2022-029 Bijlage 2 - MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2022 (6 april 2022).pdf
Tekst van het document
MEERJARENPROGNOSE GRONDBEDRIJF 2022
MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2022 bij Jaarrekening 2021
datum 06/04/2022
status definitieve versie
portefeuillehouder W. Oosterwijk
behandeld door P. de Bruijn M. Langerak
Voorblad: De Bloesemgaarde in Doornsteeg
MPG 2022
Pagina 2 van 47
Inhoudsopgave 1.
Inleiding ............................................................................................................................... 4
2.
Systematiek .......................................................................................................................... 5
3.
Marktontwikkelingen ............................................................................................................ 7
4.
Rekenparameters ............................................................................................................... 10
5.
Grondexploitaties ............................................................................................................... 12 5.1 5.1.1 5.1.2 5.1.3 5.2 5.3 5.4 5.5
6.
Doornsteeg ......................................................................................................................... 26 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5
7.
Nijkerkerveen ........................................................................................................................ 13 Deelplan 1a (Buntwal) ........................................................................................................... 14 Deelplan 2 (Dorp) .................................................................................................................. 15 Deelplan 3a (Laakweg) .......................................................................................................... 16 Nautenaseweg ....................................................................................................................... 17 Arkerpoort ............................................................................................................................. 19 De Flier .................................................................................................................................. 21 Spoorkamp fase 1 + locatie zwembad................................................................................... 24
Doornsteeg: fase 1 ................................................................................................................ 27 Doornsteeg: fase 2 ................................................................................................................ 27 Doornsteeg: fase 3 ................................................................................................................ 28 Deelplanoverstijgende investeringen.................................................................................... 30 Doornsteeg op totaalniveau .................................................................................................. 31
Strategische gronden .......................................................................................................... 32 7.1 7.2 7.3 7.4
Nijkerkerveen deelplan 2 (Landelijk) ..................................................................................... 32 Nijkerkerveen deelplan 3 ...................................................................................................... 32 Spoorkamp fase 2 .................................................................................................................. 32 Overige gronden .................................................................................................................... 33
8.
Private projecten ................................................................................................................ 34
9.
Projectresultaten ................................................................................................................ 37
10. Programmabegroting .......................................................................................................... 40 11. Vennootschapsbelasting ..................................................................................................... 41 12. Risicoanalyse ...................................................................................................................... 42 13. Reserve Bouwgrondexploitatie............................................................................................ 43 14. Conclusies & Besluiten ........................................................................................................ 46
MPG 2022
Pagina 3 van 47
1. Inleiding Voor u ligt de MeerjarenPrognose Grondbedrijf (MPG) 2022. Hierin wordt de gemeenteraad integraal geïnformeerd over de financiële stand van zaken en ontwikkelingen van de projecten binnen het Grondbedrijf. Op basis van inzicht in het programma, de financiën en de risico’s is het mogelijk om efficiënte keuzes te maken voor de toekomst. De MeerjarenPrognose Grondbedrijf wordt tweemaal per jaar opgesteld. De jaarlijks verplichte herziening wordt aangeboden bij de Jaarrekening. Daarnaast biedt de gemeente Nijkerk met de tMPG een tussentijds inzicht bij de Programmabegroting. De MPG 2022 geeft de stand van zaken weer per 1 januari 2022 waarbij de resultaten worden vergeleken met die van de tussentijdse rapportage uit 2021 (tMPG 2021).
Leeswijzer In de MPG 2022 komen de volgende zaken aan bod: ▪ Systematiek. In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de systematiek van de MPG, waaronder de berekeningsmethodiek en het type projecten. ▪ Ontwikkelingen vakgebied. In hoofdstuk 3 worden belangrijke ontwikkelingen binnen het vakgebied toegelicht, zoals wijzigingen in wet- en regelgeving. ▪ Marktontwikkelingen. In hoofdstuk 4 worden de huidige marktomstandigheden belicht alsmede de effecten daarvan op de grondexploitaties. ▪ Rekenparameters. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de rekenparameters die in de grondexploitaties worden gehanteerd. ▪ Grondexploitaties. In hoofdstuk 6 worden de vastgestelde grondexploitaties toegelicht en worden de actualisaties inzichtelijk gemaakt. ▪ Doornsteeg. In hoofdstuk 7 staat project Doornsteeg centraal waarbinnen sprake is van zowel een actief als een faciliterend grondbeleid. ▪ Strategische gronden. In hoofdstuk 8 worden de gronden toegelicht die door de gemeente nog niet in exploitatie zijn genomen. ▪ Private projecten. In hoofdstuk 9 staan enkele private projecten centraal die gezien de omvang relevant zijn voor het (programmatische) totaalbeeld. ▪ Projectresultaten. In hoofdstuk 10 wordt een overzichtelijke samenvatting van de projecten gegeven. ▪ Programmabegroting. In hoofdstuk 11 wordt ingegaan op de raakvlakken tussen de projecten binnen het Grondbedrijf en de Programmabegroting.
▪ Vennootschapsbelasting. In hoofdstuk 12 staat de reikwijdte van de Vpb-plicht voor het Grondbedrijf centraal. ▪ Risicoanalyse. In hoofdstuk 13 wordt ingegaan op de uitgevoerde risicoanalyse, de hierbij benoemde risico’s en het bijbehorende risicoprofiel. ▪ Reserve Bouwgrondexploitatie. In hoofdstuk 14 wordt ingegaan op het benodigde weerstandsvermogen en het verloop van de Reserve Grondbedrijf. ▪ Conclusies & Besluiten. In hoofdstuk 15 worden de conclusies van de MPG 2022 op hoofdlijnen toegelicht.
MPG 2022
Pagina 4 van 47
2. Systematiek Aanpak De grondexploitaties zijn voor het laatst geactualiseerd met de tMPG 2021. Het proces om te komen tot geactualiseerde grondexploitaties heeft in enkele stappen plaatsgevonden. In de eerste plaats worden de uitgangspunten voor de actualisatie bepaald aan de hand van vier belangrijke P’s: ▪ Programma. Indien noodzakelijk wordt het beoogde programma voor woningbouw en bedrijvenlocaties aangepast aan de gewijzigde marktbehoefte. Voor de onderbouwing van de marktvraag dienen actuele behoefteramingen voorhanden te zijn. ▪ Planning. Voor een realistische planning van de gronduitgifte wordt onder meer aangesloten bij de realisatiecijfers van de grondverkopen over de afgelopen jaren. Ook worden contractuele afspraken en marktontwikkelingen in acht genomen. Op portefeuilleniveau is het van belang dat geen onrealistische pieken in de afzet ontstaan. ▪ Prijzen. Voor zover prijzen nog niet zijn vastgelegd in overeenkomsten worden gehanteerde grondprijzen op prijspeil 2022 zoveel mogelijk onderbouwd door middel van concrete grondtransactiecijfers en onafhankelijke taxaties. ▪ Parameters. Belangrijke indices binnen grondexploitaties zijn de gehanteerde inflatieparameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gemeentelijke rekenrente. Aan de hand van marktcijfers en adviesrapportages worden de inflatieparameters jaarlijks onderbouwd.
In de tweede plaats vindt de herijking plaats. In deze fase zijn de (civiele) projectleiders de belangrijkste gesprekspartners van het Grondbedrijf. De projectleiders zijn volledig op de hoogte van de stand van zaken in het project, pikken in overleggen signalen vanuit de markt op en zijn verantwoordelijk voor het gehele project. Op basis van het cijfermatige vergelijk is met de (civiele) projectleiders besproken of budgetten naar boven of naar beneden moeten worden bijgesteld. Hierbij staan ook aanpassingen in de fasering van kosten en opbrengsten centraal.
Rekensystematiek De exploitaties zijn doorgerekend met toepassing van de zogenaamde Dynamische Eindwaarde Methode. Hierbij wordt rekening gehouden met rente en inflatieparameters voor kosten- en opbrengstenstijging gedurende de voorziene looptijd van het project. In de berekening van de Dynamische Eindwaarde Methode komt een aantal begrippen voor, te weten de nominale waarde, eindwaarde en netto contante waarde. ▪ Onder nominale waarde wordt verstaan het saldo van kosten en opbrengsten zoals deze bekend zijn op het moment dat het kasstroomoverzicht wordt opgesteld. In de nominale waarden worden renteen indexatie-effecten niet verdisconteerd. ▪ Onder eindwaarde wordt verstaan het saldo dat ontstaat op het einde van de looptijd van het project, dus wanneer de vermoedelijke einddatum is bereikt. In dit resultaat zijn de invloeden van rente en inflatie wel verwerkt. De eindwaarde is letterlijk de waarde van een project op de voorziene einddatum. ▪ Onder netto contante waarde wordt verstaan het saldo dat ontstaat wanneer het saldo op eindwaarde wordt teruggerekend naar de prijspeildatum. Op deze wijze worden de projecten, ondanks verschillende looptijden, onderling vergelijkbaar. Daarnaast geeft de netto contante waarde de waarde van het project per heden weer. Om deze reden is dit de meest gebruikte vorm om het projectresultaat weer te geven.
Immers, de netto contante waarde is de enige vorm van projectresultaat die niet alleen projecten onderling vergelijkbaar maakt maar ook aansluit op de geldwaarde van vandaag. MPG 2022
Pagina 5 van 47
Vergelijking resultaten In de MPG 2022 worden de resultaten vergeleken met de resultaten in de tMPG 2021. Onderstaand wordt kort toegelicht hoe de vergelijkingstabel moet worden gelezen. De begrippen van de rekensystematiek komen hierbij terug. Het nominale resultaat en het eindwaarderesultaat worden vergeleken met het nominale resultaat en het eindwaarderesultaat van de tMPG 2021. De netto contante waarde, ofwel de huidige waarde van de projecten, wordt niet rechtstreeks vergeleken met het resultaat op netto contante waarde in de tMPG 2021. Het resultaat wordt namelijk eerst vergelijkbaar gemaakt door de prijspeildatum te verschuiven naar 1 januari 2022. Hierbij wordt feitelijk het resultaat in de tMPG 2021 vermenigvuldigd met eenmaal de disconteringsvoet (op basis van 1 jaar verschuiving van het prijspeil). Indien binnen een grondexploitatie tussentijdse winsten zijn genomen, dan zijn deze volledigheidshalve ook in de vergelijkingstabel opgenomen.
Type projecten Binnen de MPG worden vier soorten projecten onderscheiden. ▪ Grondexploitaties Als eerste categorie worden de Bouwgronden In Exploitatie (BIE) weergegeven als aparte projectbladen. Een BIE is een grondexploitatie in uitvoering. Hierbij zijn de ruimtelijke kaders bekend en is de grondexploitatie door de gemeenteraad vastgesteld. Per project wordt ingegaan op de geactualiseerde en herijkte versie van de grondexploitatie. ▪ Gemengde projecten Als tweede categorie worden de gemengde projecten benoemd, waarbij het project zich kenmerkt door zowel een actief als faciliterend grondbeleid. Conform het BBV dienen dergelijke projecten administratief te worden opgeknipt. Teneinde het totaaloverzicht te bewaken, worden gemengde projecten als aparte categorie gepresenteerd. ▪ Strategische gronden Als derde categorie worden de strategische gronden onder de MVA (materiële vaste activa) behandeld. Voor de strategische gronden zijn nog geen ruimtelijke kaders en een grondexploitatie vastgesteld. Per project is een toelichting gegeven op de huidige stand van zaken. ▪ Private projecten Als vierde categorie wordt een aantal private projecten behandeld. Deze projecten betreffen geen vastgestelde gemeentelijke grondexploitatie omdat de gemeente geen te ontwikkelen gronden in bezit heeft.
In de regel maakt de gemeente wel afspraken met de initiatiefnemer over het verhalen van de gemeentelijke (plan)kosten ten behoeve van het beoogde bouwplan. In dit geval kan sprake zijn van een faciliterende exploitatie.
Geheime bijlage Bij de MPG 2022 is een geheime bijlage toegevoegd. In deze bijlage wordt relevante projectinformatie weergegeven waarvan openbaarheid schadelijk zou kunnen zijn voor de (onderhandelings)positie van de gemeente. Het gaat hierbij met name om informatie over cashflows, budgetten en risico’s.
MPG 2022
Pagina 6 van 47
3. Marktontwikkelingen Marktsituatie en vooruitzicht In de periode 2014 tot 2020 is de algehele economische tendens te beschrijven als een opgaande lijn. Als gevolg van de coronapandemie is deze trend in 2020 echter doorbroken. Volgens cijfers van het CBS is de omvang van de Nederlandse economie in 2020 met gemiddeld 3,8% gekrompen. In 2021 volgde echter weer een groei van 4,8%. De onderlinge samenhang tussen de conjunctuur en de vastgoedmarkten is complex. Ondanks de coronapandemie en kortstondige recessie zijn de woningprijzen in 2020 en 2021 verder gestegen. In 2021 werd voor 74.000 nieuw te bouwen woningen een vergunning afgegeven (CBS). Dat is 10 procent meer dan in 2020 en het hoogste aantal in meer dan tien jaar. Speerpunt van het kabinet is om de productie te verhogen naar 100.000 nieuwbouwwoningen per jaar in de periode tot 2030. De Rabobank stelt echter dat een dergelijk aantal op korte termijn niet realistisch is. Woningbouw kost immers veel tijd; niet alleen het bouwen zelf maar vooral ook de voorbereidende trajecten. Denk aan planologisch-juridische trajecten, onderzoeken en procedures voor inspraak en bezwaar. Daarbij speelt verder een gebrek aan bouwlocaties, toenemende complexiteit en regels, en zijn er capaciteitstekorten bij gemeenten en bouwbedrijven. De druk op de woningmarkt zal dus naar verwachting verder toenemen.
Woningprijzen In de crisisperiode 2008-2013 komt de gemiddelde prijsdaling van een woning in Nederland neer op 19,5%. In 2014 was voor het eerst sinds de crisis sprake van een toegenomen woningwaarde. Hierna heeft het verdere herstel van de economie voor een positieve stemming op de vastgoedmarkt gezorgd. In het 4e kwartaal 2021 kwam de prijs van een bestaande woning uit op een recordniveau van € 438.000 (NVM). Dat is 20,7% meer dan een jaar eerder. De gemiddelde prijs van een verkochte nieuwbouwwoning steeg in 2021 met 14% tot € 466.000 (NVM). Een nieuwbouwwoning is duurder dan een gemiddelde woning in de bestaande bouw, mede als gevolg van de hogere kwaliteit, hogere grond- en bouwkosten en een stapeling van overheidsambities. Het prijsverschil tussen nieuwbouw en bestaande bouw is echter wel kleiner geworden. Op basis van verkoopcijfers van de NVM heeft de coronapandemie geen negatief effect gehad op de woningmarkt. Ondanks toegenomen onzekerheden, zoals stijgende hypotheekrentes en de oorlog in Oekraïne, verwacht de Rabobank in 2022 een prijsontwikkeling van 17,3%, gevolg door 5,5% in 2023. De huizenprijsgroei lijkt op termijn dus wel af te zwakken, maar afkoeling van de huizenmarkt lijkt nog ver weg. Zo is het aanbod van te koop staande woningen en bouwkavels flink gedaald.
Ten opzichte van een jaar eerder gaat het in het vierde kwartaal 2021 om een afname van 33,4% voor bestaande woningen en 22% voor nieuwbouwwoningen en bouwkavels. Regionale context In onderstaande grafiek is ingezoomd op de regionale context van de prijsontwikkeling van bestaande woningen in de afgelopen jaren. De gemiddelde prijsontwikkeling in Nederland is hierin afgezet tegen de gemiddelde prijsontwikkeling in de provincies Gelderland en Utrecht. Hieruit valt te concluderen dat de prijsdaling in de provincie Gelderland in de crisisjaren iets hoger uitvalt dan in Nederland. In de jaren van herstel en groei is de prijsontwikkeling minder sterk geweest dan op nationaal niveau, met uitzondering van 2020 en 2021. Voor de provincie Utrecht geldt over het algemeen een omgekeerd beeld en is de prijsontwikkeling positiever dan het Nederlandse gemiddelde.
MPG 2022
Pagina 7 van 47
20,0% 18,0% 16,0% 14,0% 12,0% 10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0% -2,0% -4,0% -6,0% -8,0% -10,0%
Nederland Gelderland Utrecht
2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
Woningbouwproductie Sinds 2009 is de woningbouwproductie in Nederland dramatisch gestagneerd. Van ongeveer 83.000 woningen in 2009 is de productie in enkele jaren tijd tot een historisch dieptepunt gedaald in 2014. In dat jaar zijn volgens het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) ongeveer 45.000 woningen gebouwd. In de jaren hierna is het aantal nieuwgebouwde woningen opgelopen, tot een niveau van ongeveer 70.000 woningen in de afgelopen jaren. In 2021 zijn bijna 69.000 nieuwbouwwoningen opgeleverd (CBS), wat neerkomt op een daling van circa 2% ten opzichte van 2020. Door gebrek aan nieuwbouw kampt Nederland met een aanzienlijk en oplopend woningtekort. Dat betekent dat niet alle woonwensen vervuld kunnen worden op die plekken waar het aanbod achterblijft. Volgens de raming van Primos stijgt het tekort tot 316.000 woningen in 2025. Om het oplopende tekort terug te dringen, moeten er jaarlijks zo’n 100.000 woningen bijkomen.
Overige vastgoedmarkten Ten tijde van het schrijven van de MPG 2022 zijn de jaarcijfers 2021 van de commerciële vastgoedmarkten nog niet beschikbaar op NVM Business. In deze paragraaf is daarom voor een groot gedeelte aangesloten op informatie uit het meest recente kwartaalbericht van NVM Business (Q4 2021). Kantoorruimte In totaal is 1,15 miljoen m2 kantoorruimte verhuurd en verkocht in 2021, wat het hoogste niveau is sinds 2016. Daarmee lag de opname hoger dan in 2020, het jaar waarin de kantooropname door de coronapandemie daalde naar ruim 1 miljoen m2. Tegen de verwachtingen in zijn kantoorgebruikers inmiddels volop bezig met verhuizingen en oriëntatie op nieuwe kantoorruimte (Cushman & Wakefield). Voor 2022 verwacht de adviseur dat de vraag op toplocaties aanzienlijk groter zal zijn dan het aanbod. Kantoorgebruikers willen daarbij gebouwen van zeer hoge kwaliteit, duurzaam en gericht op gezondheid en welzijn. Winkelruimte Het aanbod op de Nederlandse winkelmarkt is in 2021 fors gedaald. Het totaal aantal beschikbare meters kwam in het vierde kwartaal van 2021 uit op 1,38 miljoen m2. Eind 2020 was het aanbod nog € 1,9 miljoen m2. Sinds het begin van de coronapandemie in Q2 2020 is het aantal winkelpanden in aanbod met 36% gedaald (NVM Business). Het dalende aanbod komt vooral door transformaties naar andere functies, waarbij woningen en bezorgdiensten het meest opvallen.
Het is verder de verwachting dat structurele trends doorzetten, zoals de verschuiving naar online shoppen, en daarmee de winkelvoorraad verder krimpt.
MPG 2022
Pagina 8 van 47
Bedrijfsruimte In totaal werd ruim 6,7 miljoen m² bedrijfsruimte verhuurd en verkocht, een toename van ongeveer 36% ten opzichte van 2020. In het vierde kwartaal kwam het aanbodvolume uit op 8,4 miljoen m 2. Dit aanbod lag een jaar geleden 30% hoger. Zoekers in de bedrijfsruimtemarkt lopen dan ook tegen tekorten aan. Er is met name een tekort aan moderne objecten en objecten voor opslag en distributie in stedelijke gebieden. Ook de nieuwbouw van bedrijfsruimten staat onder druk. NVM Business constateert een tekort aan bouwkavels en wijzen ook op stijgende bouwkosten en gebrek aan tijd bij aannemers. De hierboven opgenomen marktcijfers schetsen een algemeen beeld. Het is nog onduidelijk hoe de cijfers zich de komende jaren ontwikkelen. De coronapandemie en de oorlog in Oekraïne kunnen immers ook voor de langere termijn structurele gevolgen hebben voor de commerciële vastgoedmarkten. Door ontwikkelingen is het mogelijk dat huurprijzen dalen en de vraag naar nieuwbouwkavels afneemt. Voor de gemeente kan dit bijvoorbeeld van invloed zijn op de uitgifte van kavels op De Flier en Spoorkamp.
MPG 2022
Pagina 9 van 47
4. Rekenparameters Kostenstijging Bij grondexploitatieberekeningen moet doorgaans over vele jaren in de toekomst een inschatting worden gemaakt van de kasstromen. Hierbij speelt het effect van inflatie waardoor het gemiddelde prijsniveau stijgt. Het is mogelijk om per kostensoort een aparte index in de grondexploitatie op te nemen. ▪ Voor de verwerving van grond en opstallen kan worden aangesloten bij de index voor bestaande koopwoningen (Bron: CBS/Kadaster). In 2021 was voor de provincie Gelderland sprake van een waardestijging van 17,2%. Voor de huidige grondexploitaties van de gemeente is verwerving van grond en opstallen niet of nauwelijks relevant. ▪ Voor het bouw- en woonrijp maken zijn indices beschikbaar voor grond-, weg- en waterbouw (GWW). Het CBS rapporteerde in 2021 over een stijging van 11,6%. Volgens Bouwkostenkompas stegen de kosten in 2021 echter met 5,0% (aanbestedingsindex). Adviesbureau Metafoor verwacht dat op korte termijn de loon- en materiaalkosten stijgen, maar de indirecte kosten stabiliseren of zelfs licht dalen als gevolg van slecht gevulde orderportefeuilles (bijv. door stikstofproblematiek) en toenemende concurrentie. In 2022 wordt daarom een stijging verwacht van 3% tot 5% met op middellange termijn een afvlakking naar het langjarig inflatiegemiddelde van 2%.
Stadkwadraat verwacht over geheel 2022 een prijsstijging van de GWW-kosten tussen de 2% en 3%. ▪ Voor de plankosten kan de index cao-lonen voor de sector overheid (Bron: CBS) worden gehanteerd. In 2021 zijn de betreffende cao-lonen met ongeveer 2,0% gestegen. Metafoor verwacht voor 2022 een stijging van de plankosten tussen 3% en 5%. Gelet op de onzekerheid in de ontwikkeling van de diverse indices, is het aanbevelenswaardig om één index voor de kosten te hanteren. Het historisch gemiddelde van de inflatie ligt op 2% per jaar. Veel gemeenten hanteren dit als percentage kostenstijging voor de komende tien jaar. Adviesbureau Metafoor verwacht in de periode 2022-2024 een gemiddelde stijging van 2% tot 5%, en sluit voor de langere termijn (> 2025) ook aan op het langjarige gemiddelde inflatieniveau van 2%. De grondexploitaties van de gemeente Nijkerk zijn, gelet op de diverse (gerealiseerde en verwachte) indexcijfers, doorgerekend met een gemiddelde kostenstijging van 2,5% per jaar over de gehele looptijd van de exploitatie.
Opbrengstenstijging De opbrengstenstijging is het percentage waarmee de grondopbrengsten in de grondexploitatie jaarlijks toenemen. Hierbij kan een onderscheid worden gemaakt naar verschillende marktsectoren, zoals woningbouw, bedrijventerreinen en kantoren. Voor deze marktsectoren verwacht adviesbureau Metafoor op korte termijn een stijging tot maximaal 5% per jaar. Voor de lange termijn (> 2025) wordt aangesloten op een gemiddelde opbrengstenstijging van 2% per jaar. Vanuit het voorzichtigheidsbeginsel hanteert de gemeente een stijging van 0% per jaar, tenzij met ontwikkelende partijen contractuele afspraken zijn gemaakt over een indexering.
Rente Conform de wet- en regelgeving vanuit het BBV wordt per 1 januari 2016 de WACC gebruikt als rentetarief dat kan worden toegerekend aan de grondexploitaties. Hierbij mag aan het aandeel eigen vermogen geen rente worden toegerekend. Uitgaande van de werkelijke rentelasten in 2021 en de verhouding van het vermogen per 1 januari 2021 was voor het begrotingsjaar 2021 sprake van een WACC van 0,81%. De voorziene WACC bij de tMPG 2021 was 1,00%. De rente ten aanzien van de strategische gronden (MVA) kunnen niet worden geactiveerd en zijn ten laste van de Programmabegroting.
MPG 2022
Pagina 10 van 47
Voor de langjarige rente is het, op basis van de leningenportefeuille van de gemeente, de verwachting dat het gemiddelde rentetarief onder de 1,00% blijft liggen. De WACC is echter ook afhankelijk van ontwikkelingen in de verhouding tussen eigen vermogen en vreemd vermogen. De jaarschijven in de grondexploitaties zijn om die reden doorgerekend met een voorziene rente van 1,00%.
Disconteringsvoet De disconteringsvoet, ofwel de rente waarmee het exploitatieresultaat op eindwaarde contant wordt gemaakt, is conform de wet- en regelgeving vanuit het BBV gelijk aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone. Vanaf 2017 geldt derhalve een disconteringsvoet van 2,0%.
MPG 2022
Pagina 11 van 47
5. Grondexploitaties In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de projecten waarbij de gemeente een actief grondbeleid voert.
6 5
2 3
4
1
Wonen ① Nijkerkerveen ⑤ Nautenaseweg ⑥ Doornsteeg
Bedrijven ② Arkerpoort ③ De Flier
Gemengd ④ Spoorkamp
Bij de resultaten worden twee tabellen gepresenteerd. In de eerste plaats het resultaat van de grondexploitatie op nominale waarde, eindwaarde en netto contante waarde. Indien van toepassing worden in de tweede tabel de tussentijdse winstnemingen en afdrachten aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen gepresenteerd. Op basis van de PoC-methode (Percentage of Completion) is het verplicht om tussentijds winst te nemen bij grondexploitaties met een voorzien positief resultaat. Daarnaast mogen afdrachten aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen enkel plaatsvinden vanuit de resultaatbestemming. Teneinde het totale resultaat inzichtelijk te houden, worden de tussentijdse winsten en de afdrachten opgeteld bij de voorziene eindwaarde van het project.
MPG 2022
Pagina 12 van 47
5.1 Nijkerkerveen
Projectbeschrijving Rondom de kern Nijkerkerveen is een uitbreiding van het aantal woningen voorzien. In dit kader heeft de gemeenteraad in 2007 de randvoorwaarden vastgesteld voor het opstellen van een stedenbouwkundige visie. Deze visie is vervolgens vertaald in een voorkeursmodel waarmee de gemeenteraad op 28 april 2011 heeft ingestemd. Het voorkeursmodel wordt gefaseerd uitgewerkt. Deelplan 1a (Buntwal), deelplan 1b (De Bunt) en deelplan 2 (Dorp) zijn inmiddels in ontwikkeling genomen of afgerond. Voor deelplan 3 is de planontwikkeling inmiddels vergevorderd en heeft de gemeenteraad op 27 januari 2022 ingestemd met het openen van een grondexploitatie. Deze exploitatie zal integraal worden opgenomen in de tMPG 2022. Deelplan 2 (Landelijk) vormt het sluitstuk van de gebiedsontwikkeling. Voor dit deelplan worden de gemeentelijke gronden nog niet verantwoord in een grondexploitatie, maar staan deze vooralsnog als strategische gronden (MVA) op de balans. De gronden ten behoeve van de woningbouwontwikkeling zijn in onverdeeld eigendom van de gemeente en ontwikkelaar Plankenburg. Het is de intentie dat beide partijen per deelgebied tot overeenstemming komen over een gezamenlijke grondexploitatie.
Voor deelplannen 1a, 1b en 2 is geen joint venture (gezamenlijke exploitatiemaatschappij) opgericht maar voert de gemeente de grondexploitatie waarbij resultaat en risico’s evenredig worden verdeeld met Plankenburg. Het ligt voor de hand om deze werkwijze voor toekomstige deelplannen te continueren.
MPG 2022
Pagina 13 van 47
5.1.1 Deelplan 1a (Buntwal) Voortgang Deelplan 1 is gelegen aan de noordrand van de kern Nijkerkerveen. Het plangebied bestaat uit twee gebieden: 1a ligt ten noorden van de Talmastraat; 1b ligt meer naar het westen, aan de andere zijde van de begraafplaats. Het programma van deelplan 1a bestaat uit 67 woningen, waarvan 12 sociale huurwoningen, en 4 woon-werkkavels. Alle woningen binnen het deelplan zijn gasloos en op basis van de BENG-eisen per 1 juli 2020 gerealiseerd. Aan de kopers van de woningen is tevens de optie Nul-Op-de-Meter (NOM) voorgelegd. Alle woningen zijn inmiddels opgeleverd. De openbare ruimte is grotendeels ingericht; enkele groenvoorzieningen moeten nog worden aangelegd. Naar verwachting kan de grondexploitatie dit jaar worden afgesloten. Ten behoeve hiervan zal nog een eindafrekening plaatsvinden met Plankenburg.
Programma en uitgifte Programma Sociaal Middelduur Duur Totaal Uitgifte Sociaal Middelduur Duur Totaal
Koop 9 17 29 55 t/m 2021 21 17 29 67
2022 0 0 0 0
Huur 12 0 0 12 2023 0 0 0 0
Totaal 21 17 29 67 2024 0 0 0 0
2025 0 0 0 0
Percentage 31,3% 25,4% 43,3% 100,0% 2026 0 0 0 0
na 2026 0 0 0 0
Risico’s Het voornaamste risico is gelegen in het woonrijp maken. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 4.000.
Besluitvorming De grondexploitatie is geopend op 18 april 2019 en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2021.
Resultaten Resultaat
tMPG 2021 tMPG 2021 op prijspeil 2022
MPG 2022
Verschil
Nominale waarde
116.108
49.853
-66.255
Eindwaarde
117.106
50.953
-66.153
Netto contante waarde
114.809
49.954
-67.152
117.106
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
tMPG 2021
MPG 2022
Verschil
Tussentijdse winstnemingen
1.520.000
1.601.000
81.000
623.630
623.630
0
1.013.476
1.028.323
14.847
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen Eindwaarde
Ten opzichte van de tMPG 2021 is het resultaat van de grondexploitatie met circa € 66.000 verslechterd. De tussentijdse winstneming bij de Jaarrekening 2021 bedraagt conform de PoC-methode echter € 81.000. Per saldo is derhalve sprake van een verbetering van ongeveer € 15.000.
MPG 2022
Pagina 14 van 47
5.1.2 Deelplan 2 (Dorp) Voortgang Deelplan 2 ligt ten noordwesten van de kern Nijkerkerveen. De Vrouwenweg vormt de meest noordelijke grens van het gebied. Ten zuiden takt het nieuwe woongebied aan op de Westerveenstraat. Deelplan 2 is gesplist in een dorpse en een landelijke ontwikkeling. De ontwikkeling van het landelijke deel is nog niet in exploitatie genomen. In het dorpse deel van deelplan 2 worden vanaf 2015 fasegewijs 155 woningen gerealiseerd. Alle woningen zijn inmiddels opgeleverd. De openbare ruimte is grotendeels ingericht; enkele groenvoorzieningen moeten nog worden aangelegd. Naar verwachting kan de grondexploitatie dit jaar worden afgesloten. Ten behoeve hiervan zal nog een eindafrekening plaatsvinden met Plankenburg.
Programma en uitgifte Programma Sociaal Middelduur Duur Totaal Uitgifte Sociaal Middelduur Duur Totaal
Koop 0 111 21 132 t/m 2021 23 111 21 155
2022 0 0 0 0
Huur 23 0 0 23 2023 0 0 0 0
Totaal 23 111 21 155 2024 0 0 0 0
2025 0 0 0 0
Percentage 14,8% 71,6% 13,5% 100,0% 2026 0 0 0 0
na 2026 0 0 0 0
Risico’s Het voornaamste risico dat resteert is dat de kosten voor het woonrijp maken hoger uitvallen. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 1.000.
Besluitvorming De grondexploitatie is in 2010 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2021.
Resultaten Resultaat
tMPG 2021 tMPG 2021 op prijspeil 2022
MPG 2022
Verschil
Nominale waarde
32.198
3.510
-28.687
Eindwaarde
31.688
3.097
-28.591
Netto contante waarde
30.458
3.036
-28.031
tMPG 2021
MPG 2022
Verschil
Tussentijdse winstnemingen
430.000
467.000
37.000
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
202.334
202.334
0
Eindwaarde
259.354
267.763
8.409
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
31.067
Ten opzichte van de tMPG 2021 is het resultaat van de grondexploitatie met ongeveer € 29.000 verslechterd. De tussentijdse winstneming bij de Jaarrekening 2021 bedraagt conform de PoC-methode echter € 37.000. Per saldo is dus sprake van een verbetering van het projectresultaat met ongeveer € 8.000.
MPG 2022
Pagina 15 van 47
5.1.3 Deelplan 3a (Laakweg) Voortgang Vooruitlopend op de totaalontwikkeling van deelplan 3 in Nijkerkerveen hebben de gemeente en Plankenburg een tweetal bestaande woningen alsmede een drietal vrije kavels in de markt gezet. De woningen en kavels zijn inmiddels verkocht. Na afronding van het woonrijp maken, kan deelplan 3a worden afgesloten.
Programma en uitgifte Programma Sociaal Middelduur Duur Totaal Uitgifte Sociaal Middelduur Duur Totaal
Koop 0 0 5 5 t/m 2021 0 0 5 5
2022 0 0 0 0
Huur 0 0 0 0 2023 0 0 0 0
Totaal 0 0 5 5 2024 0 0 0 0
2025 0 0 0 0
Percentage 0,0% 0,0% 100,0% 100,0% 2026 0 0 0 0
na 2026 0 0 0 0
Risico’s Het voornaamste risico is gelegen in de uitvoering van het woonrijp maken (meerkosten). Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 5.000.
Besluitvorming De grondexploitatie is op 20 september 2018 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2021.
Resultaten Resultaat
tMPG 2021 tMPG 2021 op prijspeil 2022
MPG 2022
Verschil
Nominale waarde
86.539
83.486
-3.053
Eindwaarde
88.042
85.042
-3.000
Netto contante waarde
86.316
83.375
-4.668
tMPG 2021
MPG 2022
Verschil
Tussentijdse winstnemingen
587.000
587.000
0
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
18.000
18.000
0
Eindwaarde
657.042
654.042
-3.000
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting BoVo
88.042
Ten opzichte van de tMPG 2021 is het resultaat op eindwaarde marginaal verslechterd. Het gaat om een bedrag van ongeveer € 3.000.
MPG 2022
Pagina 16 van 47
5.2 Nautenaseweg
Projectbeschrijving In 2019 zijn scoutingverenigingen Roncalli en Kiliaen verhuist naar een nieuwe gezamenlijke locatie aan de westkant van Doornsteeg. Hun huidige terrein aan de Nautenaseweg is daarmee vrijgekomen en zal worden herontwikkeld naar woningbouw. In overleg met omwonenden heeft de gemeente enkele uitgangspunten opgesteld, welke vervolgens zijn uitgewerkt in een stedenbouwkundig plan. Qua programma wordt uitgegaan van 4 appartementen voor senioren en acht vrije kavels voor particulier opdrachtgeverschap.
Voortgang Het bestemmingsplan is op 15 oktober 2020 door de gemeenteraad vastgesteld. In verband met aanwezigheid van eekhoorns in het gebied zijn in 2021 met succes mitigerende maatregelen getroffen en is voor de uitvoering van het plan een ontheffing door de provincie verleend. De gemeente zal op korte termijn starten met het bouwrijp maken van het gebied. Naar verwachting wordt dit in het vierde kwartaal van 2022 afgerond. De verkoop van de acht vrije kavels is voorzien na de zomervakantie. Ten aanzien van de ontwikkeling en realisatie van een kleinschalig appartementencomplex voor senioren heeft de gemeente in 2021 een tender georganiseerd. Hierbij zijn consultatiegesprekken gevoerd met 5 partijen en heeft de gemeente aan twee partijen gevraagd om een visie, schetsontwerp en grondbieding in te dienen. NCB Projectrealisatie is als winnende partij door de gemeente geselecteerd. Het plan van NCB voorziet in een energieneutrale appartementenvilla met 3 levensloopbestendige appartementen. De lokale verkoop van de appartementen wordt na de zomervakantie voorzien.
MPG 2022
Pagina 17 van 47
Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal
Oppervlakte 5.610 m² 940 m² 2.050 m² 0 m² 0 m² 8.600 m²
Programma Sociaal Middelduur Duur Totaal Uitgifte Sociaal Middelduur Duur Totaal
Koop 0 0 11 11 t/m 2021 0 0 0 0
2022 0 0 7 7
Huur 0 0 0 0 2023 0 0 4 4
Percentage 65,2% 10,9% 23,8% 0,0% 0,0% 100,0% Totaal 0 0 11 11
2024 0 0 0 0
Percentage 0,0% 0,0% 100,0% 100,0%
2025 0 0 0 0
2026 0 0 0 0
na 2026 0 0 0 0
Risico’s Het voornaamste risico is gelegen in de uitvoering van het bouw- en woonrijp maken (meerkosten) alsmede de markt wat betreft de prijsontwikkeling en het moment van afname. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 63.000.
Besluitvorming De grondexploitatie is op 15 oktober 2020 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2021.
Resultaten Resultaat
tMPG 2021
Nominale waarde
1.150.266
Eindwaarde
1.127.317
Netto contante waarde
1.062.296
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
tMPG 2021
Tussentijdse winstnemingen
tMPG 2021 op prijspeil 2022
1.083.542
MPG 2022
Verschil
1.513.601
363.336
1.514.959
387.643
1.427.580
344.038
MPG 2022
Verschil
0
0
0
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
185.130
188.463
3.333
Eindwaarde
942.187
1.326.496
384.310
Ten opzichte van de tMPG 2021 is het resultaat op eindwaarde verbeterd met ongeveer € 388.000. Dit is met name het gevolg van de aanpassing van (voorziene) uitgifteprijzen.
MPG 2022
Pagina 18 van 47
5.3 Arkerpoort
Projectbeschrijving Bedrijventerrein Arkerpoort ligt direct aan de afslag Nijkerk-Zuid. Het is een kleinschalig bedrijventerrein met een oppervlakte van ongeveer 5,5 hectare aan uitgeefbare bedrijfskavels. De zone aan de A28 biedt een goede zichtlocatie voor bedrijven.
Voortgang Eind 2012 is begonnen met het bouwrijp maken van het gebied. In het jaar hierop zijn voor de eerste twee bedrijfskavels koopovereenkomsten gesloten. Begin 2016 is het eerste pand opgeleverd en in gebruik genomen (Vreugdenhil Dairy Foods; zie foto). Het afgelopen jaar is 1 bedrijfskavel verkocht. Hierdoor komt het totaal aan verkochte en geleverde kavels op 13. Op dit moment resteert nog 1 bedrijfskavel in verkoop. De afronding van het project is voorzien in 2023.
Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal
MPG 2022
Oppervlakte 55.298 m² 14.110 m² 49.617 m² 0 m² 0 m² 119.025 m²
Percentage 46,5% 11,9% 41,7% 0,0% 0,0% 100,0%
Pagina 19 van 47
Programma Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal Uitgifte Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal
Koop 55.298 m² 0 0 0 55.298 m² t/m 2021 52.223 m² 0 0 0 52.223 m²
2022 0 0 0 0 0 m²
Huur 0 0 0 0 0 m² 2023 3.075 m² 0 0 0 3.075 m²
Totaal 55.298 m² 0 0 0 55.298 m²
2024 0 m² 0 0 0 0 m²
2025 0 m² 0 0 0 0 m²
Percentage 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0% 2026 0 m² 0 0 0 0 m²
na 2026 0 m² 0 0 0 0 m²
Risico’s Het voornaamste risico is gelegen in de nog te verkopen kavel, zowel wat betreft het moment van verkoop als de hoogte van de grondprijs. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 21.000.
Besluitvorming De grondexploitatie is in 2011 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2021.
Resultaten Resultaat
tMPG 2021
tMPG 2021 op prijspeil 2022
MPG 2022
Verschil
Nominale waarde
489.875
286.203
-203.672
Eindwaarde
480.544
277.690
-202.854
Netto contante waarde
461.884
266.906
-204.215
471.121
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
tMPG 2021
MPG 2022
Verschil
Tussentijdse winstnemingen
2.886.000
3.109.000
223.000
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen Eindwaarde
244.338
244.338
0
3.122.206
3.142.352
20.146
Ten opzichte van de tMPG 2021 is het resultaat van de grondexploitatie met circa € 203.000 op eindwaarde verslechterd. De tussentijdse winstneming bij de Jaarrekening 2021 bedraagt conform de PoC-methode echter € 223.000. Per saldo is dus sprake van een verbetering van het totale projectresultaat van ongeveer € 20.000. Naar aanleiding van de uitgifte in 2021 is ongeveer € 64.000 van de tussentijdse winst bestemd als afdracht aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen.
MPG 2022
Pagina 20 van 47
5.4 De Flier
Projectbeschrijving Het bestemmingsplan De Flier is in april 2013 door de gemeenteraad vastgesteld. Hierop volgend is het gehele plangebied van ongeveer 40 hectare in ontwikkeling genomen. In totaal wordt ongeveer 27 hectare aan bedrijventerrein uitgegeven. Naar verwachting gaat het om ruim 50 bedrijfskavels, maar het exacte aantal is afhankelijk van de oppervlakte die potentiële kopers wensen af te nemen. Op dit moment kan hiermee nog flexibel worden omgegaan.
Voortgang Per einde 2021 zijn 27 bedrijfskavels met een totale oppervlakte van ongeveer 12,3 hectare verkocht en geleverd. In 2021 zijn 3 bedrijfskavels verkocht met een totale oppervlakte van 0,8 hectare. Aangezien op dit moment veel bedrijven zijn geïnteresseerd in vestiging op De Flier; voor ruim 60% van de nog te verkopen kavels is momenteel sprake van een reservering of (verregaande) interesse. Het voorziene uitgiftetempo in de grondexploitatie is voorzichtigheidshalve nog niet bijgesteld. Bijstelling hiervan zal mogelijk bij de tMPG 2022 plaatsvinden op basis van de op dat moment gesloten en voorziene verkoopovereenkomsten.
MPG 2022
Pagina 21 van 47
Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal
Oppervlakte 277.962 m² 51.330 m² 36.077 m² 39.738 m² 0 m² 405.107 m²
Programma Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal Uitgifte Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal
Koop 277.962 m² 0 0 0 277.962 m² t/m 2021 122.537 m² 0 0 0 122.537 m²
2022 15.860 m² 0 0 0 15.860 m²
Percentage 68,6% 12,7% 8,9% 9,8% 0,0% 100,0%
Huur 0 0 0 0 0 m² 2023 12.688 m² 0 0 0 12.688 m²
Totaal 277.962 m² 0 0 0 277.962 m²
2024 12.688 m² 0 0 0 12.688 m²
2025 12.688 m² 0 0 0 12.688 m²
Percentage 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0%
2026 12.688 m² 0 0 0 12.688 m²
na 2026 88.814 m² 0 0 0 88.814 m²
Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het bouw- en woonrijp maken en de plankosten. Daarnaast is voor de nog te verkopen kavels sprake van een marktrisico, zowel wat betreft het moment van verkoop als de hoogte van de grondprijs. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 1,8 miljoen.
Besluitvorming De grondexploitatie is in 2013 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2021.
Resultaten Resultaat
tMPG 2021
Nominale waarde Eindwaarde Netto contante waarde
6.673.186
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
MPG 2022
Verschil
10.320.600
10.278.465
-42.135
8.805.127
8.848.468
43.341
6.840.154
33.504
tMPG 2021
MPG 2022
Verschil
668.000
2.039.000
1.371.000
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
4.642.049
4.642.049
0
Eindwaarde
4.831.079
6.245.420
1.414.341
Tussentijdse winstnemingen
tMPG 2021 op prijspeil 2022
6.806.650
Ten opzichte van de tMPG 2021 is het resultaat van de grondexploitatie met circa € 43.000 op eindwaarde verbeterd. Daarnaast bedraagt de tussentijdse winstneming bij de Jaarrekening 2021 conform de PoC-methode € 1.371.000. Per saldo is dus sprake van een verbetering van het totale projectresultaat van ongeveer € 1,4 miljoen. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door aanpassing van uitgifteprijzen naar prijspeil 2022. Naar aanleiding van de uitgifte in 2021 is ongeveer € 197.000 bestemd als afdracht aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen. MPG 2022
Pagina 22 van 47
Op basis van de huidige inzichten heeft grondexploitatie De Flier een looptijd tot einde 2034. Conform het BBV moet voor de waardering van een grondexploitatie worden uitgegaan van een maximale looptijd van 10 jaar. Hiermee worden de risico’s die samenhangen met langlopende projecten beperkt. In onderstaand overzicht wordt daarom het resultaat bij een looptijd van 10 jaar weergegeven per einde 2030 onder de noemer “10j”. Resultaat
MPG 2022 (10j)
Eindwaarde
4.702.658
Netto contante waarde
3.857.817
MPG 2022
Pagina 23 van 47
5.5 Spoorkamp fase 1 + locatie zwembad
Projectbeschrijving Spoorkamp is een multifunctioneel bedrijvenpark voor onder andere onderwijsinstellingen, religieuze gebouwen, gezondheidscentra, kantoren of andere initiatieven. Door de diversiteit aan functies heeft het gebied een dynamisch karakter. De bedrijfskavels met een uitgeefbaar gebied van in totaal 9,6 hectare worden in twee fasen op de markt gezet. De huidige grondexploitatie heeft alleen betrekking op fase 1 en de locatie van het zwembad. De grond van fase 2 staat onder de voorraad strategische gronden (nog in exploitatie te nemen gronden).
Voortgang Per einde 2021 zijn 11 bedrijfskavels met een totale oppervlakte van ongeveer 3,7 hectare verkocht en geleverd. Dit komt neer op ongeveer 58% van de uit te geven kavels in fase 1. Hierbinnen valt ook een interne grondlevering ten behoeve van het Jaap van der Krol Bad, dat op 26 mei 2018 officieel is geopend. Begin 2022 bestaat interesse in een bedrijfskavel ten behoeve van een medische voorziening. Op basis van de huidige behoefte aan kantoorruimte is de gemeente voornemens om in 2022 een nieuwe gebiedsvisie voor locatie Spoorkamp op te stellen. Dit zal mogelijk leiden tot een aanpassing van het bestemmingsplan met ruimte voor andere functies zoals woonvormen voor urgente volkshuisvestelijke opgaven. Hierbij zullen ook de gevolgen voor de grondexploitatie inzichtelijk worden gemaakt.
Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal
MPG 2022
Oppervlakte 90.115 m² 15.490 m² 53.540 m² 28.640 m² 0 m² 187.785 m²
Percentage 48,0% 8,2% 28,5% 15,3% 0,0% 100,0%
Pagina 24 van 47
Programma Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal Uitgifte Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal
Koop 0 13.298 m² 0 69.247 m² 82.545 m² t/m 2021 0 6.070 m² 0 31.105 m² 37.175 m²
2022 0 304 m² 0 1.215 m² 1.519 m²
Huur 0 3.345 m² 0 4.150 m² 7.495 m² 2023 0 304 m² 0 1.215 m² 1.519 m²
Totaal 0 16.643 m² 0 73.397 m² 90.040 m²
2024 0 608 m² 0 2.430 m² 3.038 m²
2025 0 608 m² 0 2.430 m² 3.038 m²
Percentage 0,0% 18,5% 0,0% 81,5% 100,0% 2026 0 608 m² 0 2.430 m² 3.038 m²
na 2026 0 8.143 m² 0 32.571 m² 40.714 m²
Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het bouw- en woonrijp maken en de plankosten. Daarnaast is voor de nog te verkopen kavels sprake van een marktrisico, zowel wat betreft het moment van verkoop als de hoogte van de grondprijs. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 400.000.
Besluitvorming De grondexploitatie is in 2011 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2021.
Resultaten Resultaat
tMPG 2021
tMPG 2021 op prijspeil 2022
Nominale waarde
1.767.947
Eindwaarde
1.575.439
Netto contante waarde
1.292.409
1.318.257
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
tMPG 2021
tMPG 2021 op prijspeil 2022
MPG 2022
Verschil
1.605.004
-162.943
1.394.880
-180.559
1.144.287
-173.970
MPG 2022
Verschil
Tussentijdse winstnemingen
956.000
956.000
0
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
648.575
648.575
0
1.882.864
1.702.305
-180.559
Eindwaarde
Ten opzichte van de tMPG 2021 is het resultaat van de grondexploitatie met circa € 181.000 op eindwaarde verslechterd. Dit is voornamelijk het gevolg van het aanpassen van de looptijd van de grondexploitatie.
MPG 2022
Pagina 25 van 47
6. Doornsteeg Doornsteeg is een gemengd project. Het project kenmerkt zich namelijk door zowel een actief als faciliterend grondbeleid. Conform het BBV dienen gemengde projecten administratief te worden opgeknipt. Teneinde het totaaloverzicht te bewaken, wordt Doornsteeg als aparte categorie gepresenteerd.
Projectbeschrijving Woningbouwlocatie Doornsteeg voorziet in de realisatie van ruim 1300 woningen en wordt zo veel als mogelijk energieneutraal ontwikkeld. De ontwikkeling zal gefaseerd tot stand komen, waarbij het in 2014 door de gemeenteraad vastgestelde Globaal Masterplan tot dusver als uitgangspunt is gehanteerd. In het masterplan worden diverse woningen in verschillende prijscategorieën gefaciliteerd, waaronder huur- en koopwoningen, vrije kavels en collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO). Ook wordt ingezet op de ontwikkeling van een groene, landelijke en kindvriendelijke wijk. De locatie is voor bijna de helft in particulier eigendom. Om het gehele plangebied te kunnen ontwikkelen, wordt met deze particuliere eigenaren samengewerkt. Hierbij wordt ingezet op het sluiten van anterieure overeenkomsten waarin afspraken worden vastgelegd ten aanzien van programma, planning en kostenverhaal. Als de gemeente niet met alle grondeigenaren tot overeenstemming komt, dient het kostenverhaal verzekerd te worden door het vaststellen van een exploitatieplan (publiekrechtelijk middel). Dit is tot op heden niet noodzakelijk geweest.
MPG 2022
Pagina 26 van 47
Besluitvorming De grondexploitatie is in 2015 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2021.
6.1 Doornsteeg: fase 1 Resultaten Fase 1A Het bestemmingsplan voor fase 1A is op 17 december 2015 door de gemeenteraad vastgesteld en op 11 februari 2016 onherroepelijk geworden. Fase 1A betrof een ontwikkeling van 341 woningen, met inbegrip van een drietal CPO-initiatieven en 10 vrije kavels. Alle woningen in het deelgebied zijn inmiddels opgeleverd. Fase 1B Aan de Holkerweg is medio 2016 gestart met de realisatie van CPO-initiatief Holkerbeek, een project waarbij 20 woningen zijn gerealiseerd. In 2021 is de definitieve inrichting van de openbare ruimte in fase 1 afgerond. Het deelcomplex van de exploitatie is om die reden eind 2021 afgesloten met een negatieve eindwaarde van € 40.381.
6.2 Doornsteeg: fase 2 Voortgang Gelet op het voorspoedige verloop van de eerste fase, is in 2017 de planontwikkeling van fase 2 opgestart. Op constructieve wijze is met drie ontwikkelende partijen in dit deelgebied (BKO, Doornsteeg en Van de Mheen) gewerkt aan een stedenbouwkundig plan en financiële afspraken. Dit heeft geresulteerd in de ondertekening van anterieure overeenkomsten op 20 juni 2018 alsmede de vaststelling van een globaal bestemmingsplan op 28 juni 2018 door de gemeenteraad. In totaal voorziet fase 2 van Doorsteeg in de realisatie van maximaal 350 woningen in verschillende typen en prijsklassen. Alle woningen zijn gasloos en voldoen aan de eisen van BENG (Bijna EnergieNeutraal Gebouw) per 1 juli 2020. In deelplan 2 is ook een nieuwe school gerealiseerd in opdracht van PCO Gelderse Vallei. De opening van dit integraal kindcentrum heeft officieel plaatsgevonden op 8 februari 2021. Het is de verwachting dat het woonrijp maken van fase 2 in 2023 wordt afgerond.
Programma en uitgifte Fase 2 voorziet in een programma van maximaal 350 woningen dat voor 100% wordt gerealiseerd op gronden van de drie ontwikkelende partijen (BKO, Doornsteeg en Van de Mheen). De gemeente geeft derhalve geen gronden uit in fase 2 van Doornsteeg. Contractueel is overeengekomen dat de partijen ten minste 34% sociale woningbouw realiseren. In overleg met de gemeente is het programma op onderdelen uitgebreid, bijvoorbeeld door het toevoegen van appartementen, beneden-bovenwoningen en rug-aan-rugwoningen. Dit resulteert in meer variatie binnen het woningbouwprogramma.
Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het woonrijp maken en de plankosten. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 355.000.
MPG 2022
Pagina 27 van 47
Resultaten Conform BBV wordt onderscheid gemaakt tussen het actieve en het faciliterende deel van de grondexploitatie. Actieve deel Resultaat
tMPG 2021
Nominale waarde
-1.338.294
-1.330.790
7.505
Eindwaarde
-1.384.373
-1.360.568
23.806
Netto contante waarde
-1.304.526
-1.307.735
22.881
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
tMPG 2021
MPG 2022
Verschil
Tussentijdse winstnemingen
0
0
0
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
0
0
0
-1.384.373
-1.360.568
23.806
Eindwaarde
tMPG 2021 op prijspeil 2022
-1.330.617
MPG 2022
Verschil
Ten opzichte van de tMPG 2021 is het resultaat van de grondexploitatie met ongeveer € 24.000 op eindwaarde verbeterd. Faciliterende deel Resultaat
tMPG 2021
Nominale waarde Eindwaarde Netto contante waarde
2.327.413
tMPG 2021 op prijspeil 2022
MPG 2022
Verschil
2.447.368
2.187.783
-259.585
2.469.869
2.211.770
-258.099
2.125.884
-248.077
2.373.961
Ten opzichte van de tMPG 2021 is het voorziene resultaat van de faciliterende exploitatie met ongeveer € 258.000 verslechterd. Dit is voornamelijk het gevolg van de prijsontwikkeling op de civiele markt.
6.3 Doornsteeg: fase 3 Voortgang De planontwikkeling ten aanzien van fase 3 is eind 2019 opgestart. Dit heeft geresulteerd in een kaderstellend document dat op 22 april 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld. In het derde kwartaal van 2021 is een eerste concept stedenbouwkundig plan met bijbehorende proefverkaveling beschikbaar gekomen. Bij de actualisatie van de grondexploitatie zijn deze in financiële zin vertaald en is een vergelijk gemaakt met de uitgangspunten en globale berekeningen die voorheen werden gehanteerd voor de grondexploitatie van fase 3. Ook de effecten van de Woonvisie 2020+ op het programma en de beoogde samenwerking met de marktpartijen zijn in de actualisatie meegenomen. Zoals gebruikelijk wordt de exploitatie gedurende het planontwikkelingsproces verder aangepast, in eerste instantie op basis van een optimalisatie van de verkaveling en de definitief te maken afspraken met de marktpartijen. Het is de planning dat het bestemmingsplan voor fase 3 in het derde kwartaal van 2022 aan de gemeenteraad kan worden aangeboden.
MPG 2022
Pagina 28 van 47
Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen (incl. beekzone) Water Te handhaven Totaal
Oppervlakte 102.555 m² 55.705 m² 98.490 m² 7.001 m² 33.626 m² 297.377 m²
Programma Sociaal Middelduur laag Middelduur hoog Duur Totaal Uitgifte Sociaal Middelduur laag Middelduur hoog Duur Totaal
Koop 0 62 110 228 400 t/m 2021 0 0 0 0 0
2022 0 0 0 0 0
Huur 227 0 0 0 227 2023 42 20 11 41 114
Percentage 34,5% 18,7% 33,1% 2,4% 11,3% 100,0% Totaal 227 62 110 228 627
2024 41 20 12 41 114
2025 42 20 11 41 114
Percentage 36,2% 9,9% 17,5% 36,4% 100,0% 2026 41 20 12 42 115
na 2026 0 0 0 0 0
Het programma is gebaseerd op de proefverkaveling uit 2021 en zal nog worden geoptimaliseerd richting een definitief stedenbouwkundig plan. Hierin zijn ook de woningen opgenomen die worden toegerekend aan het eigendom van BV Doornsteeg, BKO en Langverwacht. De uitgiftetabel heeft daarentegen alleen betrekking op door de gemeente uit te geven gronden. Voor de gemeente komt dit neer op ongeveer 73% van het programma. Binnen de proefverkaveling is verder een ruimtereservering opgenomen van ongeveer 500 m 2 voor een voorziening zoals een gezondheidscentrum.
Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het bouw- en woonrijp maken en plankosten. Daarnaast is sprake van een beduidend marktrisico ten aanzien van de grondverkopen en exploitatiebijdragen. Hierbij bestaat zowel onzekerheid over de hoogte van de opbrengsten als over het moment dat de opbrengsten worden gerealiseerd. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 2,4 miljoen.
Resultaten Conform BBV wordt onderscheid gemaakt tussen het actieve en het faciliterende deel van de grondexploitatie. Actieve deel Resultaat
tMPG 2021
Nominale waarde Eindwaarde Netto contante waarde
10.576.137
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
tMPG 2021
Tussentijdse winstnemingen
tMPG 2021 op prijspeil 2022
MPG 2022
Verschil
12.953.130
15.294.702
2.341.572
12.148.657
14.143.053
1.994.396
12.558.627
1.770.967
MPG 2022
Verschil
10.787.660
5.000
5.000
0
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
2.290.050
2.075.211
-214.839
Eindwaarde
9.863.607
12.072.842
2.209.235
Ten opzichte van de tMPG 2021 is het resultaat op eindwaarde met ongeveer € 2,0 miljoen verbeterd. MPG 2022
Pagina 29 van 47
Faciliterende deel Resultaat
tMPG 2021
Nominale waarde
772.054
Eindwaarde
250.291
Netto contante waarde
217.893
tMPG 2021 op prijspeil 2022
222.251
MPG 2022
Verschil
71.000
-701.054
-406.845
-657.136
-361.267
-583.518
Ten opzichte van de tMPG 2021 is het voorziene resultaat met circa € 657.000 op eindwaarde verslechterd.
6.4 Deelplanoverstijgende investeringen Voortgang Om het gebied Doornsteeg te ontwikkelen, is een geluidswerende voorziening langs de A28 nodig. Onderzoek heeft plaatsgevonden op welke wijze deze voorziening gefaseerd en zo efficiënt mogelijk kan worden gerealiseerd. Hierbij is het financiële aspect belangrijk, maar ook de stedenbouwkundige inpassing en de afstemming met Rijkswaterstaat. De aanleg van de eerste fase van de geluidswal (het aanbrengen van het grondlichaam) is afgerond. Naar verwachting wordt in 2023, op het moment dat de ontwikkeling van fase 3 aan snee is, een geluidswerend scherm bovenop het grondlichaam geplaatst. De hoogte van de geluidswal is afgestemd op het door Rijkswaterstaat gestelde geluidsplafond. Tevens is het noodzakelijk om een bestemmingsplanprocedure te doorlopen voor het laatste gedeelte van de geluidswal. Eind 2016 heeft de gemeenteraad besloten om de twee geplande fietstunnels in Doornsteeg te realiseren. De eerste fietstunnel komt onder de N301; de tweede onder de rotonde Tabaksplanter. De uitvoering is in september 2018 gestart en de oplevering van beide fietstunnels heeft inmiddels plaatsgevonden. Een deel van het groen moet echter nog worden aangeplant.
Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van de civieltechnische werkzaamheden en de plankosten. Het gewogen risicoprofiel voor de deelplanoverstijgende investeringen is bepaald op € 570.000.
Resultaten Conform BBV wordt onderscheid gemaakt tussen het actieve en het faciliterende deel van de grondexploitatie. Fietstunnels Resultaat
tMPG 2021 tMPG 2021 op prijspeil 2022
MPG 2022
Verschil
Nominale waarde
-1.535.873
-1.555.560
-19.687
Eindwaarde
-1.582.614
-1.586.868
-4.254
Netto contante waarde
-1.491.333
-1.521.159
-1.525.248
-4.089
Resultaat MPG 2022
GREX
FAC
Totaal
Nominale waarde
-910.779
-644.780
-1.555.560
Eindwaarde
-929.110
-657.758
-1.586.868
Netto contante waarde
-893.032
-632.216
-1.525.248
MPG 2022
Pagina 30 van 47
Geluidswal Resultaat
tMPG 2021 tMPG 2021 op prijspeil 2022
MPG 2022
Verschil
Nominale waarde
-4.880.587
-4.459.715
420.871
Eindwaarde
-5.402.009
-4.933.265
468.744
Netto contante waarde
-4.702.774
-4.796.830
-4.380.598
416.231
GREX
FAC
Totaal
Nominale waarde
-3.762.022
-697.693
-4.459.715
Eindwaarde
-4.123.693
-809.573
-4.933.265
Netto contante waarde
-3.661.721
-718.877
-4.380.598
Resultaat MPG 2022
Volkstuinen De verplaatsing van de volkstuinen is volledig afgerond. Het deelcomplex van de exploitatie is om die reden eind 2020 afgesloten met een negatieve eindwaarde van € 203.797.
6.5 Doornsteeg op totaalniveau Resultaten Resultaat
tMPG 2021
Nominale waarde Eindwaarde Netto contante waarde
7.576.655 5.651.156 4.787.834
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo Tussentijdse winstnemingen Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen Eindwaarde
tMPG 2021 op prijspeil 2022
MPG 2022
Verschil
9.510.243 7.370.100 6.412.485
1.933.588 1.718.944 1.528.895
tMPG 2021
MPG 2022
Verschil
458.000 2.297.975 3.811.181
458.000 2.083.136 5.744.964
0 -214.839 1.933.783
4.883.590
Ten opzichte van de tMPG 2021 is het resultaat op eindwaarde met ongeveer € 1,7 miljoen verbeterd.
MPG 2022
Pagina 31 van 47
7. Strategische gronden De gemeente Nijkerk heeft enkele strategische gronden in eigendom die momenteel nog niet in exploitatie zijn genomen. Hieronder vallen onder meer fase 2 van Spoorkamp en het landelijke deel van deelplan 2 in Nijkerkerveen. De geheime bijlage geeft inzicht in de boekwaarden, voorziene marktwaarden en risico’s van deze strategische gronden. Hieronder wordt per grondcomplex ingegaan op het toekomstperspectief.
7.1 Nijkerkerveen deelplan 2 (Landelijk) Na afronding van het dorpse deel van deelplan 2 zal in eerste instantie deelplan 3 worden ontwikkeld. Afhankelijk van de integrale ontwikkelingsvisie zal de planontwikkeling van het landelijke deel in deelplan 2 worden opgestart. In dit gedeelte zullen minimaal 45 woningen worden gebouwd.
7.2 Nijkerkerveen deelplan 3 In 2021 werkten de gemeente Nijkerk en Plankenburg verder aan het opstellen van een stedenbouwkundig plan, een grondexploitatie en samenwerkingsovereenkomst voor deelplan 3. Op 27 januari 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met de ruimtelijke kaders voor de ontwikkeling van deelplan 3 en het openen van de bijbehorende grondexploitatie. Dit betekent dat de gemeentelijke gronden in deelplan 3 in 2022 worden ingebracht en niet langer deel uitmaken van de voorraad aan strategische gronden. De grondexploitatie zal integraal worden opgenomen in de tMPG 2022. Het is de verwachting dat de samenwerkingsovereenkomst in het tweede kwartaal van dit jaar wordt ondertekend. Hierop volgend zal het bestemmingsplan ter vaststelling aan de raad worden aangeboden. Dit is voorzien in de tweede helft van 2022.
7.3 Spoorkamp fase 2 Op 24 september 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met het realiseren van tijdelijke huisvesting voor diverse doelgroepen in fase 2 van Spoorkamp. Dit betekent dat in een periode van 10 jaar zeer waarschijnlijk geen bedrijfskavels in fase 2 worden uitgegeven. Om die reden is de grond van fase 2 per 1 januari 2021 niet langer opgenomen in de grondexploitatie, maar wordt deze verantwoord onder de voorraad strategische gronden (nog in exploitatie te nemen gronden). Op het moment dat uitgifte in fase 2 aan zet is, zo mogelijk op basis van een nieuwe gebiedsvisie, zal de gemeenteraad worden voorgelegd om opnieuw een grondexploitatie voor fase 2 te openen.