CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2022-062 Bijlage 4 - Milieueffectrapport Omgevingsvisie Gemeente Nijkerk..pdf

Raadsvergadering 24 november 2022, gemeente NijkerkBij agendapunt: Vaststelling Omgevingsvisie 1.0 Gemeente Nijkerk 2040 en Mobiliteitsvisie Nijkerk (2022-062)31.304 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Bij deze denkrichting zet de gemeente vol in op de recreatieve voorzieningen. In deze denkrichting wordt voornamelijk ingezet op de fiets. Er vindt geen aanpassing van de huidige OV-voorzieningen plaats. De locaties waar uitbreiding van wonen in het buitengebied mogelijk gemaakt worden, zijn met name voor autoverkeer goed bereikbaar. Voor deze nieuwe woningen is de multimodale bereikbaarheid beperkt (zie kaartbijlage, figuur 7). Het fietsgebruik wordt uitgebreid en het centrum wordt meer geschikt gemaakt voor fietsers. De kwaliteit van de fietsvoorzieningen gaat hiermee vooruit. Gemiddeld:

Score 4

3,5

3

3

5

2,5

3,5 3,5

Effecten op de kwaliteit van het stedelijk gebied Indicator Kwaliteit woongebied

Effecten De inzet op herontwikkeling en revitalisering van bestaand stedelijk gebied kan de kwaliteit van het woongebied sterk verbeteren. Zeker wanneer woongebieden met mindere kwaliteit als eerste aangepakt worden. De uitbreiding met nieuwe woongebieden is beperkt in deze denkrichting

Blad 53 van 125

Score

3,5

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

Kwaliteit woningen

Stedelijk groen

Cultuur-historische waarden Archeologische waarden

7.4

In deze denkrichting wordt ingezet op herontwikkeling van bestaand stedelijk gebied. Dit stimuleert ook het aanpassen van de huidige woningen. Bij de verduurzaming van het stedelijk gebied kan veel winst behaald worden voor de kwaliteit van woningen door prioriteit te geven aan energetisch laagwaardige woningen. Er is beperkte verdichting door de toevoeging van maximaal 500 woningen in bestaand stedelijk gebied. De ruimte voor groen kan hierdoor onder druk komen te staan. Door het autoluw maken van het centrum is er minder ruimte nodig voor parkeerplaatsen en wegdek. Dit biedt mogelijkheid om meer groen en water toe te voegen in plaats van de verharding. Deze denkrichting heeft geen effecten op de cultuurhistorische waarden van het stedelijk gebied. De gebieden met hoge of middelhoge archeologische verwachtingswaarde liggen voornamelijk buiten het stedelijk gebied. In deze denkrichting zijn hier weinig ontwikkelingen voorzien. Alleen de verspreide woningbouw in het oosten van de gemeente bevindt zich in een gebied met hoge archeologische verwachtingen. (zie kaartbijlage, figuur 9). Gemiddeld:

4

3

3

2,5

3

Effecten op de kwaliteit van het landelijk gebied Indicator Beschermde natuurgebieden

Biodiversiteit

Grondwatervoorraad

Effecten De recreatieve voorzieningen zijn voorzien in de directe omgeving van het weidevogelgebied. De druk op het gebied en de verstoring neemt hierdoor toe. Ook fiets- en wandelpaden door of rond het gebied leiden tot verdere verstoring van vogels. De mate van verstoring kan beperkt worden door ontwikkelingen en nieuwe voorzieningen zoveel mogelijk buiten of aan de randen van beschermde gebieden te situeren. De uitbreiding van woningen en voorzieningen is qua omvang beperkt. Er vindt echter verspreide woningbouw plaats in het buitengebied in de buurt van de Veluwe (stikstofgevoelig) wat kan leiden tot toename van stikstofdepositie. Stikstofdepositie is een aandachtspunt voor de realisatiefase van vrijwel alle ontwikkelingen binnen de gemeente Nijkerk. Salderingsmogelijkheden door bedrijfsbeëindiging van agrariërs zijn hier beperkt (zie kaartbijlage, figuur 8). De realisatie van windturbines kan negatieve effecten hebben op de vogelpopulatie, met name gezien de nabijheid van het weidevogelgebied bij deze geclusterde invulling. Nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied kunnen leefgebied van flora en fauna aantasten, maar bieden ook kansen om hiervoor maatregelen te treffen en het leefgebied te verbeteren.

Dit kan bijvoorbeeld door bij toevoeging van nieuwe functies in het buitengebied als randvoorwaarde te stellen dat de randen of de directe omgeving natuurvriendelijk in gericht moet worden. Er is nauwelijks impact op de grondwatervoorraad. Door bij nieuwe functies in het buitengebied lokale infiltratie verplicht te stellen kan hemelwater in het gebied blijven.

Blad 54 van 125

Score

2

3

3,5

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

Cultuur-historische waarden (landelijk gebied)

Landschappelijke waarden

7.5

4,5

3,5

3,5

Effecten op duurzaamheid Indicator Uitstoot broeikasgassen

Aandeel duurzame energie

7.6

In deze denkrichtingen zijn geen grootschalige ontwikkelingen in cultuurhistorisch waardevolle gebieden voorzien. Het is gericht op kleinschalige (recreatieve) voorzieningen. Dit biedt kansen om de belevingswaarde van waardevolle elementen te vergroten. Door informatievoorzieningen over de historie van Nijkerk, in combinatie met recreatiemogelijkheden in het landschap kan de belevingswaarde vergroot worden, niet alleen voor toeristen, maar ook voor de eigen inwoners. De belevingswaarde van het landschap wordt in deze denkrichting bevorderd, door het toevoegen van recreatieve voorzieningen en wonen in het buitengebied. Dit kan echter ook verrommeling tot gevolg hebben. Om dit te voorkomen is het van belang dat de gemeente regie houdt op waar recreatieve functies en verspreide woningbouw plaatsvindt. Een bepaalde mate van clustering van nieuwe woningen of voorzieningen is vanuit landschappelijk oogpunt meer gewenst. Gemiddeld:

Effecten De prioriteit van deze denkrichting ligt bij het verduurzamen van het bestaand stedelijk gebied. Dit betekent dat de huidige uitstoot van woningen, bedrijven en verkeer sneller aangepakt wordt. Sanering van agrarische bedrijven ten behoeve van nieuwe woon- of werklocaties is in deze denkrichting zeer beperkt. De clustering van duurzame energie voorziening op één locatie maakt deze ontwikkeling aantrekkelijker voor private of semi-private partijen om in te stappen. Dit kan de realisatie van de duurzame energievoorzieningen versnellen en vereenvoudigen. Het aandeel duurzame energie kan hierdoor sneller stijgen. Gemiddeld:

Overzicht score op de vijf ambities

Blad 55 van 125

Score

3,5

4 4

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

8

Denkrichting: Sociaal, duurzame groei Dit hoofdstuk bevat de beoordeling van de denkrichting ‘Sociale, duurzame groei’ op de ambities voor de fysieke leefomgeving. In onderstaande tabel is de denkrichting per thema samengevat. Thema Duurzame ontwikkeling

Wonen

Werken / ondernemen

Mobiliteit

Voorzieningen

Landelijk gebied

8.1

Invulling van de denkrichting ‘Sociaal, duurzame groei’ De (financiële) gezondheid en veiligheid van de inwoners van Nijkerk staat hier voorop. Energiebesparing en duurzame energieopwek moeten zo ingevuld worden dat de inwoners hier maximaal van profiteren. De voorzieningen voor duurzame energie worden hier geclusterd aan de zuidwestkant van de A28. Nijkerk groeit naar maximaal 50.000 inwoners, hiervoor is een netto toevoeging van 3.000 woningen nodig wat neerkomt op 150 woningen per jaar. Dit sluit aan bij de huidige plancapaciteit. De ontwikkelingen kunnen binnenstedelijk dan wel op de reeds bekende uitleglocaties (MiddelaarOost) worden gerealiseerd. Werken gebeurt op korte afstand van het wonen om druk op de bevolking te verlichten. Voor zo veel mogelijk sociale interactie wordt er gestuurd op ontwikkelen van gemixt stedelijk gebied, waarin wonen, werken en recreëren gecombineerd wordt. Voor deze denkrichting is uitbreiding van 5 ha bedrijventerrein voorzien. In de binnenstad wordt de auto geweerd, het straatbeeld moet een uitnodigende uitstraling hebben waar men elkaar kan ontmoeten. Er wordt extra geïnvesteerd in OV-verbindingen tussen de kernen. Door groei in het gebied zijn er extra voorzieningen nodig in het gebied. Met name op het gebied van onderwijs is extra ruimte noodzakelijk. Dit bedraagt ca.

2.100 m2 aan primair onderwijs, extra voortgezet onderwijs is minimaal noodzakelijk. Ook is ruimte nodig voor binnen- en buitensport (ca. 3 ha). Er is ruimte om aanpassingen door te voeren voor toekomstbestendig gebruik van woningen. Voor de agrarische sector wordt sterk ingezet op meet circulair werken.

Effecten op de gezonde, veilige leefomgeving Indicator Luchtkwaliteit

Effecten De ontwikkelingen die in deze denkrichting mogelijk worden gemaakt leiden niet tot negatieve effecten op de luchtkwaliteit. Het ontmoedigen van het autoverkeer en het inzetten op de fiets, de bus en de trein (toevoeging van station Corlear) kan zelfs positieve effecten hebben op de luchtkwaliteit in het bestaand stedelijk gebied. Er wordt in deze denkrichting niet ingezet op nieuwe woonlocaties aangezien de huidige plancapaciteit voldoet voor de beoogde omvang van het woningaanbod.

Blad 56 van 125

Score

3,5

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

Geluid

Hittestress

Stimuleren van gezond gedrag Externe veiligheid

Door terugdringen van autoverkeer in het centrum wordt meer rust gecreëerd. De toename van verkeer of van andere activiteiten die geluidoverlast kunnen veroorzaken is beperkt in deze denkrichting. Alleen in het gebied rond het nieuwe station Corlaer kan door drukte de geluidbelasting toenemen. De positionering van de windturbines langs de A28 zorgt nauwelijks voor (toename van) geluidoverlast. Het aantal geluidgevoelige objecten in de omgeving is zeer beperkt (zie kaartbijlage, figuur 6). Door beperkte toevoeging van woningen zal er geen significant effect zijn in de toename van hittestress in het gebied. Door het autoluw maken van het centrum is er minder ruimte nodig parkeerplaatsen en wegdek. Dit biedt mogelijkheid om meer groen en water toe te voegen in plaats van de verharding. Wat leidt tot een positief effect. In deze denkrichting wordt ingezet op gebruik van OV en de fiets. Hierdoor wordt gezond gedrag gestimuleerd. Van en naar de OV-haltes zal meer worden gelopen en gefietst. Ook wordt er richting werklocaties aandacht gegeven aan het fietsnetwerk en het optimaliseren hiervan. De risicobronnen in het stedelijk gebied zijn beperkt. Bij het ontwikkelen van de plancapaciteit en bij nieuwe zorg- en onderwijsinstellingen dient rekening gehouden te worden met de veiligheidsafstanden van de risicobronnen.

Tussen Nijkerk en Nijkerkerveen is het verdeelstation van de Nederlandse Gasunie een belangrijk aandachtspunt. (Nieuwe) kwetsbare objecten rond dit station en de leidingen zijn vanuit veiligheidsoogpunt niet aan te bevelen (zie kaartbijlage, figuur 5).

Verkeersveiligheid Waterveiligheid

8.2

De positionering van de windturbines langs de A28 zorgt nauwelijks voor (toename van) geluidoverlast. Het aantal kwetsbare objecten in de omgeving is zeer beperkt (zie kaartbijlage, figuur 6). In deze denkrichting is weinig tot geen toename van autoverkeer, in de binnenstad worden auto’s geweerd door het gebied autoluw te maken. Ook buiten het stedelijk gebied wordt autogebruik in dit scenario ontmoedigd. Dit zorgt voor een verbetering van de verkeersveiligheid. De overstromingsrisico’s in de gemeente zijn zeer beperkt. De inzet op verdichting van het stedelijk gebied kan wel leiden tot meer wateroverlast bij hevige regenval (zie kaartbijlage, figuur 4). Gemiddeld:

3,5

3

4

4

4,5

2,5 3,5

Effecten op de leefbaarheid Indicator Sociale levendigheid en veiligheid

Voorzieningenniveau

Effecten Een autoluw centrum waar fietsen en wandelen prioriteit heeft, stimuleert ontmoetingen en sociale buitenactiviteiten. Dit is positief voor de sociale levendigheid en veiligheid. Daarnaast wordt in deze denkrichting geïnvesteerd in creatieve, maatschappelijke voorzieningen die bevorderlijk zijn voor de sociale activiteiten in de gemeente. In deze denkrichting wordt ingezet op maatschappelijk voorzieningen. Daarnaast wordt er gestuurd op functiemenging in de

Blad 57 van 125

Score

4,5

4

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

Balans in de woningvoorraad Omvang van de werkgelegenheid Recreatiemogelijkheden Multimodale bereikbaarheid

Kwaliteit OV- en fietsvoorzieningen

8.3

centrumgebieden. Door deze functiemenging wordt het makkelijker om gebruik te maken van verschillende voorzieningen. Het totale aanbod aan voorzieningen neemt hierdoor niet toe, maar het draagvlak voor voorzieningen kan hierdoor wel positief beïnvloed worden. Er vindt bij deze denkrichting geen extra uitbreiding bovenop de huidige planvoorraad plaats. Hierdoor wordt er weinig tot geen invloed uitgeoefend op de balans in de woningvoorraad. Bij deze denkrichting vooral ingezet op creatieve en recreatieve ondernemingen. Het aanbod aan personeel in deze sector is beperkt, wat ertoe kan leiden dat de beoogde uitbreiding van dit soort voorzieningen niet van de grond komt. Recreatieve voorzieningen kunnen ook profiteren van de inzet op sociale, maatschappelijke voorzieningen. Er ontstaat hiermee ook ruimte en draagvlak voor meer horeca in de kernen. In deze denkrichting wordt gestuurd op het verminderen van het autogebruik. Binnenstedelijk gebied wordt minder toegankelijk gemaakt voor deze modaliteit. Daarentegen wordt er extra geïnvesteerd in OV-voorzieningen, zoals een treinstation en busbanen tussen woon-werkgebied. De multimodale bereikbaarheid kan dan ook verbeteren in deze denkrichting. Er worden extra investeringen gedaan in OV- en fietsvoorzieningen. Dit komt de kwaliteit van de voorzieningen ten goede. Gemiddeld:

2

2

4

4

4 3,5

Effecten op de kwaliteit van het stedelijk gebied Indicator Kwaliteit woongebied

Kwaliteit woningen

Stedelijk groen

Cultuur-historische waarden Archeologische waarden

Effecten Deze denkrichting is niet gericht op uitbreiding maar op verbetering van de kwaliteit van de woonomgeving. Eventuele extra te bouwen woningen, bovenop de huidige planvoorraad, worden binnenstedelijk gerealiseerd. Toevoegingen van woningen in bestaand stedelijk gebied biedt de kans om minder aantrekkelijke woonomgeving te verbeteren. Er is daarbij aandacht voor een gevarieerd aanbod aan woningen. In deze denkrichting wordt ingezet op bestaand stedelijk gebied, maar dan met name op het uitbreiden van (maatschappelijke) voorzieningen. Aanpassingen aan woningen is hier afhankelijk van de vervangingsopgave. Door het autoluw maken van het centrum is er minder ruimte nodig parkeerplaatsen en wegdek. Dit biedt mogelijkheid om meer groen en water toe te voegen in plaats van de verharding. Wel wordt er in deze denkrichting, ondanks de beperkte toevoeging van woningen, ingezet op verdichten van stedelijk gebied. Dit blijft echter beperkt. Deze denkrichting heeft beperkt tot geen invloed op de aanwezige cultuurhistorische waarden in het gebied. Bij aanpassingen in het centrum van Nijkerk dient rekening gehouden te worden met de cultuurhistorische waarde van het centrum. Deze denkrichting heeft beperkt tot geen invloed op de aanwezige archeologische (verwachtings)waarden in het gebied (zie kaartbijlage, figuur 9). Gemiddeld:

Blad 58 van 125

Score

4

2,5

3,5

3

3 3

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

8.4

Effecten op de kwaliteit van het landelijk gebied Indicator Beschermde natuurgebieden

Biodiversiteit

Grondwatervoorraad

Cultuur-historische waarden (landelijk gebied) Landschappelijke waarden

8.5

Effecten De impact van deze denkrichting op beschermde natuurgebieden is zeer beperkt. Nieuwe ontwikkelingen zijn met name gericht op het bestaand stedelijk gebied en de oostkant van de gemeente. De inzet op meer circulaire landbouw kan de verstoring van beschermde natuurwaarden door stikstofdepositie of grondwateronttrekking verminderen. De geclusterde opstelling van duurzame energievoorzieningen vindt wel plaats in de nabijheid van weidevogelgebied. Het gebied zelf wordt niet aangetast, maar de verstoring kan hierdoor wel toenemen. Kleinschalige ontwikkelingen in het buitengebied bieden kansen om positieve effecten op de biodiversiteit te bereiken. Door bijvoorbeeld het inrichten van natuurvriendelijke oevers of het plaatsen nestkasten kan het leefgebied voor flora en fauna verbeterd worden. Bij de inzet op meer circulaire agrarische sector kunnen ook maatregelen getroffen worden die positief zijn voor de biodiversiteit. Denk hierbij aan het terugdringen van bestrijdingsmiddelen of het aanleggen van kruidenrijke akkerranden. De realisatie van windturbines en zonnevelden tast leefgebied en mogelijk de vogelpopulatie aan. In deze denkrichting zijn de voorzieningen gesitueerd in de nabijheid van weidevogelgebied. Aantasting van de vogelpopulatie is niet uit te sluiten. Ook zonnevelden kunnen leiden tot aantasting van leefgebied.

Doordat in deze denkrichting geen grote ontwikkelingen plaatsvinden, worden er nauwelijks effecten op het grondwater verwacht. In het gebied waar de duurzame energievoorziening gesitueerd wordt geen grondwater onttrokken (zie kaartbijlage, figuur 10). In deze denkrichtingen zijn geen ontwikkelingen in cultuurhistorisch waardevolle gebieden voorzien. Het verbeteren van de verbindingen tussen de kernen biedt kansen om de belevingswaarde van het cultuurhistorische landschap tussen Nijkerk en Nijkerkerveen te verbeteren. Fiets- en wandelroutes kunnen hieraan bijdragen. De ontwikkelingen in deze denkrichting hebben weinig tot geen invloed op de landschappelijke waarden van het gebied. Ook de belevingswaarde wordt weinig tot niet beïnvloed. Door de clustering van duurzame energievoorzieningen is de impact op het landschap beperkt. Gemiddeld:

Score

3,5

2,5

3

4

3,5 3,5

Effecten op duurzaamheid Indicator Uitstoot broeikasgassen

Effecten De prioriteit van dit scenario ligt op het verduurzamen van het bestaand stedelijk gebied. Dit betekent dat de huidige uitstoot van woningen, bedrijven en verkeer sneller aangepakt wordt. Met de inzet op verduurzaming van de agrarische sector (transitie naar kringlooplandbouw) kan de uitstoot van broeikasgassen verminderd

Blad 59 van 125

Score

3,5

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

Aandeel duurzame energie

8.6

worden. De mogelijkheden en middelen voor de gemeente zijn hiervoor echter beperkt. Veel taken en bevoegdheden, die nodig zijn voor deze transitie, liggen bij het Rijk of de provincie. De clustering van duurzame energie voorziening op één locatie maakt deze ontwikkeling aantrekkelijker voor private of semi-private partijen om in te stappen. Dit kan de realisatie van de duurzame energievoorzieningen versnellen en vereenvoudigen. Het aandeel duurzame energie kan hierdoor sneller stijgen. Gemiddeld:

Overzicht score op de vijf ambities

Blad 60 van 125

4 4

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

9

Denkrichting: Groei van wonen Dit hoofdstuk bevat de beoordeling van de denkrichting ‘Groei van wonen’ op de ambities voor de fysieke leefomgeving. In onderstaande tabel is de denkrichting per thema samengevat. Thema Duurzame ontwikkeling

Wonen

Werken / ondernemen

Mobiliteit

Voorzieningen

Landelijk gebied

9.1

Invulling van de denkrichting ‘Groei van wonen’ Groei van het aantal woningen binnen deze denkrichting maakt de toekomstige energiebehoefte groter dan nu is berekend. Dit leidt tot uitbreiding of verdichting van het stedelijk gebied, waardoor de mogelijkheden voor duurzame energie af kunnen nemen. De voorzieningen voor duurzame energie worden hier gerealiseerd in de lijnopstelling langs de westkant van de A28. Nijkerk groeit naar ca. 57.000 inwoners, hiervoor is een netto toevoeging van 6.000 woningen nodig wat neerkomt op 300 woningen per jaar. Voor ten minste 2.500 woningen is een (of meerdere) uitleglocatie(s) nodig. Er is een toename aan inwoners dat buiten Nijkerk werkt. De nadruk van werken binnen Nijkerk ligt met name op het versterken van stedelijke economische voorzieningen voor een aantrekkelijk woonmilieu. Er wordt minder ingezet op de ontwikkeling van monofunctionele werklocaties. Door grote groei in het aantal inwoners is in dit scenario extra investering voor de bereikbaarheid van het gebied noodzakelijk. Een ontsluitingsweg in het oosten en aanpassing van de weg aan de zuidkant van Nijkerk is noodzakelijk. De gemeente zet in op smart mobility. Door groei in het gebied zijn er extra voorzieningen nodig in het gebied. Met name op het gebied van onderwijs is extra ruimte noodzakelijk. Dit bedraagt ca. 7.600 m2 met ca. 7 ha aan sportvoorzieningen.

Het landelijk gebied aan de westzijde van de A28 en de oostzijde van de kern Nijkerk (kampenlandschap) blijft gevrijwaard van stedelijke claims. Groei van het stedelijk gebied kan tussen de kernen, maar met behoud van een groene buffer.

Effecten op de gezonde, veilige leefomgeving Indicator Luchtkwalitei t

Effecten Ondanks dat autogebruik in deze denkrichting in binnenstedelijk gebied wordt ontmoedigd, zorgt de grote woningbouwontwikkeling voor meer verkeer in de gemeente. Dit zorgt voor een toename van luchtverontreinigende stoffen. Het autoluw maken van het centrum kan wel de luchtkwaliteit ter plaatse verbeteren. Het toevoegen van extra ontsluitingswegen zorgt er daarnaast voor dat verkeer zoveel mogelijk om de centra heen geleid wordt. Voor deze denkrichtingen zijn vrijwel alle mogelijke uitleglocaties nodig. De lokale luchtkwaliteit is een aandachtspunt bij sommige locaties (zie kaartbijlage, figuur 1 en 2). De ruimte die nodig is voor de uitleglocaties gaat wel ten koste van enkele agrarische bedrijven. Als dit leidt tot bedrijfsbeëindiging zal de uitstoot van fijnstof hierdoor afnemen (zie kaartbijlage, figuur 8).

Blad 61 van 125

Score

3,5

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

Geluid

Hittestress

Stimuleren van gezond gedrag

Externe veiligheid

Verkeersveiligheid

Door terugdringen van autoverkeer in het centrum wordt meer rust gecreëerd. Daarin tegen kan het aanleggen van nieuwe woonwijken lokaal zorgen voor een sterke toename van verkeer en kan daardoor geluidsoverlast veroorzaken. De verwachting is dat het verkeer met name zijn weg zoekt naar de snelweg, uitleglocaties met een kortere aanloop naar de snel weg zorgen voor minder verkeer door/langs bestaand stedelijk gebied. Extra aansluitingen richting de A28 en de A1 helpen het verkeer om de centra heen te leiden.

3,5

Bij de keuze voor nieuw woongebied is het van belang de lokale geluidsbelasting mee te nemen in de afweging (zie kaartbijlage, figuur 3). De positionering van de windturbines langs de A28 zorgt nauwelijks voor (toename van) geluidoverlast. Het aantal geluidgevoelige objecten in de omgeving is zeer beperkt. Het bestaand stedelijk gebied wordt beperkt verdicht met maximaal 500 woningen. Daarnaast zorgt het autoluw maken van centrum gebieden dat er minder ruimte benodigd is voor parkeerplaatsen en wegdek. Dit biedt mogelijkheid om meer groen en water toe te voegen in plaats van verharding. Buiten het huidig stedelijk gebied vind echter wel op alle mogelijke uitleglocaties verharding plaats. Dit leidt in nu nog open gebieden tot meer hittestress. Indien bij de inrichting rekening wordt gehouden met voldoende groen en water is hittestress te beperken. In deze denkrichting wordt autogebruik in het centrum ontmoedigd. Er wordt extra geïnvesteerd in fietspaden naar OV-voorzieningen. Dit stimuleert gezond gedrag. De realisatie van nieuwe woongebieden biedt veel kansen om openbare ruimte te creëren waar buiten zijn en sporten gestimuleerd wordt. Doordat deze locaties vrijwel allemaal tussen het huidig stedelijk gebied en het landschap liggen, verdient het ook aanbeveling om bij deze ontwikkelingen fietsverbindingen met het buitengebied te realiseren of te optimaliseren.

De risicobronnen in het stedelijk gebied zijn beperkt. Uitbreiding van wonen en nieuwe zorg- en onderwijsinstellingen dienen rekening te houden met de veiligheidsafstanden van de risicobronnen. Tussen Nijkerk en Nijkerkerveen is het verdeelstation van de Nederlandse Gasunie een belangrijk aandachtspunt. (Nieuwe) kwetsbare en zeer kwetsbare objecten rond dit station en de leidingen zijn vanuit veiligheidsoogpunt niet aan te bevelen. Bij de keuze voor nieuw woongebied is het van belang de externe veiligheid van het gebied mee te wegen. (zie kaartbijlage, figuur 5). Met de realisatie van windturbines worden nieuwe risicobronnen mogelijk gemaakt. In deze denkrichting zijn er nauwelijks kwetsbare objecten aanwezig in de buurt van de windturbines (zie kaartbijlage, figuur 6). Binnenstedelijk autogebruik wordt in deze denkrichting ontmoedigd. Door extra in te zetten op fietspaden en OV-voorzieningen verbetert de verkeersveiligheid. Voor bussen worden busbanen ingezet waardoor er een scheiding van verkeer (rustiger wegbeeld) ontstaat. Door de grote mate van bevolkingsgroei in deze denkrichting zijn er extra verbindingswegen nodig. Deze worden zo aangelegd dat het verkeer om de kernen heen geleid wordt. Dit is bevorderlijk voor de verkeersveiligheid van het gebied, doordat het autoverkeer in het woongebied hiermee afneemt.

Blad 62 van 125

3

5

2

4

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

Waterveiligheid

9.2

De overstromingsrisico’s in de gemeente zijn zeer beperkt en spelen daarom geen rol bij de locatiekeuzes. De uitleglocaties zijn voornamelijk gesitueerd in gebieden waar het overstromingsrisico klein is. Door bij nieuwe woongebieden een gescheiden watersysteem aan te leggen kan wateroverlast bij hevige neerslag voorkomen worden. Op sommige locaties in het bestaand stedelijk gebied is dit wel een aandachtspunt (zie kaartbijlage, figuur 4). Gemiddeld:

3,5

Effecten op de leefbaarheid Indicator Sociale levendigheid en veiligheid

Voorzieningenniveau Balans in de woningvoorraad

Omvang van de werkgelegenheid

Recreatiemogelijkheden Multimodale bereikbaarheid

Kwaliteit OV- en fietsvoorzieningen

9.3

3

Effecten Het aantrekken van meer voorzieningen door de focus op stedelijke groei geeft een positief effect op de sociale levendigheid. Echter heeft de grote groei ook invloed op de sociale veiligheid. Meer mensen kan leiden tot meer sociale conflicten. Met een ruime, open inrichting van het gebied kan dit effect beperkt worden. Door de grote bevolkingsgroei bij deze denkrichting ligt de nadruk op het versterken van het voorzieningenniveau. Het draagvlak voor meer detailhandel alsmede meer leisure en horecagelegenheden. Dit geeft een positief effect op het huidige voorzieningenniveau. Deze denkrichting zet maximaal in op het toevoegen van woningen. In het stedelijk gebied wordt op kleine schaal verdicht. Daarbuiten worden meerdere uitleglocaties aangewezen voor woningbouw. Hierdoor groeit de woningvoorraad in de gemeente. Door in te zetten op verschillende typen woningen die aansluiten op de marktbehoefte, is er een positief effect op de balans in de woningvoorraad. In deze denkrichting ligt de focus op het aantrekken van voorzieningen die het gebied aantrekkelijk maken om te wonen. Er wordt in mindere mate ingezet op de ontwikkeling van traditionele monofunctionele werklocaties. Het aandeel van de inwoners dat buiten de gemeente werkt neemt in deze denkrichting toe. Nijkerk wordt in dit scenario meer een ‘slaapstad’.

Deze denkrichting zet niet expliciet in op nieuwe recreatiemogelijkheden. De groei van de bevolking kan wel leiden tot verdere druk op de recreatiegebieden en voorzieningen. Het gebruik van de auto wordt in het binnenstedelijk gebied ontmoedigd. Daartegenover staan extra investeringen op het gebied van fietsverkeer en het OV-netwerk. Buiten de kernen wordt ingezet op extra verbindingswegen die zorgen voor voldoende ontsluitingen naar de rijkswegen. Dit geeft een positief effect op de multimodale bereikbaarheid van het gebied. Er worden extra investeringen gedaan in OV- en fietsvoorzieningen. De kwaliteit hiervan gaat dan ook omhoog in deze denkrichting. Gemiddeld:

Score 4

4,5

5

2

2,5

4

4 4

Effecten op de kwaliteit van het stedelijk gebied Indicator Kwaliteit woongebied

Effecten De denkrichting zet volledig in op uitbreiding van wonen. Daarbij is de kwaliteit van het woongebied van groot belang. De uitleglocaties worden

Blad 63 van 125

Score 5

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

optimaal ingericht en ook het verdichten in bestaand stedelijk gebied biedt mogelijkheid om kwaliteitsverbetering te realiseren.

Kwaliteit woningen

Stedelijk groen

Cultuurhistorische waarden Archeologische waarden

9.4

De druk om veel woningen te realiseren kan ook ten koste gaan van de kwaliteit van het woongebied. Meer woningen kunnen ten koste gaan van openbare ruimte of de ruimte voor voorzieningen. Er wordt in deze denkrichting ingezet op wonen, waarbij de nieuwe uitleglocaties kwalitatief goede woningen krijgen. Dit stimuleert namelijk ook het aanpassen van de huidige woningen. Bij de verduurzaming van het stedelijk gebied kan veel winst behaald worden voor de kwaliteit van de woningen door prioriteit te geven aan energetisch laagwaardige woningen. Bij de inrichting van de uitleglocaties wordt aandacht gegeven aan ruimte voor groenvoorzieningen. De kernen Nijkerk, Nijkerkerveen en Hoevelaken groeien door de uitleglocaties naar elkaar toe maar blijven van elkaar gescheiden door groene buffers om de gebieden heen. Deze denkrichting heeft weinig tot geen invloed op de cultuurhistorische waarden in het gebied. Deze blijven behouden zoals deze nu zijn. De uitbreidingslocaties in deze denkrichting raken diverse gebieden met middelhoge archeologische verwachtingswaarde. Aanvullend archeologisch onderzoek zal nodig zijn om de daadwerkelijke archeologische waarde in beeld te brengen (zie kaartbijlage, figuur 9). Gemiddeld:

5

4

3

2,5 4

Effecten op de kwaliteit van het landelijk gebied Indicator Beschermde natuurgebieden

Biodiversiteit

Grondwatervoorraad

Cultuur-historische waarden (landelijk gebied)

Effecten De beschermde natuurgebieden in de gemeente Nijkerk worden in deze denkrichting gevrijwaard van stedelijke claims. Hierdoor is er geen directe aantasting van de beschermde natuurgebieden. De grote woningbouwopgave leidt wel tot stikstofuitstoot als gevolg van de verkeerstoename en de realisatiefase. Doordat de uitbreidingslocaties ten koste gaan van bestaande agrarische bedrijven zijn er mogelijkheden voor interne saldering voor stikstof, met mogelijk afname van stikstofdepositie als gevolg (zie kaartbijlage, figuur 8). Door realisatie van meerdere uitleglocaties in de groene buffers tussen de kernen, neemt het leefgebied voor flora en fauna af.

Score

De situering van de duurzame energievoorzieningen langs de westkant van de A28 kan negatieve effecten op de vogelpopulatie hebben. De lijnopstelling in de directe nabijheid van het weidevogelgebied zal leiden tot aantasting van de vogelpopulatie. De nieuwe woongebieden gaan naar verwachting ten koste van enkele agrarische bedrijven. Als dit leidt tot bedrijfsbeëindiging wordt er minder grondwater onttrokken uit het gebied. Door bij nieuwe stedelijk ontwikkelingen het hemelwater gescheiden af te voeren en lokaal te infiltreren, kan de grondwatervoorraad ter plaatse toenemen. (zie kaartbijlage, figuur 10). De uitbreiding voor woongebieden vindt gedeeltelijk plaats in gebieden waar (zeer) hoge cultuurhistorische waarde. Dit ruimtebeslag leidt tot een directe aantasting van deze waarden.

2

Blad 64 van 125

3,5

3,5

2

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

Landschappelijke waarden

9.5

Door de uitbreiding van stedelijk gebied veranderen de landschappelijke waarden. De verhoudingen verschuiven waarbij er meer stedelijk gebied bij komt en er met name meer slagenlandschap en een klein deel van het kampenlandschap verdwijnt. Dit effect op de landschappelijke waarden is negatief. Gemiddeld:

2,5

Effecten op duurzaamheid Indicator Uitstoot broeikasgassen

Effecten In deze denkrichting ligt de focus op de groei van het stedelijk gebied. Het uitgangspunt is dat nieuwe woon- en werklocaties energieneutraal worden. De toename van verkeer, als gevolg van deze ontwikkelingen leidt echter nog wel tot een toename van broeikasgassen. De focus ligt bij deze denkrichting op buiten stedelijke groei waardoor bestaand stedelijke gebied in mindere mate energieneutraal wordt. De huidige uitstoot van het stedelijk gebied daalt hierdoor minder snel.

Aandeel duurzame energie

De nieuwe woningbouwlocaties gaan naar verwachting ten koste van enkele agrarische bedrijven. Als dit leidt tot bedrijfsbeëindiging daalt de uitstoot van broeikasgassen, met name wanneer het gaat om intensieve veehouderijen (zie kaartbijlage, figuur 8). De omvangrijke groei van woningen in deze denkrichting zorgt voor een toenemende vraag naar energie. Door nieuwe woonlocaties energieneutraal te ontwikkelen gaat dit niet ten koste van de duurzame energie. De lijnopstelling van windturbines langs de westkant van de A28 zorgt ervoor dat enkele turbines gesitueerd zijn op locaties die niet passen binnen het provinciaal beleid. De haalbaarheid hiervan is hierdoor onzeker en kan meer tijd in beslag nemen. Gemiddeld:

9.6

2

Overzicht score op de vijf ambities

Blad 65 van 125

Score

3,5

2,5

3

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

10

Denkrichting: Groei van wonen en werken Dit hoofdstuk bevat de beoordeling van de denkrichting ‘Groei van wonen en werken’ op de ambities voor de fysieke leefomgeving. In de tabel is de denkrichting per thema samengevat. Thema Duurzame ontwikkeling

Wonen

Werken / ondernemen

Mobiliteit

Voorzieningen

Landelijk gebied

10.1

Invulling van de denkrichting ‘Groei van wonen en werken’ Deze denkrichting neemt een verdere toename van de energievraag met zich mee. Bovenop de ruimtevraag van de denkrichting wonen komt hier nog de uitbreiding van de werkgelegenheid bij. De voorzieningen voor duurzame energie worden hier gerealiseerd in de lijnopstelling langs de westkant van de A28, met geclusterde zonnevelden aan de zuidwestkant van de A28. Nijkerk groeit naar ca. 54.500 inwoners, hiervoor is een netto toevoeging van 5.000 woningen nodig wat neerkomt op 250 woningen per jaar. Voor ten minste 1.500 woningen is een (of meerdere) uitleglocatie(s) nodig. Inbreiding gaat voor uitbreiding wanneer nieuwe werklocaties noodzakelijk zijn. De mogelijke groei van bedrijvigheid is gebaseerd op de groei van de bevolking. Een extra accent wordt gelegd op ruimte voor gemengd stedelijke milieus. Door grote groei van zowel inwoners als extra banen is extra investering voor de bereikbaarheid van het gebied noodzakelijk. Een nieuwe ontsluitingsweg in het oosten en aanpassing van de ontsluiting aan de zuidkant van Nijkerk en de oostkant van Hoevelaken is benodigd. Ook het nieuwe station Corlaer hoort bij deze denkrichting. De gemeente zet daarnaast in op smart mobility. Door groei in het gebied zijn er extra voorzieningen nodig in het gebied. Met name op het gebied van onderwijs is extra ruimte noodzakelijk. Dit bedraagt ca.

6.200 m2 met daarbij ca. 6 ha aan sportvoorzieningen. Het landelijk gebied aan de westzijde van de A28 en de oostzijde van de kern Nijkerk (kampenlandschap) blijft gevrijwaard van stedelijke claims. Groei van het stedelijk gebied kan tussen de kernen, maar met behoud van een groene buffer.

Effecten op de gezonde, veilige leefomgeving Indicator Luchtkwaliteit

Effecten Ondanks dat autogebruik in deze denkrichting in binnenstedelijk gebied wordt ontmoedigd, zorgt de ontwikkeling van woningen en werkgelegenheid voor een toename van verkeer. Het autoluw maken van het centrum kan de luchtkwaliteit ter plaatse verbeteren, maar met name op de ontsluitingswegen zal juist een toename van verkeer te verwachten zijn. De nieuwe ontsluitingswegen gaan niet meer door het stedelijk gebied, maar liggen wel in de nabijheid van (nieuwe) woongebieden. De ruimte die nodig is voor met name nieuwe woongebieden en werklocaties gaat wel ten koste van enkele agrarische bedrijven. De lokale uitstoot van fijnstof zal hierdoor afnemen (zie kaartbijlage, figuur 8).

Blad 66 van 125

Score

4

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

Geluid

Hittestress

Stimuleren van gezond gedrag

Externe veiligheid

Verkeersveiligheid

Waterveiligheid

Door terugdringen van autoverkeer in het centrum wordt meer rust gecreëerd. Daarentegen kan het aanleggen van nieuwe woonwijken lokaal zorgen voor een sterke toename van verkeer en kan daardoor geluidsoverlast veroorzaken. Daarnaast kunnen nieuwe bedrijventerreinen geluidhinder veroorzaken.

2

De positionering van de windturbines langs de A28 zorgt nauwelijks voor (toename van) geluidoverlast. Het aantal geluidgevoelige objecten in de omgeving is zeer beperkt. Het autoluw maken van centrum gebieden dat er minder ruimte benodigd is voor parkeerplaatsen en wegdek. Dit biedt mogelijkheid om meer groen en water toe te voegen in plaats van verharding. Buiten het huidig stedelijk gebied vindt echter wel op meerdere uitleglocaties verharding plaats. Dit leidt in nu nog open gebieden tot meer hittestress. Indien bij de inrichting rekening wordt gehouden met voldoende groen en water is hittestress te beperken. In deze denkrichting wordt autogebruik in het centrum ontmoedigd. Er wordt extra geïnvesteerd in fietspaden naar poorten voor het OV en in het OV zelf. Dit stimuleert gezond gedrag. Nieuwe fietsverbindingen naar bedrijventerreinen moeten ook het woon-werkverkeer verleiden om de fiets te pakken. De risicobronnen in het stedelijk gebied zijn beperkt. Uitbreiding van wonen en nieuwe zorg- en onderwijsinstellingen dienen rekening te houden met de veiligheidsafstanden van de risicobronnen. Tussen Nijkerk en Nijkerkerveen is het verdeelstation van de Nederlandse Gasunie een belangrijk aandachtspunt. (Nieuwe) kwetsbare en zeer kwetsbare objecten rond dit station en de leidingen zijn vanuit veiligheidsoogpunt niet aan te bevelen.

Vanaf dit punt lopen de buisleidingen in verschillende richtingen, ook door of langs nieuwe woongebieden (zie kaartbijlage, figuur 5).

2

3,5

1,5

Met de realisatie van windturbines worden nieuwe risicobronnen mogelijk gemaakt. In deze denkrichting zijn er nauwelijks kwetsbare objecten aanwezig in de buurt van de windturbines (zie kaartbijlage, figuur 6). Binnenstedelijk autogebruik wordt in deze denkrichting ontmoedigd. Door extra in te zetten op fietspaden en OV wordt hierdoor de verkeersveiligheid verbeterd. Voor bussen worden busbanen ingezet waardoor er een scheiding van verkeer ontstaat en er meer overzicht is. Door de grote bevolkingsgroei in deze denkrichting zijn er extra verbindingswegen of aanpassing van bestaande wegen nodig in de gemeente. Deze worden zo aangelegd dat autoverkeer om de kernen heen geleid wordt. Dit is bevorderlijk voor de verkeersveiligheid van het bestaand stedelijk gebied. De overstromingsrisico’s in de gemeente zijn zeer beperkt en spelen daarom geen rol bij de locatiekeuzes. Gemiddeld:

Blad 67 van 125

3,5

3 3

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

10.2

Effecten op de leefbaarheid Indicator Sociale levendigheid en veiligheid Voorzieningenniveau Balans in de woningvoorraad

Omvang van de werkgelegenheid

Recreatiemogelijkheden Multimodale bereikbaarheid

Kwaliteit OV- en fietsvoorzieningen

Effecten In deze denkrichting wordt voornamelijk ingezet op wonen en werken. De groei van inwoners en werkgelegenheid in de gemeente zorgt wel voor meer levendigheid in de gemeente. Het weren van de auto uit de binnenstedelijke gebieden zorgt er voor dat mensen meer wandelen en fietsen, wat de levendigheid verbetert. Nijkerk In deze denkrichting wordt niet specifiek ingezet op uitbreiding van voorzieningen, maar door de groei van het aantal inwoners en de werkgelegenheid zal het draagvlak voor voorzieningen wel toenemen. Deze denkrichting zet in op wonen en werken binnen de gemeente. In het stedelijk gebied wordt er op kleine schaal verdicht en daarnaast worden meerdere uitleglocaties aangewezen voor woningbouw. Hierdoor groeit de woningvoorraad in het gebied. Door in te zetten op verschillende typen woningen, is er een positief effect op de balans in de woningvoorraad. De toevoeging van meer werkgelegenheid kan wel leiden tot een veranderende vraag naar (type) woningen. In deze denkrichting wordt in hoge mate ingezet op uitbreiding van de werkgelegenheid. De omvang van de nieuwe werklocaties wordt gerelateerd aan de groei van de bevolking. Op deze manier wordt het niveau van lokale werkgelegenheid gehandhaafd. De totale omvang van de werkgelegenheid in de gemeente stijgt hierdoor. In deze denkrichting wordt niet extra ingezet op recreatiemogelijkheden.

Door de groei van het aantal inwoners en werknemers neemt het draagvlak voor horeca wel toe. Het gebruik van de auto wordt in het binnenstedelijk gebied ontmoedigd. Daartegenover staan extra investeringen op het gebied van fietsverkeer en het OV-netwerk. Buiten de kernen wordt ingezet op extra verbindingswegen die zorgen voor voldoende ontsluitingen naar de rijkswegen. Dit heeft een positief effect op de multimodale bereikbaarheid van het gebied. In deze denkrichting wordt geïnvesteerd in OV- en fietsvoorzieningen. Door groei van het aantal inwoners en werknemers in de gemeente zal de vraag sterk toenemen. Gemiddeld:

Blad 68 van 125

Score 4

4,5

4,5

4,5

3,5

5

4 4,5

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

10.3

Effecten op de kwaliteit van het stedelijk gebied Indicator Kwaliteit woongebied

Kwaliteit woningen

Stedelijk groen

Cultuur-historische waarden Archeologische waarden

10.4

Effecten De denkrichting zet in op uitbreiding van wonen. Daarbij is de kwaliteit van het woongebied van groot belang. De uitleglocaties worden optimaal ingericht en ook het verdichten in bestaand stedelijk gebied biedt mogelijkheid om kwaliteitsverbetering te realiseren. Nieuwe werklocaties worden deels gerealiseerd in de nabijheid van (nieuwe) woongebieden. Om de kwaliteit van de woongebieden niet aan te tasten is juiste zonering van de bedrijventerreinen van belang. Eventueel dienen mitigerende maatregelen als randvoorwaarde opgenomen te worden, om geluid- of geurhinder te voorkomen. Er wordt in deze denkrichting ingezet op wonen en werken. Ten opzichte van de denkrichting ‘wonen’ is de uitbreiding van de woningvoorraad hier iets kleiner. Maar ook voor deze denkrichting geldt dat bij de verduurzaming van het stedelijk gebied veel winst behaald kan worden voor de kwaliteit van de woningen door prioriteit te geven aan energetisch laagwaardige woningen. Bij de inrichting van uitleglocaties wordt aandacht geschonken aan ruimte voor groenvoorzieningen. De extra ruimtevraag voor werklocaties kan er wel toe leiden dat openbare ruimte, waaronder stedelijk groen, toch minder ruimte krijgt. Deze denkrichting heeft weinig tot geen invloed op de cultuurhistorische waarden in het gebied.

De uitbreidingslocaties in deze denkrichting raken diverse gebieden met middelhoge archeologische verwachtingswaarde. Aanvullend archeologisch onderzoek zal nodig zijn om de daadwerkelijke archeologische waarde in beeld te brengen (zie kaartbijlage, figuur 9). Gemiddeld:

Score

4,5

4,5

3,5

3

2 3,5

Effecten op de kwaliteit van het landelijk gebied Indicator Beschermde natuurgebieden

Effecten Bij deze denkrichting vindt de grootste uitbreiding van stedelijk gebied plaats. De ontwikkelingen tasten de beschermde natuurgebieden niet direct aan, maar indirecte hinder is niet uit te sluiten. Verkeerstoename en de bouwfase van de ontwikkelingen kunnen leiden tot stikstofdepositie. De groei van het aantal inwoners en werknemers kan leiden tot toenemende recreatiedruk en verstoring van het weidevogelgebied. De nieuwe woon- en werklocaties gaan naar verwachting ten koste van enkele agrarische bedrijven. Als dit leidt tot bedrijfsbeëindiging daalt de uitstoot van stikstofoxiden, met name wanneer het gaat om intensieve veehouderijen (zie kaartbijlage, figuur 8). Deze saldering kan resulteren in een daling van de stikstofdepositie op de beschermde natuurgebieden in de omgeving.

Blad 69 van 125

Score

3

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

Biodiversiteit

Grondwatervoorraad

Cultuur-historische waarden (landelijk gebied) Landschappelijke waarden

10.5

Door de uitbreiding van stedelijk gebied met meerdere uitleglocaties en de plaatsing van werklocaties in de groene buffers tussen de kernen, neemt het leefgebied voor flora en fauna in het gebied af. De groene verbinding tussen de natuur aan de oost- en de westkant van de kernen wordt hiermee vrijwel geheel doorbroken.

1,5

De situering van de duurzame energievoorzieningen kan negatieve effecten op de vogelpopulatie hebben. De lijnopstelling in de directe nabijheid van het weidevogelgebied zal leiden tot aantasting van de vogelpopulatie. De nieuwe woon- en werklocaties gaan naar verwachting ten koste van enkele agrarische bedrijven. Als dit leidt tot bedrijfsbeëindiging wordt er minder grondwater onttrokken uit het gebied. Nieuwe werklocaties kunnen echter vragen om nieuwe grondwateronttrekkingen ter plaatse.

3,5

Door bij nieuwe stedelijk ontwikkelingen het hemelwater gescheiden af te voeren en lokaal te infiltreren, kan de grondwatervoorraad ter plaatse toenemen. (zie kaartbijlage, figuur 10). In deze denkrichting zorgen de uitleglocaties en werkgebieden voor een groot ruimtebeslag, ten koste van het landelijk gebied.

2

Door de uitbreiding van stedelijk gebied veranderen de landschappelijke waarden. De verhoudingen verschuiven waarbij er stedelijk gebied bij komt en er met name meer slagenlandschap verdwijnt. De uitbreidingen vinden deels plaats in de groene buffer tussen de kernen van Nijkerk. Voor de huidige inwoners kan hierdoor ook de belevingswaarde van het landschap afnemen. Gemiddeld:

1,5

2

Effecten op duurzaamheid Indicator Uitstoot broeikasgassen

Effecten In deze denkrichting ligt de focus op de groei van het stedelijk gebied. Het uitgangspunt is dat nieuwe woon- en werklocaties energieneutraal worden. De toename van verkeer, als gevolg van deze ontwikkelingen leidt echter nog wel tot een toename van broeikasgassen. De focus ligt bij deze denkrichting op buiten stedelijke groei waardoor bestaand stedelijke gebied in mindere mate energieneutraal wordt. De huidige uitstoot van het stedelijk gebied daalt hierdoor minder snel. De nieuwe woon- en werklocaties gaan naar verwachting ten koste van enkele agrarische bedrijven. Als dit leidt tot bedrijfsbeëindiging daalt de uitstoot van broeikasgassen, met name wanneer het gaat om intensieve veehouderijen (zie kaartbijlage, figuur 8).

Blad 70 van 125

Score

4

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

Aandeel duurzame energie

10.6

De omvangrijke groei van woningen en werkgelegenheid in deze denkrichting zorgt voor een toenemende vraag naar energie. Door nieuwe woon- en werklocaties energieneutraal te ontwikkelen gaat dit niet ten koste van de duurzame energie. Op bedrijventerreinen is mogelijk ruimte om meer duurzame energie op te wekken dan nodig is voor het terrein zelf.

2

De lijnopstelling van windturbines langs de westkant van de A28 zorgt ervoor dat enkele turbines gesitueerd zijn op locaties die niet passen binnen het provinciaal beleid. De haalbaarheid hiervan is hierdoor onzeker en de ontwikkeling kan meer tijd in beslag nemen. Gemiddeld:

3

Overzicht score op de vijf ambities

Blad 71 van 125

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

11

Samenvatting beoordeling denkrichtingen In dit hoofdstuk zijn de beoordeling van de vijf denkrichtingen onder elkaar gezet en kort toegelicht. Denkrichting ‘trendmatige ontwikkeling’ Deze denkrichting gaat uit van verdere ontwikkeling van de gemeente Nijkerk in het huidige tempo en passend bij de huidige schaal. Dit is niet helemaal gelijk aan de referentiesituatie, in deze denkrichting zitten ook ontwikkelingen waar nog geen plannen of procedures voor opgestart zijn.

Bij deze denkrichting zijn geen grote effecten op de fysieke leefomgeving te verwachten. Trendmatige ontwikkeling van verduurzaming van de gebouwde omgeving en mobiliteit leiden tot lichte positieve effecten op de gezonde, veilige leefomgeving en duurzaamheid. De lichte negatieve effecten op landelijk gebied worden met name veroorzaakt door de inpassing van duurzame energievoorzieningen tussen Nijkerk en Nijkerkerveen. Hiermee worden zonnevelden en windturbines in waardevol landschappelijk gebied geplaatst dat de groene buffer vormt tussen de kernen. Dit leidt tot ruimtebeslag in het landelijk gebied en aantasting van leefgebied van flora en fauna. De beperkte omvang van de uitbreiding biedt wel kansen om waardevolle landschappen en groenstructuren te ontzien. Denkrichting ‘Groei gericht op recreatie en ontspanning’ Deze denkrichting legt het accent op recreatieve voorzieningen. Niet alleen voor de toeristische sector, maar nadrukkelijk ook voor eigen inwoners. De uitbreiding met woningen is beperkt, nieuwe werkgelegenheid richt zich op de recreatieve sector.

Bij deze denkrichting zijn de grootste positieve effecten te verwachten bij de gezonde, veilige leefomgeving en duurzaamheid. De inzet op recreatie en ontspanning stimuleert gezond gedrag van inwoners. Ook het autoluw maken van het centrum zorgt voor een beter leefklimaat door afname van luchtverontreiniging en geluidbelasting. Bij duurzaamheid zorgt de clustering van duurzame energievoorzieningen voor betere kansen voor (snelle) ontwikkeling door dit bijvoorbeeld als een energielandschap op te zetten.

Blad 72 van 125

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

De lichte positieve effecten op de leefbaarheid komen vanuit de toename van sociale ontmoetingen en levendigheid en de uitbreiding van recreatiemogelijkheden. Voor de kwaliteit van het landelijk gebied kan deze denkrichting zorgen voor een betere belevingswaarde van de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten in het buitengebied. Denkrichting ‘Sociaal, duurzame groei’ Groei van de gemeente Nijkerk op sociaal en duurzaam vlak staat in deze denkrichting centraal. Deze denkrichting kent geen uitbreiding van woningen bovenop de reeds geplande voorraad.

Bij deze denkrichting zijn lichte positieve effecten op gezonde, veilige leefomgeving, leefbaarheid en kwaliteit landelijk gebied te verwachten. De beperkte uitbreiding van woningen biedt ruimte om de omvang en kwaliteit van de openbare ruimte te verbeteren en te investering in voorzieningen. Voor de leefbaarheid zijn wel negatieve effecten te verwachten op de balans in de woningvoorraad en de werkgelegenheid, doordat hier nauwelijks aanpassing of uitbreiding plaatsvindt. Deze negatieve scores vallen weg tegen de positieve effecten van deze denkrichting op onder andere sociale aspecten. Voor het landelijk gebied is de impact op natuur bij deze denkrichting beperkt. Ook hier biedt het juist kansen om de belevingswaarde van het landschap te verbeteren. Denkrichting ‘Groei van wonen’ Deze denkrichting zet maximaal in op de uitbreiding van woningen in de gemeente Nijkerk. Dit betekent ook verder uitbreiding van voorzieningen en passende maatregelen voor mobiliteit. Uitbreiding van het stedelijk gebied is hiervoor noodzakelijk.

Door de forse groei van woningen (en inwoners) stijgt het draagvlak voor voorzieningen, winkels en activiteiten. Dit komt de leefbaarheid ten goede. De grote opgave voor de realisatie van nieuwe woongebieden biedt ook veel kansen om de kwaliteit van de leefomgeving (het stedelijk gebied) te verbeteren. Lichte negatieve effecten zijn te verwachten bij de kwaliteit van het landelijk gebied. Voor de woningbouwopgave is een aanzienlijk ruimtebeslag nodig. Dit kan ten koste gaan van (waardevol) landelijk gebied of leefgebied van flora en fauna. Door nieuwe woonwijken energieneutraal te ontwikkelen leidt dit niet tot een grotere opgave voor de energietransitie.

Blad 73 van 125

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

Denkrichting ‘Groei van wonen en werken’ De vijfde denkrichting zet naast uitbreiding van woning ook sterk in op uitbreiding van de werkgelegenheid. Naast een grote woningbouwopgave worden hier ook nieuwe bedrijventerreinen toegevoegd en wordt de ruimte op bestaande bedrijventerreinen benut voor intensivering.

Deze denkrichting heeft de meeste positieve effecten op de leefbaarheid. Door toevoeging van werkgelegenheid en uitgebreide investering in infrastructuur neemt de leefbaarheid toe. Ten opzichte van de denkrichting ‘groei van wonen’ is de beoordeling hier iets minder positief, doordat bedrijvigheid negatieve impact kan hebben op de gezonde, veilige leefomgeving en de kwaliteit van het stedelijk gebied. Deze denkrichting heeft de grootste negatieve impact op de kwaliteit van het landelijk gebied. Het ruimtebeslag voor uitbreiding van het stedelijk gebied is bij deze denkrichting het grootst. Aantasting van waardevolle landschappen en leefgebieden voor flora en fauna lijkt onoverkomelijk. Door de aantasting van de groene buffer gaat dit ook ten koste van de belevingswaarde van het landschap.

Blad 74 van 125

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

12

Omgevingsvisie Gemeente Nijkerk 2040

12.1

Proces van totstandkoming

12.1.1

Van denkrichtingen naar Koers 2040 Het Koersdocument Omgevingsvisie 20403 is middels langlopend proces tot stand gekomen. In het proces zijn verschillende stappen doorlopen om een gedragen koersdocument te realiseren. Zo zijn in de periode van december 2018 tot begin maart 2019 gesprekken gevoerd met belanghebbenden en deskundigen. Daarnaast is er in dezelfde periode een enquête afgenomen onder de inwoners en bedrijven uit de drie kernen. Op basis van de uitkomsten van deze gespreken en de enquête is in de periode van april 2019 tot juni 2019 gewerkt aan de bouwstenen voor de Omgevingsvisie. Op basis van de bouwstenen zijn vijf denkrichtingen uitgewerkt en beoordeeld in het MER (zie voor de beoordeling van de denkrichtingen hoofdstuk 7 t/m 11). De denkrichtingen en de effectbeoordeling hiervan vormen de basis voor keuzes die zijn gemaakt in het koersdocument. Daarnaast hebben twee vervolgsessies plaatsgevonden met de raad, waarin een aantal strategische vraagstukken centraal stonden. Zowel de effectbeoordeling en de uitkomsten van de vervolgsessies zijn gebruikt bij het opstellen van het koersdocument en het formuleren van de hierin opgenomen kaders. Ook de uitkomsten van de participatie zijn opgenomen in de bijlage van het koersdocument.

Deze uitkomsten zijn in lijn met het eerder vastgestelde koersdocument, dit blijkt zowel uit de enquête resultaten alsmede uit de gevoerde gesprekken met de deskundigen. In het Koersdocument zijn de kernwaarden en de ambities voor een gezonde en veilige fysieke leefomgeving gecombineerd, om zo de opgaven en beleidskoers voor de komende jaren te bepalen. De uitwerking hiervan is gedaan middels de zes onderscheidende thema’s: wonen, werken, mobiliteit, voorzieningen, landelijk gebied en duurzame ontwikkeling. De integrale uitwerking van deze thema’s wordt gedaan onder de volgende drie koersen: 4. Nijkerk, een dynamische gemeente; 5. Nijkerk, een duurzame gemeente; 6. Nijkerk, een groen en gezond landelijk gebied. In paragraaf 12.2 is verder ingegaan op de belangrijkste uitgangspunten die Nijkerk dynamisch, duurzaam, groen en gezond moeten maken.

12.1.2

Van Koers 2040 naar ontwerp-Omgevingsvisie Het koersdocument gaf op hoofdlijnen de visie van Nijkerk weer. In februari en maart 2021 is dit document aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners voorgelegd. Op basis van deze gesprekken zijn nog enkele nuances aangebracht en zijn op onderdelen juist stevigere keuzes gemaakt. Zo is bijvoorbeeld op de woningbouwopgave een prioritering gekomen. Het koersdocument, inclusief de notitie en het verslag ‘Resultaten participatie Koersdocument’, is op 27 mei 2021 door de gemeenteraad vastgesteld als basis voor de omgevingsvisie.

3

Gemeente Nijkerk; Koersdocument Omgevingsvisie 2040; september 2020

Blad 75 van 125

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

Het ontwerp van de omgevingsvisie is dan ook tot stand gekomen in samenspraak met een groot aantal deskundigen, partners, belangengroepen en bewoners. Alle inbreng en uitkomsten uit de participatie komen in de omgevingsvisie samen. De omgevingsvisie geeft richting aan ontwikkelingen over heel het gemeentelijk grondgebied van Nijkerk. Keuzes die zijn opgenomen in de omgevingsvisie gelden tot 2030 en geven een doorkijk tot 2040. In Figuur 12.1 is de omgevingsvisie gevisualiseerd, worden de kwaliteiten van de gemeente weergeven en wordt aangegeven waar ruimte ligt voor ontwikkelingen. In de volgende paragraaf is per thema ingegaan op de visie en de keuzes die gemaakt zijn in de Omgevingsvisie.

Blad 76 van 125

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

Figuur 12.1: Visiekaart gemeente Nijkerk (Bron: Omgevingsvisie Gemeente Nijkerk 2040)

Blad 77 van 125

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

12.2

Visie en gemaakte keuzes per thema

12.2.1

Duurzame ontwikkeling Het uitgangspunt voor het thema ‘duurzame ontwikkeling van Nijkerk’ is een energieneutraal Nijkerk in 2050. Dit is opgenomen in de Routekaart Nijkerk Energieneutraal 2050. Door zowel de energievraag te verkleinen en over te stappen op aardgasvrij wordt in de gebouwde omgeving het energiegebruik verkleind. Daartegenover staat het vergroten van de opwek van duurzame energie binnen de gemeente Nijkerk.

Figuur 12.2: Zoeklocaties zonnevelden en windturbines (Bron: Omgevingsvisie Gemeente Nijkerk 2040)

Blad 78 van 125

MER Omgevingsvisie Nijkerk Beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk projectnummer 0454455.100 8 maart 2022 Gemeente Nijkerk

Uit onderzoek blijkt dat de potentie voor duurzame energie op daken en restgronden maximal 260 TJ bedraagt. Dit moet tot 2030 geleidelijk gerealiseerd worden. De gemeente streeft ernaar om in 2030 in ieder geval 280 TJ extra energie op te wekken door middel van twee windturbines en maximaal 40 hectare aan zonnevelden. Hiermee wordt gestreefd naar een totaal van circa 640 TJ aan duurzame elektriciteit in de gemeente Nijkerk in 2030. In Figuur 12.2 zijn de zoeklocaties voor zonnevelden en windturbines opgenomen. M.e.r.-procedure windturbines en zonnevelden Voor de plannen met betrekking tot de energietransitie (de bouw van een tweetal windturbines en het realiseren van een zonneveld) loopt een separaat MER traject. Deze ontwikkeling worden dan ook niet beoordeeld in het MER bij de omgevingsvisie. In de omgevingsvisie is wel rekening gehouden met het ruimtebeslag dat deze ontwikkelingen vragen. Warmtetransitie De overstap naar een aardgasvrije gebouwde omgeving vraagt om een andere omgang met warmte. Omdat dit een langere periode beslaat is de ‘Transitievisie Warmte’ opgesteld. Hierin is opgenomen hoe Nijkerk de komende dertig jaar aan de slag gaat om gebouwen in de gemeente aardgasvrij te maken. Verschillende warmteoplossingen zijn in deze visie opgenomen (zie Figuur 12.3).

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=879444cf-9df1-42ba-82ab-5c36c0f335b6