2022-061 Bijlage 2d - Bestemmingsplan Stadshaven, fase 1a Nijkerk (toelichting).pdf
Tekst van het document
4.3
Ecologie
Bij elk ruimtelijk plan dient, met het oog op de natuurbescherming, rekening te worden gehouden met de Wet Natuurbescherming. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in gebiedsbescherming en soortenbescherming. Een ruimtelijk plan mag namelijk geen significante gevolgen hebben voor een te beschermen gebied en/of soort. Soortbescherming Op basis van de Wet Natuurbescherming zijn gebieden aangewezen voor de bescherming van dier- en plantensoorten. De werkingssfeer van de wet is niet beperkt tot of gerelateerd aan speciaal aangewezen gebieden, maar geeft soorten overal in Nederland bescherming. Op grond van de wet gelden algemene verboden tot het verwijderen van groeiplaatsen van beschermde plantensoorten en het beschadigen of verstoren van voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen van beschermde diersoorten. In het kader van dit project is onderzocht of ter plaatse van het plangebied beschermde diersoorten aanwezig zijn. Hiervoor is een ecologische quickscan uitgevoerd, dit onderzoek is opgenomen in Bijlage 4. Uit het onderzoek blijkt dat het plangebied mogelijk geschikt is voor vleermuizen en huismussen. In dat kader is nader onderzoek noodzakelijk. Dit onderzoek is tevens uitgevoerd en opgenomen in Bijlage 5. Uit het onderzoek blijkt dat het plangebied geen verblijfplaats is voor huismussen. Wel gaat er een vleermuisverblijf verloren bij de sloop van de bestaande bebouwing.
In dit kader is het noodzakelijk om maatregelen te treffen. Deze maatregelen bestaan uit het realiseren van tijdelijke verblijfplaatsen voor vleermuizen, waarbij rekening wordt gehouden met de gewenningsperiode. Het uitvoeren van verstorende werkzaamheden moet plaatsvinden buiten de meest kwetsbare periode van de gewone dwergvleermuis. Na de werkzaamheden worden in de nieuwe situatie permanente voorzieningen aangeboden. Bij dit project worden er vleermuiskasten gerealiseerd. Voor aanvang van de werkzaamheden dient het gebouw ongeschikt gemaakt te worden als verblijfplaats voor vleermuizen. Hiervoor heeft de provincie Gelderland op 15 oktober 2021 een Ontheffing Wet natuurbescherming verleend (zaaknummer 2021-008335). Zie bijlage 7. Eén van de voorwaarden voor het verlenen van de ontheffing is het plaatsen van 12 tijdelijke vleermuiskasten. Een aantal daarvan zijn inmiddels geplaatst (zie onderstaande afbeeldingen).
30
Gebiedsbescherming Voor de gebiedsbescherming zijn in het kader van de Europese richtlijnen in Nederland speciale beschermingszones aangewezen met een hoge wettelijke bescherming. Hiervoor zijn Natura 2000-gebieden opgenomen. Natura 2000 Het Natura 2000 netwerk bestaat uit gebieden die zijn aangewezen onder de Vogelrichtlijn en aangemeld onder de Habitatrichtlijn. Beide Europese richtlijnen zijn belangrijke instrumenten om de Europese biodiversiteit te waarborgen. Alle vogel- of habitatrichtlijngebieden zijn geselecteerd op grond van het voorkomen van soorten en habitattypen die vanuit Europees oogpunt bescherming nodig hebben. De overkoepelende naam voor deze gebieden is 'Natura 2000-gebied'. De effecten in het kader van stikstof van dit initiatief op omliggende Natura-2000 gebieden zijn berekend met behulp van het programma AERIUS. In Bijlage 6 is de stikstofberekening opgenomen. Uit de berekening blijkt dat het initiatief geen negatieve effecten heeft op omliggende stikstofgevoelige Natura-2000 gebieden. Conclusie In het kader van beschermde soorten is het noodzakelijk om maatregelen te treffen. Deze maatregelen zijn vastgelegd in het activiteitenplan, behorende bij de aanvraag ontheffing Wet natuurbescherming. Hiervoor heeft de provincie Gelderland inmmiddels een ontheffing van de Wet natuurbescherming verleend.
Als deze maatregelen in acht worden genomen, is het plan uitvoerbaar op grond van de Wet natuurbescherming.
4.4
Archeologie, cultuurhistorie en monumenten
4.4.1
Algemeen
Achtereenvolgens zal in deze paragraaf aandacht geschonken worden aan de archeologie, de cultuurhistorie en de monumenten. Dit alles resulteert in een opsomming van aanwezige cultuurhistorische waarden in het gebied en de wijze, waarop deze waarden beschermd kunnen worden.
31
4.4.2
Archeologie
Per 1 juli 2016 is de Erfgoedwet in werking getreden. De uitgangspunten van het Verdrag van Malta vormen de basis voor de omgang met archeologie in deze wet. Samen met de in 2022 in te voeren Omgevingswet maakt de Erfgoedwet een integrale bescherming van het Nederlandse cultureel erfgoed mogelijk. In de Omgevingswet worden alle onderdelen rond de omgang met cultureel erfgoed in de fysieke leefomgeving samen gebracht. Tot de invoering van deze wet zullen alle over te nemen delen van de Monumentenwet uit 1988 van kracht blijven. Ze zijn opgenomen in het overgangsrecht in de Erfgoedwet. Op grond van de Monumentenwet houdt de gemeenteraad bij de vaststelling van bestemmingsplannen rekening met de in de grond aanwezige of te verwachten archeologische waarden.
Archeologische beleidskaart Deze waarden en verwachtingen zijn aangegeven op de archeologische beleidskaart, die op basis van archeologische waarnemingen en vondsten en landschappelijke en historische gegevens tot stand is gekomen. De archeologische beleidskaart is door het college van burgemeester en wethouders op 17 februari 2011 vastgesteld. Deze beleidskaart kent een onderverdeling in gebieden. Per gebied is een beleidsadvies geformuleerd. Naast archeologische monumenten zijn er gebieden met een hoge archeologische waarde aangewezen. Ook is er een verdeling gemaakt tussen gebieden met een hoge, middelhoge en een lage archeologische verwachting. Ter voldoening aan ex artikel 38a van de Monumentenwet nemen we in bestemmingsplannen een regeling ten aanzien van de gebieden met archeologische waarden en verwachtingen op, voor zover die al niet (anderszins) zijn beschermd via de Monumentenwet.
Regeling in het bestemmingsplan Gezien de daarbij betrokken belangen en de wettelijke plicht om in de bestemmingsplannen nadrukkelijk rekening te houden met archeologie wordt in voorkomende gevallen gekozen voor een dubbelbestemming. Het opnemen van een dubbelbestemming brengt goed tot uitdrukking dat archeologie op zichzelf dient te worden beoordeeld en ten opzichte van de medebestemming van primair belang is. De dubbelbestemming omvat een eigen stelsel van regels voor bouwen en gebruik, dat functioneert naast (of boven) de regeling die is verbonden aan de onderliggende bestemming.
Situatie plangebied Voor het plangebied is een archeologisch bureau- en booronderzoek uitgevoerd (ADC-rapport 4254, Bijlage 8). Op basis van dat onderzoek is een gebiedsspecifieke archeologische verwachtingskaart gemaakt. Ten aanzien van het plangebied zijn drie zones aangewezen. Ter hoogte van de bestaande bebouwing geldt een hoge verwachting op het voorkomen van archeologische resten. De ondergrondse sloopwerkzaamheden dienen hier onder archeologische begeleiding te worden uitgevoerd. Hiertoe is reeds een Archeologisch Programma van Eisen opgesteld (A, van Benthem, Programma van Eisen Plangebied Havenkom fase 1a, goedgekeurd op 21-5-2020; Bijlage 9). Ter hoogte van de kelder van het gemeentehuis is vastgesteld dat er geen archeologische waarden meer aanwezig zijn. Voor deze zone is geen dubbelbestemming archeologie nodig. Voor de overige zones in het plangebied geldt een hoge verwachting op het voorkomen van archeologische resten. Voor deze zones is een dubbelbestemming Waarde – Archeologie, specifieke 32
vorm van waarde -10 opgenomen. 4.4.3
Cultuurhistorie
Niet alleen in de bodem zijn sporen aanwezig van vroegere bewoning van het gebied. Ook boven het maaiveld is het op veel plaatsen nog mogelijk de geschiedenis te lezen. Vaak is dit terug te zien in gebouwen of bouwwerken in een gebied. Vaak zijn deze specifiek kenmerkende bouwwerken of gebouwen voorzien van een monumentale status. Situatie plangebied In het plangebied is het historisch stadhuis aangewezen als rijksmonument. Het rijksmonument is beschermd en moet behouden blijven. In de stedenbouwkundige visie (Bijlage 1) wordt beschreven hoe er met het monument wordt omgegaan en hoe de omgeving wordt ingepast met het monument. Ter plaatse van het plangebied zijn twee monumenten aanwezig. Het gaat om het herenhuis wat onderdeel uitmaakt van het gemeentehuis. Op het moment zit hier de trouwzaal. Daarnaast is er onder het plangebied een monumentale atoombunker aanwezig. Aan de voorzijde van het plangebied bevindt zich de Arkervaart. Deze vaart is ook aangemerkt als gemeentelijk monument. Gemeentehuis De trouwzaal van het gemeentehuis is een monumentaal herenhuis, wat onderdeel uitmaakt van het stadhuis, bestaande uit twee parallel lopende vleugels, waarvan de achterste aan de noordzijde verder uitspringt dan de voorste en driezijdig gesloten is. De voorste vleugel komt vermoedelijk uit 1743. De achterste vleugel komt uit 1770-1772, en zijn ontworpen door architect Bolten.
Beide vleugels hebben hoge schilddaken met hoekschoorstenen, die kappen met windvanen dragen. De eenvoudige lijstgevels hebben vensters met acht-, twaalf- en vijftienruitsschuiframen. Deuromlijsting met verdiepte pilasters en hoofdgestel. Daarnaast loopt een deel van de Arkervaart door het plangebied heen, welke de haven verbindt met de binnenstad van Nijkerk. De Arkervaart is door de gemeente Nijkerk als gemeentelijk monument aangemerkt. Bij de realisatie van dit initiatief moet rekening gehouden worden met deze monumentale vaart en met name dat het monument niet wordt aangetast. De werkzaamheden rondom het initiatief vinden in de eerste instantie niet aan de Arkervaart plaats. Er worden enkel nieuwe woningen gebouwd en bestaande bebouwing wordt deels gesloopt. Bunker Direct ten zuiden van het historische gemeentehuis bevindt zich een ondergrondse atoombunker. De bunker is destijds gebouwd met een beoogde functie als noodbestuurspost. De noodbestuurspost is een bunker die bedoeld om voor het geval dat er een atoomaanval is het belangrijkste bestuur kan blijven doorgaan. In deze bunker was plek voor zes personen. Deze zes plekken waren waarschijnlijk bedoeld voor de burgemeester en een aantal van de belangrijkste gemeentefunctionarissen.
Voordat je de daadwerkelijke bunker kon betreden kwam je eerst in een sluis met een douche, zodat je 'schoon' (zonder straling) de bunker inging. In de bunker zelf was een werkruimte, een berichtenkamer, een machinekamer, twee slaapkamers met stapelbedden en diverse kleine ruimten voor bijv. proviand. Helaas is alle inrichting verdwenen. Nu wordt de bunker gebruikt voor opslag van zowel spullen als archief en is deze niet openbaar toegankelijk. Arkervaart Aan de westzijde van het plangebied, tussen de Kolstraat en de Koetsendijk bevindt zich de historische Arkervaart. Deze vaart loopt van het centrum van Nijkerk tot de veluwerandmeren. Het deel vanaf het gemeentehuis tot aan het stadscentrum is aangemerkt als gemeentelijk monument. 33
4.4.4
Conclusie
Het aspect archeologie en cultuurhistorie vormt geen onoverkomelijke belemmeringen voor het planvoornemen.
4.5
Water
Beleidskader De Europese Kaderrichtlijn Water (2003) De Europese Kaderrichtlijn Water gaat er vanuit dat water geen gewone handelswaar is, maar een erfgoed dat moet worden beschermd en verdedigd. Het hoofddoel van de richtlijn is daarop gebaseerd. De Kaderrichtlijn Water geeft het kader voor de bescherming van landoppervlaktewater, overgangswater, kustwater en grondwater. Dat moet ertoe leiden dat: aquatische ecosystemen en gebieden die rechtstreeks afhankelijk zijn van deze ecosystemen, voor verdere achteruitgang worden behoed; emissies worden verbeterd; duurzaam gebruik van water wordt bevorderd op basis van bescherming van de beschikbare waterbronnen op lange termijn; er wordt gezorgd voor een aanzienlijke vermindering van de verontreiniging van grondwater. Vierde Nota Waterhuishouding (Ministerie van Verkeer en Waterstaat, 1998) De Vierde Nota Waterhuishouding geeft het kader voor het waterbeheer voor Nederland, nu en in de toekomst. De hoofddoelstelling is "een veilig en goed bewoonbaar land en het in stand houden / versterken van gezonde en veerkrachtige watersystemen, waarmee een duurzaam gebruik blijft gegarandeerd". Om de veerkracht van de watersystemen te vergroten dient de waterconservering en buffering te worden bevorderd en de afwenteling van (water-) problemen op naastgelegen gebieden te worden beperkt.
Waterbeleid in de 21e eeuw (2000) De hoge waterstanden in de rivieren in 1995 en 1996 en de klimaatscenario's waarin naast de zeespiegelstijging ook meer en heviger buien worden voorspeld hebben geleid tot vernieuwde aandacht voor water. Nederland is met zijn lage ligging en hoge verstedelijkingsgraad kwetsbaar voor wateroverlast en de veiligheid is in de toekomst in het geding. Maar ook door de drogere zomers is er het risico van watertekorten en verdroging. De commissie "Waterbeheer 21e eeuw" heeft in opdracht van de regering duidelijk gemaakt dat we anders moeten omgaan met water en ruimte. Ruimte die nu beschikbaar is voor de bescherming tegen overstromingen en wateroverlast moet ten minste behouden blijven. De aanwezige ruimte mag niet sluipenderwijs verloren gaan bij de uitvoering van nieuwe projecten voor infrastructuur, woningbouw, landbouw of bedrijventerreinen. Waterplan provincie Gelderland Het Provinciaal Waterplan 2010-2015 is mede kader voor de wijze waarop omgegaan wordt met water in het plangebied. Het waterplan is beschreven aan de hand van een aantal thema's zoals landbouw, wateroverlast, watertekort, natte natuur, grondwaterbescherming en hoogwaterbescherming. Voor deze thema's is beschreven welke doelstellingen voor 2007 en 2015 er liggen. Hierbij is rekening gehouden met de Europese kaderrichtlijn water en het beleid. Waterbeheer 21e eeuw (WB21).
Het thema "water als ordenend principe" loopt als een rode draad door het gehele plan. Dit houdt in dat, voordat er beslissingen worden genomen op ruimtelijk gebied, er wordt bekeken welke gevolgen die hebben voor watersystemen. Dit waterplan valt onder het regime van de nieuwe waterwet (22 dec. 2009). Blauwe Omgevingsvisie 2050 34
De driedimensionale Blauwe Omgevingsvisie 2050 (BOVI) is de langetermijnvisie van Waterschap Vallei en Veluwe. Met deze BOVI zet Waterschap Vallei en Veluwe op een geheel nieuwe wijze koers naar een duurzame en waterinclusieve leefomgeving. Daarbij kijkt Waterschap Vallei en Veluwe integraal, grensontkennend, over de grenzen van taken en gebieden heen en werkt vanuit de drie zogenoemde waterprincipes: Water is een ordenend principe in de ruimtelijke ordening. Maximaal vasthouden en schoonhouden van water. Partnerschap als watermerk. Deze principes leiden tot één samenhangende weergave van water in het landschap van Vallei en Veluwe: één kringloop van bron tot monding, door stedelijk en landelijk gebied en van boven- en ondergrond. Blauw omgevingsprogramma 2022-2027 Het Blauw Omgevingsprogramma (BOP) is het waterbeheerprogramma van Waterschap Vallei en Veluwe voor de planperiode 2022-2027. Het gebied, de maatschappelijke thema's en samenwerking met partners zijn meer centraal gezet dan in voorgaande waterbeheerprogramma's. Het waterbeheerprogramma is een kerninstrument onder de omgevingswet en bevat naast de verplichte onderdelen van het programma (zoals Kader Richtlijn Water (KRW), Richtlijn Overstromings Risico's (ROR), zwemwaterrichtlijn) ook een niet verplicht deel.
Het BOP is daarmee het wettelijk instrument van het waterschap om de doelen voor de middellange termijn vast te leggen. In het BOP worden doelen uit de Blauwe Omgevingsvisie 2050 (BOVI2050) doorvertaald naar gebiedsgerichte doelen. De hoofddoelen van het BOP zijn hieronder kort beschreven. Waterveiligheid: Een zo goed mogelijke bescherming tegen overstromingen volgens de wettelijke normen. Watersysteem: Een toekomstbestendig en klimaatrobuust grond- en oppervlaktewatersysteem, dat passend is ingericht naar de veranderende gebiedswensen. Wonen en zuiveren: Een robuust proces voor het verwerken van extreme neerslag en inzameling van stedelijk en industrieel afvalwater in bebouwd gebied, tot aan het lozen van effluent in het watersysteem. Circulaire economie: Volledig circulair opereren in 2050 door anders om te gaan met grondstoffen en goed samen te werken met partners en de omgeving. Energietransitie: Het eerste energieneutrale waterschap van Nederland worden om een voorbeeld te zijn op het gebied van de energietransitie. Keur en Legger Daarnaast heeft het waterschap toegespitst beleid en beleidsregels op de verschillende thema's en speerpunten uit het waterbeheerprogramma. Ook heeft het waterschap een eigen verordening: de Keur met bijbehorende uitvoeringsregels. Deze zijn onder andere te raadplegen via de website van waterschap Vallei en Veluwe.
De belangrijkste regels uit de Keur met betrekking tot dit project zijn hieronder weergegeven: Oppervlaktewater mag niet zonder compensatie gedempt worden. Het onttrekken van water uit een oppervlaktewaterlichaam of het lozen van water erop is eveneens verboden zonder vergunning; Het profiel van de watergangen mag niet zonder vergunning veranderd worden. Ook mogen er niet zonder vergunning werkzaamheden verricht worden in beschermingszones van oppervlaktewaterlichamen. Voor oppervlaktewaterlichamen A bedragen de beschermingszones aan beide zijden 5 meter, gemeten vanuit de insteek van het oppervlaktewaterlichaam; Het is in beginsel verboden zonder watervergunning een waterstaatswerk (zoals een duiker) te wijzigen of aan te leggen; Het is in beginsel verboden zonder watervergunning grondwater te onttrekken of water in de bodem te infiltreren; Het is in beginsel verboden het waterpeil in een oppervlaktewater te wijzigen door middel van een werk; daaronder begrepen de onderbemaling; Het toevoegen van water aan oppervlaktewater via werken is in principe verboden. Hiervoor gelden de 35
volgende uitzonderingen: 1. Buiten de bebouwde kom: er geldt een vrijstelling wanneer water via nieuw verhard oppervlak in een oppervlaktewaterlichaam (categorie A, B of C) gebracht wordt indien het totaal aaneengesloten nieuwe oppervlak maximaal 0,15 ha bedraagt (voor Hen-Sed wateren) of 0,40 ha (voor niet-Hen-Sed wateren). 2. Binnen de bebouwde kom: er geldt een vrijstelling wanneer water via nieuw verhard oppervlak in een oppervlaktewaterlichaam (categorie A, B of C) gebracht wordt indien het totaal aaneengesloten nieuwe oppervlak maximaal 0,15 ha bedraagt. Het toevoegen van verhard oppervlak dient gecompenseerd te worden. Dit om te voorkomen dat hemelwater versneld wordt afgevoerd naar het watersysteem. Hiervoor gelden de volgende regels en uitgangspunten: 1. Waterschap Vallei en Veluwe gaat ervan uit dat zonder maatregelen door een verhardingstoename 60 mm meer geloosd wordt op oppervlaktewater dan in een onverharde situatie. Deze hoeveelheid dient daarom gecompenseerd te worden; 2. De wijze van compensatie is aan de initiatiefnemer. De initiatiefnemer dient aan te tonen dat de compenserende maatregelen in staat zijn de genoemde hoeveelheid van 60 mm vast te houden. Indien mogelijk heeft het de voorkeur het water te laten infiltreren. 3. Waterschap Vallei en Veluwe hanteert een richtlijn voor de infiltratiecapaciteit van verschillende bodemsoorten (tabel 1 Beleidsregels).
De infiltratiecapaciteit varieert van 500 mm/h voor grof zand tot 0,4 mm/h voor kleiig leem. De infiltratiecapaciteit ter plaatse mag worden afgetrokken van de te compenseren 60 mm, mits infiltratie ter plaatse mogelijk is. Voor het onttrekken van grondwater ten behoeve van bouwputbemaling geldt een vrijstelling van het verbod, mits: 1. De onttrekking maximaal 3.000 m3 per dag bedraagt, en; 2. De onttrekking maximaal zes maanden duurt, en; 3. De onttrekking niet tot gevolg heeft dat de grondwaterstand meer dan 0,5 m verlaagd wordt ten opzichte van het gewenste ontgravings- of saneringsniveau. Waterschap Vallei en Veluwe kan algemene regels stellen die mede kunnen inhouden een vrijstelling van de watervergunningplicht of een algeheel verbod voor het verrichten van bepaalde handelingen. Ook kan de verplichting worden opgelegd handelingen te melden, metingen uit te voeren, gegevens te registreren en daarvan opgave te doen het waterschap. Ten slotte kent het waterschap een Legger. De Legger geeft aan waar de waterstaatswerken liggen, aan welke afmetingen en eisen zij moeten voldoen en wie onderhoudsplichtig is. Veelal is voor ingrepen rond waterstaatswerken een watervergunning van het waterschap benodigd.
Voor dit project is het volgende uit de Legger van belang: Voor waterkeringen en beschermingszones (van zowel keringen als watergangen) gelden strenge eisen ten aanzien van wijzigingen. In dit project zijn keringen niet van belang, maar de beschermingszones van watergangen wel. Voor waterlopen de A, B en C watergangen en de kunstwerken . Watertoets De watertoets - zoals deze in het kader van ruimtelijke plannen dient te worden uitgevoerd - is het gehele proces van vroegtijdig informeren, adviseren, afwegen en uiteindelijk beoordelen van waterhuishoudkundige aspecten in ruimtelijke plannen en besluiten. De watertoets wordt uitgevoerd binnen de bestaande wet- en regelgeving op het gebied van ruimtelijke ordening en water. De watertoets vormt de verbindende schakel tussen het waterbeheer en de ruimtelijke ordening. Op 17 april 2020 is voor dit initiatief, fase 1a, de digitale watertoets uitgevoerd. Uit de watertoets blijkt dat het waterschap mogelijk belang heeft bij de voorgenomen ontwikkeling. Om deze reden is het plan aan het waterschap ter beoordeling voorgelegd. Het waterschap heeft enkele opmerkingen en aanvullingen op het bestemmingsplan gemaakt. Deze opmerkingen zijn verwerkt in het 36
bestemmingsplan. Het toetsresultaat van de watertoets is te vinden in Bijlage 11. Daarnaast is het bestemmingsplan mondeling afgestemd met het Waterschap. Er is sprake van een vermindering van het verharde oppervlak. Tevens wordt een gescheiden rioolstelsel aangelegd. Mede op basis hiervan heeft het Waterschap ingestemd met deze ontwikkeling. Conclusie Het initiatief is aan het waterschap ter beoordeling voorgelegd. Daar waar nodig worden maatregelen ter compensatie getroffen.
4.6
Bodem
Kader Artikel 3.1.6 Besluit ruimtelijke ordening (Bro) verplicht de gemeente te onderzoeken en te beoordelen of de bodemgesteldheid ter plaatse van het plangebied voldoet aan de eis van de uitvoerbaarheid. Zo dient onder andere getoetst te worden of de bodemgesteldheid uit oogpunt van volksgezondheid en milieu aanvaardbaar mag worden geacht voor het beoogde gebruik. In het kader van dit initiatief is een bodemonderzoek uitgevoerd. Het verkennend bodemonderzoek heeft tot doel met een relatief geringe onderzoeksinspanning vast te stellen of op de onderzoekslocatie een grond- en/of grondwaterverontreiniging aanwezig is, teneinde te bepalen of er milieuhygiënische belemmeringen zijn voor de bestemmingsplanwijziging van de onderzoekslocatie. Onderstaand wordt beknopt ingegaan op de onderzoeksresultaten. Het volledige onderzoek is na te lezen in Bijlage 12. Onderzoek Ten behoeve van het bodemonderzoek is, op basis van het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem, een aantal deellocaties geïdentificeerd. In tabel 1 zijn de onderzoeksstrategieën, die van toepassing zijn op de betreffende deellocaties, weergegeven.
Tabel 1: Onderzoeksstrategie v erkennend bodemonderzoek (NEN 5740)
Op basis van het “Tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecies” blijkt, dat vooralsnog heel Nederland (voornamelijk de bovengrond) als “verdacht” gebied wordt gekenmerkt met betrekking tot de parametergroep PFAS. Verwacht wordt, dat er verspreid over de onderzoekslocatie gelijke gehalten van dit PFAS voorkomen. PFAS komt diffuus in Nederland voor. Dit betekent echter niet dat alle locaties per definitie verdacht zijn op PFAS bóven de toetsnorm. Uit het vooronderzoek wordt geconcludeerd dat atmosferische depositie de enige (beperkte) bron van PFAS-verontreiniging op het de locatie kan zijn. Van atmosferische depositie is bekend dat dit tot beperkt verhoogde PFAS-gehaltes in bodem en water kan leiden. Het onderzoek is uitgevoerd op twee verschillende locaties. Op beide locaties zijn verontreinigingen aangetroffen. Op beide locaties zijn de verontreinigingen echter minimaal en leidt dit niet tot aanzienelijke belemmeringen voor het project. Mogelijk is op een van de onderzoekslocaties een PAK verontreiniging aanwezig, deze zal niet tot onoverkomelijke belemmeringen leiden. Als laatste is er mogelijk sprake van een asbest verontreiniging. Deze ligt echter dieper in de grond. Waneer de bovenste (niet verontreinigde) laag van de bodem intact wordt gehouden, vormt asbest geen verdere belemmering. 37
Conclusie Ter plaatse van het plangebied zijn lichte verontreinigingen aangetroffen. Deze zijn niet belemmerend voor het project. Nader onderzoek naar asbest of PAK is in de eerste instantie niet per se noodzakelijk. Dit is tevens afgestemd met de omgevingsdienst. Eventueel nader onderzoek kan bij een volgende projectfase worden uitgevoerd. Het aspect bodem vormt geen belemmering voor de bestemmingsplanwijziging.
4.7
Verkeer en parkeren
De gemeente Nijkerk werkt aan de ontwikkeling van de Stadshaven met woningbouw en parkeergarages. In de huidige situatie is hier het gemeentehuis gevestigd, alsmede bedrijvigheid zoals auto ers, schadeherstelbedrijven, een poelier, fietsenwinkel en een bedrijf waar opslagtanks gemaakt worden. Het plan voorziet in de realisatie van grondgebonden woningen en appartementen. De precieze aantallen en onderverdeling van deze woonvormen is nog niet bekend. Stadshaven, fase 1a voorziet in de vervanging van het gemeentehuis door woningen. Het gemeentehuis heeft momenteel een verkeersgeneratie van circa 500 verkeersbewegingen per dag. De woningen voorzien maximaal in circa 160 verkeersbewegingen per dag. Al met al neemt de verkeersdruk op de omliggende wegen af als gevolg van de ontwikkeling van Stadshaven, fase 1a. Er is onderzoek uitgevoerd naar de parkeerdruk en verkeersgeneratie die de totale herontwikkeling van de Stadshaven met zich mee brengt. Daarvan is de herontwikkeling van het gemeentehuis dus maar een klein onderdeel. Het volledige rapport is na te lezen in Bijlage 10. In deze paragraaf wordt beknopt ingegaan op de relevante cijfers en uitkomsten.
Parkeren De parkeervraag van de totale ontwikkeling Stadshaven in Nijkerk is bepaald aan de hand van de gemeentelijke parkeernormen die zijn opgenomen in de “Nota Parkeernormen 2021 - 2026”. De parkeervraag is berekend door het aantal woningen dat per deelgebied wordt gerealiseerd te vermenigvuldigen met het aantal benodigde parkeerplaatsen per woning (de parkeernorm). Voor de herontwikkeling van het gemeentehuis (fase 1a) is nu niet precies aan te geven hoeveel parkeerplaatsen er nodig zijn. Er wordt namelijk ruimte gelaten aan een ontwikkelaar om binnen de gegeven kaders binnen dit bestemmingsplan een bouwplan uit te werken. Aan de ontwikkelaar wordt gevraagd om bij het bouwplan een parkeerberekening te voegen, waarbij de Nota Parkeernormen 2021 - 2026 als uitgangspunt moet worden gehanteerd. Hiervoor is een voorwaardelijke verplichting in de planregels opgenomen (zie artikel 9.4.2).
Verkeer De verkeersgeneratie is berekend voor de huidige situatie en nieuwe situatie. Dit is gedaan aan de hand van de verkeersgeneratiecijfers zoals weergegeven in CROW-publicatie 381 Toekomstbestendig parkeren. Hierbij hanteert het CROW net andere categorieën als de gemeente Nijkerk. In Stadshaven, fase 1a zijn vooralsnog alleen woningen gepland: grondgebonden woningen en appartementen. Verkeersgeneratie t.b.v. andere functies worden achterwege gelaten. Onderstaande tabel geeft de verkeersgeneratie van woonfuncties weer in verkeersbewegingen per etmaal.
38
Tabel: bandbreedte v erkeersgeneratie v an v erschillende woonf uncties.
Met de gegevens uit het rapport is het mogelijk de verkeersgeneratie te berekenen voor de huidige situatie. Daarnaast is aan de hand van het programma ook de verkeersgeneratie berekend voor de toekomstige situatie, met afwijking van de parkeernorm. Onderstaand een tabel met de verkeersgeneratie (in verkeersbewegingen per etmaal) voor fase 1a.
Tabel: Verkeersgeneratie v oor de huidige en toekomstige situatie, uitgesplitst naar deelgebied.
De beoogde ontwikkeling van fase 1a zorgt voor een afname van de verkeersgeneratie. De complete ontwikkeling van het Stadshaven-gebied zal echter leiden tot een toename van de verkeersdruk op het omliggende netwerk. In dat kader worden maatregelen getroffen om de verkeersstromen zo goed mogelijk te leiden zodat overdruk op het netwerk voorkomen kan worden. Hierop wordt nader ingegaan in Bijlage 10. Bij realisatie van fase 1a zijn aanvullende maatregelen ten behoeve van de verkeersdruk nog niet relevant. Beschouwend op de gehele planontwikkeling worden deze maatregelen al wel benoemd.
Conclusie Het aspect verkeer en parkeren vormt geen belemmering voor het beoogde planvoornemen.
4.8
Luchtkwaliteit
Ruimtelijke plannen dienen voor luchtkwaliteit te voldoen aan de normen zoals deze zijn gesteld in de wet. De belangrijkste wet- en regelgeving voor luchtkwaliteit is vastgelegd in hoofdstuk 5 van de Wet milieubeheer (luchtkwaliteitseisen). Dit herziene hoofdstuk is in werking getreden op 15 november 2007 en vervangt het Besluit luchtkwaliteit 2005. Voor de stoffen zwaveldioxide, stikstofdioxide en stikstofoxiden, zevende deeltjes (PM10), lood, koolmonoxide en benzeen zijn grenswaarden opgenomen. Op basis van artikel 5.16 Wet milieubeheer kan, samengevat, een bestemmingsplan worden vastgesteld, indien: aannemelijk is gemaakt dat de mogelijkheden die het bestemmingsplan biedt, niet leiden tot het overschrijden van een in bijlage 2 van de Wet milieubeheer opgenomen grenswaarde die behoort bij hoofdstuk 5, titel 5.2 Luchtkwaliteitseisen, of aannemelijk is gemaakt dat de mogelijkheden die het bestemmingsplan biedt, leiden tot een verbetering per saldo van de concentratie in de buitenlucht van de desbetreffende stof dan wel, bij een beperkte toename van de concentratie van de desbetreffende stof, de luchtkwaliteit per saldo verbetert door een samenhangende maatregel of een optredend effect, of 39
aannemelijk is gemaakt dat de mogelijkheden die het bestemmingsplan biedt niet in betekenende mate bijdragen aan de concentratie in de buitenlucht van een stof waarvoor in bijlage 2 een grenswaarde is opgenomen, of het project is genoemd of beschreven dan wel past binnen een programma van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit. Ook projecten die 'niet in betekenende mate' (nibm) van invloed zijn op de luchtkwaliteit hoeven niet meer te worden getoetst aan de grenswaarden voor luchtkwaliteit. De criteria om te kunnen beoordelen of er voor een project sprake is van nibm, zijn vastgelegd in de AMvB-nibm. In de AMvB-nibm is vastgelegd dat na vaststelling van het NSL of een regionaal programma een grens van 3% verslechtering van de luchtkwaliteit (een toename van maximaal 1,2 Rg/m3, NO2 of PM10) als 'niet in betekenende mate' wordt beschouwd. Situatie plangebied Ontwikkeling Stadshaven Op basis van onderzoek (Bijlage 10) blijkt dat de verkeersgeneratie van de herontwikkeling van Stadshaven, fase 1a een negatief saldo heeft. De herontwikkeling, waarbij circa 25 a 35 woningen gerealiseerd zullen worden, vormt daarmee een project dat in niet betekenende mate van invloed is op de luchtkwaliteit. Daarom hoeft er niet getoetst te worden aan de grenswaarden voor luchtkwaliteit.
Voorts wordt in het kader van een goede ruimtelijke ordening geconcludeerd dat sprake is van een goed woon- en leefklimaat. Er worden geen personen blootgesteld aan onacceptabele concentraties luchtvervuiling. Omliggende functies De op het naastgelegen bedrijventerrein aanwezige bedrijven zijn verantwoordelijk voor een fijnstofemissie. De concentraties fijnstof als gevolg van deze bedrijven moeten in het plangebied onder de wettelijke grenswaarden blijven. In Bijlage 13 is de emissie en de verspreiding van fijnstof als gevolg van de naastgelegen bedrijven onderzocht. Uit het onderzoek blijkt dat de grenswaarden voor fijnstof in een worst-case scenario ter plaatse van de geplannde woningen niet worden overschreden. Op onderstaande afbeelding is hiervan een kaart opgenomen.
40
Resultaten f ijn stof (contour v an 35 etmaalov erschrijdingen v an 50 ìg/m3).
Ook voor NO2 is er geen sprake van overschrijdingen. Op alle locaties in het plangebied wordt voldaan aan de grenswaarden voor de luchtkwaliteit, zowel de jaargemiddelde limiet van 40 ìg/m3, als de uurgemiddelde limiet van 200 ìg/m3 die maximaal 18 maal per jaar mag worden overschreden.
41
Resultaten NO2, gecumuleerd v oor ABZ en De Heus
Conclusie Het aspect luchtkwaliteit vormt geen belemmering voor het beoogde planvoornemen.
4.9
Geur
Bij het opstellen van een nieuw bestemmingsplan of een ruimtelijke onderbouwing van een omgevingsvergunning voor geurgevoelige objecten (zoals woningen) moet het geuraspect meewegen. Het is niet toegestaan om zonder meer nieuwe geurgevoelige objecten mogelijk te maken binnen de geurcontour van een bestaand bedrijf. Deze verplichting vloeit voort uit de jurisprudentie over een goed woon- en leefklimaat. Bij geur van bedrijven gaat het om de geuruitstoot (emissie) van bedrijven die zich verspreidt via de lucht en een geurbelasting veroorzaakt op de woon- en leefomgeving. De afstand tussen geuremitterende bedrijven en geurgevoelige bestemmingen is daarbij van grote invloed. Vanwege de geurbelasting op een gebied kan het woon- en verblijfklimaat als onvoldoende worden beschouwd om bijvoorbeeld woningbouw te realiseren. Agrarische geur Sinds januari 2007 is de Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) van kracht. De Wgv vormt het exclusieve toetsingskader voor de beoordeling van geur afkomstig van veehouderijbedrijven. Voor het aspect geur wordt op grond van deze wet, middels een wettelijk vastgelegd berekeningsprogramma, de geurbelasting van een veehouderijbedrijf op zijn omgeving berekend. Dit geldt voor bedrijven die dieren houden waarvoor een geurnorm is vastgesteld. Er zijn ook bedrijven waar extensieve diersoorten worden 42
gehouden zoals bijvoorbeeld paarden en melkkoeien, voor dergelijke bedrijven gelden vaste afstandsnormen op grond van de Wgv. Daarnaast biedt de wet de mogelijkheid voor gemeenten om af te wijken van de wettelijk vastgestelde geurnormen. Deze afwijkende normen moeten vastgesteld worden in een geurverordening die voorzien is van een ruimtelijke onderbouwing. De gemeente Nijkerk heeft op 16 februari 2012 de Geurverordening Nijkerk 2012 vastgesteld. Deze is op 5 april 2012 in werking getreden. In deze verordening is rekening gehouden met te ontwikkelen gebieden in Nijkerk. Voor de ontwikkeling van diverse plangebieden is in het kader van voornoemde geurverordening de geursituatie in beeld gebracht, daarbij is gekeken naar de voorgrondbelasting, de vaste afstanden en de achtergrondbelasting. Op basis hiervan is gebleken dat voor het plangebied geen aangepaste normen dan wel afstanden nodig zijn. De geurcontouren van omliggende veehouderijen in het buitengebied tot aan het plangebied vormen geen knelpunt, deze bereiken het plangebied niet. Voor het gehele plangebied geldt de wettelijke geurnorm voor de bebouwde kom van 3 OU/m³. Conclusie is dat voor wat betreft geurhinder van veehouderijen er geen belemmering voor dit plangebied bestaat. Het leefklimaat voor het plangebied is in de Verordening als 'zeer goed' getypeerd.
Industriële geur Zoals eerder gesteld is het aspect geur in relatie tot ontwikkeling van woningbouw van belang voor het woon- en leefklimaat. Nabij het plangebied zijn enkele bedrijven aanwezig die mogelijk een effect kunnen hebben op het woon- en leefklimaat. In paragraaf 4.1 is al toegelicht dat de belangen tweeledig zijn: Het reeds in het ruimtelijke spoor voorkomen of zoveel mogelijk beperken van hinder en gevaar bij woningen en andere gevoelige functies. Het tegelijk daarmee aan de bedrijven voldoende zekerheid bieden dat zij hun activiteiten duurzaam binnen aanvaardbare voorwaarden kunnen uitoefenen. Omdat de woningen binnen de gestelde richtafstanden vallen die normaliter gehanteerd worden is besloten nader onderzoek te doen naar de geuremissie van de bedrijven ABZ diervoeding en De Heus. Met de keuze om nader onderzoek te doen wordt afstand gedaan van de richtafstanden uit de VNG brochure. De onderzoeken worden in deze paragraaf beknopt behandeld. In Bijlage 13 en Bijlage 14 zijn deze onderzoeken opgenomen. Toetsingskader Behoudens het zorgdragen voor een aanvaardbaar woon- en leefklimaat zijn er geen direct geldende kwantitatieve geurnormen voor de beoordeling van de onderhavige geursituatie. Er gelden wel geurnormen voor de twee geuremitterende bedrijven. Het betreft provinciale inrichtingen waarop de beleidsregels geur van Gelderland van toepassing zijn.
Het Gelders geurbeleid richt zich tot GS: "door vaststelling en toepassing van deze beleidsregels worden door Gedeputeerde Staten eisen op het gebied van geur betrokken bij besluiten over vergunningen en het vaststellen van maatwerkvoorschriften voor bedrijven op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) respectievelijk het Activiteitenbesluit, gericht op het bereik en van een aanvaardbaar geurhinderniveau. Deze beleidsregels geven in algemene zin aan bij welke geurbelastingen er sprake is van een aanvaardbaar geurhinderniveau. […] Deze beleidsregels zijn niet van toepassing op besluiten in het kader van de ruimtelijke ordening." Gedeputeerde Staten stellen in het kader van toestemmingsverlening het aanvaardbaar geurhinderniveau voor bestaande bronnen binnen de inrichting vast op de richtwaarde, of zoveel lager als met toepassing van de beste beschikbare technieken haalbaar is. Gedeputeerde Staten kunnen naar boven afwijken tot ten hoogste de laagste van de volgende twee waarden: a. de waarde die eerder als aanvaardbaar geurhinderniveau is vastgesteld; 43
b. de grenswaarde. Op basis van het informatiedocument Diervoederindustrie in Gelderland gelden de volgende beschermingsniveaus voor gebiedscategorie wonen: Streefwaarde cat. A 0,7 OUe/m3 als 98 percentiel Richtwaarde cat. A 1,4 OUe/m3 als 98 percentiel Grenswaarde cat. A 2,8 OUe/m3 als 98 percentiel Beoordeling Ter plaatse van het stadhuis (cumulatie ABZ en De Heus) worden geurconcentraties berekend van 1,60 – 1,97 OUe/m3 als 98 percentiel. De belasting bij het stadhuis ligt tussen de richtwaarde en de grenswaarde van het provinciaal beleid. Uit de berekeningen blijkt dat de concentratie voor het 98 percentiel maatgevend is in de beoordeling. Voor het 99,5 percentiel liggen de concentraties behoudens 1 punt tussen de streefwaarde en de richtwaarde (zie onderstaande afbeelding). Voor het 99,9 percentiel liggen de concentraties tussen de streefwaarde en de richtwaarde.
Resultaten geurberekening (OUE/m3) als 98-percentiel.
44
De huidige belasting door de bedrijven op de directe omgeving ligt op bestaande woningen voor het 98 percentiel ook reeds tussen de richt- en grenswaarde in. Dat betekent dat de huidige woonbebouwing reeds bepalend is voor de beoordeling van geur in het milieuspoor. Er is in de huidige situatie geen mogelijkheid tot toename in de geurbelasting volgens de Provinciale beleidsregels. Het stadhuis is een bestaande geurgevoelige bestemming. Gezien de specifieke bestemming van het stadhuis met de verblijfsduur van personen, de omvang van het aantal personen in het geurgevoelige object, de functie als trouwlocatie en de mogelijke aanwezigheid van gevoelige groepen en de ligging van het stadhuis in de directe woonomgeving maken dat het beschermingsniveau voor geur voor het stadhuis volgens de gemeente hetzelfde is als voor woningen. In het plan is sprake van vervanging van een bestaande geurgevoelige functie door nieuwe geurgevoelige objecten op dezelfde locatie waar eenzelfde beschermingsniveau wordt beoogd. De nieuwe geurgevoelige objecten vormen zodoende geen belemmering voor het bestemmingsplan, omdat de blootstelling niet toeneemt. Er zijn bij de gemeente ook geen geurklachten bij de gemeente bekend. Dit wordt ook bevestigd in een recent geuronderzoek van ABZ voor een procedure voor een veranderingsvergunning.
Er is in de huidige situatie volgens de gemeente sprake van een aanvaardbare geursituatie. Met de ontwikkeling van de Stadshaven verandert dat niet. De gemeente kenmerkt de Stadshaven voorts als 'gemengd gebied'. De locatie van de 1e fase betreft een locatie met zicht op de haven en het industrieel gebied waardoor het beeld van het gemengd gebied wordt benadrukt. De geurbelasting nabij de nieuwe woningen van de 1e fase wordt door de gemeente derhalve als aanvaardbaar beschouwd. Zoals al aangegeven is de huidige aaneengesloten woonbebouwing in de Stadshaven reeds maatgevend voor de bedrijven in de beoordeling van geur. Gezien de huidige belasting bij deze bestaande woonbebouwing van meer dan 1,4 OUe/m3 als 98 percentiel is toename van geur niet meer mogelijk volgens het provinciaal geurbeleid. Het veranderen van de bestaande gevoelige bebouwing door nieuwe gevoelige bebouwing leidt daarom niet tot een belemmering van de bedrijfsvoering van ABZ en De Heus. Daarnaast heeft ABZ nog mogelijkheden om op de bestaande locatie zich te ontwikkelen, omdat verdergaande BBT maatregelen bij het bedrijf nog mogelijk zijn.
Conclusie Het aspect geur vormt geen belemmering voor het beoogde planvoornemen.
4.10
Externe veiligheid
4.10.1 Algemeen Het aspect externe veiligheid betreft het risico op een ongeval waarbij een gevaarlijke stof aanwezig is. Deze gevaarlijke stoffen kennen twee verschillende bronnen. Dit zijn de stationaire bronnen (chemische fabriek, lpg-vulpunt) en de mobiele bronnen (route gevaarlijke stoffen). Er wordt onderscheid gemaakt tussen de kans op een ramp en het aantal mogelijk slachtoffers. Er wordt bij externe veiligheid onderscheid gemaakt in plaatsgebonden risico en groepsrisico. Het plaatsgebonden risico biedt burgers in hun woonomgeving een minimum beschermingsniveau tegen gevaarlijke stoffen. Het groepsrisico heeft een oriënterende waarde en voor het plaatsgebonden risico geldt een grenswaarde voor kwetsbare objecten en een richtwaarde voor beperkt kwetsbare objecten. Het plaatsgebonden risico mag in principe nergens groter zijn dan 1 op 1 miljoen (ofwel 10-6). Dit is de kans dat een denkbeeldig persoon, die zich een jaar lang permanent op de betreffende plek bevindt (de plek waarvoor het risico is uitgerekend), dodelijk verongelukt door een ongeval. Deze kans mag niet groter zijn dan eens in de miljoen jaar. Elke ruimtelijke ontwikkeling wordt getoetst aan het plaatsgebonden risico van 10-6 als grenswaarde. Het groepsrisico geeft de kans aan dat in één keer een groep mensen die zich in de omgeving van een 45
risicosituatie bevindt, dodelijk door een ongeval wordt getroffen. Het groepsrisico legt een relatie tussen de kans op een ramp en het aantal mogelijke slachtoffers. Bij groepsrisico is het dan ook niet een contour die bepalend is, maar het aantal mensen dat zich gedurende een bepaalde periode binnen de effectafstand van een risicovolle activiteit ophoudt. Welke kans nog acceptabel geacht wordt, is afhankelijk van de omvang van de ramp. Een ongeval met 100 doden leidt tot meer ontwrichting, leed en emoties, dan een ongeval met 10 dodelijke slachtoffers. Aan de kans op een ramp met 100 doden wordt dan ook een grens gesteld, die een factor honderd lager ligt dan voor een ramp met 10 doden. In het Bevi (stb. 250, 2004) wordt verder een verantwoordingsplicht (door de overheid) voor het groepsrisico rond inrichtingen wettelijk geregeld (art. 13). De verantwoording houdt in dat wordt aangegeven of risico's acceptabel zijn en welke maatregelen worden genomen om de risico's te verkleinen. 4.10.2 Specifieke situatie Nijkerk Door de gemeente Nijkerk is veiligheidsbeleid vastgesteld. Bij het realiseren van ruimtelijke plannen wordt rekening gehouden met de in dit veiligheidsbeleid vastgestelde uitgangspunten. De risico's, gevaarbronnen binnen, maar ook in de nabijheid, van het plangebied zijn geïnventariseerd.
Beoordeelde gevaarbronnen kunnen bedrijven zijn maar ook transportroutes over de weg, rail of vaarwater en buisleidingen. Beoordeeld is of wordt voldaan aan de grenswaarden voor het plaatsgebonden (individueel) risico en de hoogte van het groepsrisico ten opzichte van de oriënterende waarde. Het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi), de regeling externe veiligheid inrichtingen (Revi), de handreiking verantwoording groepsrisico zijn bij deze beoordeling toegepast. Bedrijven zoals geregistreerd in het 'Risico Register Gevaarlijke Stoffen', het RRGS, zijn in de beoordeling van het plaatsgebonden en groepsrisico voor zover aanwezig meegenomen. Voor het beoordelen van transportrisico's is gebruik gemaakt van de circulaire 'risico normering vervoer gevaarlijke stoffen' (Rnvgs) en het Besluit transport externe veiligheid (Btev). Voor het beoordelen van de risico's van de aardgasleidingen is het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb) toegepast. Het gebied boven de Ambachtsstraat in bestemmingsplan 'Bedrijventerrein 1' is specifiek aangewezen voor de mogelijke nieuwvestiging van risicobedrijven (Bevi). Voor het plangebied van het onderhavige bestemmingsplan geldt dat nieuwvestiging van Bevi-bedrijven niet is toegestaan.
Voor het gehele plangebied geldt wel dat uitbreiding van reeds bestaande Bevi-inrichtingen alleen is toegestaan als uit de kwantitatieve risico analyse (QRA) blijkt dat de nieuwe PR-contour binnen de inrichtingsgrenzen blijft. Dit teneinde beperking van het gebruik van terrein van derden zoveel mogelijk te voorkomen. Daar waar veiligheidscontouren zich uitstrekken tot terreinen van derden kan dit beperkingen opleveren voor het gebruik van deze terreinen. In dit plan zijn reeds enkele risicobedrijven aanwezig waarvan de plaatsgebonden risicocontour zich uitstrekt tot buiten de terreingrens van het risicobedrijf. Binnen deze risicocontouren wordt de realisatie van kwetsbare objecten planologisch onmogelijk gemaakt. Door ook (grote) kantoorgebouwen in deze contouren uit te sluiten wordt een relevante toename van het groepsrisico tegengegaan. In dit plan is er voor gekozen om behalve voor de aanwezige risicobedrijven geen locaties aan te wijzen waar nieuwe risicobedrijven zich mogen vestigen. Aanwezige risicocontouren zijn op de plankaart verwerkt. 4.10.3 Risico's in het plangebied De volgende 4 mogelijke risicobronnen zijn beoordeeld: 1. vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg 2. vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor 3. vervoer van gevaarlijke stoffen door buisleidingen 46
4. opslaan, bewerken en vervoeren van gevaarlijke stoffen door Bevi bedrijven Hieronder worden de bronnen uitgewerkt. 1. In het plangebied van het bestemmingsplan Binnenstad Nijkerk is geen routering voor gevaarlijke stoffen aanwezig; ook bevinden zich in dit plangebied geen Bevi bedrijven en/of LPG tankstations, die bevoorraad moeten worden. Doorgaand verkeer met gevaarlijke stoffen zal onder meer via de Ambachtstraat gebruik maken om Bedrijventerrein Arkervaart te bevoorraden. Verder liggen de snelwegen A28 en A1 op dusdanige afstand (meer dan 1 kilometer), dat hiermee hun invloed op het gebied van externe veiligheid verwaarloosd kan worden ten opzichte van het plangebied Binnenstad Nijkerk. 2. De enige spoorlijn die van invloed kan zijn qua Externe Veiligheid op het plangebied Binnenstad Nijkerk is die tussen Amersfoort en Zwolle. Hierlangs worden ook gevaarlijke stoffen getransporteerd. Via Basisnet Spoor zijn de mogelijke risico's voor het plangebied al verrekend. Doordat de afstand minimaal 500 meter bedraagt, is er geen sprake van enige significante invloed qua Externe Veiligheid van het spoor op de binnenstad. 3.
Ten aanzien van vervoer van gevaarlijke stoffen door buisleidingen, speelt binnen de gemeente Nijkerk alleen het transport van gas door de Gasunie via regionale aardgastransportleidingen een rol: In het aangrenzende Bestemmingsplan Bedrijventerrein 1 bevindt zich een regionale aardgastransportleiding (N570-42) van 6 inch en 40 bar en een gasontvangststation, vlak naast de fabriek van ABZ Diervoeding, voorheen Coöperatie Arkervaart. De afstand tussen deze leiding en ontvangststation en de plangrens van het bestemmingsplan Binnenstad Nijkerk bedraagt circa 150 meter. Daarnaast loopt er een regionale aardgastransportleiding (N 570-20) ten zuiden van het plangebied op circa 250meter afstand van eveneens 40 bar. Beide leidingen vallen buiten het invloedsgebied qua Externe Veiligheid en hebben geen significante invloed, noch qua plaatsgebonden risico, noch qua groepsrisico. Deze conclusies worden bevestigd in de Qra 'Risicoberekeningen hoge druk aardgasleidingen Gemeente Nijkerk n.a.v. GR-screening N.V. Nederlandse Gasunie' door Soundforce d.d. 27 november 2012. (zie Bijlage 2, opgenomen in de bundel separate bijlagen) Hierin zijn alle gasleidingen binnen de gemeente Nijkerk onderzocht. In tabel 2 van dit onderzoek staan ook bovenstaande 2 leidingen met hun code vermeld en deze zijn dus ook in het onderzoek meegenomen. 4.
In de nabijheid van het plangebied bevindt zich bedrijventerrein Arkervaart, dat is beschreven in het bestemmingsplan bedrijventerrein 1. Het dichtstbijzijnde Bevi bedrijf is Tankbouw Rootselaar, Nijverheidsstraat 8, producent en onderhoudsbedrijf van gastanks. Deze bevindt zich op ongeveer 500 meter afstand tot de plangrens van het bestemmingsplan Binnenstad Nijkerk. Hiermee valt het plangebied buiten het invloedsgebied qua Externe Veiligheid van dit bedrijf. 4.10.4 Verantwoording groepsrisico Algemeen Het groepsrisico GR kent geen vaste norm waaraan dient te worden voldaan maar een oriënterende waarde die dient te worden getoetst. Bij het vaststellen van bestemmingsplannen dient elke (mogelijke) toename van het groepsrisico verantwoord te worden (de verantwoordingsplicht). Deze verantwoordingsplicht geldt ook als het groepsrisico wijzigt maar wel onder de oriënterende waarde blijft. De verantwoordingsplicht omvat een aantal onderdelen waarop beoordeeld dient te worden: 1. aanwezige dichtheid van personen in het invloedsgebied van de betrokken risicobronnen: a. functie-indeling; b. gemiddelde personendichtheid; c. verblijfsduur; d. verschil bestaande en toekomstige situatie; 2. de omvang van het groepsrisico: a. de omvang voor het van kracht worden van dit plan; b. de omvang na het van kracht worden van dit plan; c.
de verandering van het groepsrisico ten gevolge van dit plan; d. de ligging van de groepsrisicocurve ten opzichte van de oriënterende waarde; 47
3. de mogelijkheden en de voorgenomen maatregelen ter beperking van het groepsrisico bij de in dit plan betrokken risico-inrichtingen en/of transportroutes; 4. de mogelijkheden en de voorgenomen maatregelen ter beperking van het groepsrisico in dit ruimtelijke besluit; 5. de mogelijkheden tot voorbereiding op en bestrijding en beperking van de omvang van een ramp of zwaar ongeval; a. pro-actie; b. preventie; c. preparatie; d. repressie/zelfredzaamheid; 6. de mogelijkheden van personen die zich binnen de het invloedsgebied van de risicobron bevinden om zichzelf in veiligheid te brengen; 7. de voor- en nadelen van andere mogelijkheden tot ruimtelijke ontwikkelingen met een lager groepsrisico; 8. de mogelijkheden en voorgenomen maatregelen ter beperking van het groepsrisico in de nabije toekomst Aardgasleidingen Bevb In de Qra van SoundForceOne (zie bijlage 2, opgenomen in de bundel separate bijlagen) zijn alle gasleidingen binnen de gemeente Nijkerk onderzocht qua plaatsgebonden risico (PR) en groepsrisico (GR). Het rapport beschrijft de resultaten van de risicoberekeningen voor de gemeente Nijkerk. Het rapport geeft een compleet inzicht in de huidige risico's als gevolg van de buisleidingen binnen de gemeente. De juridische ruimte die de bestaande bestemmingsplannen bieden is de basis geweest voor dit onderzoek.
Dit rapport kan gebruikt worden bij de actualisatie van conserverende bestemmingsplannen. In het geval het toekomstige ruimtelijke plannen betreft die een (grote) toename van bevolkingsdichtheid tot gevolg hebben is aanvullend onderzoek nodig, maar daarvan is bij dit bestemmingsplan Binnenstad Nijkerk geen sprake. Plaatsgebonden risico Uit de berekeningen blijkt dat slechts één leiding binnen het grondgebied van de gemeente Nijkerk een PR 10-6 contour heeft. Dit is leiding A-510-01. Deze leiding bevindt zich ver buiten het plangebied en ook buiten het invloedsgebied van Bestemmingsplan Binnenstad Nijkerk. Er zijn hier dus geen belemmeringen. Groepsrisico Uit de berekeningen (zie bijlage 5 van de Qra) is gebleken dat, op leiding A-510-01 na, het groepsrisico als gevolg van de leidingen lager is dan 0,1 maal de oriëntatiewaarde. Voor deze leiding bedraagt de maximale overschrijdingsfactor voor het groepsrisico 0,498 maal de oriëntatiewaarde. De oriëntatiewaarde wordt verder nergens binnen de gemeente Nijkerk als gevolg van buisleidingen overschreden, dus ook niet in het plangebied van het bestemmingsplan Binnenstad Nijkerk. Er is dus geen sprake van groepsrisicoaandachtspunten binnen het plangebied. Ook niet als gevolg van onbenutte ruimte binnen bestemmingsplannen. Voor actualiserende plannen is het groepsrisico als gevolg van buisleidingen geen belemmering.
Verantwoording groepsrisico De volgende onderdelen worden besproken bij deze verantwoording: aanwezige dichtheid van personen: zie bijlage 2 van de Qra; omvang van het groepsrisico: zie conclusies par 5 van de Qra; van alle gasleidingen is het GR kleiner dan 0.1 keer de oriëntatiewaarde (behalve van leiding A 510-01 die ver buiten het plangebied ligt); bestrijdbaarheid: er zijn voldoende vluchtmogelijkheden van de bron (ontvangststation en gasleiding) af; bovendien is de afstand ruim 150 meter tot de plangrens en hier bevinden zich bovendien ook erg 48
weinig mensen (lage bevolkingsdichtheid). Ook is er voldoende bluswater aanwezig in de nabij geleden Arkervaart, mocht dit voor de bestrijding van een eventuele gasexplosie van belang zijn; zelfredzaamheid: aan de rand van het plangebied in de richting van gasleiding en –ontvangststation bevinden zich enkele woningen, waarvan de bewoners goed zelfredzaam zijn. Conclusie Gezien de lage waarde van het groepsrisico lager dan 0,1 keer de oriëntatiewaarde en gezien de afstand van ruim 150 meter en de lage bevolkingsdichtheid ter plaatse, vormt de externe veiligheid geen belemmering voor de uitvoering van dit bestemmingsplan. Vervoer over spoor Zoals gemeld bevindt het spoor zich op voldoende grote afstand, zodat de invloed op het groepsrisico zeer beperkt zal zijn; geen verantwoording groepsrisico nodig. Vervoer over de weg Ditzelfde gelden voor de snelwegen A1 en A28; ook de Ambachtsstraat ligt op voldoende afstand van het plangebied (ca 500 meter), zodat hiervoor geen groepsrisico berekend hoeft te worden en ook geen verantwoording nodig is. Aanwezigheid Bevi bedrijven Zoals al gemeld is het dichtstbijzijnde Bevi bedrijf, Tankbouw Rootselaar, op een veilige afstand van ruim 500 meter. Dit betekent wederom dat er geen noemenswaardige invloed hiervan is te verwachten op de hoogte van het groepsrisico en dat hiervoor ook geen verantwoording nodig is.
Toekomstige situatie gemiddelde personendichtheid Het voorliggende plan betreft een actualiserend bestemmingplan. Het plangebied omvat bestaand stedelijk gebied. Grote wijzigingen zijn er binnen het invloedsgebied niet te verwachten. Planregels zijn ook zodanig geredigeerd dat een significante wijziging van het groepsrisico niet kan plaatsvinden. De mogelijkheden tot voorbereiding op en bestrijding en beperking van de omvang van een ramp of zwaar ongeval Het is van belang dat hulpdiensten bij het uitvoeren van hun taak om een incident te bestrijden niet belemmerd worden. De inrichting van de uitvoering van de ruimte kan de bestrijding negatief en positief beïnvloeden. Het is dus van belang om knelpunten in de hulpverlening welke voorkomen uit de ruimtelijke inrichting te voorkomen. Hiertoe is gekeken naar de: A. bereikbaarheid van risicobronnen: Er zijn geen risicobronnen in het plangebied. B. de opstelmogelijkheden bij de risicobronnen: Dit punt is hier ook niet van toepassing. C. de inzetbaarheid en aanwezigheid van (blus)middelen: Brandweer beschikt over voldoende capaciteit voor blussen 'gewone' brand in de binnenstad; ten aanzien van externe veiligheid spelen geen risico's. D. zelfredzaamheid van de aanwezige personen: Er is sprake van een goede zelfredzaamheid van personen in de binnenstad.
De voor- en nadelen van andere mogelijkheden tot ruimtelijke ontwikkelingen met een lager groepsrisico Er is sprake van een bestemmingsplan-actualisatie waarbij wordt aangesloten bij de bestaande situatie. De voor- en nadelen van andere mogelijkheden tot ruimtelijke invulling zijn in deze situatie niet relevant.
49
4.10.5 Conclusie Het aspect externe veiligheid vormt geen verdere belemmering voor het initiatief.
4.11
Niet-gesprongen explosieven
Op basis van de Arbowetgeving en de Openbare Orde en veiligheid dienen alle risico's van de voorgenomen werkzaamheden vooraf in kaart gebracht te worden. Hierbij moeten de voorkomende risico's zoveel mogelijk worden ingeperkt. Wanneer er niet-gesprongen explosieven (NGE), ook wel conventionele explosieven (CE), aanwezig zijn in het plangebied, dan bestaat de mogelijkheid op een ongecontroleerde detonatie tijdens de werkzaamheden. Op basis van een eerder uitgevoerd onderzoek is een deel van het plangebied op de gemeentelijke risicokaart aangeduid als verdacht. Derhalve is historisch vooronderzoek NGE uitgevoerd ten behoeve van het gehele plangebied van de Stadshaven. In deze paragraaf wordt het onderzoek beknopt behandeld. Het volledige onderzoeksrapport is toegevoegd in Bijlage 15. Het onderzoeksgebied betreft een groter gebied dan het werkgebied om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen van de omgeving van het werkgebied ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Voor het werkgebied Nijkerk Stadshaven is gekozen voor een onderzoeksgebied dat zich 300 meter om het werkgebied heen strekt. Onderstaande afbeelding duidt het werkgebied en onderzoeksgebied aan.
Af beelding: onderzoeksgebied (blauw) v an het historisch v ooronderzoek NGE ten opzichte v an het v erwachte plangebied (oranje) weergegev en op een luchtf oto v an Nijkerk.
Analyse 50
Op basis van het onderzoek zijn er NGE-Risicogebieden afgebakend naar aanleiding van de oorlogshandelingen in Nijkerk gedurende de bezetting en bevrijding gedurende de periode 1940-1945. In de nacht van 27 op 28 mei 1940 is er een bombardement uitgevoerd op een fabriek welke gelegen was in het werkgebied. Ter plaatse van deze fabriek heeft de Duitse bezetter tevens een aantal wapenopstellingen geplaatst en loopgraven aangelegd. Tevens waren er loopgraven aangelegd parallel aan de Schimmelpenninckstraat. Naar aanleiding van deze oorlogshandelingen zijn enkele NGE-Risicogebieden afgebakend, weergegeven op onderstaande afbeelding.
Af beelding: het v erwachte plangebied (oranje) met de NGE-risicogebieden op basis v an het v ooronderzoek.
Specifiek voor het plangebied van Stadshaven fase 1a betekent dit dat er mogelijk Klein Kaliber Munitie (KKM), hand- en geweergranaten en munitie voor granaatwerpers gevonden kunnen worden. Nader onderzoek en het opsporen van NGE kan worden beperkt tot de locaties waar door de geplande civieltechnische werkzaamheden een verhoogd risico ontstaat voor de Arbo- en/of Openbare Veiligheid. In dit geval betreft dit vooral de locaties waar grondroerende werkzaamheden zoals graafwerkzaamheden, het plaatsen van damwanden en funderingspalen, aanbrengen van verticale drainage, etc., gaan plaatsvinden.
Conclusie Het aspect niet-gesprongen explosieven betreft geen onoverkomelijke beperking voor het planvoornemen. Bij uitvoering van civieltechnische werkzaamheden dient het verhoogde risico in acht genomen te worden.
51
4.12
Duurzaamheid
De gemeente Nijkerk heeft de ambitie om de ontwikkeling op een duurzame manier vorm te geven. Naast de eisen die gesteld worden in het bouwbesluit met betrekking tot duurzaamheid heeft de gemeente in de stedenbouwkundige visie een aantal extra maatregelen opgenomen die toegepast worden bij de ontwikkeling. Dit zijn de volgende maatregelen: De wijk wordt verwarmd met een alternatief voor gas (zoals opgenomen in de Warmetevisie Nijkerk); Energieverbruik: er wordt ten minste energieneutraal gebouwd; Duurzame mobiliteit staat hoog in het vaandel. Hiervoor wordt laadinfrastructuur gerealiseerd en worden deelauto's geplaatst; Er wordt rekening gehouden met klimaatadaptatie: er komt groen in openbare ruimte en er komen groene daken waar mogelijk; Hemelwater wordt afgekoppeld en opgevangen en hergebruikt waar mogelijk; Circulariteit staat voorop bij de ontwikkeling. Te denken valt aan hergebruik bij sloop en de ontwikkelaar uitdagen door bijvoorbeeld een aanbesteding hier specifiek op te richten.