2022-061 Bijlage 2d - Bestemmingsplan Stadshaven, fase 1a Nijkerk (toelichting).pdf
Tekst van het document
Stadshaven, fase 1a Nijkerk
Inhoudsopgave
Toelichting Hoofdstuk 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 Hoofdstuk 2 2.1 2.2 2.3 Hoofdstuk 3 3.1 3.2 3.3 Hoofdstuk 4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11 4.12 4.13 Hoofdstuk 5 5.1 5.2 5.3 5.4 Hoofdstuk 6 6.1 6.2
3 Inleiding
5
Aanleiding Ligging plangebied Geldende bestemmingsplannen De bij het plan behorende stukken Opzet van het bestemmingsplan
5 5 6 7 8
Beschrijving van de ruimtelijke situatie
9
Historisch overzicht Beschrijving bestaande situatie Planbeschrijving
9 9 11
Beleidskader
15
Rijksbeleid Provinciaal beleid Gemeentelijk beleid
15 17 20
Uitvoerbaarheidsaspecten
27
Bedrijven en milieuzonering Geluid Ecologie Archeologie, cultuurhistorie en monumenten Water Bodem Verkeer en parkeren Luchtkwaliteit Geur Externe veiligheid Niet-gesprongen explosieven Duurzaamheid Vormvrije m.e.r.-beoordeling
27 28 30 31 34 37 38 39 42 45 50 52 52
Verklaring van de regels
55
Algemeen Bestemmingsplan Plansystematiek Specifieke verklaring van dit bestemmingsplan
55 55 55 55
Haalbaarheid
59
Economische haalbaarheid Maatschappelijke haalbaarheid
59 59
2
Toelichting
3
4
Hoofdstuk 1 Inleiding
1.1
Aanleiding
De gemeente Nijkerk heeft het voornemen om ter plaatse van het huidige gemeentehuis woningen te realiseren. Bij deze ontwikkeling wordt het huidige gemeentehuis gesloopt. Het monumentale stadhuis met trouwfunctie in het plangebied blijft gehandhaafd. De te realiseren woningen zijn niet geregeld in het vigerende bestemmingsplan. Om deze reden is een herziening van het bestemmingsplan ter plaatse noodzakelijk. Deze ontwikkeling maakt onderdeel uit van een bredere herontwikkeling van de zogenaamde Stadshaven (voorheen genoemd Havenkom). Het voorliggend plan betreft een klein gedeelte daarvan, te weten de locatie van het gemeentehuis.
1.2
Ligging plangebied
Het plangebied ligt vlak tegen de binnenstad van Nijkerk aan. Het plangebied betreft het huidige gemeentehuis van Nijkerk met enkele gronden daaromheen. De Kolkstraat met de monumentale Arkervaart is voor een deel ook in dit bestemmingsplan opgenomen. Hiervoor is gekozen omdat voor deze gronden geen actueel bestemmingsplan beschikbaar is. Aan de zuid- en westzijde is daarom gekozen om aan te sluiten bij de plangrens van het bestemmingsplan Binnenstad Nijkerk 2018. Op onderstaande afbeelding is het plangebied weergegeven in Nijkerk en de ligging de directe omgeving.
Plangebied in Nijkerk
5
Plangebied Stadshav en, f ase 1a en bedrijv enterrein in de directe omgev ing
1.3
Geldende bestemmingsplannen
Voor het plangebied zijn meerdere bestemmingsplannen van kracht. Bestemmingsplan Binnenstad 1999; Parapluherziening (on)zelfstandige woonruimte en voorgevelrooilijn. Bestemmingsplan Binnenstad 1999: Ter plaatse van het plangebied geldt voor het gemeentehuis de bestemming 'Bijzondere doeleinden'. Deze gronden zijn aangewezen voor sociale, maatschappelijke, medische, educatieve, culturele en/of religieuze doeleinden en de huisvesting van daartoe noodzakelijk personeel. De omliggende straten zijn aangeduid als 'openbaar erf', 'parkeerterrein', 'verkeersgebied' en 'water'. Op onderstaande afbeelding is een uitsnede van het vigerende bestemmingsplan weergegeven.
6
Uitsnede bestemmingsplan Binnenstad 1999. Plangebied rood omlijnd
Parapluherziening (on)zelfstandige woonruimte en voorgevelrooilijn: Dit bestemmingsplan biedt aanvullende kaders voor woonruimtes en voorgevelroolijnen voor alle bestemmingsplannen in de gemeente Nijkerk. Het bestemmingsplan geeft op het moment geen specifieke beperkingen voor het plan. De regels van dit plan moeten echter worden verwerkt in dit bestemmingsplan.
1.4
De bij het plan behorende stukken
Het voorliggende bestemmingsplan bestaat uit de volgende onderdelen: verbeelding planregels; toelichting. De verbeelding en de regels vormen samen het juridisch bindende gedeelte van het bestemmingsplan en moeten in samenhang 'gelezen' worden. De verbeelding geeft de bestemmingen van de in het plangebied begrepen gronden en opstallen aan. Aan deze bestemmingen zijn regels gekoppeld om de uitgangspunten van het plan zeker te stellen. De toelichting is niet juridisch bindend, maar vormt niettemin een belangrijk onderdeel van het bestemmingsplan. De toelichting geeft aan wat de beweegredenen en achtergronden zijn die aan het bestemmingsplan ten grondslag liggen en doet verslag van het onderzoek dat aan het bestemmingsplan vooraf is gegaan. Tot slot is de toelichting van wezenlijk belang voor een juiste interpretatie en toepassing van het bestemmingsplan.
7
1.5
Opzet van het bestemmingsplan
Dit bestemmingsplan is onder meer gebaseerd op het actualiseren van de bestaande geldende situatie met een flexibele planregeling. Het bestemmingsplan is afgestemd op de Wet ruimtelijke ordening (Wro), de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en voldoet aan de meest recente inzichten betreffende de digitale uitwisseling en raadpleging (RO-Standaarden). Deze toelichting van dit bestemmingsplan is opgebouwd uit zes hoofdstukken. Na dit inleidende hoofdstuk wordt in Hoofdstuk 2 de huidige en toekomstige situatie beschreven. Vervolgens geeft Hoofdstuk 3 een beschrijving van het geldende beleid. Hoofdstuk 4 in gaat op de haalbaarheid van het plan. In dit hoofdstuk komen milieu, flora en fauna en archeologie aan de orde. Hoofdstuk 5 gaat in op de opzet van het plan en de wijze van bestemmen. Hoofdstuk 6 ten slotte, is gereserveerd voor de resultaten van de procedure en de haalbaarheid van het plan.
8
Hoofdstuk 2 Beschrijving van de ruimtelijke situatie 2.1
Historisch overzicht
Geschiedenis van Nijkerk De stad Nijkerk is, waarschijnlijk in de dertiende eeuw, ontstaan als een dorp op een dekzandverhoging en kruispunt van wegen, rond een nieuw gestichte kerk. Aan deze nieuwe kerk (de huidige Grote Kerk) ontleent Nijkerk haar naam. Liggend aan de rand van het hertogdom Gelre, op de grens met het Gelre vijandig gezinde Sticht Utrecht, kreeg het dorp Nijkerk in 1413 stadsrechten van de hertog vanwege militair-strategische redenen. Nijkerk zag echter in de eerste eeuwen na deze stadsrechtverlening geen kans zich tot een centrum van handel en nijverheid te ontwikkelen, waardoor het aantal inwoners klein bleef. Voor een stenen stadsmuur was geen geld, het bleef bij een aarden omwalling, een gracht en drie eenvoudige houten poorten. In de volksmond sprak men daarom al gauw van de vest Nijkerk en niet van de stad Nijkerk. Wel speelde de vest Nijkerk een rol als voorzieningencentrum voor het omringende platteland. Pas in de 18e eeuw brachten de tabaksteelt en de, door de verbreding van de Arkergraft tot Arkervaart oplevende, handel Nijkerk tot grote bloei. “De mooiste kerktoren van Nederland”, met het carillon, en een aantal monumentale herenhuizen en pakhuizen dateren uit deze gouden eeuw van Nijkerk.
Aan de Middeleeuwse vest Nijkerk herinneren in de 21e eeuw nog het straten- en verkavelingspatroon van de binnenstad, de eeuwenoude straatnaam “het Singel” (dat wil zeggen de gracht) en de benaming van de moderne appartementen- c.q. winkelcomplexen de “Veenepoort” , “Holkerpoort” en “Oosterpoort”. Eeuwenlang groeide de bebouwde kom van Nijkerk uiterst langzaam huis na huis, vanuit de vroegere vest, als een zeester langs de uitvalswegen. In de tweede helft van de 19e eeuw begonnen enkele net opgerichte lokale woningbouwcorporaties met de bouw van rijtjes arbeiderswoningen, zoals aan de Bagijnenstraat. Vanaf de eeuwwisseling realiseerde de gemeente zelf planmatig enige woningen (bijvoorbeeld de middenstandswoningen in het Van Reenenpark) en legde nieuwe straten aan voor de bouw van burgerwoningen door particulieren (zoals de Raadhuisstraat, Schimmelpenninckstraat en Van Deelenstraat). Na de Tweede Wereldoorlog verrezen in een steeds sneller tempo nieuwe woonwijken als een ring om de binnenstad. Ter ontlasting van de Venestraat en de Langestraat van het steeds drukker wordende doorgaande verkeer Amersfoort – Zwolle werd in de jaren ’50 de Frieswijkstraat aangelegd en in de jaren ’60 het oostelijk deel van de historische bebouwing van de Oosterstraat afgebroken.
Om de binnenstad beter bereikbaar te maken voor de auto werd in de periode ’60-’80 in fasen een binnenrondweg verwezenlijkt, waarbij met name door de aanleg van de Torenstraat, de historische ruimtelijke structuur van de binnenstad werd verstoord. Aan het einde van de 20e eeuw startte in de binnenstad de herontwikkeling van inbreidingslocaties zoals aan de Vrijheidslaan, het Wheemplein en meer recent aan de Oranjelaan en het Molenplein. Het Plein (de voormalige veemarkt) en het Molenplein (voorheen eiermarkt) kregen een facelift, de Brede Beek kwam weer boven water en het stadsweiland werd opgewaardeerd tot stadspark.
2.2
Beschrijving bestaande situatie
De Stadshaven, fase 1a ligt vlak naast het (historische) centrum van Nijkerk vlak bij alle openbare functies. Op het moment is in het plangebied het gemeentehuis van Nijkerk aanwezig. Voor het gemeentehuis ligt een redelijk brede weg en een plein. Dit plein wordt op het moment voornamelijk gebruikt als parkeerplaats door medewerkers van het gemeentehuis. Direct achter de parkeerplaatsen, tegenover het gemeentehuis bevindt zich de Arkervaart. Bij de Arkervaart zijn enkele aanlegplaatsen voor vrachtschepen aanwezig. De bebouwing kenmerkt zich door een verticale gevelopbouw van twee bouwlagen met een kap. De gevels zijn veelal uit materialen in aardkleuren opgetrokken. 9
Het plein rondom het gemeentehuis is voorzien van een groot aantal bomen waardoor dit plein een groene uitstraling krijgt. Op onderstaande afbeeldingen zijn enkele impressies van het plangebied weergegeven.
Plangebied gezien v anaf de zuidzijde (Bron: Google Maps)
Plangebied gezien v anaf de westzijde (Bron: Google Maps)
10
Plangebied gezien v anaf de noordzijde (Bron: Google Maps)
2.3
Planbeschrijving
Ter plaatse van het huidige gemeentehuis worden woningen ontwikkeld. Het gaat om circa 25 tot 35 grondgebonden woningen en appartementen. De ontwikkeling vindt plaats in samenspraak met omwonenden en belanghebbenden. In dit kader is een stedenbouwkundige visie opgesteld. Deze visie is door de gemeenteraad van Nijkerk vastgesteld. In deze visie en in dit bestemmingsplan worden enkel bandbreedtes van woningen in randvoorwaarden vastgelegd. Aan de ontwikkelaar wordt overgelaten wat haalbaar is binnen de gestelde kaders. Het te ontwikkelen gebied is een onderdeel van de grootschalige omvorming van de gehele Stadshaven. Dit eerste deelgebied heeft een bescheiden omvang, maar heeft een belangrijke rol als entree van de binnenstad via het water en in de verbinding en/of relatie tussen Stadshaven (monding van de Kolk) en het Plein. Het plan is om op de locatie van het huidige gemeentehuis een mix van grondgebonden woningen en appartementen te realiseren. Een aandeel van het woningbouwprogramma bestaat uit woningen uit het betaalbare segment. Het project sluit daarmee aan bij de ambities uit de Woondeal regio Amersfoort zoals in juli 2021 gesloten tussen provincies, gemeenten en Rijksoverheid, waarin de Stadshaven als specifiek project benoemd is. Deze mix van woningtypen komt voort uit de kaders van de door de gemeenteraad vastgestelde woonvisie.
De woningen worden rondom het historische stadhuis gerealiseerd. Aan de zijde van de Kolkstraat, ten zuiden en ten noorden van het historisch stadhuis worden grondgebonden woningen gebouwd. Aan de noordzijde van het historisch stadhuis en aan de zijde van het parkeerterrein worden de appartementen gebouwd. Aan de achterzijde van de woningen wordt de parkeerbehoefte ingevuld. Via de achterzijde van de woningen, bij het parkeerterrein, zijn de tuinen toegankelijk voor fietsen en dergelijke. Het stadhuis neemt vanuit de historie een belangrijke plek in binnen de Stadshaven. Het stadhuis is een belangrijk beeldbepalend gebouw. Het stadhuis wordt in de toekomst gebruikt voor ceremoniële diensten en bijeenkomsten en/of een lichte horecafunctie. Ook een functie ten behoeve van kunst en cultuur is mogelijk. Om deze functies zo goed mogelijk tot haar recht te laten komen, wordt een 'stadhuistuin' geïntroduceerd. De tuin is een aanvulling op de gebruiksmogelijkheden van het historisch stadhuis. Op onderstaande afbeelding is het stedenbouwkundige plan voor Stadshaven, fase 1a weergegeven. De volledige stedenbouwkundige visie is opgenomen in Bijlage 1.
11
Stedenbouwkundig plan Stadshav en, f ase 1a
Onder het huidige stadhuis is een kelder gesitueerd, waarin onder andere het archief is gevestigd. Momenteel vindt er onderzoek plaats waar dit archief definitief een plek krijgt. Bovendien is er tijdens het participatieproces ingebracht dat het atoombunker onder het huidig stadhuis een historische waarde heeft. Deze bunker blijft in de toekomstige situatie behouden en de functie hiervan is vastgelegd in dit bestemmingsplan. Om de atoombunker en het eventuele archief ter plaatse voor minder validen toegankelijk te maken wordt er een lift aangelegd ter plaatse van dit initiatief.
Beeldkwaliteit, uitstraling en omgevingssfeer De uitstraling en omgevingssfeer van de stadhuislocatie is passend bij dat van de historische binnenstad van Nijkerk en het historisch stadhuis. Het architectonisch handschrift van de nieuwbouw is daarmee niet op voorhand 'historiserend' van aard. De nieuwbouw kan en mag dus van deze tijd zijn en architectonische stijlelementen herinterpreteren. Dat neemt niet weg dat er een aantal basisprincipes en uitgangspunten zijn die ten allen tijde dienen te worden gerespecteerd. Ten aanzien van het beoogd 12
beeld van de Stadshaven zijn in Bijlage 1 een aantal referentiebeelden opgenomen.
Duurzaamheid De herontwikkeling en functietransformatie binnen de Stadshaven, fase 1a is duurzaam en energieneutraal. De nieuwe gebouwen zijn aardgasloos en worden op een duurzame wijze verwarmd. Een zo laag mogelijk energiegebruik staat centraal (NOM, Nul op de meter). De wijze waarop dat zal plaatvinden is nog niet bepaald. Deze prestatie kan per woning worden gerealiseerd maar kan ook op locatie- of gebiedsniveau worden gerealiseerd. De herontwikkeling en functietransformatie van de Stadshaven, fase 1a sluit in ruimtelijk beeld en uitstraling aan bij dat van de historische binnenstad. En dat maakt dat er bijzondere aandacht wordt gevraagd voor de vormgeving of integratie van de duurzaamheidsmaatregelen. Het afwisselend gevelbeeld en daklandschap zijn belangrijke ruimtelijke karakteristieken en dus uitgangspunt. De toekomstbestendige duurzame woningen in de Stadshaven, fase 1a combineren zo een klassieke en cultuurhistorische verantwoorde vormgeving met de laatste stand van de techniek. Dat betekent dat installatietechniek voor energie- en warmteopwekking (zoals warmtepompen, warmtewisselaars, zonnepanelen, etc..) vanuit de openbare ruimte niet of nauwelijks zichtbaar zijn. Deze zijn slim uit het zicht geplaatst, bevinden zich inpandig of zijn aan de achterzijde van de woning geplaatst. Ook voor andere installaties zoals airco's geldt bovenstaand uitgangspunt.
Voor zonnepanelen en installatiedoorvoeren geldt bovendien dat deze volwaardig onderdeel van het ontwerp van het dakvlak worden aangemerkt. Oftewel, zonnepanelen worden als een eenheid met heldere hoofdvorm in het dakvlak geïntegreerd. Doorvoeren voor installaties worden gebundeld en ommanteld. De ommanteling maakt daarbij onderdeel uit van het architectonisch ontwerp (vormgeving, kleur- en materiaalgebruik).
13
14
Hoofdstuk 3 Beleidskader 3.1
Rijksbeleid
3.1.1
Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
Met de Nationale Omgevingsvisie (NOVI, 2020), geeft het Rijk een langetermijnvisie op de toekomst en ontwikkelingen van de leefomgeving in Nederland. In de NOVI wordt ingegaan op urgente opgaven die zowel lokaal, nationaal als wereldwijd spelen. Deze opgaven omvatten onder andere klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw. Het uitgangspunt in de aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang.
Nationale belangen en vier prioriteiten Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Er zijn 21 nationale belangen beschreven waarop de nationale overheid zich in de NOVI richt. Nationale belangen zijn de inhoudelijke belangen bij de fysieke leefomgeving waarbij het Rijk een rol voor zichzelf ziet en waarvoor het kabinet in politieke zin aanspreekbaar is. De behartiging van de nationale belangen en de realisatie van de daaruit voortvloeiende beleidsdoelen en opgaven gebeurt niet alleen door het Rijk. Er zijn vier prioriteiten waar het Rijk op wil sturen en richting geven: Prioriteit 1: Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Prioriteit 2: Duurzaam economisch groeipotentieel Prioriteit 3: Sterke en gezonde steden en regio's Prioriteit 4: Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Afwegingsprincipes De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte.
Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere. Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. Uitvoering De NOVI gaat vergezeld van een Uitvoeringsagenda, waarin staat aangegeven hoe het Rijk invulling geeft aan zijn rol bij de uitvoering van de NOVI. In de Uitvoeringsagenda vindt u onder andere een overzicht van instrumenten en (gebiedsgerichte) programma's op de verschillende beleidsterreinen. De Uitvoeringsagenda zal, indien nodig, jaarlijks worden geactualiseerd.
Planspecifiek en conclusie De NOVI doet geen uitspraken over dit initiatief of het plangebied. Het initiatief is daarmee in lijn met de NOVI. 15
3.1.2
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro)
Op 30 december 2011 is het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) in werking getreden. Gemeenten moeten bij het vaststellen van bestemmingsplannen, wijzigingsplannen of uitwerkingsplannen rekening houden met het Barro. Doel van het Barro is bepaalde onderwerpen uit de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte te verwezenlijken. In het Barro worden een aantal projecten opgesomd die een groot Rijksbelang hebben. Per project worden regels gegeven, waaraan bestemmingsplannen moeten voldoen. In het Barro zijn vijftien onderwerpen met bijzonder rijksbelang beschreven: mainportontwikkeling Rotterdam; kustfundament; grote rivieren; Waddenzee en waddengebied; defensie; erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde; rijksvaarwegen, hoofdwegen en landelijke spoorwegen; elektriciteitsvoorziening; ecologische hoofdstructuur; primaire waterkeringen buiten het kustfundament; IJsselmeergebied (uitbreidingsruimte); veiligheid rond rijksvaarwegen; verstedelijking in het IJsselmeer; toekomstige rivierverruiming van de Maastakken; buisleidingen van nationaal belang voor vervoer van gevaarlijke stoffen. Conclusie Het realiseren van woningen in de binnenstad van Nijkerk valt niet onder één van de projecten uit het Barro. Door het initiatief wordt geen nationaal belang geschaad.
De ontwikkelingen die dit bestemmingsplan mogelijk maakt dienen getoetst te worden aan de Ladder voor duurzame verstedelijking. In paragraaf 3.1.3 wordt hier nader op ingegaan. 3.1.3
Ladder voor duurzame verstedelijking
Op 1 oktober 2012 is de ‘Ladder voor Duurzame Verstedelijking’ toegevoegd aan het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). Op 1 juli 2017 is een wijziging van het Bro in werking getreden, waarbij de Ladder voor duurzame verstedelijking is aangepast. De (gewijzigde) Ladder is in artikel 3.1.6 Bro lid 2 vastgelegd en luidt als volgt: "De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien." Het doel dat hiermee wordt beoogd is het stimuleren van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik en het bewerkstelligen van een goede ruimtelijke ordening, onder meer door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden, het bevorderen van vraaggerichte programmering en het voorkomen van overprogrammering. Met de ladder wordt een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke besluiten nagestreefd. Een nieuwe stedelijke ontwikkeling moet daarom altijd worden afgewogen en gemotiveerd. Daarbij moet een beschrijving worden gegeven van de behoefte aan de betreffende ontwikkeling.
Indien de ontwikkeling buiten bestaand stedelijk gebied mogelijk wordt gemaakt, dient te worden gemotiveerd waarom de ontwikkeling niet binnen bestaand stedelijk gebied 16
wordt voorzien. Stedelijke ontwikkeling In de eerste instantie dient de vraag beantwoord te worden of er sprake is van een stedelijke ontwikkeling. In jurisprudentie wordt aangegeven dat er vanaf 12 woningen sprake is van een stedelijke ontwikkeling. Dit initiatief voorziet in de realisatie van naar schatting 25 tot 35 woningen. Om deze reden moet een verdere toetsing aan de ladder plaatsvinden. Nieuwe ontwikkeling De tweede vraag die beantwoord dient te worden is of de stedelijke ontwikkeling nieuw is. Daarbij is het belangrijkste criterium of er al dan niet meer bebouwing wordt aangelegd dan tevoren aanwezig was. Dit initiatief voorziet in de sloop van bebouwing. Er worden echter nieuwe woningen en daarmee dus nieuwe bebouwing teruggebouwd. De nieuwe bebouwing heeft ongeveer een gelijke oppervlakte aan de bestaande bebouwing. Er is dus mogelijk sprake van een nieuwe ontwikkeling. Om deze reden is een verdere toetsing aan de ladder noodzakelijk. Behoefte aan de voorgenomen ontwikkeling De derde vraag is erop gericht de behoefte aan de ontwikkeling aan te tonen. Op het moment is er binnen de gemeente Nijkerk een woningbehoefte. Deze behoefte wordt verder aangetoond in paragraaf 3.3.3. Concluderend kan er gesteld worden dat er een behoefte is aan de voorgenomen ontwikkeling.
Bestaand stedelijk gebied Als laatste moet de vraag beantwoord worden of de locatie zich binnen het bestaand stedelijk gebied bevindt. Dit is bij dit initiatief het geval. Het initiatief ligt binnen het stedelijk gebied van de kern Nijkerk en ligt vlak tegen de binnenstad aan. Het initiatief bevindt zich binnen bestaand stedelijk gebied. Conclusie De voorgenomen ontwikkeling is getoetst aan de ladder voor duurzame verstedelijking. Er is aangetoond dat er behoefte is aan de nieuwe ontwikkeling. De ontwikkeling wordt binnen bestaand stedelijk gebied gerealiseerd. Concluderend kan er gesteld worden dat de ontwikkeling van de Stadshaven, fase 1a voldoet aan de Ladder voor Duurzame Verstedelijking.
3.2
Provinciaal beleid
3.2.1
Omgevingsvisie Gelderland
Op 9 juli 2014 is de Omgevingsvisie Gelderland vastgesteld door Provinciale Staten van de provincie Gelderland. De Gelderse omgevingsvisie is een integrale visie, niet alleen op het gebied van de ruimtelijke ordening, maar ook voor waterkwaliteit en veiligheid, bereikbaarheid, economische ontwikkeling, natuur en milieu, inclusief de sociale gevolgen daarvan. De omgevingsvisie is de vervanger van het streekplan en enkele andere structuurvisies. Om flexibeler in te spelen op de veranderende behoeften en de regionale verschillen is de omgevingsvisie via co-creatie tot stand gekomen. Op 8 juli 2015 is de Omgevingsvisie geactualiseerd. In die Omgevingsvisie zijn het Waterplan, het Provinciaal Verkeer en Vervoer Plan, het Streekplan, het Milieuplan en de Reconstructieplannen herzien en samengebracht. Op 28 juni 2017 hebben Provinciale Staten het laatste actualisatieplan van de Omgevingsvisie vastgesteld. Deze actualisatie die betrekking heeft op onderwerpen (regionale afspraken bedrijventerreinen / ontgassen binnenvaart) die niet relevant zijn voor het onderhavige plangebied. De provincie kiest er in de Omgevingsvisie voor om vanuit twee hoofddoelen bij te dragen aan gemeenschappelijke maatschappelijke opgaven. Deze zijn: 17
1. een duurzame economische structuur; 2. het borgen van de kwaliteit en veiligheid van onze leefomgeving. Vanuit de invalshoeken Dynamisch, Divers en Mooi Gelderland zijn ambities opgenomen om de doelen in de praktijk waar te maken. De strategie van de provincie om deze doelen te bereiken wordt gevoed door het besef dat stad en land elkaar nodig hebben. De provincie gaat daarom voor: sterke steden, van belang voor toekomstige aantrekkingskracht, waar kennis zich samenbalt en waar veel jongeren naar toe trekken, waar ook nu al de meeste mensen wonen en werken; een vitaal platteland, waar mensen inspelen op grote veranderingen, waar inwoners zich actief inzetten voor hun gezamenlijke toekomst, een platteland met een eigen economische kracht en een grote natuurlijke en landschappelijke waarde, waar kwaliteit en vitaliteit samen op gaan. In de Omgevingsvisie is de Gelderse ladder voor duurzaam ruimtegebruik geïntroduceerd. Het accent van stedelijke ontwikkelingen verschuift van nieuwbouw naar het vitaliseren van bestaande gebieden en gebouwen. Voor een goede afweging van keuzes voor locaties van nieuwe gebouwen staat deze Gelderse ladder voor duurzaam ruimtegebruik centraal. Met deze ladder wordt een transparante besluitvorming en een zorgvuldige ruimtelijke afweging nagestreefd.
Binnen bestaand stedelijk gebied heeft hergebruik, transformatie en revitalisering van de bestaande voorraad aan gebouwen prioriteit boven het benutten van nog open plekken in stedelijk gebied. De locatiekeuze van nieuwe stedelijke ontwikkelingen dient volgens de ladder aan de hand van drie stappen te worden gemotiveerd Dit initiatief is reeds getoetst aan de Ladder voor Duurzame Verstedelijking in paragraaf 3.1.3. Geconcludeerd is dat er aan de ladder wordt voldaan. Het initiatief is voor het overige niet strijdig met de Omgevingsvisie van Gelderland. 3.2.2
Omgevingsverordening Gelderland
Op 24 september 2014 is de Omgevingsverordening Gelderland vastgesteld door Provinciale Staten van de provincie Gelderland. De Omgevingsverordening Gelderland is op 18 oktober 2014 in werking is getreden. Op 1 maart 2017 hebben Provinciale Staten de Omgevingsverordening Gelderland voor het laatst gewijzigd vastgesteld. Zo wordt er onder meer een paragraaf 'natuur' toegevoegd waarin regels zijn opgenomen ten aanzien van soorten, de faunabeheereenheid, wildbeheereenheden, faunabeheerplannen, houtopstanden en beweiden en bemesten. De omgevingsverordening is een uitwerking van de omgevingsvisie. De regels in de verordening kunnen betrekking hebben op het hele provinciale grondgebied, delen hiervan of gebiedsgerichte thema's. De onderwerpen die in de verordening aan de orde komen en waarvoor regels opgenomen zijn, zijn: wonen, bedrijvigheid, glastuinbouw, veehouderij, grond- en drinkwater, natuur en landschap, energie, gebruik gesloten stortplaatsen, grondwaterbescherming met het oog op de waterwinning, bodem, geluidhinder, vaarwegen, regionaal waterplan, handelingen in watersystemen, wegen, vervoer gevaarlijke stoffen en luchtvaart.
In artikel 2.2.1.1 van de Omgevingsverordening Gelderland is bepaald dat in een bestemmingsplan nieuwe woonlocaties en de daar te bouwen woningen slechts worden toegestaan wanneer dit past in het geldende door Gedeputeerde Staten vastgestelde Kwalitatief Woonprogramma successievelijk de door Gedeputeerde Staten vastgestelde kwantitatieve opgave wonen voor de betreffende regio. Per brief van 2 maart 2016 heeft Gedeputeerde Staten van Gelderland aan de regio FoodValley bevestigd dat de kwantitatieve opgave tot en met 2024 11.600 woningen bedraagt en dat wordt ingestemd met de voorgestelde binnenregionale verdeling. De woningen welke binnen dit initiatief gerealiseerd worden maken onderdeel uit van deze 11.600 woningen. Het initiatief past daarmee binnen de Gelderse Omgevingsverordening. Woonvisie Gelderland Om ontwikkelingen op de regionale woningmarkt inzichtelijk te maken, heeft de provincie de ‘Woonvisie Gelderland’ opgesteld. Deze woonvisie bestaat uit drie delen. Het eerste deel (deel a: Woonbeleid met 18
kwaliteit) omvat algemene beleidsvoornemens om te komen tot een woonbeleid met kwaliteit. Het tweede deel, deel b getiteld ‘Anders wonen in de regio’, is een toespitsing van het algemene deel van de woonvisie op regionaal niveau. Deel c is een regionaal afsprakenpakket over de ambities en opgave op het gebied van wonen en is vastgelegd in het Kwalitatief Woonprogramma 2010-2019 (KWP3). Het KWP is in formele zin een streekplanuitwerking. De provincie Gelderland hanteert het uitgangspunt ‘De juiste woning op de juiste plaats en op de juiste tijd’. Het betekent dat niet alleen het aantal woningen dat in een gemeente wordt gebouwd van belang is. Belangrijker is het in welke kern er wanneer welk soort woning gebouwd wordt. Dit moet aansluiten op de behoefte van vooral de eigen inwoners van de gemeente. Veel inwoners willen in hun eigen kern blijven wonen. Niet alleen wordt aandacht geschonken aan nieuwbouw maar ook aan doorstroming, aanpassing en renovatie van woningen. De leefbaarheid in de kernen vormt een belangrijk aandachtspunt. Naast het algemene woonbeleid, zoals hierboven verwoord, wordt in de Woonvisie Gelderland ook gekeken naar het regionale woonbeleid. De provincie Gelderland is hierbij verdeeld in zes regio’s. Het plangebied valt onder de regio de Vallei. De meest recente bevolkings- en woningmarktprognose van de provincie Gelderland betreft de Primos2019 .
De prognose is gebaseerd op de laatste bevolkingsprognose van het CBS uit 2019 en de verwachte woningbouwproductie in Gelderland voor de komende jaren. De verwachte woningbouwproductie is gebaseerd op de regionale afspraken (voor Nijkerk de afspraken regio Foodvalley 2017-20 27). De prognose geeft aan de hand van de huidige demografische inzichten en het bouwprogramma aan in welke richting de bevolking van Gelderland zich de komende jaren waarschijnlijk gaat ontwikkelen. De bevolkingsprognose 2019 valt ten opzichte van de prognose van 2015 hoger uit. De belangrijkste conclusie m.b.t. de provincie Gelderland en regio Foodvalley zijn: De nieuwe prognose komt hoger uit dan de vorige prognose. De prognose uit 2017 ging uit van ongeveer 972.000 huishoudens in 2040; de huidige prognose voorziet voor dat jaar ongeveer 1 miljoen huishoudens. Het aantal huishoudens groeit in de periode tot 2040 harder dan het aantal inwoners (9% versus ca 5%), dat komt doordat vooral de groep alleenstaanden sterk toeneemt. Op dit moment wonen er in de provincie 326.500 alleenstaande huishoudens, in 2040 zullen dat er 413.000 zijn In een deel van de regio's blijft het aantal huishoudens groeien tot het jaar 2040 (FoodValley, Noord-Veluwe en Rivierenland). De Foodvalley is de enige regio waar het geboortesaldo tot 2040 positief blijft.
De regio's Foodvalley en Rivierenland vergrijzen naar verhouding minder sterk dan de andere regio's. Het woningtekort in Gelderland bedraagt 4% (dat zijn ruim 35.000 woningen). In de regio's Nijmegen, Arnhem en FoodValley is het woningtekort momenteel het hoogst. Voor een goed functionerende woningmarkt wordt in het algemeen uitgegaan van een woningtekort van ongeveer 2%. In de koopsector is de behoefte sterk gericht op het goedkope (tot € 200.000) en middeldure segment (€ 200.000 tot € 300.000). Door prijsstijgingen (ook in de nieuwbouw) loopt het aanbod in het goedkope segment terug. In de stedelijke regio's wordt het tekort aan goedkope koop vergroot door de aankoop van goedkope koopwoningen door beleggers om te verhuren. Ook in de koopsector vindt vraagsubstitutie plaats; als een goedkope koopwoning niet beschikbaar of bereikbaar is, kiest men vaak (tijdelijk) voor een (particuliere) huurwoning. Dit plan voorziet in de realisatie van circa 25 à 35 woningen in Nijkerk. Deze woningen dragen bij aan de 35.000 woningen die in Gelderland moeten worden toegevoegd. Het initiatief is daarmee in lijn met de woonvisie Gelderland.
19
3.3
Gemeentelijk beleid
3.3.1
Structuurvisie Nijkerk/ Hoevelaken 2030
De Structuurvisie Nijkerk/ Hoevelaken 2030 van de gemeente geeft in grote lijnen aan welke plannen de gemeente Nijkerk heeft voor de inrichting van de ruimte in de komende jaren met de blik gericht op 2030. Deze structuurvisie is door de gemeenteraad op 30 juni 2011 vastgesteld. In de structuurvisie zijn op basis van de huidige situatie en verwachte trends ten aanzien van bevolkingsopbouw, werkgelegenheid, woningmarkt, economisch profiel, mobiliteit en ruimtelijke ontwikkelingen een visie geformuleerd voor de gemeente. In verschillende deelontwikkelingen is in de afgelopen jaren voor de binnenstad invulling gegeven aan de ontwikkeling van de binnenstad. Deze ontwikkelingsplannen zijn ingepast in dit bestemmingsplan. Onderstaand is de integrale visiekaart van de gemeente opgenomen. Op deze kaart is de locatie Stadshaven aangegeven met een oranje ster.
Uitsnede structuurv isiekaart Nijkerk Hoev elaken
Op de kaart is de locatie aangemerkt als nieuwbouwlocatie waar ook mogelijkheden zijn voor het verbeteren van de recreatieve structuur. Dit plan voorziet in de nieuwbouw van woningen, en is daarmee in lijn met de structuurvisie van Nijkerk.
20
3.3.2
Visie 'Aantrekkelijk Nijkerk'
In reactie op de Visie Binnenstad Nijkerk, de nota Detailhandelsbeleid 2013+ en de verdergaande leegstand in de binnenstad van Nijkerk is door het maatschappelijke veld de Visie 'Aantrekkelijk Nijkerk' opgesteld. Deze visie is door het gemeentebestuur van Nijkerk omarmd en 'vervangt' de Visie Binnenstad en de nota Detailhandelsbeleid 2013+. De visie heeft tot doel dat in 2020 Nijkerk wordt herkend als een plek waar mensen uit Nijkerk en de regio graag verblijven in het verzorgde en historische binnenstadgebied. Door met name het monumentale, historische, karakter van de binnenstad te versterken en het oude stratenpatroon waar mogelijk te herstellen wordt een kwaliteitsimpuls gegeven aan de binnenstad. In combinatie met het ontstaan van een balans tussen bedrijvigheid en belevingswaarde, wil men de binnenstad van Nijkerk uit laten groeien tot een aantrekkelijke plek om te winkelen, te werken, te ontspannen en te wonen. De combinatie van een gevarieerd winkelaanbod, cultuur, ontspanning, historisch karakter en bereikbaarheid, moet van de binnenstad een aantrekkelijk, dynamisch gebied maken. Belangrijk uitgangspunt van de Visie is dat het om een totaalpakket van maatregelen en acties gaat, waarvan delen niet zomaar inwisselbaar zijn.
Uitwerkingsplannen zoals voor marketing, verkeer, beeldkwaliteit, bouw- en bestemmingen, dienen altijd te worden getoetst op samenhang met het totaal. Alleen zo blijft het eindbeeld gegarandeerd, wordt continuïteit geborgd en verspilling voorkomen. Om het doel van de visie te bereiken zijn de volgende speerpunten benoemd in de visie: Nijkerk als sterk merk profileren. Creëren van een aantrekkelijke, authentieke binnenstad. De historische, monumentale waarde van Nijkerk behouden en herstellen. Het creëren van een aantrekkelijk Kerkplein. Ontwikkelen van het gebied rond de Havenkom. Het terugdringen van verkeer op de binnenstadsring. Parkeren bij eenvoudig bereikbare bronpunten. Voor het realiseren van deze speerpunten is vervolgens een strategie bepaald: Instellen van een BIZ (Bedrijveninvesteringszone) om Nijkerk als sterk merk te kunnen ontwikkelen en dat te uit te dragen. Loslaten van het begrip kernwinkelgebied om meer kansen te creëren voor bestaande en nieuwe ondernemers. Variatie van functies in het binnenstadgebied en ruimere bestemming op de binnenstedelijke panden toestaan om de levendigheid te vergroten en leegstand te voorkomen. Verbeteren van de beleving door het creëren van een autovrij centrum. Vergroten van de beleving door het versterken van het historische karakter en de ‘zeester’-structuur van de Nijkerkse binnenstad.
Verkeersdruk verlichten en verbeteren van de beleving, door bronpunten in te stellen voor parkeren. Verkeersdruk verlichten en veiligheid vergroten, door verkeer te leiden via radialen in plaats van over de binnenstadsring. Onderdelen (cursief) van deze strategie zijn doorvertaald naar het nieuwe bestemmingsplan. Zo is de bestemmingssystematiek voor enkele delen van het plangebied verruimd. Met deze beoogde verruiming biedt het plan de mogelijkheid eenvoudiger tot een levendiger centrum te komen en langdurige leegstand wordt voorkomen. Daarnaast is een duidelijk verband gelegd met het beeldkwaliteitsplan waarmee de versterking van het historische karakter meer kracht wordt bijgezet. Daarnaast is de term kernwinkelgebied losgelaten en is dit ook in de planopzet verlaten. Door breder te denken dan een kernwinkelgebied, ontstaan er meer mogelijkheden voor kleine en nieuwe ondernemers. Bovendien zal de huurmarkt gezonder worden. De binnenstad moet wel herkenbaar blijven als centrum. Hier speelt marktwerking een rol. Door vraag en aanbod, van winkelpanden én van consumenten, ontstaat een gebied met min of meer aangesloten voorzieningen van winkels, dienstverlening en horeca. Hier en daar zullen (historische) panden bewoond zijn, wat voor sfeer en levendigheid zorgt, ook buiten de openingstijden. 21
Op onderstaande kaart is deze nadere uitwerking van de visie 'Aantrekkelijk Nijkerk' weergegeven. In de kaart is onderscheid gemaakt in blauwe en groene gebieden. De gebieden waar de detailhandel en de horeca behouden moeten blijven en zich moeten kunnen ontwikkelen, zijn met groen weergegeven. In deze gebieden is wonen op de verdieping toegestaan, maar niet op de begane grond. Detailhandel en de horeca blijft er de hoofdfunctie, zodat het winkel- en uitgangsgebied in het centrum herkenbaar blijft. De gebieden waar sprake is van menging van functies zijn met groen weergegeven. Naast detailhandel en horeca is ook wonen op de begane grond er bij recht toegestaan. De overige gebieden op de kaart zijn bestemd voor specifiek wonen of overige bedrijvigheid.
Nadere uitwerking Visie 'Aantrekkelijk Nijkerk' ontwikkelingsmogelijkheden, bron: gemeente Nijkerk, augustus 2018
Op bovenstaande kaart is het plangebied aangeduid als woongebied. Het initiatief voorziet in de realisatie van woningen en is daarmee in lijn met dit beleid. Uitwerking visie aantrekkelijk Nijkerk, Havenkom fase 1 Kerkplein In de ‘Ontwikkelingsvisie Torenstraat - Vrijheidslaan’ en de visie ‘Aantrekkelijk Nijkerk’ is de herontwikkeling van het Kerkplein aangekondigd. De programmatische uitgangspunten van de beoogde herontwikkeling zijn nog niet volledig uitgewerkt. In de ‘Ontwikkelingsvisie Torenstraat - Vrijheidslaan’ zijn wel in belangrijke mate de ruimtelijke uitgangspunten uitgewerkt. Programmatisch zijn enkele ontwikkelingsvarianten benoemd in de visie ‘Aantrekkelijk Nijkerk’. Beide visies zijn input geweest voor de ‘Uitwerking visie aantrekkelijk Nijkerk, Havenkom fase 1 Kerkplein’. Deze visie is door de gemeenteraad van Nijkerk op 30 maart 2017 vastgesteld.
22
3.3.3
Woonvisie Nijkerk 2020+
De woonvisie Nijkerk 2020+ is de nieuwe woonvisie van de gemeente Nijkerk. Deze visie bouwt voort op de oude woonvisie 2015+. De nieuwe woonvisie geeft richting aan de woningbouw de komende jaren. De druk op de woningmarkt is de afgelopen jaren flink toegenomen, waardoor sommige huishoudens moeite hebben om geschikte woonruimte te vinden. Met de Woonvisie 2020+ wordt ingezet op voldoende woningen die passen bij de behoefte van inwoners van Nijkerk, zodat vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten. Daarbij wordt gericht op het vergroten van het aanbod voor de huishoudens die de druk op de woningmarkt het meest sterk ervaren en die bijdragen aan een goede doorstroming van de woningmarkt. Doelgroepen die de schaarste aan betaalbare en beschikbare woningen sterk ervaren zijn starters, lage- en middeninkomens, spoedzoekers en senioren. Het is de bedoeling dat er meer woningen in het sociale en middensegment bij worden gebouwd. Verschillende instrumenten worden hiervoor ingezet. Dit zijn onder andere een doelgroepenverordening, een verordening differentiatie sociale woningbouw (beiden nog op te stellen) en een anti-speculatiebeding. Andere thema's van de woonvisie zijn wonen en zorg, verduurzaming van de woningvoorraad en alternatieve en flexibele woonvormen. Regio Amersfoort De Regio Amersfoort heeft in het voorjaar 2017 een Regionale Ruimtelijke Visie (RRV) opgesteld.
De gemeente Nijkerk maakt ook onderdeel uit van deze regio. Een belangrijke constatering in deze visie is de uitkomst dat tot 2030 de woningbehoefte in het regionale hart van Nederland 12.000 woningen groter is dan de gemeente Amersfoort kan opvangen. In de regionale visie is Nijkerk als één van de drie gemeenten genoemd die een deel van de overloop opvangt. Uit onderstaand figuur, waarin de verhuisbewegingen naar Nijkerk vanuit omringende gemeenten, maar ook vanuit de randstad zijn weergegeven, blijkt dat de overloop ook nu al aanwezig is. Duidelijk is dat de verhuisbeweging voornamelijk plaatsvindt vanuit de gemeenten Utrecht, Amersfoort, Barneveld en Putten.
Bron: Woonv isie gemeente Nijkerk 2020+ (Vaststelling 2020)
Gemaakte afspraken De regio FoodValley heeft voor de periode 2017-2027 kwantitatieve woningbouwafspraken gemaakt. Op basis van de Gelderse Prognose 2016, de Primos 2016, de ontwikkelingen in de Food Valley en de berekende overloop vanuit Amersfoort kwam Stec uit op een indicatieve woningvraag voor Nijkerk van 23
tussen de 1.750 en 2.140 woningen. Dit zijn gemiddeld 200 woningen per jaar. Op basis van het onderzoek van Stec hebben de gemeenten in de Regio Food Valley kwantitatieve woningbouwafspraken gemaakt. Deze zijn vastgelegd in het uitvoeringsplan van de Regionale woonagenda 2.0. Kwantitatieve woningbouw 2017-2027
Bron: Uitv oeringsplan 2018-2021 Regionale woonagenda 2.0, Regio Food Valley
De verwachte woningbouwopgave per gemeente is door de regio Food Valley samen met het uitvoeringsplan regionale Woonagenda 2.0 aangeboden aan het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland. In de brief van 16 maart 2018 bevestigt de provincie dat de kwantitatieve opgave tot en met 2027 13.300 woningen (voor het Gelderse deel) bedraagt en dat zij instemt met de voorgestelde binnen-regionale verdeling. Een aandeel van het woningbouwprogramma bestaat uit woningen uit het betaalbare segment. Het project sluit daarmee aan bij de ambities uit de Woondeal regio Amersfoort zoals in juli 2021 gesloten tussen provincies, gemeenten en Rijksoverheid, waarin de Stadshaven als specifiek project benoemd is. Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit regio Foodvalley In 2017, 2018 en 2019 zijn in de regio Foodvalley circa 2500 nieuwe woningen per jaar opgeleverd. Dit is ongeveer dubbel zo veel als het langjarig gemiddelde van 1250 woningen in de regio. In alle gemeenten is meer gebouwd dan gepland. Dit komt voort uit de grote druk vanuit de eigen gemeente en daarnaast is er sprake van regionale en bovenregionale instroom. Deze instroom heeft effecten op de toegankelijkheid van de sociale huursector en het middensegment, en leidt mogelijk tot verdringing en oplopende woningprijzen in de koopwoningmarkt.
Alle gemeenten verwachten dat de regionale programmering (woningbouwafspraken 2017-2029 uit het uitvoeringsplan Woonagenda 2018-2021) te krap is. Daarom is een inventarisatie van potentiële bouwcapaciteit uitgevoerd. Het doel van deze inventarisatie is te werken aan een gezonde pijplijn aan nieuwe plannen op middellange en lange termijn (2019-2027). De situatie dat landelijk sprake is van een hoge marktdruk, in combinatie met de economische groei in Foodvalley, maakt dat de regiogemeenten zich genoodzaakt voelen om meer woningen te realiseren. Om zo de toegankelijkheid van woningen voor alle inwoners blijvend te kunnen faciliteren. Nijkerk kiest er daarom voor om, passend bij de maat en de schaal van de gemeente, de woningbouw te verhogen van 200 naar 250 woningen per jaar. De regio Foodvalley heeft dit document op 30 januari 2020 vastgesteld. Van regionale afspraken naar verantwoording van een lokale opgave in Stadshaven fase 1a Nijkerk Bij het realiseren van de gemeentelijke woningbouwopgave gaat de Gemeente Nijkerk uit van een 24
realistische koers, waarbij ook de realisatie van nieuwbouwwoningen in de afgelopen periode is betrokken. Voor de komende 10 jaar wordt, op basis van de regionale afspraken en gemeentelijke woonvisie, uitgegaan van een woningbehoefte van 250 woningen per jaar. De woningbehoefte in de Gemeente Nijkerk wordt gerealiseerd op verschillende nieuwbouwlocaties, waarbij de ontwikkeling van de locatie Doornsteeg in Nijkerk (totaal 1200 woningen, waarvan reeds ruim 300 woningen gerealiseerd) de grootste in omvang is. Daarnaast wordt op diverse andere locaties voorzien in een minder grote bouwplannen, zoals in Woonpark Hoevelaken (zo'n 150 woningen) en in de nieuwbouw van Nijkerkerveen (enkele honderden woningen). De totale plancapaciteit (harde en zachte plannen) voor de periode tot en met 2030 voor de Gemeente Nijkerk bedraagt momenteel zo'n 3000 woningen, waarbij de ervaring leert dat er om diverse redenen sprake zal zijn van een beperkte mate van planvertraging en uitval (circa 10-20% over een periode van 10 jaar). Derhalve is het niet onaanvaardbaar dat er wordt uitgegaan van een beperkte overcapaciteit in de plancapaciteit. In een uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State van 17 mei 2017 met zaaknummer 201609812/1 wordt dit onderwerp ook aan de orde gesteld.
De bouw van circa 25 à 35 woningen in de Stadshaven, fase 1a is één van de plannen die noodzakelijk zijn om in de Nijkerkse woningbouwopgave van de komende jaren te kunnen voorzien. Het woningbouwprogramma past binnen de regionale behoefte zoals die door de Regio FoodValley is geformuleerd. 3.3.4
Duurzame ontwikkeling
De gemeente beschikt over een klimaatplan ‘Nijkerk naar CO2 – neutraliteit in 2035’. In dit plan staan verschillende activiteiten vermeld die zijn of in de komende jaren worden ondernomen. De activiteiten zijn onderverdeeld in vier rubrieken: Nijkerk als klimaatbestendige gemeente; Nijkerk als leefbare gemeente; Nijkerk als duurzame gemeente; Nijkerk als verantwoordelijke gemeente. Aan een gemeentelijk beleidsplan wordt gewerkt. Op regionaal, provinciaal en landelijk niveau zijn tevens diverse beleidsstukken in de maak. Op het gebied van energiebesparing moeten er veel stappen worden gezet, dit betekent dat ook in de binnenstad van Nijkerk veel huizen geïsoleerd moeten worden. Dit is tevens een noodzakelijke stap binnen de warmtetransitie: het vervangen van aardgas door duurzame warmtebronnen. De vraag hoe dit vorm te geven is uitgewerkt binnen de Warmtevisie, die eind 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld. Onderdeel van de ambitie om CO2-neutraal (2035) en uiteindelijk (2050) energieneutraal te worden, is dat op alle daken die hiervoor geschikt zijn, zonnepanelen geïnstalleerd zouden moeten worden.
Onderdeel van de uitvoering is het besluit dat de gemeenteraad op 22 februari 2018 heeft genomen om alle nieuwbouw in de gemeente Nijkerk aardgasloos en conform de per 2020 wettelijk verplichte eisen voor energiezuinig bouwen (BENG-eisen = bijna energie-neutraal gebouwd) te bouwen. Op basis van deze besluiten kunnen in anterieure overeenkomsten expliciete afspraken vastgelegd worden met (bouw)partijen. Dit beleid draagt bij aan een CO2-neutraal Nijkerk in 2035. Overigens geldt daarbij wel de kanttekening dat in bijzondere gevallen het college van Burgemeester en Wethouders bevoegd is om onderbouwd met technische en/of ruimtelijke argumenten van af te wijken. Bijvoorbeeld wanneer het om een (kleinere) complexe binnenstedelijke (herstructurerings)opgave gaat, zoals de inbreiding van twee of drie woningen in de binnenstad van Nijkerk.
25
26
Hoofdstuk 4 Uitvoerbaarheidsaspecten 4.1
Bedrijven en milieuzonering
In het kader van de Wet milieubeheer dient in nieuwe situaties rekening te worden gehouden met (wenselijke) afstanden tussen bepaalde milieubelastende functies en milieugevoelige functies. In de uitgave "Bedrijven en Milieuzonering" (2009) is een richtafstandenlijst opgenomen. In de lijst is voor allerlei soorten 'milieubelastende activiteiten' aangegeven welke richtafstanden vanwege geur, stof, geluid en gevaar bij voorkeur aangehouden moeten worden ten opzichte van 'milieugevoelige activiteiten'. De grootste van deze vier richtafstanden is bepalend voor de indeling van een activiteit in een milieucategorie. Onderstaand het verband tussen de afstand en de milieucategorie.
milieucategorie richtafstand rustige woonwijk 1
10 meter
2
30 meter
3.1
50 meter
3.2
100 meter
De richtafstanden gaan uit van gemiddeld moderne bedrijven. Indien bekend is welke activiteiten concreet worden beoogd, dan kan gemotiveerd worden uitgegaan van de daadwerkelijk te verwachten milieubelasting (in plaats van de richtafstanden). Benadrukt moet worden dat de richtafstanden zijn afgestemd op het omgevingstype rustige woonwijk (of een vergelijkbaar omgevingstype) en dat de richtafstanden bij een omgevingstype gemengd gebied (een gebied met een matige tot sterke functiemenging) met 1 stap kunnen worden verlaagd zonder dat dit ten koste gaat van het woon- en leefklimaat.Het waar nodig scheiden van milieubelastende activiteiten en milieugevoelige gebieden en functies bij nieuwe ontwikkelingen dient twee doelen: Het reeds in het ruimtelijke spoor voorkomen of zoveel mogelijk beperken van hinder en gevaar bij woningen en andere gevoelige functies. Het tegelijk daarmee aan de bedrijven voldoende zekerheid bieden dat zij hun activiteiten duurzaam binnen aanvaardbare voorwaarden kunnen uitoefenen. Het bestemmingsplan en de milieuregelgeving vormen elkaars complement. Voor zover met behulp van een zonering eventuele overlast voor de omgeving niet voldoende kan worden beperkt, kan de toepassing van milieuregelgeving uitkomst bieden.
Situatie plangebied In het plangebied worden in de toekomst verschillende functies gerealiseerd: zowel wonen als gemengd. Daarnaast zijn er verschillende functies aanwezig in de nabijheid van het plangebied. Op grond van deze functies is het plangebied niet aan te merken als een 'rustige woonwijk' waarbij functiescheiding moet plaatsvinden. Het gebied kan juist getypeerd worden als 'gemengd gebied'. Er zijn in en in de nabijheid van het plangebied diverse functies aanwezig, zoals bedrijven, detailhandels- en horecabedrijven. Ook de ligging van het plangebied aan hoofdinstructuur is een argument voor het beschouwen van het plangebied als 'gemengd gebied'. In de nabijheid van het plangebied is ABZ diervoeding gelegen. ABZ diervoeding is een bedrijf in milieucategorie 4.1 (SBI 1091.5) en heeft een richtafstand van 200 meter (geur 200 meter, stof 50 meter, geluid 200 meter, gevaar 30 meter). Omdat het plangebied als 'gemengd gebied' is te kenschetsen, betekent dit dat het toelaatbaar is om één afstandstap terug te schalen en kan gewerkt worden met een richtafstand van 100 meter. In hoeverre woningbouw op kortere afstand dan 100 meter toelaatbaar is, dient te blijken uit akoestisch onderzoek en geuronderzoek. Daartoe wordt verwezen naar de paragrafen 4.2 en 4.9. 27
Ten noorden van het plangebied ligt een bestemming bedrijventerrein waar een bedrijf voor de productie en opslag (binnen en buiten) van drukreservoirs is toegestaan. Dit bedrijf mag een maximale milieucategorie hebben van 5.1. Elk bedrijf wat niet onder deze beschrijving valt mag maximaal categorie 3.1 zijn. Voor milieucategorie 3.1 geldt een richtafstand van 50 meter. Deze richtafstand wordt behaald ten opzichte van deze ontwikkeling. Voor de milieucategorie 5.1 geldt een afstand van 500 meter. Gelet op het feit dat dit een gemengd gebied is, mag er één stap terug gedaan worden naar 300 meter. Deze richtafstanden worden niet gehaald tot deze ontwikkeling. Aangezien het bedrijventerrein (deels) nog niet ontwikkeld is, moeten nieuwe bedrijven ook getoetst worden aan de milieuwetgeving. De bedrijven en activiteiten welke nu op het perceel plaatsvinden zijn geen bedrijven die passen binnen de omschrijving van de categorie 5.1, en mogen dus maximaal 3.1 zijn. Als niet aan de milieuwetgeving wordt voldaan (het nieuwe bedrijf heeft negatieve effecten op gevoelige functies in de omgeving), is het nodig om bij het bedrijf maatregelen te treffen. Tussen het plangebied en het bedrijventerrein liggen op het moment een burgerwoning en een maatschappelijke functie.
Een nieuw te ontwikkelen bedrijf moet in dat geval hoogstwaarschijnlijk maatregelen treffen om geen negatieve invloed te hebben op deze functies. Aangezien deze functies tussen en dichterbij het bedrijventerrein liggen dan deze ontwikkeling, hebben de te treffen maatregelen ook een positief effect op de kwaliteit van de leefomgeving ter plaatse van deze ontwikkeling. Nader onderzoek in het kader van dit bedrijventerrein is niet noodzakelijk. Afwaarderen van het bedrijventerrein is niet noodzakelijk. Conclusie Op basis van de VNG uitgave 'Bedrijven en Milieuzonering' is het noodzakelijk aanvullend onderzoek te doen naar geur en geluid. Deze onderzoeken worden in de navolgende paragrafen uitgewerkt. Geluid in paragraaf 4.2 en geur in paragraaf 4.9.
4.2
Geluid
Algemeen In het kader van de Wet geluidhinder is bij de vaststelling of wijziging van een bestemmingsplan een akoestisch onderzoek vereist naar de geluidsbelasting op geluidsgevoelige bestemmingen vanwege industrielawaai, weg- en railverkeerslawaai. Dit geldt alleen voor (geplande) geluidsgevoelige bestemmingen die binnen de zone van een weg, spoorweg of industrieterrein liggen. Rondom een bedrijventerrein of een deel van het bedrijventerrein dient een geluidszone te worden vastgesteld als op dit bedrijventerrein zich bedrijven kunnen vestigen die in bijlage 1 onderdeel D van het Besluit omgevingsrecht worden gespecificeerd als bedrijven die in belangrijke mate geluidhinder kunnen veroorzaken. In de praktijk ook wel 'grote lawaaimakers' genoemd. In de Wet geluidhinder zijn dergelijke terreinen gedefinieerd als 'Industrieterrein'. Het plangebied van dit bestemmingsplan grenst direct aan bedrijventerrein Arkervaart. Akoestisch onderzoek is gedaan naar de geluidsbelasting en zonering van dit bedrijventerrein. Industrielawaai Ten westen en ten noorden van het plangebied zijn bedrijfsterreinen aanwezig. Op deze terreinen bevinden zich inrichtingen die in belangrijke mate geluidhinder kun-nen veroorzaken. Rondom elk terrein ligt conform artikel 40 van de Wet geluidhinder een zone. Deze bedrijven zijn legaal gevestigd op basis van het ter plaatse vigerende bestemmingsplan.
Omdat lawaai producerende bedrijven zijn toegestaan op het terrein is het bedrijventerrein voorzien van een geluidszonering. Het bedrijventerrein is aan te merken als een industrieterrein in het kader van de Wet geluidhinder. Vanwege de geluidscontour van de aanwezige bedrijven is er een akoestisch onderzoek naar industrielawaai uitgevoerd. Dit onderzoek is te vinden in Bijlage 2. Uit het onderzoek blijkt dat het diervoederbedrijf aan de overzijde van de Arkervaart in een dusdanig hoge geluidsproductie voorziet die 28
de etmaalwaarde van 55 dB(A), op basis van het activiteitenbesluit, ter plaatse van de woningen in het plangebied overschrijdt. Om deze reden dient overwogen te worden of er bron- en overdrachtsmaatregelen getroffen kunnen worden (overeenkomstig artikel 1b, lid 4, onder a en b van de Wet geluidhinder). Het treffen van bron- en overdrachtsmaatregelen en het vergroten van de afstand tussen de bron en de ontvanger stuiten op overwegende bewaren van stedenbouwkundige aard. Het geluid wordt veroorzaakt door het laden en lossen. Het verplaatsen van het laden en lossen naar een andere locatie is niet mogelijk. Het beperken van de bedrijfsactiviteiten met betrekking tot het laden en lossen beperkt de betreffende inrichting in haar activiteiten en is ook geen wenselijke maatregel. Het realiseren van overdrachtsmaatregelen ter plaatse van het laden en lossen van de schepen is niet mogelijk. Het realiseren van een overdrachtsmaatregel langs de Raadhuisstraat ter plaatse van de nieuwbouw (bijv. geluidsscherm) heeft overwegende bezwaren van stedenbouwkundige en verkeerskundige aard. Het aanvaardbare binnengeluidsniveau van de woningen moet evenwel gegarandeerd worden. De woningen dienen te worden voorzien van een dove gevel. Deze verplichting is ook vastgelegd in de planregels van de bestemming Wonen.
Bij het ontwerp van het bouwplan dienen de volgende punten in acht te worden genomen: De woning heeft ten minste één geluidsluwe zijde; Verblijfsruimten moeten zoveel mogelijk aan de geluidsluwe zijde liggen; Ten minste één slaapkamer moet aan de geluidsluwe zijde liggen; Indien de woning beschikt over een buitenruimte, dan dient deze gelegen te zijn aan de geluidsluwe zijde. Deze eis geldt voor maximaal één buitenruimte per woning. Voor de woningen dient het aanvaardbare akoestische klimaat in de woning (het zogenaamde binnenniveau) te worden gegarandeerd. Voor de omgevingsvergunning ten behoeve van de bouw van de woningen is een nader onderzoek naar de geluidwering van de gevels noodzakelijk. Met de bovengenoemde maatregelen wordt een goed woon- en leefklimaat gerealiseerd.
Verkeerslawaai/ Railverkeerslawaai De mate waarin het geluid veroorzaakt door het (spoor)wegverkeer het woonmilieu mag belasten, is geregeld in de Wet geluidhinder (Wgh). Voor wegverkeer stelt de wet dat in principe de geluidsbelasting op geluidsgevoelige functies de voorkeurgrenswaarde van 48 dB niet mag overschrijden. Voor spoorwegverkeer mag de voorkeurgrenswaarde van 55 dB niet worden overschreden. Indien nieuwe geluidsgevoelige functies worden toegestaan, stelt de Wet geluidhinder de verplichting akoestisch onderzoek te verrichten naar de geluidsbelasting ten gevolge van alle (spoor)wegen op een bepaalde afstand van de geluidsgevoelige functie(s). In het kader van wegverkeerslawaai is een akoestisch onderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek is te vinden in Bijlage 3. Uit het onderzoek blijkt dat ten gevolge van de Raadhuisstraat de geluidsbelasting hoger is dan 48 dB. Het treffen van bron- en overdrachtsmaatregelen is in beginsel mogelijk door het hanteren van een ander type wegdek. In het kader van Stadshaven, fase 1a is het aanpassen van het wegdektype niet efficiënt. Bij de hele herontwikkeling van de Stadshaven wordt hier naar gekeken. Maar dit vindt mogelijk pas na realisatie van fase 1a plaats. Ook het plaatsen van een geluidsscherm is niet wenselijk omdat dit tot overwegende bezwaren van stedenbouwkundige aard stuit.
Omdat de Raadhuisstraat een niet-gezoneerde weg is, kunnen er geen hogere waarden worden aangevraagd. Wel wordt voor de beoordeling van een goed woon- en leefklimaat aangesloten bij de voorwaarden voor het verlenen van een hogere waarde bij een gezoneerde weg. In het definitieve ontwerp van het bouwplan dienen de volgende punten in acht te worden genomen: Elke woning heeft ten minste één geluidsluwe zijde; 29
Verblijfsruimten moeten zoveel mogelijk aan de geluidsluwe zijde liggen, ten minste één Slaapkamer moet aan de geluidsluwe zijde liggen; Indien de woning beschikt over een buitenruimte, dan dient deze gelegen te zijn aan de geluidsluwe zijde. Deze eis geldt voor maximaal één buitenruimte per woning. Voor de woningen dient het aanvaardbare akoestische klimaat in de woning (het zogenaamde binnenniveau) te worden gegarandeerd. Voor de omgevingsvergunning ten behoeve van de bouw van de woningen is een nader onderzoek naar de geluidwering van de gevels noodzakelijk. Met de bovengenoemde maatregelen wordt een goed woon- en leefklimaat gerealiseerd. Het plangebied ligt verder buiten het akoestische invloedsgebied van railverkeer. Een nadere beoordeling van het aspect railverkeerslawaai is dan ook niet noodzakelijk. Conclusie Uit de onderzoeken blijkt dat zowel de industrie als het wegverkeer voor een te hoge geluidsbelasting op de gevel van de woningen zorgt. Om deze reden dienen er maatregelen (zoals dove gevels) getroffen te worden die het akoestische klimaat in de woningen aanvaardbaar houden. Deze maatregelen worden als een voorwaardelijke verplichting opgenomen in de regels van voorliggend plan. Hiermee wordt het aspect geluid voldoende geborgd voor de ruimtelijke procedure.