CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2022-065 Bijlage - Beheerplan Bermen en Watergangen.pdf

Raadsvergadering 20 oktober 2022, gemeente NijkerkBij agendapunt: Beheerplan Bermen en Watergangen 2022-2026 (2022-065)14.776 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

7.3

Communicatie

Inwoners kunnen via de website van gemeente Nijkerk diverse beleidsstukken zoals dit beheerplan inzien. In deze documenten worden alle belangrijke werkprocessen van het groenonderhoud gecommuniceerd naar de inwoners. Bij vervanging of herinrichting worden inwoners altijd persoonlijk aangeschreven en geïnformeerd via lokale huis- aan huisbladen, de website van de gemeente en social media. Voor alle initiatieven zoals genoemd in §6.2 zal de gemeente bewoners middels een brief of flyer en eventueel informatiebijeenkomsten informeren.

7.4

Klachten en meldingen

Op de website van gemeente Nijkerk kunnen inwoners via een meldingenportal een melding openbare ruimte doen. Inwoners kunnen op dit meldingenportal bij de omschrijving van de melding een bijlage voegen, bijvoorbeeld een foto van de situatie. Medewerkers van de gemeente reageren op alle meldingen die binnenkomen en lossen indien mogelijk problemen op waarna een terugkoppeling met de melder plaatsvindt. De gemeente streeft ernaar om binnen 24 uur te reageren op meldingen die gedaan worden via KCC en/of de Buiten Beter app (hiermee kunnen bewoners meldingen maken van ‘problemen’ in de openbare ruimte). Hiervan wordt een MOR gedaan, die opgepakt wordt door Team Dagelijks Beheer die de meldingen/klachten binnen één werkweek oplossen.

24

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

8. Projecten Binnen de looptijd van het beheerplan zullen de volgende projecten binnen gemeente Nijkerk gerealiseerd worden. Deze hebben mogelijk invloed op het beheer van bermen en watergangen. Baggerplan Waterschap Vallei en Veluwe voert periodiek slibmetingen uit in de kern van Nijkerk (A - en B – watergangen). Op basis daarvan wordt een baggerplan opgesteld. De metingen en de werkzaamheden voortvloeiend uit het baggerplan hebben mogelijk invloed op de flora en fauna. Dit zal te zijner tijd worden onderzocht (zie 3. Groot onderhoud). Actualisatie groenvisie en groenbeleidsplan Gemeente Nijkerk brengt binnen de looptijd van dit beheerplan een herziene versie van de groenvisie en het groenbeleidsplan uit (2022). Daarin zal worden aangesloten op de uitgangspunten van dit beheerplan. Inventarisatie natuurvriendelijke oevers De gemeente heeft alle natuurvriendelijke oevers beter in kaart gebracht (bijlage VI). Binnen de looptijd van het beheerplan zal de gemeente doorgaan met deze inventarisatie en een kansenkaart natuurvriendelijke oevers opstellen die als basis dient voor de ontwikkeling van de natuurvriendelijke oevers en de daarbij behorende doelsoorten. Ook zal worden onderzocht of er mogelijkheden zijn om bestaande beschoeiingen te verwijderen zodat op locatie natuurvriendelijke oevers kunnen worden ontwikkeld.

25

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

9. Aantastingen, plagen en exoten Naast geplande projecten zijn er ‘onvoorziene’ omstandigheden die kunnen leiden tot veranderingen in beeld en werkwijze. Voorbeelden waarvan bekend is dat zij invloed hebben op het kwaliteitsbeeld van bermen en watergangen zijn: • Eikenprocessierups De rups van de eikenprocessievlinder gaat van mei tot en met juli ’s nachts op zoek naar voedsel. Omdat eikenblad de voornaamste voedselbron is van de rups en de rupsen in grote groepen tegelijk van de bomen eten zijn soms hele eiken kaal. De rups bevat kleine brandharen die na contact allergische reacties zoals jeuk, irritatie van de huid of luchtwegen of brandende ogen kunnen veroorzaken. De rupsen worden door speciale bestrijdingsteams vernietigd. Aangetaste bomen worden voorzien van een rood-wit lint met de tekst ‘eikenprocessierups’ en tijdens het maaien van de bermen worden deze bomen gemeden. Het komt echter wel eens voor dat een nest rupsen over het hoofd is gezien en dat voorbijgangers en medewerkers hinder ondervinden van de brandharen. • Invasieve exoten De eigen dienst van de gemeente en door de gemeente ingehuurde aannemers hebben een meldplicht voor invasieve exoten zoals de Japanse duizendknoop en het Jacobskruiskruid. De gemeente inventariseert invasieve exoten, registreert de locatie en afmetingen en bestrijdt deze op verschillende wijzen.

Ook bewoners hebben de mogelijkheid om invasieve exoten te melden zodat verspreiding kan worden voorkomen.

26

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

10. Kaders en beleid 10.1

Wetgeving

Bij het beheer van de bermen, watergangen en duikers is de volgende wetgeving van toepassing: Naam

Inhoud

Bronhouder

Burgerlijk wetboek

Omschrijving privaatrechtelijke zorgplicht van de gemeente als

Nederlandse

beheerder van de openbare ruimte.

overheid

Belemmeringenwet

Deze

wet

voorziet

in

het

opheffen

van

privaatrechtelijke

privaatrecht

belemmeringen ten aanzien van de totstandkoming of instandhouding

Nederlandse overheid

van werken. Natura 2000

Natura 2000 is de overkoepelende naam voor gebieden die worden

Nederlandse/

beschermd vanuit de Vogel- en Habitatrichtlijn. Volgens deze Europese

Europese

richtlijnen moeten lidstaten specifieke diersoorten en hun natuurlijke

overheid

leefomgeving (habitat) beschermen om de biodiversiteit te behouden. Wet

De Wet Natuurbescherming beschermt Nederlandse natuurgebieden

Nederlandse

Natuurbescherming

en in het wild voorkomende Nederlandse plant- en diersoorten.

overheid

Wegenwet

In de Wegenwet zijn taken en verantwoordelijkheden voor het beheer

Nederlandse

van openbare wegen geregeld.

overheid

Het bodembeleid is erop gericht om bodemkwaliteiten te borgen.

Nederlandse

Gemeente Nijkerk werkt hiervoor samen met 4 omliggende gemeen-

overheid

Bodembeleid

ten en provincie Gelderland middels de Omgevingsdienst De Vallei. Besluit

Dit besluit bevat regels met betrekking tot de toepassing van

Nederlandse

gewasbeschermings-

gewasbeschermingsmiddelen en biociden.

overheid

In de waterwet zijn regels opgenomen met betrekking tot het beheer en

Nederlandse

het gebruik van watersystemen.

overheid

De Keur van het waterschap bevat regels voor inrichting, beheer en

Waterschap

onderhoud van schouwplichtige watergangen. De legger beschrijft de

Vallei en Veluwe

middelen en biociden Waterwet Keur en Legger

onderhoudsplichtigen. Stedelijk

water

in

beeld

Stedelijk water in beeld is een methodiek van Waterschap Vallei en

Waterschap

Veluwe waarbij voor alle water- en oevertypen een beschrijving en

Vallei en Veluwe

kwaliteitsbeeld is opgenomen zodat duidelijk is welk beeld het waterschap en gemeentes voor ogen hebben. De kwaliteitsbeelden geven hierbij de basis voor beheer, onderhoud en inrichting van de wateren. Groenbeleidsplan

In

het

groenbeleidsplan

wordt

het

gemeentelijke

groenbeleid

vastgesteld en is de wijze van beleidsuitvoering voor klein-, groot- en

Gemeente Nijkerk

vervangings-onderhoud omschreven. Het huidige beleidsplan zal in de komende jaren worden geactualiseerd. Landschaps-

Het landschapsontwikkelingsplan beschrijft de kwaliteiten van het

Gemeente

ontwikkelingsplan

landschap in gemeente Nijkerk en de wijze waarop hiermee omgegaan

Nijkerk

2018

dient te worden tijdens ruimtelijke ontwikkelingen.

Algemene

De APV bevat door de gemeente uitgevaardigde regels die voor alle

Gemeente

Plaatselijke

inwoners gelden. De APV bevat ook regels m.b.t. de inrichting en het

Nijkerk

Verordening Algemene ning

beheer van openbare ruimte. verorde-

De verordening bevat regels met betrekking tot aanleg, instandhouding

Gemeente

ondergrondse

en opruiming van ondergrondse infrastructuren (kabels en leidingen) in

Nijkerk

infrastructuren

openbare gronden.

27

B e h e e r p l a n

10.2

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Scenario’s

Er zijn enkele scenario’s denkbaar die voor mogelijke beleidswijzigingen zorgen in de toekomst. Deze scenario’s zijn hieronder omschreven: • Klimaatadaptatie Als gevolg van klimaatveranderingen zijn de pieken qua regenval in de afgelopen jaren toegenomen. Op basis van prognoses van onder andere het KNMI wordt verwacht dat deze pieken in de komende jaren verder toenemen. Gemeente Nijkerk en Waterschap Vallei en Veluwe denken voortdurend na over klimaatadaptatie en onderzoeken doorlopend mogelijkheden voor het afvoeren en opslaan van hemelwater. Mogelijke maatregelen om water in het gebied op te vangen zijn de realisatie van bijvoorbeeld wadi’s, het uitdiepen of verbreden van bestaande watergangen of het uitbreiden van het aantal watergangen om daarmee overlast te voorkomen. Bij (her)inrichting van de openbare ruimte wordt vrijwel altijd rekening gehouden met waterafvoer en –berging. • Omvorming bermtypen Binnen de looptijd van het beheerplan wil de gemeente onderzoeken of het mogelijk is om het maairegime voor de functionele bermen dusdanig aan te passen dat hier ook min of meer ecologische bermen ontstaan. Hierbij nemen we de verkeersveiligheid van de locatie in acht. De variatie in het beeld zal worden bepaald door de samenstelling van de bodem. Deze maatregel heeft gevolgen voor de beheerkosten en het beeld en resulteert in een toename van biodiversiteit.

• Integraal beheer De watergangen, bermen en natuurvriendelijke oevers binnen de bebouwde kom worden onderhouden door de groenaannemer die de gazons, verhardingen en beplanting onderhoudt. Deze werkzaamheden vallen onder het zogenoemde ‘integraal beheer’. De bermen en watergangen buiten de bebouwde kom worden, in verband met de grote hoeveelheid van het areaal, onderhouden door een aannemer die specialist is in het onderhoud van het betreffende areaal en hiervoor voldoende materieel en ervaring heeft.

28

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

11. Financiën 11.1

Begroting

In de begroting 2022 zijn de volgende budgetten voor onderhoud en vervanging van bermen en watergangen beschikbaar: Beheervorm Beschikbaar budget Klein onderhoud Bermen- en slotenbestek € 181.200 Groenbestek (binnen de bebouwde kom) € 103.000 Klein onderhoud duikers € 31.100 Stortkosten berm- en slootvuil € 114.700 Totaal € 430.000 Groot onderhoud Storting in de voorziening € 99.100 Baggeren/afvoer slib € 21.800 Totaal € 120.900 Totaal beschikbare financiële middelen € 550.900 (afgerond € 551.000) De volgende alinea’s bevatten een raming van de kosten voor klein onderhoud, groot onderhoud, investeringen en éénmalige kosten.

11.2

Kosten klein onderhoud

De nu geraamde kosten voor klein onderhoud bestaan uit de volgende componenten: Klein onderhoud Geraamde kosten Bermen- en slotenbestek € 193.000 Groenbestek (binnen de bebouwde kom) € 103.000 Kleine reparaties beschoeiingen € 16.000 Stortkosten berm- en slootvuil € 115.000 Totaal geraamde kosten € 427.000

11.3

Kosten groot onderhoud

De (verwachte) kosten voor groot onderhoud voor de komende 10 jaar zijn in beeld gebracht. In het nog geldende beheerplan worden vervangingsinvesteringen als groot onderhoud beschouwd. Via een daarvoor ingestelde voorziening worden deze kosten geëgaliseerd. Volgens de Notitie materiele vaste activa, behorend bij het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), moeten de kosten van (vervangings)investeringen worden geactiveerd en daarop worden afgeschreven. Feitelijk blijven er 2 onderdelen over die als groot onderhoud kunnen worden aangemerkt: 1. Herstellen van duikers en oevers 2. Baggeren/afvoer slib Ad 1.: Er is voor gekozen om jaarlijks in de exploitatie voor het herstellen van duikers en oevers een stelpost van € 35.000 op te nemen (zie §2.2). Ad 2.: De kosten van baggeren/afvoer slib komen eens in de 5 jaar voor (voor het eerst in 2024). De kosten bedragen € 20.000. Er is voor gekozen om deze kosten voortaan om de 5 jaar in de exploitatie op te nemen.

29

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Door de keuze om de kosten van groot onderhoud voortaan via de exploitatie te verwerken, en niet meer via de daarvoor ingestelde voorziening, valt het saldo vrij. Het saldo bedraagt per 1 januari 2022 € 180.000. Wel wordt voorgesteld om enkele éénmalige kosten, totaal ad € 45.000, nog ten laste van dit saldo te brengen (zie §11.5 en §11.7). Per saldo valt er dan € 135.000 vrij.

11.4

Kosten investeringen

De (verwachte) investeringen voor de komende 10 jaar zijn in beeld gebracht in bijlage VII. Het gaat dan met name om het vervangen van beschoeiingen (hout en beton) en damwanden (hout en kunststof). De totale investeringskosten over deze periode bedragen € 583.000. De investeringen kennen, afhankelijk van het soort materiaal, verschillende afschrijvingstermijnen (zie §4.1). Wat betreft de kapitaallasten wordt er gerekend met een rente van 1% en wordt (conform de financiële verordening) voor het eerst afgeschreven in het jaar na gereedkomen van de investering.

11.5

Kosten actualisatie areaalgegevens buitengebied

De verwachte kosten voor de actualisatie van de areaalgegevens in het buitengebied bedragen naar verwachting eenmalig € 15.000. Deze actualisatie zal in 2023 plaatsvinden. Voorgesteld wordt om dit bedrag ten laste te brengen van het bedrag dat vrijvalt uit de voorziening (zie §11.3).

11.6

Kosten inventarisatie, inspectie en monitoring

Jaarlijks worden diverse inspecties (monitoring) gedaan waarmee we inzicht verkrijgen in de technische staat en biodiversiteit. De kosten hiervoor worden geschat op € 7.500 per jaar. Hieronder valt: • Inventarisatie, registratie en maatregelen m.b.t. invasieve exoten • Inspectie technische staat beschoeiingen • Inventarisatie en monitoring soortenrijkdom ecologische bermen Gemeente Nijkerk is voornemens om de soortenrijkdom van de ecologische bermen ieder jaar in kaart te brengen met de methode van de vlinderstichting (Mijn berm bloeit). Daarvoor worden jaarlijks 50 meetstroken van 100 m1 gecontroleerd door om de 10 meter alle soorten binnen 1 m2 op te nemen. Hiermee wordt de ontwikkeling gemonitord en kunnen maatregelen worden getroffen om de vestiging of toename van (doel)soorten te stimuleren. • Inventarisatie en monitoring natuurvriendelijke oevers Gemeente Nijkerk heeft een deel van het bestaande areaal geherdefinieerd en onder andere de natuurvriendelijke oevers beter in kaart gebracht. Tijdens een inspectie zal worden gecontroleerd welke huidige oevers min of meer een soortgelijk beeld als natuurvriendelijke oevers vertonen en welke oevers in potentie natuurvriendelijke oevers zijn. Ook zal worden onderzocht of er mogelijkheden zijn om bestaande beschoeiingen te verwijderen zodat op locatie natuurvriendelijke oevers kunnen worden ontwikkeld.

Beeldkwaliteit Iedere 4 weken wordt de kwaliteit van het klein onderhoud dat ‘op beeld’ wordt onderhouden gecontroleerd. De kosten voor deze inspectie bedragen ca. € 7.500 per jaar (zie §11.6). Technische staat Iedere 2 jaar wordt de technische staat van de beschoeiingen gecontroleerd door een inspectiebureau. De kosten voor deze inspectie bedragen per 2 jaar € 5.000 (voor het eerst in 2023). Actualisatie beheerplan Iedere 5 jaar wordt het beheerplan geactualiseerd. De kosten voor deze actualisatie worden geraamd op € 30.000 (voor het eerst in 2026).

30

B e h e e r p l a n

11.7

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Kosten communicatie en participatie

Binnen de looptijd van het beheerplan zal er op diverse wijzen contact worden opgenomen met bewoners en/of aanliggende eigenaren in het kader van afspraken over de taakverdeling met betrekking tot het onderhoud van watergangen en duikers. Ook zullen botanici worden geworven om de flora en fauna te monitoren. Hiervoor zullen kosten gemaakt moeten worden voor het communicatietraject en de daarbij behorende ‘hulpmiddelen’ zoals een website, flyers en informatieavonden. De kosten hiervoor zijn vooraf moeilijk in te schatten. Gelet op de huidige informatie zullen de kosten naar verwachting éénmalig € 30.000 (2023) bedragen. Voorgesteld wordt dit bedrag ten laste te brengen van het bedrag dat vrijvalt uit de voorziening (zie §11.3).

11.8

Samenvatting financiën (periode 2022-2026)

Bedragen x € 1.000 Beschikbare financiële middelen Klein onderhoud Groot onderhoud Totaal Benodigde financiële middelen Klein onderhoud (§11.2) Groot onderhoud (§11.3) Investeringen (§11.4; kapitaallasten) Inventarisatie, inspectie, monitoring (§11.6) Actualisatie beheerplan (§11.6) Inspecties beschoeiingen (§11.6) Totaal Verschil beschikbare/benodigde middelen

2022

2023

2024

2025

2026

430 121 551

430 121 551

430 121 551

430 121 551

430 121 551

427 35 8 470 81

427 35 7 8 5 482 69

427 55 8 8 498 53

427 35 8 8 5 483 68

427 55 19 8 30 519 32

In de eerste jaren is een fors financieel voordeel te zien. Dit wordt vooral veroorzaakt door een andere wijze van verwerking van de vervangingsinvesteringen. In de loop van de tijd nemen, door de vervangingen, de kapitaallasten (rente en afschrijving) toe, waardoor het voordelig saldo jaarlijks afneemt. In §11.3 is aangegeven dat de voorziening bermen en watergangen kan komen te vervallen. Hierdoor valt er éénmalig €180.000 vrij. Er wordt voorgesteld om 2 éénmalige uitgaven (2023) ten laste van deze vrijval te brengen: - Kosten actualisatie areaalgegevens buitengebied (§11.5) € 15.000 - Kosten communicatie en participatie (§11.7) € 30.000 € 45.000 Per saldo valt er dan in 2022 € 135.000 vrij uit de voorziening ten gunste van de exploitatie.

31

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Begrippenlijst In dit beheerplan is jargon gebruikt. Hieronder zijn de belangrijkste begrippen gedefinieerd. Begrip Definitie Aanliggende eigenaar Bezitter van land dat gelegen is naast watergangen of bermen. Areaalgegevens Oppervlakte of lengte van een bepaalde beheergroep. Beeldkwaliteit Een onderhoudsmethodiek waarbij aan de hand van kwaliteitsbeelden en onderhoudseisen de gewenste kwaliteit wordt omschreven. Beheergroep Een categorie te onderhouden levende (zoals natuurvriendelijke oevers) of dode (zoals beschoeiingen) materialen of inrichtingselementen. Beschoeiing Een constructie van hardhout, kunststof, metaal of beton die een oever of waterkant beschermt tegen afkalven en andere invloeden die de stabiliteit van de waterkant in gevaar brengen. Duiker Een koker- of buisvormige constructie met als doel de wederzijdse verbinding tussen oppervlaktewater te waarborgen. Ecologische berm Een gras- of kruidachtige berm met een hoge soortenrijkdom die dient als verkeersgeleiding, afwatering en ecologische verbinding. Frequentie De frequentie geeft aan hoe vaak een (beheer)maatregel binnen een bepaalde periode wordt uitgevoerd. Natuurvriendelijke oever Een oever (1:10) die begroeid is met talrijke soorten kruidachtigen en vrijwel altijd niet voorzien is van beschoeiing. Vijver Zoetwaterbassin met een waterbergende en/of recreatieve functie.

Watergang Een lijnvormig element dat gevuld is met stromend of stilstaand water. Klimaatadaptatie Het proces waarbij de samenleving zich aanpast aan klimatologische effecten met als doel om milieuschade te beperken. Omvorming Het vervangen van een beheergroep (bijvoorbeeld beschoeiing) door een andere (bijvoorbeeld natuurvriendelijke oever). Wadi Een voorziening waarmee hemelwater tijdelijk kan worden opgevangen. Een wadi is in natte perioden (winter) vaak gevuld met hemelwater en staat in droge periode (zomer) meestal droog. Monitoring Het periodiek meten van de kwaliteit of technische staat van beheergroepen. Botanicus Een plantkundige of wetenschapper die planten bestudeert.

32

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Afkortingen In dit beheerplan zijn afkortingen gebruikt. Hieronder zijn de belangrijkste afkortingen gedefinieerd. Afkorting Definitie Stichting BAO Stichting Biotoopverbetering Agrarisch Overleg. De Stichting BAO maakt sinds 2015 deel uit van het Coöperatief Agrarisch Natuur Collectief Veluwe. IVN Nijkerk Instituut voor Natuureducatie Nijkerk LTO

Land- en Tuinbouworganisatie

Stichting Natuur en Milieuzorg NWV

Stichting Natuur en Milieuzorg Noordwest Veluwe

KNNV

Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging

ANV

Agrarische Natuurvereniging

NDFF

Nederlandse Databank voor Flora en Fauna

KNMI

Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut

BGT

Basiskaart Grootschalige Topografie

KCC

Klant Contact Centrum

MOR

Melding Openbare Ruimte

Bronvermelding Bij het opstellen van dit beheerplan zijn diverse bronnen geraadpleegd. Onderstaande tabel bevat een overzicht van de geraadpleegde publicaties en websites. Onderwerp Bron Natuurvriendelijke oevers Handreiking natuurvriendelijke oevers 2011, Stowa Beheerplan Ecologische bermen

Beheerplan bermen watergangen en duikers gemeente Nijkerk 2011-2015 Mijn berm bloeit, www.vlinderstichting.nl/mijnbermbloeit

Ecologische bermen

Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2018, CROW

Natuurvriendelijke oevers

www.synbiosys.alterra.nl

Natuurvriendelijke oevers

www.rivm.nl

Natuurvriendelijke oevers

www.publicspaceinfo.nl

Klimaatadaptatie

www.knmi.nl

Ecologische bermen

www.floron.nl/bermen

Klimaatscenario’s

www.klimaatvalleienveluwe.nl/

Watervrijwilliger

www.vallei-veluwe.nl/water-in-jouw-buurt/word-vrijwilliger/

Gedragscodes

www.mijn.rvo.nl/overzicht-gedragscodes

Soortontwikkeling

www.ecopedia.be/encyclopedie/plantenstrategieën

Ecologische bermen

www.gelderland.nl/Ecologisch-bermbeheer

Baggeren

www.vallei-veluwe.nl/wat-doet-waterschap/voldoendewater/onderhoud-aan-water/baggeren/

33

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Foto’s In dit beheerplan zijn diverse afbeeldingen gebruikt ter ondersteuning van de tekst. In onderstaande tabel zijn de gegevens van de auteur of fotograaf -indien bekend- vermeld. Onderwerp Pagina Auteur / Fotograaf Bermen in Nijkerk Voor- en achterkant Dhr. G. Van Dijk Sinusbeheer pagina 9 Jurgen Couckuyt Schaapskudde pagina 10 Schaapskudde Nijkerk Natuurvriendelijke oevers pagina 10 Baden Powell Baggeren pagina 12 Waterschap Vallei en Veluwe Beekpunge pagina 14 Heliam.net Echte valeriaan pagina 14 Lidy Poot Wolfspoot pagina 14 Lidy Poot Fuut pagina 14 David Pattyn Gele Lis pagina 14 Jan Hof Grauwe gans pagina 14 Chris Steeman Grote egelskop pagina 14 Femme Zuidersma Harig wilgenroosje pagina 14 Flora van Nederland Icarusblauwtje pagina 14 Luken Hulsker Kleine karekiet pagina 14 Vogelsiteharen.nl Rietgors pagina 14 Vogelsiteharen.nl Kleine vuurvlinder pagina 14 Yves Baptiste Kleine zwaan pagina 14 Birdphoto.nl Knobbelzwaan pagina 14 Rian Vesters Koninginnekruid pagina 14 Vivara Lepelaar pagina 14 Dierenrijk Kattenstaart pagina 14 Plantenweelde.nl Meerkoet pagina 14 I-stock Moerasandoorn pagina 14 Groei en bloei IJsselstein Oeverzegge pagina 14 Jaap Cost Budde Penningkruid pagina 14 Baumschule Horstmann Rietvoorn pagina 14 Vildaphoto Rietzanger pagina 14 ZeelandNet Smient pagina 14 Nature today Watermunt pagina 14 Saxifraga Nectarindex pagina 15 www.floron.nl Nederland

zoemt pagina 16 Nijkerkerveen.org Ecoduiker pagina 44, links Van der Linden beton Ecoduiker pagina 44, rechts Sallandcentraal

34

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Bijlage I. Staalkaarten klein onderhoud

35

Ecologische berm

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Streefbeeld

Definitie

Een gras- of kruidachtige berm met een hoge soortenrijkdom.

Doelsoorten

Stijf Havikskruid, Knoopkruid, Witbol, Liggend walstro en Grasklokje.

Richtlijnen

Om de verkeersveiligheid te borgen mag de hoogte van de vegetatie bij uitzichthoeken en de eerste meter vanaf de rijbaan maximaal 60 centimeter bedragen. Ten bate van de ecologische bermen dient het aantal maaibeurten afgestemd te worden op de locatie en de doelsoorten. De frequentie varieert hierbij van 1x per 2 jaar, 1x per jaar, 2x per jaar of 3x per jaar. Het maaisel moet in een aparte werkgang worden afgehaald. Vochthoudende voedselrijke bermen en vochtig tot droge, matig voedselrijke bermen worden 1 keer per jaar (periode afhankelijk van locatie en doelsoorten) gemaaid met de maaizuigcombinatie. Maaisel wordt direct afgevoerd. Pas na overleg en met goedkeuring van de toezichthouder worden maaibeurten uitgevoerd. Voorafgaand aan de maaibeurten moet zwerfafval worden verwijderd om versnippering van afval en vervuiling van maaisel te voorkomen. Verruiging van de vegetatie moet worden voorkomen en bermen met veel grassen dienen voor de winter gemaaid te worden. Vochtig tot droge, matig voedselrijke bermen en droge voedselarme bermen worden gemaaid waarna het maaisel maximaal 5 dagen blijft liggen zodat zaden kunnen vallen. Daarna wordt maaisel verzameld en afgevoerd. Pleksgewijs wordt sinusbeheer of begrazing door schapen toegepast. Met de inzet van schapen is er geen vrijkomend maaisel en ontstaat meer afwisseling in vegetatietypen en -hoogte.

Sinusbeheer zorgt voor een afwisselend beeld en trekt veel vlinders aan. Sommige soorten moeten ver voor de bloei of na de zaadrijping worden gemaaid. Gangbare maaidata en uitzonderingen per doelsoort staan in de planning. Ongewenste soorten zoals invasieve exoten en voor vee giftige planten (zoals Jacobskruiskruid) moeten verwijderd worden door deze weg te steken of af te knippen wanneer ze in bloei staan. Dit moet gebeuren voordat de zaad zetten. De soortenrijkdom wordt jaarlijks gemeten conform de methodiek van de Vlinderstichting.

Planning

36

B e h e e r p l a n

Functionele berm B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Streefbeeld

Definitie

Een gras- of kruidachtige berm met een geringe soortenrijkdom die dient als verkeersgeleiding en afwatering.

Doelsoorten

In functionele bermen komen hoofdzakelijk algemene (gras)soorten voor zoals Grote vossenstaart, Glanshaver, Gewoon struisgras, Fluitenkruid, Gewone ereprijs, Madeliefje, Rietzwenkgras, Rode klaver, Scherpe boterbloem en Veldzuring.

Richtlijnen

De hoogte van de vegetatie is doorgaans maximaal ca. 60 centimeter. De vegetatie wordt in het voor- en/of najaar gemaaid waarbij geen rekening wordt gehouden met soortensamenstelling. De bermen worden 2 keer per jaar gemaaid. Maaisel wordt direct afgevoerd. Ongewenste soorten zoals invasieve exoten en voor vee giftige planten zoals Jacobskruiskruid moeten verwijderd worden door deze weg te steken of deze af te knippen wanneer ze in bloei staan. Dit moet gebeuren voordat ze zaad zetten. Pas na overleg en met goedkeuring van de toezichthouder worden maaibeurten uitgevoerd. Voorafgaand aan maaibeurten moet zwerfafval handmatig worden verwijderd om versnippering van afval en vervuiling van maaisel te voorkomen.

Planning

37

Natuurvriendelijke oever

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Streefbeeld

Definitie

Een oever zonder beschoeiing waarbij het talud flauw (1:10) over gaat van het droge naar het natte deel en begroeid is met talrijke soorten kruidachtigen (inclusief riet in watergangen of op de oever). Oevervegetatie waarbij jaarlijks 10-30% van de vegetatie blijft staan. Ruigtevegetatie is hierbij geaccepteerd mits dit geen opslag van bomen of struiken betreft.

Doelsoorten

Flora: Gevlekte rietorchis, Dotterbloem, Ratelaar, Watermunt en Knikkend Tandzaad. Fauna: Diverse libellen, juffers en vlinders, alle in Nederland voorkomende amfibieën, padden en kikkers, muizen, wezels en hermelijn. Veel voorkomende watervogels zijn Fuut, Meerkoet en Rietgors, ook zal de Blauwe reiger in ondiep water naar voedsel zoeken.

Richtlijnen

Op zichthoeken en locaties waar vegetatie tot gevaar voor verkeersgebruikers leidt mag de hoogte van de vegetatie maximaal 60 centimeter bedragen. Een oevervegetatie met verschillende en gewenste soorten wordt 1 keer per jaar in de nazomer gemaaid met een vingerbalk of korfmaaier. Het maaisel dient te worden afgevoerd. Een deel van de oevervegetatie blijft staan op aanwijzen van de gemeente (ca. 25% per jaar) om overwintering van soorten te stimuleren. Verruigde vegetatie wordt 2 keer per zomer gemaaid waarbij de vegetatie wordt afgevoerd. Daarmee ontstaat ruimte voor doelsoorten. Voor de aanwezige fauna (watervogels) blijft altijd een deel (ca. 50%) van de rietkraag staan zodat ze beschutting en schuilplaatsen hebben tijdens de winterperiode. Opslag van bomen of struiken verwijderen door frequent af te zetten of te maaien, net onder de waterspiegel indien mogelijk. Bij waarneming van ongewenste soorten (o.a. Jacobskruiskruid, Japanse duizendknoop en Reuzenberenklauw) dient dit te worden gemeld bij de opdrachtgever waarna gezamenlijk besloten zal worden hoe hier mee om te gaan. Locaties waar vermoedelijk padden overwinteren mogen vanaf de herfst tot het vroege voorjaar niet gemaaid worden.

Planning

38

Beschoeiing

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Streefbeeld

Definitie

Oeverbescherming van hout, kunststof, of beton die een oever of waterkant beschermt tegen afkalven en andere invloeden die de stabiliteit van de waterkant in gevaar brengen.

Richtlijnen

De slibafzetting tegen de beschoeiing jaarrond reinigen. Daarmee wordt de bevordering van houtrot/afkalving door slib tegengegaan. Doorgeschoten onkruid en houtachtige groei door de beschoeiing jaarrond verwijderen om verval in constructie te voorkomen. Voorkomen dat de beschoeiing overwoekert raakt waardoor de kwaliteit minder goed te beoordelen is tijdens inspectierondes.

Planning

Typen

De onderstaande afbeeldingen tonen de verschillende gebruikte beschoeiingstypen. Van links boven naar rechtsonder zijn dit hardhout, kunststof en beton.

39

B e h e e r p l a n

A-watergang B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Streefbeeld

Definitie*

Een waterloop met een doorstroomcapaciteit van > 75 l/sec die onderhouden wordt door Waterschap Vallei en Veluwe.

* De definitie en de normen zijn ontleend aan de Keur en Legger van het Waterschap Vallei en Veluwe. Richtlijnen

Het vrijkomende maaisel mag niet op naastgelegen ecologische bermen of oevers worden gedeponeerd maar dient direct afgevoerd te worden. De vegetatie uit de watergang dient verwijderd te worden nadat de aangrenzende bermen voor de laatste maal gemaaid zijn (in de nazomer). Het natte profiel van de watergang wordt eenmaal per jaar gemaaid tot 50 cm boven de waterspiegel.

Bij waarneming van ongewenste soorten (o.a. Grote waternavel, Waterteunisbloem, Watercrassula, Parelvederkruid) waarschuwen we Waterschap Vallei en Veluwe en nemen we in overleg met hen de juiste maatregelen om deze te verwijderen.

Planning

40

B e h e e r p l a n

B-watergang B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Streefbeeld

Definitie*

Een waterloop met een doorstroomcapaciteit van 10-75 l/sec. Eigenaren van de aangrenzende grond zijn verantwoordelijk voor beheer en onderhoud. Het waterschap controleert jaarlijks of het onderhoud is uitgevoerd en de doorstroomcapaciteit geborgd blijft.

* De definitie en de normen zijn ontleend aan de Keur en Legger van Waterschap Vallei en Veluwe. Richtlijnen

Het vrijkomende maaisel mag niet op naastgelegen ecologische bermen, afgemaaide rietvegetaties of natuurvriendelijke oevers worden gedeponeerd maar dient direct afgevoerd te worden. De vegetatie uit de watergang dient verwijderd te worden nadat de aangrenzende bermen voor de laatste maal gemaaid zijn (in de nazomer). Het natte profiel van de watergang wordt eenmaal per jaar gemaaid tot 50 cm boven de waterspiegel. Bij de B-watergang zijn de eigenaren van de aanliggende grond verantwoordelijk voor het beheer mits de Legger van het waterschap anders voorschrijft. Het waterschap controleert steekproefsgewijs of het onderhoud is uitgevoerd en de doorstroomcapaciteit geborgd blijft.

Bij waarneming van ongewenste soorten (o.a. Grote waternavel, Waterteunisbloem, Watercrassula, Parelvederkruid) waarschuwen we Waterschap Vallei en Veluwe en nemen we in overleg met hen de juiste maatregelen om deze te verwijderen. Sommige watergangen dienen, in verband met de beperkte ruimte voor machines, handmatig te worden gemaaid. Planning

41

B e h e e r p l a n

C-watergang B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Streefbeeld

Definitie*

Een waterloop met een doorstroomcapaciteit van 1-10 l/sec. Eigenaren van de aangrenzende grond zijn verantwoordelijk voor beheer en onderhoud.

* De definitie en de normen zijn ontleend aan de Keur en Legger van Waterschap Vallei en Veluwe. Richtlijnen

Het vrijkomende maaisel mag niet op naastgelegen ecologische bermen, afgemaaide rietvegetaties of natuurvriendelijke oevers worden gedeponeerd maar dient direct afgevoerd te worden. De vegetatie uit de watergang dient verwijderd te worden nadat de aangrenzende bermen voor de laatste maal gemaaid zijn (in de nazomer). Het natte profiel van de watergang wordt eenmaal per jaar gemaaid tot 50 cm boven de waterspiegel. Bij de C-watergang zijn de eigenaren van de aanliggende grond verantwoordelijk voor het beheer. Het waterschap controleert steekproefsgewijs of het onderhoud is uitgevoerd en de doorstroomcapaciteit geborgd blijft. Bij waarneming van ongewenste soorten (o.a. Grote waternavel, Waterteunisbloem, Watercrassula, Parelvederkruid) waarschuwen we Waterschap Vallei en Veluwe en nemen we in overleg met hen de juiste maatregelen om deze te verwijderen. Sommige watergangen dienen, in verband met de beperkte ruimte voor machines, handmatig te worden gemaaid.

Planning

42

B e h e e r p l a n

Vijver B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Streefbeeld

Definitie

Stilstaand zoetwaterbassin met een waterbergende en/of recreatieve functie.

Richtlijnen

Het vrijkomende maaisel mag niet op naastgelegen ecologische bermen, afgemaaide rietvegetaties of natuurvriendelijke oevers worden gedeponeerd maar dient direct afgevoerd te worden. Het natte profiel van de vijver wordt pleksgewijs gemaaid tot 10 cm vanaf de waterbodem. Bij waarneming van ongewenste soorten (o.a. Grote waternavel, Waterteunisbloem, Watercrassula, Parelvederkruid) waarschuwen we Waterschap Vallei en Veluwe en nemen we in overleg met hen de juiste maatregelen om deze te verwijderen.

Planning

Soorten

Reigers gaan vaak in of bij vijvers op zoek naar hun voedsel zoals de bruine kikker, ringslangen en waterspitsmuizen.

43

Duiker

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Streefbeeld

Definitie

Een koker- of buisvormige constructie met als doel de wederzijdse verbinding of kruising tussen oppervlaktewater te waarborgen.

Richtlijnen

Slibafzetting en ander afval moet eenmaal per 3 jaar uit de duikers verwijderd worden om de doorstroomcapaciteit van de duiker te waarborgen. De vegetatie rondom de duikermond jaarrond verwijderen om verval in de constructie te voorkomen. In de omgeving van natuurgebieden worden zogenaamde ecoduikers toegepast. Naast de functie van waterdoorlaat bieden deze duikers de fauna door middel van een loopstrook de mogelijkheid om zich te verplaatsen. Deze loopstrook dient vrij te worden gehouden van vegetatie. Bij het vervangen van een bestaande duiker of het aanbrengen van een nieuwe duiker moet rekening gehouden worden met flora en fauna. Gelet op het feit dat er binnen de bebouwde kom minder ruimte is voor flora en fauna kunnen zogenaamde ecoduikers worden toegepast (zie afb.).

Planning

44

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Bijlage II. Functionele bermen

45

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Bijlage III. Ecologische bermen

46

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Bijlage IV. Beschoeiingen

47

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Bijlage V. Vijvers

48

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Bijlage VI. Natuurvriendelijke oevers

49

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

50

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

Bijlage VII. Investeringen 2022 – 2031 Omschrijving Jaar investering

Bedrag excl btw

2022 2023 2025 2028 2030 2031

Vervangen beschoeiiing hout (20 jr) Vervangingen 2022 Vervangingen 2023 Vervangingen 2025 Vervangingen 2028 Vervangingen 2030 Vervangingen 2031

Vervangen beschoeiing beton (60 jaar) 2030 Vervangingen 2030

-

Afsch Rente rijving stermi 1,0% jn

Kapitaallasten

ak / wr 20%

vtb 15%

Totaal afgerond

€79.610

€15.922

€14.330

€110.000

20

€5.500 €1.100 €5.500 €1.045 €5.500 €990

€5.500

€935

€5.500

€880

€5.500

€825

€28.225

€5.645

€5.081

€39.000

20

€1.950 €390

€1.950

€351

€1.950

€332

€1.950

€105.175

€21.035

€18.932

€145.000

20

€7.250

€1.450

€7.250

€1.378

€7.250

€86.638

€17.328

€15.595

€120.000

20

€58.344

€11.669

€10.502

€81.000

20

€6.926

€1.385

€1.247

€10.000

20

€364.918

€72.984

€65.685

€505.000

€9.360

€1.872

€1.685

€13.000

€9.360

€1.872

€1.685

€13.000

Vervangen damwand hout (40 jaar) Geen vervangingen in periode 20222031

2022 a r

€-

€-

2023 a

2024 r

a

2025 r

a

2026 r

€1.950 €371

a

€5.500 €1.100 €7.450 €1.435 €7.450 €1.361 €14.700

2027 r

€2.736

a

€14.700

2028 r

€2.589

a

€14.700

2029 r

2031

r

a

r

€5.500

€770

€5.500

€715

€5.500

€660

€312

€1.950

€293

€1.950

€273

€1.950

€254

€1.305

€7.250

€1.233

€7.250

€1.160

€7.250

€1.088

€6.000

€1.200

€6.000

€1.140

€6.000

€1.080

€4.050

€810

€24.750

€3.891

€217

€130

€2.442

a

2030

€20.700

€3.495

€ 20.700

€3.288

60

a

r

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€217

€130

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€-

€1.083

€650

€1.083

€639

€1.083

€628

€1.083

€618

€1.083

€607

€1.083

€596

€1.083

€650

€1.083

€639

€1.083

€628

€1.083

€618

€1.083

€607

€1.083

€596

40

€-

€-

€-

€-

€46.904

€9.381

€8.443

€65.000

€46.904

€9.381

€8.443

€65.000

€-

€-

€-

€421.182 €84.236 TOTAAL Afgerond duizendtallen Idem totale kapitaallasten (afschrijving en rente) per jaar

€75.813

€583.000

€-

€-

€5.500 €1.100 €7.450 €1.435 €7.450 €1.361 €15.783

€3.386

€15.783

€3.228

€15.783

€3.070

€21.783

€4.113

€21.783

€3.895

€26.050

€4.617

€-

€-

€6.000 €1.000 €7.000 €1.000 €7.000 €1.000 €16.000

€3.000

€16.000

€3.000

€16.000

€3.000

€22.000

€4.000

€ 22.000

€4.000

€26.000

€5.000

Vervangen damwand kunststof (60 jaar) 2025 Vervangingen 2025

60

€-

€-

€7.000

€-

€-

€8.000

€-

€-

€8.000

€19.000

€19.000

€19.000

€ 26.000

€26.000

€31.000

51

B e h e e r p l a n

B e r m e n

e n

W a t e r g a n g e n

2 0 2 2 -

2 0 2 6

52

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=cd0be0ab-86e2-4397-bf53-aa4bba359747