valleihopper (vraagafhankelijk vervoer wordt gecoördineerd vanuit de centrumgemeente Barneveld, het leerlingenvervoer coördineren we zelf als Nijkerk.
4. Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus, gevestigd te Zwolle Type
Gemeenschappelijke regeling
Openbaar belang
Belastingheffing van aantal gemeentelijke belastingen
Vertegenwoordiging
Wethouder A.M.W Rohen (lid Algemeen Bestuur)
Financieel belang
Verwachte omvang € 726.000
Verwachte omvang
per:
1-1-2023
31-12-2022
Eigen vermogen
€0
€0
Vreemd vermogen
€0
€0
Verwacht resultaat 2023
€0
Beleidsmatige risico’s
Het jaarresultaat wordt jaarlijks uitgekeerd aan de partners
5. Omgevingsdienst De Vallei Type
Gemeenschappelijke regeling
Openbaar belang
Vergunningverlening en handhaving op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
Vertegenwoordiging
Wethouder E. Heutink-Wendrich (lid van Algemeen Bestuur)
Financieel belang
Verwachte omvang € 2.566.347
Verwachte omvang
per:
1-1-2023
31-12-2022
Eigen vermogen
€ 306.000
€ 341.000
Vreemd vermogen
€
€
Verwacht resultaat 2023
€0
Beleidsmatige risico’s
-
Gemeente Nijkerk
0
pagina 78
Programmabegroting 2023
0
2° Vennootschappen en coöperaties 6. Leisurelands B.V. (voorheen RGV Holding B.V.) Type
Besloten Vennootschap
Openbaar belang
Bevorderen recreatie
Vertegenwoordiging
Wethouder M. Broekman-van der Pers (lid Aandeelhoudersvergadering)
Financieel belang
Aandeelhouder
Verwachte omvang
Per:
1-1-2023
31-12-2022
Eigen vermogen
€ *)
€ *)
Vreemd vermogen
€ *)
€ *)
Verwacht resultaat 2023
€0
Beleidsmatige risico’s
Begroting wordt niet verstrekt omdat aandeelhouders daar geen zeggenschap over hebben.
° Vennootschappen en coöperaties 7. Parkeerservice U.A. Type
Coöperatie
Openbaar belang
Samenwerking op het gebied van parkeermanagement
Vertegenwoordiging
College, wethouder C.J. Windhouwer
Financieel belang
€ 151.316
Verwachte omvang
per:
1-1-2023
31-12-2022
Eigenvermogen
€0
€0
Vreemd vermogen
€0
€0
Verwacht resultaat 2023
€0
Beleidsmatige risico’s
Op basis van een nieuwe evenredige kostenverdeling stijgen de indirecte kosten van de partners die minder producten afnemen sinds de begroting 2019
8. Gastvrije Randmeren Type
Coöperatie
Openbaar belang
Behartigen van bovengemeentelijke belangen van recreatie en natuurbescherming binnen het gebied Randmeren.
Vertegenwoordiging
Mevrouw M. Broekman-van der Pers
Financieel belang
€ 10.000 (2 stemmen)
Verwachte omvang
per:
1-1-2023
31-12-2022
Eigen vermogen
€ *)
€ *)
Vreemd vermogen
€ *)
€ *)
Verwacht resultaat 2022
€0
Beleidsmatige risico’s
-
*) niet beschikbaar Gemeente Nijkerk
pagina 79
Programmabegroting 2023
3° Stichtingen en verenigingen Geen 4° Overige verbonden partijen Geen
Gemeente Nijkerk
pagina 80
Programmabegroting 2023
Paragraaf 7
Grondbeleid
7.1 Wettelijk kader In de begroting worden in afzonderlijke paragrafen de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten. Deze verplichting volgt uit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de begroting worden per onderdeel de beleidsdoelstellingen duidelijk gemaakt; in de jaarrekening wordt verantwoording afgelegd over de realisatie hiervan. In de toelichting op het BBV worden de volgende onderdelen voor de paragraaf grondbeleid genoemd die tenminste benoemd moeten worden: • een visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van de doelstellingen van de programma’s die zijn opgenomen in de begroting (§ 7.2); • een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert (§ 7.2); • een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie (§ 7.4); • een onderbouwing van de geraamde winstneming (§ 7.5); • de beleidsuitgangspunten omtrent de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s van grondzaken (§ 7.7). Aanvullend wordt ook ingegaan op: • de MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2022 (§ 7.3); • de afdrachten bovenwijkse voorzieningen (§ 7.6).
7.2 Visie en uitvoering van het grondbeleid In de Nota Grondbeleid 2013 (raadsbesluit maart 2013) is de doelstelling als volgt omschreven: “Het beleid dat zich richt op een efficiënte en effectieve inzet van financiële, fiscale en juridische middelen op de grondmarkt, om direct en indirect bij te dragen aan het realiseren van de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen, zoals opgenomen in de Structuurvisie Nijkerk/Hoevelaken 2030. Het grondbeleidsinstrumentarium wordt zo ingezet dat de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen volgens planning kunnen worden gerealiseerd en financieel haalbaar zijn”. De gemeente Nijkerk heeft in de Nota Grondbeleid 2013 gekozen voor een transparant en eenduidig grondbeleid dat strategisch en compact is: • Bij al verworven grondposities voert de gemeente een actief grondbeleid dat gericht is op het uitgeven van grond en om regie te nemen wanneer dat kan en/of nodig is; • De gemeente voert een faciliterend grondbeleid wanneer initiatief van de markt komt en regie niet nodig is of niet gevoerd kan worden, onder meer omdat de gemeente geen of een geringe grondpositie heeft. Als resultaat van de in het verleden gevoerde actieve grondpolitiek beschikt de gemeente Nijkerk over een voorraad aan bouwgrond in exploitatie en strategische gronden.
Voor het kunnen blijven realiseren van alle ambities op het gebied van onder meer wonen, economie en duurzaamheid kan worden overwogen dat de gemeente in de toekomst bij bepaalde ontwikkelingen (weer) overgaat tot strategische verwerving van gronden, zoals recentelijk voor de Stadshaven is besloten. Het beleid hieromtrent zal nader worden uitgewerkt in een nieuwe nota grondbeleid met afwegingskader. Het terughoudende beleid ten aanzien van grondaankopen in de afgelopen jaren heeft tot gevolg dat vaak op andere wijze moet worden gehandeld in de gevallen dat ook particulieren grond in eigendom hebben binnen een exploitatiegebied. Hierbij wordt getracht om met de grondeigenaren een anterieure overeenkomst te sluiten om het wettelijk verplichte kostenverhaal zeker te stellen. Indien dit niet (tijdig) lukt, heeft de gemeente het vaststellen van een exploitatieplan als stok achter de deur. In de praktijk zal dit naar verwachting niet of zelden voorkomen.
7.3 MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2022 De MeerjarenPrognose Grondbedrijf (MPG) wordt tweemaal per jaar opgesteld. De jaarlijks verplichte herziening wordt aangeboden bij de jaarrekening. Daarnaast biedt de gemeente Nijkerk met de tMPG een tussentijds inzicht bij de Programmabegroting. In de MPG wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de financiële en inhoudelijke ontwikkelingen van de grondexploitaties en voorraad aan strategische gronden. Naast de MPG kan eventuele kaderstelling over grondexploitatieprojecten plaatsvinden in de kadernota, bestuursrapportages of in afzonderlijke projectbesluiten. In de MPG wordt uitgebreid geïnformeerd over de belangrijke ontwikkelingen en worden
Gemeente Nijkerk
pagina 81
Programmabegroting 2023
eventuele beslispunten voorgelegd. Om die reden is ervoor gekozen om de paragraaf grondbeleid beknopt te houden.
7.4 Actuele prognose grondexploitaties De grondexploitaties zijn voor het laatst herzien bij de tMPG 2022. Hierbij was onder meer sprake van de aanpassing van budgetten (op basis van actuele inzichten) en uitgiftetempo (op basis van marktontwikkelingen). In onderstaande tabel is de voorziene einddatum per project aangegeven alsook de verwachte eindwaarde en netto contante waarde per 1 januari 2022. Op portefeuilleniveau is sprake van een positief resultaat van afgerond € 12,0 miljoen op netto contante waarde. Hierbij is een onderscheid gemaakt tussen actieve grondexploitaties (GREX) en faciliterende grondexploitaties (FAC). Tabel 7.4.1 Overzicht van grondexploitatieresultaten Type
Einddatum
Eindwaarde
Netto contante waarde
- deelplan 1a (Buntwal)
GREX
31-12-2022
51.000
50.000
- deelplan 2 (Dorp)
GREX
31-12-2022
3.000
3.000
- deelplan 3a (Laakweg)
GREX
31-12-2022
85.000
83.000
- deelplan 3 (actieve grondexploitatie)
GREX
31-12-2027
3.151.000
2.798.000
- deelplan 3 (faciliterende grondexploitatie)
Resultaten Nijkerkerveen
FAC
31-12-2027
7.000
6.000
Nautenaseweg
GREX
31-12-2024
1.501.000
1.414.000
Arkerpoort
GREX
31-12-2023
272.000
262.000
De Flier*
GREX
31-12-2031
4.632.000
3.800.000
Spoorkamp fase 1 + locatie zwembad
GREX
31-12-2031
653.000
536.000
Stadshaven Nijkerk
GREX
31-12-2029
-3.445.000
-2.940.000
- actieve grondexploitatie
GREX
31-12-2027
6.694.000
5.775.000
- faciliterende grondexploitatie
FAC
31-12-2027
90.000
Doornsteeg
Totaal
184.000 11.971.000
* In overeenstemming met het BBV moet voor de waardering van een grondexploitatie worden uitgegaan van een maximale looptijd van tien jaar. Om die reden is voor grondexploitatie De Flier de eindwaarde bepaald per 31-122031. De feitelijk voorziene einddatum is echter 31-12-2034 met een eindwaarde van € 8.719.275.
Verliesvoorzieningen Volgens het BBV dient de gemeente een verliesvoorziening te treffen voor negatieve grondexploitaties ter grootte van het geprognosticeerde verlies. Op basis van het openen van de grondexploitatie Stadshaven Nijkerk is een verliesvoorziening gevormd van € 2,94 miljoen. In onderstaande tabel zijn de wijzigingen per project inzichtelijk gemaakt.
Tabel 7.4.2 Overzicht van verliesvoorzieningen Verliesvoorzieningen
Type
MPG 2022
tMPG 2022
Verschil
Stadshaven Nijkerk
GREX
0
2.940.000
2.940.000
0
2.940.000
2.940.000
Totaal
Strategische gronden Hieronder vallen de gronden die de gemeente Nijkerk momenteel nog niet in exploitatie heeft genomen. In onderstaand overzicht zijn de boekwaarden van de strategische gronden opgenomen.
Gemeente Nijkerk
pagina 82
Programmabegroting 2023
Tabel 7.4.3 Overzicht van strategische gronden Boekwaarde 1-1-2022
Strategische gronden
Mutaties 2022
Boekwaarde na mutaties
Nijkerkerveen - deelplan 2 (Landelijk)
643.000
0
643.000
- deelplan 3**
827.000
-827.000
0
Spoorkamp fase 2*** Totaal
550.000
0
550.000
2.020.000
-827.000
1.193.000
Op totaalniveau resteert nog een boekwaarde van ongeveer € 1,2 miljoen. Als de boekwaarde per complex hoger is dan de marktwaarde, dient in overeenstemming met het BBV een (nadere) afwaardering plaats te vinden. Om die reden zijn eind 2019 taxaties uitgevoerd ten aanzien van de waarde in de huidige bestemming. Uit de taxatie voor deelplan 2 van Nijkerkerveen volgt dat de marktwaarde hoger ligt dan de boekwaarde. Een (nadere) afwaardering is daarom niet noodzakelijk. Voor Spoorkamp fase 2 is nog geen formele taxatie voorhanden. Een afwaardering ligt echter niet voor de hand. De boekwaarde is vergelijkbaar met een agrarische plusprijs, terwijl op basis van de bestemming van de gronden in fase 2 (kantoren, maatschappelijk vastgoed) een aanmerkelijk hogere marktwaarde wordt verwacht. Eind 2022 worden de strategische gronden opnieuw getaxeerd. ** Op 27 januari 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met het openen van grondexploitatie Nijkerkerveen, deelplan 3. De boekwaarde op de gemeentelijke gronden van € 827.000 wordt daarom in 2022 ingebracht. *** Bij de MPG 2021 heeft de gemeenteraad besloten de gronden ten aanzien van fase 2 van Spoorkamp uit de grondexploitatie te halen en tegen boekwaarde over te hevelen naar de voorraad strategische gronden (2021029A). Dit betreft concreet de gronden ten zuiden van de spoorlijn met uitzondering van de locatie van het zwembad.
De locatie van het zwembad was al ontwikkeld per 1 januari 2021 en is daarom nog onderdeel van de grondexploitatie.
7.5 Voorziene winst- en verliesnemingen Winsten en verliezen worden genomen op het moment dat een grondexploitatie formeel door de gemeenteraad wordt afgesloten. Daarnaast stelt het BBV gemeenten verplicht om op basis van de PoC-methode (Percentage of Completion) tussentijdse winsten te nemen bij grondexploitaties met een voorzien positief resultaat. Periodiek wordt bij de vaststelling van de jaarrekening voorgesteld om tot tussentijdse winstnemingen over te gaan. Voorziene winstnemingen Ten aanzien van het begrotingsjaar 2022 is het de verwachting dat drie grondexploitaties met een positief resultaat kunnen worden afgesloten, namelijk Nijkerkerveen deelplan 1a met een voorziene eindwaarde van ongeveer € 51.000, Nijkerkerveen deelplan 2 met een voorziene eindwaarde van ongeveer € 3.000 en Nijkerkerveen deelplan 3a met een voorziene eindwaarde van ongeveer € 85.000. Voorziene verliesnemingen Ten aanzien van het begrotingsjaar 2022 worden naar verwachting geen grondexploitaties met een negatief resultaat afgesloten.
7.6 Afdrachten bovenwijkse voorzieningen Met ingang van 1 januari 2016 is het niet meer toegestaan om een (jaarlijkse) fondsafdracht te doen vanuit een actieve grondexploitatie ten aanzien van bovenwijkse voorzieningen die niet direct zijn toe te rekenen aan deze grondexploitatie. Toevoegingen aan het fonds kunnen alleen nog plaatsvinden via bestemming van het resultaat. Dit is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Bij de tMPG 2018 (raadsbesluit november 2018) is besloten om tussentijdse winsten deels te bestemmen als afdracht aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen. Op basis van de gronduitgifte (uitgegeven vierkante meters) in 2022 zal worden bepaald hoe hoog de fondsafdrachten bij de Jaarrekening 2022 moeten zijn. In totaal wordt voor de looptijd van de grondexploitaties nog een afdracht voorzien van ongeveer € 9,4 miljoen die via de (tussentijdse) resultaatsbestemming moet plaatsvinden.
Gemeente Nijkerk
pagina 83
Programmabegroting 2023
7.7 Risico’s en Reserve Bouwgrondexploitatie De gemeente Nijkerk beschikt over een Reserve Bouwgrondexploitatie. Het primaire doel van deze reserve is het afdekken van tekorten bij negatieve grondexploitaties en het afdekken van exploitatierisico’s. De reserve wordt gevoed door voordelige saldi bij het afsluiten van grondexploitaties en tussentijdse winstnemingen. Op basis van de benodigde weerstandscapaciteit stelt de gemeenteraad jaarlijks de minimale omvang van de reserve vast. Een bovengrens is niet vastgesteld. Dit betekent dat vrij-besteedbare middelen alleen uit de reserve kunnen worden onttrokken na besluitvorming door de gemeenteraad. Per 1 januari 2022 heeft de Reserve Bouwgrondexploitatie een omvang van ongeveer € 14,1 miljoen. Op basis van de risicoanalyse bij de tussentijdse MPG is een gewogen risico-effect bepaald van € 11,7 miljoen. Dit bedrag is echter niet gelijk aan de benodigde weerstandscapaciteit: • In de eerste plaats wordt het gewogen risico-effect per project afgezet tegen het voorziene nettoresultaat. Het nettoresultaat is gelijk aan de verwachte netto contante waarde per project minus de beoogde afdracht in het kader van bovenwijkse voorzieningen. Dit nettoresultaat is feitelijk een eerste buffer om risico’s op te vangen. Voor sommige projecten is het nettoresultaat voldoende om het gewogen risico-effect volledig te kunnen dekken.
Voor andere projecten resteert een netto risico-effect. Op totaalniveau gaat het om een bedrag van ongeveer € 5,7 miljoen. • In de tweede plaats is in overeenstemming met de Nota Risicomanagement sprake van een zekerheidspercentage van 80%. Dit percentage is te verantwoorden aangezien risico’s nooit allemaal tegelijkertijd en/of in hun volledige omvang zullen optreden. Met inachtneming van het zekerheidspercentage resteert een risicoprofiel van ongeveer € 4,6 miljoen. Dit bedrag is als benodigde weerstandscapaciteit aangemerkt. De ratio van het weerstandsvermogen per 1 januari 2022 bedraagt hiermee 3,07. Dit komt overeen met een uitstekende kwalificatie van de reserve. Het is de verwachting dat de ratio de komende jaren ongeveer op hetzelfde niveau blijft liggen. Bij de MPG 2022 was nog sprake van een ratio van 28,61. De lagere ratio is met name het gevolg van een afname van de aanwezige weerstandscapaciteit (openen grondexploitatie Stadshaven Nijkerk met een negatief resultaat) en een toename van de benodigde weerstandcapaciteit (hoger risicoprofiel door openen grondexploitaties Nijkerkerveen deelplan 3 en Stadshaven Nijkerk).
Gemeente Nijkerk
pagina 84
Programmabegroting 2023
Financiële begroting Algemeen De begroting is onderverdeeld in twee delen, de beleidsbegroting en de financiële begroting. Na afloop van het begrotingsjaar wordt het jaarverslag opgesteld. Dit is de verantwoording over de beleidsbegroting. De jaarrekening is de verantwoording op het niveau van de financiële begroting. Deze systematiek volgt uit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten, naar analogie van de jaarstukken van bedrijven die volgens boek 2 van het Burgerlijk Wetboek ook bestaan uit de delen jaarverslag en jaarrekening. De financiële begroting bestaat uit de volgende onderdelen: Uitkomsten 2023-2026 Dit onderdeel vormt een samenvatting van de financiële begroting. Het geeft de budgettaire verschillen weer ten opzichte van de besluitvorming tot en met de raad van 23 juni 2022. Daarnaast geeft dit onderdeel inzicht in de ontwikkeling van de balans als gevolg van de mutaties in deze begroting. Overzicht van baten en lasten 2023-2026 Hierin is in jaarschijf 2023 aangegeven tot welke bedragen de raad het college autoriseert op programmaniveau door het vaststellen van de begroting. Daarnaast wordt inzicht gegeven in het meerjarenperspectief van deze begroting bij het huidig gevoerde beleid. Toelichting op baten en lasten In dit onderdeel zijn opgenomen de uitgangspunten voor opstellen van deze begroting.
Daarnaast wordt inzicht gegeven in de incidentele baten en lasten, de mutaties in de reserves en de arbeidsgerelateerde verplichtingen. Ook zijn in dit deel de investeringskredieten opgenomen. Met het vaststellen van de financiële begroting stelt de gemeenteraad in de jaarschijf 2023 de kredieten voor de investeringen beschikbaar en de aan deze investeringen gerelateerde reserve-onttrekkingen.
Gemeente Nijkerk
pagina 85
Programmabegroting 2023
Uitkomsten 2023-2026 In onderstaande tabel wordt het verschil bepaald tussen de verwachte uitkomsten van de begroting 2023, jaarschijven 2023-2026 ten opzichte van de saldi van de programmabegroting 2022-2025 jaarschijven 2023-2026 tot en met de besluitvorming over de voorjaarsnota 2022. (bedragen x € 1.000) 2023 Saldo begroting 2023-2026 (volgens de voorjaarsnota 2022)
2024
2025
2026
2.821
V
4.039
V
4.160
V
440
V
Ontwikkeling Stadshaven (raad 23 juni)
51
V
49
V
48
V
47
V
Uitbreiding griffie (raad 23 juni)
-84
N
-84
N
-84
N
-84
N
Bijdrage VGGM (raad 23 juni)
-156
N
-156
N
-156
N
-156
N
Verwacht saldo begroting 2023-2026
2.632
V
3.848
V
3.968
V
247
V
Saldo begroting 2023-2026
2.028
V
4.589
V
4.787
V
-1.133
N
Te verklaren verschil
-604
N
741
V
819
V
-1.380
N
De verschillen met budgettair effect van deze beleidsarme begroting worden in onderstaande tabel op hoofdlijnen verklaard. (bedragen x € 1.000) Progr. 1
Omschrijving
2023
Aanpassing verdeelsleutel kosten knooppunt Foodvalley (jeugd)
-50
2024 N
-50
2025 N
-50
2026 N
-50
N
Vanwege de aanpassing van de verdeelsleutel van de kosten voor het knooppunt Foodvalley gaat de bijdrage voor Nijkerk met € 50.000 omhoog. 2.
Jaarlijkse verhoging stelpost Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP)
0
0
0
-156
N
0
0
-50
N
0
0
Het gaat hierbij om de systematische verhoging van het budget voor rente en afschrijving voor het investeringsplan van het IHP. 4.
Areaal ontwikkeling ruimtelijk domein
0
7.
Tijdelijke teamleiders bedrijfsvoering
-230
N
0
-280
N
-400
N
-390
N
-80
N
2.419
V
2.548
V
3.323
V
1.246
V
250
V
-575
N
-700
N
De verwachting is dat onze medewerkers financiën en informatisering in 2024 vanuit BLNP zullen worden aangestuurd. De eerdere verwachting was dat deze overgang al in 2022 was gerealiseerd. In 2023 zijn daarom incidenteel ter overbrugging van deze periode nog twee teamleiders nodig. Deze kunnen niet worden bekostigd uit het reguliere personeelsbudget. a.d.
Renteresultaat Door de rentestijging en ons investeringsprogramma valt het renteresultaat negatief uit. Vanaf 2026 is dit minder negatief vanwege grondopbrengsten.
a.d
Budgettair effect Meicirculaire Gemeentefonds In juli hebben wij u via een raadsinformatiebrief (RIB) geïnformeerd over de positieve uitkomsten van de meicirculaire voor onze gemeente. In 2025 en 2026 is het voordeel € 200.000 hoger vanwege een fout in onze berekening.
a.d.
Verwerking Arbitragegelden Jeugdzorg via het Gemeentefonds
0
Via de provincie hebben we duidelijkheid gekregen op welke wijze de arbitragegelden vanaf 2024 in de begroting mogen worden opgenomen. In de oude situatie mochten wij 75% van bruto toegezegde arbitragegelden ramen. In de nieuwe situatie mogen wij 100% van de netto toegezegde bedragen ramen. Dit Gemeente Nijkerk
pagina 86
Programmabegroting 2023
(bedragen x € 1.000) Progr.
Omschrijving
2023
2024
2025
2026
0
0
0
0
is dus het brutobedrag minus de bezuinigingen die volgens het Rijk op de jeugdzorg gerealiseerd moeten worden. Per saldo heeft dit een negatief effect op onze begroting. a.d.
Meicirculaire en inflatie In de RIB Meicirculaire hebben wij aangeven dat wij vanwege de inflatie een stelpost opnemen van € 1,2 miljoen uit het Gemeentefonds. Van deze stelpost hebben wij inmiddels € 550.000 nodig vanwege bovengemiddelde stijging van prijzen in het sociaal en ruimtelijk domein. Het resterende gedeelte van deze stelpost reserveren wij voor nog onvoorziene kosten als gevolg van de inflatie in 2023. De hogere verwachte energielasten brengen wij ten laste van het begrotingsresultaat.
a.d.
Energiekosten
-2.350
N
-1.600
N
-1.600
N
-1.600
N
162
V
162
V
162
V
162
V
60
V
In deze begroting hebben wij rekening gehouden met de forse stijging van de energielasten (gas en electra). De lagere verwachte kosten in 2024 hebben te maken met de ingebruikname van het nieuwe gemeentehuis. Daarnaast hebben wij de stijging van de energiekosten (€ 150.000) voor de riolering budgettair neutraal in de begroting opgenomen. In 2023 komen deze ten laste van de voorziening riolering. Vanaf 2024 zal deze bij de tariefstelling van de rioolrechten worden betrokken.; a.d.
Hogere OZB-opbrengst In 2021 is onze woningvoorraad sterker toegenomen dan geraamd. Dit leidt tot een hogere OZB-opbrengst van € 162.000 vanaf 2022.
a.d.
Areaal ontwikkeling OZB
0
0
0
a.d.
Hogere opbrengsten gemeentelijke belastingen
57
V
57
V
57
V
57
V
-200
N
-200
N
-200
N
-200
N
Diverse kleine verschillen
-132
N
-26
N
92
V
-69
V
Totaal
-604
N
741
V
819
V
-1.380
N
Op basis van de calculaties van GBLT verhogen wij de opbrengst van de gemeentelijke belastingen met € 57.000. Het gaat hier vooral om de toeristen- en hondenbelasting. a.d.
Doorbelastingsresultaat salarissen Bij de opstelling van deze begroting hebben wij kritisch gekeken naar de doorbelasting van de salarissen naar de gemeentelijke activiteiten. Dit heeft geleid tot een verschuiving van kostendekkende activiteiten (zoals bouwgrond, riolering e.d) naar niet kostendekkende activiteiten. Dit heeft een nadelig budgettair effect op de begroting van € 200.000.
div.
Gemeente Nijkerk
pagina 87
Programmabegroting 2023
Ontwikkeling geprognotiseerde balans Onderdeel van het BBV is om de raad inzicht te geven in de ontwikkeling van de balans. (bedragen x € 1.000) Per 31 december
2023
2024
2025
2026
Activa integraal gefinancierd Onderhanden werk (o.a. bouwgrondexploitatie) Overige activa
145.000 35.000 5.000
145.000 28.000 5.000
141.000 13.000 5.000
136.000 4.000 5.000
Totaal
185.000
178.000
159.000
145.000
Algemene reserves
10.000
14.000
19.000
17.000
Egalisatiereserves
0
0
0
0
45.000
44.000
42.000
40.000
19.000
18.000
16.000
14.000
Langlopende geldleningen (al aangegaan)
37.400
32.400
28.600
25.000
Langlopende leningen (vanuit financieringstekort)
54.900
49.400
31.200
24.500
Activa
Passiva Eigen vermogen
Bestemmingsreserves Voorzieningen Langlopende geldleningen
Overige vlottende passiva
18.700
20.200
22.200
24.500
Totaal
185.000
178.000
159.000
145.000
Gemeente Nijkerk
pagina 88
Programmabegroting 2023
Overzicht van baten en lasten 2023-2026 Tabel 2.2
Overzicht van baten en lasten 2023-2026
Bedragen met een minteken in de kolom saldo betekent een nadelig saldo
lasten
Raming 2023 € baten
lasten
Raming 2024 € baten
lasten
Raming 2025 € baten
lasten
Raming 2026 € baten
saldo
saldo
saldo
saldo
Programma 1. Inclusief
39.917
7.909
-32.008
39.196
7.909
-31.287
39.001
7.909
-31.093
38.956
7.909
-31.047
Programma 2. Energiek
13.892
3.307
-10.585
13.830
3.043
-10.787
13.989
3.043
-10.946
14.119
3.043
-11.076
Programma 3. Duurzaam
7.250
7.475
225
7.267
7.521
254
7.307
7.561
254
7.321
7.575
254
Programma 4. Ruimte
40.720
27.179
-13.542
55.691
42.242
-13.449
44.963
31.587
-13.376
42.430
29.159
-13.270
Programma 5. Ondernemend
5.763
4.056
-1.707
7.190
5.455
-1.735
6.166
4.399
-1.767
6.181
4.399
-1.782
Programma 6. Veilig
3.631
77
-3.554
3.481
77
-3.403
3.466
77
-3.389
3.465
77
-3.388
Programma 7. Organisatie en Financiën
17.364
683
-16.681
17.208
1.011
-16.197
17.201
1.004
-16.197
17.267
1.091
-16.177
Subtotaal Programma's
128.536
50.685
-77.852
143.863
67.258
-76.604
132.092
55.579
-76.514
129.738
53.253
-76.485
4.101
81.804
77.704
3.739
83.217
79.479
3.685
83.386
79.702
3.528
77.268
73.740
Totaal saldo baten en lasten
132.637
132.489
-148
147.601
150.476
2.874
135.777
138.965
3.188
133.267
130.521
-2.746
Mutaties reserves
10.916
13.093
2.176
6
1.720
1.714
6
1.605
1.599
6
1.619
1.613
Geraamd resultaat
143.553
145.582
2.028
147.607
152.196
4.589
135.783
140.569
4.787
133.272
132.140
-1.133
Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
Gemeente Nijkerk
pagina 89
Programmabegroting 2023
Toelichting op de baten en lasten Uitgangspunten ramingen 2023 De begroting 2023-2026 is opgesteld met inachtneming van de algemene uitgangspunten zoals vermeld in de Voorjaarsnota 2022. Omschrijving
2023
Loonkostenontwikkeling
3,6%
Prijspeilontwikkeling
2,3%
Bij de opstelling van de begroting is rekening gehouden met deze loon- en prijspeil-ontwikkelingen. De ontwikkeling van het prijspeil in 2022 ten opzichte van de Voorjaarsnota is van dien aard dat dit heeft geleid tot boventrendmatige aanpassingen van diverse budgetten zonder de belastingen te verhogen. Zie ook hiervoor de analyse van het begrotingsresultaat. Rente Gebaseerd op het beleid over de Reserves en Voorzieningen opgenomen in de Kadernota 2010 gelden de volgende rentepercentages: Rente voor nieuwe investeringen 2,0% Rente over financieringstekort tot € 9,2 miljoen 0,5% Rente over het financieringstekort boven € 9,2 miljoen 2,0% Rente over het financieringsoverschot 0,0% Bij de opstelling van de begroting is rekening gehouden met doorbelasting van rente aan de bouwgrondexploitatie en de andere taakvelden volgens de richtlijnen uit de notitie rente van de commissie BBV. De gehanteerde doorbelastingspercentages zijn: Doorbelaste rente aan bouwgrondexploitatie 1,0% Doorbelaste rente aan overige taakvelden op basis van boekwaarde van vaste activa 1,0%. Trendmatige verhoging gemeentelijke belastingen De tarieven van de gemeentelijke belastingen worden jaarlijks trendmatig verhoogd voor de loonkosten- en prijspeilontwikkeling. Voor 2023 is dit percentage bepaald op 2,6% (zie ook de paragraaf Lokale heffingen). Dit geldt voor: -
Hondenbelasting, Toeristenbelasting en forensenbelasting.
De OZB wordt in 2023 met 4,5%. Dit is opgebouwd uit 2,6% inflatie en 1,9% om de in de begroting 2023-2026 jaarschijf 2023 geraamde extra opbrengst van € 200.000 te kunnen realiseren. Kostendekking gemeentelijke tarieven Het dekkingspercentage van rechten en tarieven wordt gehandhaafd op het niveau van de begroting 2022. Dit geldt voor de leges, de afvalstoffenheffing, het rioolrecht, etc. Zie hiervoor ook de paragraaf lokale heffingen. Subsidies Voor het compenseren van de instellingen die budgetsubsidies ontvangen wordt dezelfde indexering toegepast als voor de trendmatige stijging van de gemeentelijke belastingen, te weten 2,6%. Uitgangspunten meerjarenraming De budgetten zijn gebaseerd op constante prijzen met als basisjaar 2023. Rekening is gehouden met volume- en areaalontwikkelingen en incidentele baten en lasten.
Gemeente Nijkerk
pagina 90
Programmabegroting 2023
Overzicht incidentele baten en lasten Voor het begrip incidenteel kan gedacht worden aan baten en lasten die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. Het is daarbij van belang dat het gaat om eenmalige zaken. (bedrag met een minteken betekent per saldo een baat) Progr.
Onderwerp
1
2
3
4
7
Bedragen x € 1.000 2023
2024
2025
2026
Ontmoetingspleinen/Paashuis
15
15
0
0
Totaal programma 1
15
15
0
0
Ontwikkeltraject sportaccommodaties
30
0
0
0
Totaal programma 2
30
0
0
0
Diverse stimuleringsmaatregelen
30
0
0
0
Totaal programma 3
30
0
0
0
Extra ambtelijke inzet Regio Foodvalley thema betaalbaarheid wonen
55
0
0
0
Implementatie Omgevingswet
115
90
0
0
Oplaadpunten elektrische auto’s inclusief aanleg parkeerplaatsen
20
0
0
0
Woon en zorg (woonvisie) 2022
63
0
0
0
Totaal programma 4
253
90
0
0
Tijdelijke teamleiders bedrijfsvoering