2021-029 Jaarstukken 2020 (versie 17 juni 2021).pdf
Tekst van het document
Voorziening beheerplan bermen, water en duikers (F11) Vanuit de gehouden inventarisatie van duikers in 2014 en 2015 is een aantal duikers in 2020 vervangen. Ook is een aantal duikers ontstopt en aanliggende sloten uitgediept. Op enkele locaties is de beschoeiing vervangen 3.3.3
Groen
Beheerplan Groen Het handboek groenbeleid bevat de beleidsinhoudelijke doelstellingen die met het openbaar groen worden nagestreefd, bijvoorbeeld het bijdragen aan een prettig woon- en leefklimaat. In 2020 hebben we de Visie beheer openbare ruimte opgesteld en in september 2020 is deze vastgesteld. Door de keus om eerst de Visie beheer openbare ruimte op te stellen, en de coronacrisis, is er nog niet gestart met het actualiseren van het handboek groenbeleid en het beheerplan groen. In het 2e kwartaal van 2021 wordt hiermee begonnen en we richten ons op de vaststelling in het 4e kwartaal van 2021. De actualisatie van het handboek groenbeleid zal in de loop van 2021 worden uitgevoerd. In het speelruimteplan, als onderdeel van het handboek groenbeleid, is vastgelegd welke speelplaatsen of toestellen moeten worden vervangen, verwijderd en gerenoveerd. In 2020 hebben we een begin gemaakt met de actualisatie van het speelruimteplan. De afronding van dit plan zal in het derde kwartaal van 2021 plaatsvinden. Dan wordt ook de actualisatie beheerplan spelen opgesteld. In 2019 zijn we gestart met de actualisatie van het beleid /beheerplan voor de algemene begraafplaatsen. In 2020 hebben we dit verder handen en voeten gegeven. Voor de zomer 2021 wordt het beleid/beheerplan lijkbezorging in het college en de raad gebracht.
Het beheerplan Groen is opgesplitst in drie deelvoorzieningen, dit zijn: deelvoorziening plantsoenen (F5a), deelvoorziening speelruimteplan (F5b) en deelvoorziening begraafplaatsen (F5c). Alle drie de deelvoorzieningen maken onderdeel uit van het beheerplan Groen. Cumulatief dienen deze deelvoorzieningen een positief saldo te vertonen.
70
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
Deelvoorziening plantsoenen (F5a) In 2020 hebben we door twee zeer warme zomers en problemen in de ondergrond in de wijk de Bogen groen gerenoveerd. Verder hebben we op diverse locaties kleine groenrenovaties uitgevoerd. De integrale plannen voor de Wijk Rensselaer en de Campenbuurt zijn verder naar de nabije toekomst verschoven. De voorbereidingen hiervoor zijn in gang gezet maar mede door de coronamaatregelen vertraagd. Wel is er doorgegaan met de integrale aanpak van het centrumplan Nijkerk, Nijkerkerveen en Hoevelaken. Deelvoorziening speelruimteplan (F5b) In 2020 hebben we enkele speeltoestellen vervangen door nieuwe en moderne. Deelvoorziening begraafplaatsen (F5c) Een deel van de actualisatie van het beleids- en beheerplan begraafplaatsen is in 2020 ten laste van deze voorziening gebracht. In 2015 is de egalisatiereserve begraafplaatsen gevormd, vanuit een tweetal opgeheven reserves die betrekking hadden op de begraafplaatsen. Totdat de begraafplaatsexploitatie in 2027 kostendekkend is, wordt vanuit deze reserve een jaarlijkse onttrekking gedaan ter dekking van het jaarlijkse exploitatietekort. 3.3.4
Riolering
Beheerplan Riolering Het vaststellen van een gemeentelijk rioleringsplan (GRP) is een wettelijke taak ingevolge de Wet Milieubeheer. Daardoor ligt het accent in het GRP sterk op het beheer en de instandhouding van de voorzieningen, alsmede op uitbreiding vanwege de aanleg van nieuwbouwwijken en bedrijfsterreinen. Naast riolering zijn in het GRP ook de visie en maatregelen opgenomen met betrekking tot grondwater en oppervlaktewater. Het beheerplan is in februari 2018 door de raad vastgesteld. In dit plan ligt, naast de eerder genoemde aandachtsvelden, de focus op het klimaatbestendig maken van de riolerings- en watersystemen. Als vervolg op de vaststelling van het GRP is in oktober 2018 door de raad het Addendum op het GRP vastgesteld. Hierin is meer ambitie beschreven met betrekking tot klimaatadaptatie. Voorziening riolering (F4) In 2020 is een deel van het centrum opnieuw ingericht, waarbij het regenwater is afgekoppeld van de bestaande riolering. Ook zijn er, lokale, afkoppelwerkzaamheden uitgevoerd in een aantal nieuwbouwwijken in Nijkerk en Hoevelaken. In Nijkerkerveen is gestart met een integrale herinrichting waarbij naast reguliere afkoppelwerkzaamheden ook klimaatmaatregelen zijn opgenomen in het project. Er zijn twee regenwateradviseurs gestart, maar vanwege corona is de campagne nog uitgesteld tot medio 2021.
Wel hebben zij kleinschalige adviezen uitgebracht bij diverse bewoners. De subsidie van de groene daken is in 2020 volledig uitgekeerd. Naar aanleiding van de rioolinspecties zijn er ook weer onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd.
71
J a a r s t u k k e n
3.3.5
2 0 2 0
Gebouwen
Beheerplan Gemeentelijke Gebouwen De doelstelling van het beheerplan is om de conditie van de gemeentelijke gebouwen te bewaken, achterstallig onderhoud te voorkomen en inzicht te hebben in de noodzakelijke instandhoudingkosten over een langere periode. De meerjaren-onderhoudsbegroting, die deel uitmaakt van het beheerplan, strekt zich uit over een periode van 20 jaar. In deze periode worden nagenoeg alle onderhoudsactiviteiten minimaal één keer uitgevoerd. Als onderhoudsniveau is in het beheerplan de kwaliteit ’voldoende tot goed’ aangehouden om achterstallig onderhoud en verpaupering te voorkomen. De gebouwen die in het beheerplan zijn opgenomen, of later aan het beheerplan zijn toegevoegd, betreffen alle gemeentelijke gebouwen met uitzondering van de scholen en de sportgebouwen. Optisport exploitaties BV is verantwoordelijk voor het onderhoud van het zwembad en de binnensportaccommodaties, behoudens enkele onderhoudsposten die bij de overdracht van het beheer aan Optisport zijn overeengekomen. Het beheerplan is in 2019 geactualiseerd en is begin 2020 door de raad vastgesteld. Voorziening beheerplan gemeentelijke gebouwen (F2) Voor de gemeentelijke gebouwen zijn de lopende onderhoudscontracten uitgevoerd. De Parkeergarage De Bonte Koe is in 2020 uitgebreid en parkeergarage Wheemplein is gerenoveerd.
Aan de Wullenhovenstraat 47 zijn twee schuren gesloopt en is er een nieuwe schuur geplaatst. Scoutinggebouw Roncalli is gesloopt en ’t Veensche Hart in Nijkerkerveen is opgeleverd en toegevoegd aan het beheerplan. De kleedkamers van de buitensport zijn opgeleverd en van Optisport teruggekomen naar de gemeente. In 2021 wordt onderzocht hoe we het onderhoud van de kleedkamers d.m.v. recht van opstal bij de verenigingen kunnen leggen.
Overzicht beheerplannen, planperiodes en financieringswijze Categorie
Beheerplan
Planperiode
Jaar van herziening
Financiering
Wegen
Wegen
2003-2023
2023
via voorziening F1a
Kunstwerken
2016-2020
2021
via voorziening F1b
Openbare verlichting
2016-2020
2021
via voorziening F3
Verkeersvoorzieningen en straatmeubilair
2016-2020
2021
via voorziening F7
Havens
2021-2025
2025
via voorziening F6
Bermen, water en duikers
2012-2032
2021
via voorziening F11
Groen
2012-2032
2021
via voorziening F5ac
Speelvoorzieningen
2012-2032
2021
via voorziening F5b
Begraafplaatsen
2015-2037
2021
via voorziening F5c
Riolering
Riolering (GRP)
2018-2022
2022
via voorziening F4
Gebouwen
Openbare gebouwen
2019-2038
2023
via voorziening F2
Water
Groen
3.4 Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoederen In onderstaand overzicht staan de exploitatielasten van de diverse beheerplannen (is dotatie aan de voorziening) in 2020. In deze paragraaf is informatie te vinden over de uitvoering van het jaarplan 2020. Tevens staat in het overzicht de stand van de voorziening per 31 december 2019 en de stand per 31 december 2020. Jaarlijks wordt beoordeeld of de hoogte van de voorziening voldoende is om de verwachte kosten te kunnen dekken. Zo nodig vindt aanvulling plaats ten laste van de exploitatie.
72
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
Overzicht voorzieningen beheerplannen (bedragen x € 1.000) Beheerplan
Storting 2020
Onttrekking 2020
Saldo
Stand 31-12-2019
Stand 31-12-2020
Wegen (F1)
2.067
2.705
-638
1.384
746
Kunstwerken (F1)
184
229
-45
381
336
Openbare gebouwen (F2)
263
387
-124
2.314
2.190
Openbare verlichting (F3)
179
286
-107
1.192
1.085
Riolering (F4)
0
292
-292
9.025
8.733
Groen (F5)
363
507
-144
158
14
Spelen (F5)
115
41
74
419
493
Begraafplaatsen (F5)
27
3
24
37
61
Havens (F6)
79
357
-278
392
114
Straatmeubilair en verkeersvoorzieningen (F7)
266
398
-133
393
260
Bermen, water en duikers (F11)
96
39
57
120
177
73
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
Paragraaf 4 Financiering 4.1 Wettelijk kader De paragraaf Financiering van de programmabegroting en programmarekening gaan in op de (verwachte) financieringspositie van de gemeente en het bijbehorende risicoprofiel. Artikel 19 van de Financiële verordening van de gemeente Nijkerk bevat de uitgangspunten en richtlijnen waaraan het college zich dient te houden bij het aantrekken en uitzetten van geldmiddelen. De paragraaf Financiering in de begroting en het jaarverslag gaan in op de (verwachte) financieringspositie van de gemeente en het bijbehorende risicoprofiel.
4.2 Financieringspositie De financieringspositie per 31 december 2019 en 2020: 2019 een financieringstekort van € - 8,5 miljoen 2020 een financieringstekort van € -10,5 miljoen In 2020 is er een toename van het financieringstekort van € 2,0 miljoen, per saldo veroorzaakt door: Effect op de financieringspositie (bedragen x € 1 miljoen) Investeringen in vaste activa
2020 -12,7
Investeringen in immateriële vaste activa
0,0
Afschrijvingen en desinvesteringen
4,3
Afname van de financiële vaste activa
0,3
Toename van de boekwaarde van de bouwgronden
-0,3
Afname reserves en voorzieningen
-3,3
Afname door aflossingen geldleningen
-4,3
Toename door het aantrekken van een lening
14,0
Per saldo een toename
-2,0
Het gewogen gemiddelde rentepercentage over de leningenportefeuille bedraagt voor 2019 3,7% en voor 2020 1,8%.
4.3 Liquiditeitspositie Door een goed beheer van de dagelijkse saldi streven we naar een optimaal rendement en wordt erop toegezien dat de liquiditeitspositie steeds voldoende is om te garanderen dat wij aan onze betalingsverplichtingen kunnen voldoen. Het betalingsverkeer verloopt daarbij voornamelijk via onze huisbankier, de BNG (Bank Nederlandse Gemeenten). Bij het optimaliseren van het renteresultaat worden, voor het aantrekken of uitzetten van geld als gevolg van de liquiditeitspositie, meerdere marktpartijen benaderd voor offertes. Aan de hand van deze offertes wordt een keuze gemaakt.
4.4 Risicobeheer De gemeente heeft in het kader van het risicobeheer in 2020 gehandeld conform de uitgangspunten zoals deze zijn opgenomen in de financiële verordening. In 2020 is er één langlopende lening aangetrokken van € 14 miljoen.
74
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
In 2020 zijn geen leningen verstrekt en geen garanties verleend voor de uitoefening van de publieke taak. Er zijn geen derivaten aangetrokken. Op dit moment zijn de risico’s voor de gemeente door het gevoerde beleid minimaal. In de Wet Fido zijn kaders opgenomen ter beperking van het renterisico op de netto vlottende schuld (kasgeldlimiet) en het renterisico op de vaste schuld (renterisiconorm). Hier moet de gemeente zich aan houden.
4.5 Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is 8,5% van de lasten van de primaire begroting en bedroeg voor de gemeente in 2020 € 8,6 miljoen. Om optimaal gebruik te maken van de lage rente op kortlopende leningen is de maximale ruimte binnen de regels van de Wet Fido benut. In 2020 zijn er drie kasgeldleningen afgesloten van € 20 miljoen, € 22 miljoen en € 18 miljoen.
4.6 Schatkistbankieren Sinds 1 januari 2014 moeten de gemeenten verplicht schatkistbankieren. Gemeenten zijn verplicht alle overtollige middelen in de schatkist aan te houden. Om het dagelijkse kasbeheer te vereenvoudigen is er een drempelbedrag, afhankelijk van het begrotingstotaal, dat buiten de schatkist mag worden gehouden. Het drempelbedrag is gelijk aan 0,75% van het begrotingstotaal. In 2020 was het drempelbedrag voor de Gemeente Nijkerk € 755.000. Gemiddeld mag een decentrale overheid maximaal het drempelbedrag buiten de schatkist houden. Het drempelbedrag is in 2020 niet overschreden.
75
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren Berekening drempelbedrag 2020 (bedragen x € 1000) Verslagjaar (1)
Drempelbedrag
(2)
Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
(3a) = (1) > (2)
Ruimte onder het drempelbedrag
(3b) = (2) > (1)
Overschrijding van het drempelbedrag
755,0 kwartaal 1
kwartaal 2
kwartaal 3
kwartaal 4
199
331
161
245
556
424
595
510
-
-
-
-
Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Verslagjaar (4a)
Begrotingstotaal verslagjaar
100.676
(4b)
Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen
110.676
(4c)
Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat
-
(1) = (4b)*0,0075 + (4c)*0,002 met een minimum van €250.000
Drempelbedrag
755,0
kwartaal 1
kwartaal 2
kwartaal 3
kwartaal 4
18.112
30.160
14.769
22.568
(5a)
Som van de per dag buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil)
(5b)
Dagen in het kwartaal
91
91
92
92
(2) - (5a) / (5b)
Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
199
331
161
245
4.7 Renterisiconorm Het renterisico op de vaste schuld vloeit voort uit de mate waarin het saldo van rentelasten en -baten gevoelig is voor wijzigingen in het rentepercentage op aangetrokken leningen en uitzettingen. De renterisiconorm is in het leven geroepen om het renterisico vanwege herfinanciering en renteherziening van geldleningen te spreiden. De norm is vastgelegd op 20% van het begrotingstotaal. Zoals uit volgende tabel blijkt, zijn wij in 2020 onder deze norm gebleven. (Bedragen x € 1 miljoen)
Jaarrekening 2019
Jaarrekening 2020
Begroting 2021
1.
Renterisiconorm
23,7
20,1
20,9
2.
Renteherziening op vaste schuld
0,0
0,0
0,0
3.
Aflossingen
2,5
4,3
5,0
4.
Renterisico op vaste schuld (2+3)
2,5
4,3
5,0
Ruimte (+) of overschrijding (-) (1-4)
21,2
15,8
15,9
76
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
4.8 EMU-saldo Berekening EMU-saldo In onderstaande tabel vindt u de berekening van het EMU-saldo. De berekening van het EMU-saldo is technisch gezien de doorrekening van de kasstroom van de gemeente Nijkerk. Een negatief berekend EMU-saldo is een positieve kasstroom.
EMU-SALDO Financiële vaste activa
Balansstand 31-12-T-2
Balansstand 31-12-T-1
Mutaties T-1
1.411
1.119
-293
Kapitaalverstrekkingen en leningen Uitzettingen
Vlottende activa
Uitzettingen
0 15.006
11.242
-3.764
Liquide middelen
284
-20
-264
Overlopende activa
3.989
3.267
-723
Vaste Passiva
Vaste schuld
31.822
41.478
9.655
Vlottende passiva
Vlottende schuld
22.265
10.552
-11.713
Overlopende passiva
5.625
14.534
8.909
Eventuele boekwinst bij verkoop effecten en (im)materiële vaste activa
n.v.t.
EMU-saldo: Som mutatie vaste en vlottende activa
-5.044
Som mutatie vaste en vlottende passiva
6.851 -11.895
77
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
Paragraaf 5 Bedrijfsvoering 5.1 Inleiding Deze paragraaf beschrijft de stand van zaken en de ontwikkelingen in onze bedrijfsvoering in het afgelopen jaar. Onze bedrijfsvoering is erop gericht dat we gestelde doelen bereiken tegen reële kosten. In het voorgaande programma Organisatie en Financiën is een aantal concrete doelstellingen op het gebied van bedrijfsvoering geformuleerd. In deze paragraaf Bedrijfsvoering wordt een aantal thema’s op het gebied van bedrijfsvoering wat uitvoeriger beschreven.
5.2 Organisatieontwikkeling De organisatie (van mensen en middelen) is het belangrijkste instrument om onze doelen te realiseren. Doelen zoals tevredenheid bij inwoners en ondernemers over onze uitvoering van gemeentelijke (wettelijke) overheidstaken, het waarborgen van onze continuïteit als gemeente, de realisatie van de focusambities en het afronden van zaken waarmee we gestart zijn. De doelrealisatie stelt steeds hogere eisen aan onze organisatie, daarom is het belangrijk om (continu) door te ontwikkelen. In het Mijlpalenplan doorontwikkeling organisatie hebben wij aangeven dat voor de doorontwikkeling van de organisatie een (tijdelijke) steunstructuur nodig is. Elf van de twaalf vacatures voor teamleiders van de steunstructuur zijn nu ingevuld. De teamleiders richten zich op de personele aandacht en zorg, realisatie van doorontwikkeling doelen en het stimuleren van de integraliteit van de teams en de rol van budgethouder. Daarnaast is de organisatie versterkt op het gebied van in-control zijn in het sociale domein en op het gebied van automatisering en informatisering om te voldoen aan de huidige standaarden. Op deze wijze hebben wij invulling gegeven aan uw amendement om de organisatie zo spoedig mogelijk op deze onderdelen te versterken. Ziekteverzuim en verloop Op personeelsgebied is 2020 wederom een bijzonder jaar geweest.
Een flink aantal medewerkers (39) heeft de gemeente verlaten, en het was ook een jaar met een relatief hoog ziekteverzuim (afgerond 6,8%). Gelukkig hebben we ook veel nieuwe medewerkers (50) kunnen verwelkomen. Dat laat onverlet dat we veel inhuur hebben moeten plegen om de noodzakelijke werkzaamheden uit te voeren. Door kritisch te kijken naar wat echt onvermijdelijk is en dit af te zetten tegen het beschikbare budget zijn wij binnen het toegekende budget gebleven. De kosten voor het personeel vallen uiteindelijk € 256.000 (= afgerond 1% van het totaal P-budget) lager uit dan geraamd. Het aantal vacatures op 31 december 2020 was afgerond 30 fte op een toegestane formatie van afgerond 292 fte. De inhuur in 2020 is gedekt uit vrijval vacaturegelden, regulier inhuurbudget en het budget voor vervanging vanwege arbeidsverzuim.
5.3 Planning en control Een goede beschrijving van relevante bedrijfsprocessen en monitoring hierop, dient verschillende doelen. Enerzijds ligt hier een taak die nodig is om een goedkeurende verklaring van de accountant te krijgen. De eisen op dit vlak worden steeds strakker. Zoals het er nu naar uitziet zullen we in 2022 als college een expliciete rechtmatigheidsverantwoording moeten afleggen (over het boekjaar 2021). Hier hebben we ons in BLNP-verband op voorbereid in 2020. Monitoring geeft ook inzicht in wat we doen. Mede in het kader van de doorgaande ontwikkeling in onze P&C-producten is de Tweede bestuursrapportage 2020 op inhoud en financiën veel uitgebreider geweest dan de jaren daarvoor. Deze uitgebreidere bestuursrapportage bleek in een behoefte te voorzien.
78
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
5.4 Nieuw gemeentehuis Eind 2019 is besloten tot aankoop van het pand Van ’t Hoffstraat 24, met als doel dit te gaan gebruiken als gemeentehuis. Ter voorbereiding op dit besluit is in 2019 een haalbaarheidsstudie uitgevoerd. De bij de haalbaarheidsstudie gehanteerde uitgangspunten voor de organisatie leverde de huisvestingsopgave op voor het uit te werken programma van eisen. In de periode van januari tot juni 2020 is een proces doorlopen voor het opstellen van een programma van eisen. In diverse werkgroepen zijn met (een vertegenwoordiging van) de toekomstige gebruikers de ruimtelijke en functionele wensen en eisen voor het nieuwe gebouw geïnventariseerd. Naar aanleiding van het concept programma van eisen hebben we geconcludeerd dat een aantal thema’s om een nadere uitwerking en verdieping vraagt en dat deze onderwerpen in onderlinge samenhang bezien moeten worden. Het betreft het dienstverleningsconcept, de kantoorwerkomgeving, het ruimtelijk inpassen van het bestuur en ICT/Informatisering. Besloten is om als (extra) tussenstap een schetsontwerp op te stellen waarin de consequenties van de uitwerking op deze thema’s voor de verbouw en inrichting van het pand verkend worden. De volgende fasen van het voorlopig en definitief ontwerp zullen plaatsvinden in 2021.
5.5 Intergemeentelijke samenwerking bedrijfsvoering Vanaf 1 januari 2017 werken de gemeente Bunschoten, Leusden, Nijkerk en Putten samen op het gebied van bedrijfsvoering. De samenwerking is aangegaan omdat er voordelen en resultaten kunnen worden behaald op de zogenaamde 4K’s: • een betere kwaliteit van dienstverlening; • een minder kwetsbare positie bij een toenemend takenpakket en de eisen die daaraan gesteld worden; • een kostenbesparing door gezamenlijke inkoop, standaardisatie en harmonisatie van werkzaamheden; • een grotere kans voor het personeel in (door-) ontwikkeling en breedte en diepte in het takenpakket. Samenwerking vindt plaats op vier taakvelden waar in 2020 de volgende resultaten zijn gerealiseerd. Financiën In het taakveld financiën wordt er gewerkt vanuit een gezamenlijke financiële applicatie met één rekeningschema. Samenwerking vindt op verschillende vlakken van het financiële taakveld plaats. De focus moet zijn van werken voor één gemeente naar werken voor vier gemeenten. In 2020 zijn onder meer de volgende resultaten behaald. • De crediteurenadministratie werkt sinds einde 2019 vanuit één team in een gezamenlijk werkproces waardoor onderlinge vervanging bij ziekte en verlof plaatsvindt. • Er wordt gewerkt volgens een gezamenlijk interne controle plan waarin controles en reviews bij elkaar worden uitgevoerd.
De bevindingen vanuit de managementletters worden met elkaar gedeeld met als doel te verkennen waar een gezamenlijke aanpak mogelijk is of waar we kunnen leren van een best-practice gemeente. • Met ingang van 2021 wordt het een taak van het college om zich te verantwoorden over de rechtmatigheid. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording gaan we in BLNP verband oppakken. De gezamenlijke aanpak is eind 2020 vastgelegd in een plan van aanpak dat in 2021 moet worden uitgevoerd. • We zijn gestart met het harmoniseren van de processen van het samenstellen van de P&C producten. Een eerste stap is een uniforme werkwijze voor het samenstellen van de financiële begroting.
79
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
ICT In het perceel van informatisering is het laatste jaar van het vastgestelde beleidsplan nog steeds leidend. We hebben daaruit de strategische stappen voor de komende tijd aangegeven. We werken samen op meerdere deelgebieden, waarvan de onderdelen veiligheidsbeleid en privacy al geheel BLNP breed worden opgepakt. In 2020 hebben we voor het systeembeheer, ook al zijn we in technische zin nog verschillend, gewerkt vanuit één werkvoorraad. Door uitwisseling van enkele collega’s hebben we een groot migratieproject in Putten kunnen ondersteunen. Het afgelopen jaar lag de focus opd e onderstaande punten: • Door de coronapandemie hebben we versneld moeten inspelen op het faciliteren van het thuiswerken en het digitaal vergaderen. Bovendien hebben we het digitaal vergaderen van de raad- en de commissies moeten neerzetten en ondersteunen. Met de uitrol van Teams hebben we daar grote stappen in gemaakt. Ook hebben we een volgende gemeente kunnen uitrusten met een digitale flexibele werkplek. • In juridische zin hebben we met Microsoft, na een intensief traject, voor de vier gemeenten een uniform contract kunnen afsluiten voor de Microsoft licenties voor Office 365. Het proces werd bemoeilijkt omdat we vier verschillende juridische entiteiten hebben. • We hebben enkele applicaties kunnen harmoniseren en een aantal applicaties naar de Cloud kunnen brengen.
Ons beleid is “ Cloud; tenzij: “ • Op het terrein van de veiligheid is de Ensia verklaring met ons vieren afgerond en zijn we gezamenlijk opgetrokken het bewustzijn bij de collega’s voor veilig omgaan met gegevens en de technische weerbaarheid te verhogen. Leidend daarbij zijn de aanbevelingen van de Informatiebeveiligingsdienst (IBD). • Er is een gezamenlijk traject opgepakt voor de implementatie van veilige mail in de vier gemeenten. We hebben gekozen voor Zivver dat ook voldoet aan de voorwaarden van veilige uitwisseling van zorgmail. HRM In 2020 heeft het HRM-team te maken gehad met wisseling van teamhoofden. Eind 2020 is een nieuw teamhoofd benoemd. Mede hierdoor en vanwege corona is de gewenste teamontwikkeling en deskundigheidsbevordering van het HRM team uitgesteld. Ondanks deze gebeurtenissen heeft het team veel bereikt. • In het voorjaar van 2020 is de invoering van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren afgerond. • De projectgroep Harmonisatie arbeidsvoorwaarden is gestart met fase 1: het in kaart brengen van de lokale regelingen en het effect daarvan op de arbeidsvoorwaarden. Eind 2020 is de routemap verkend met betrekking tot de bestuurlijke besluitvorming en de instemming c.q. overeenstemming met de medezeggenschap. Het is een ingewikkelde puzzel in samenwerking met de vier gemeenten, die in 2021 veel energie zal vragen van alle partijen.
Het beoogde onderzoek functiewaarderingsysteem (fase 2) is onlosmakelijk verbonden met de bovengenoemde harmonisatie en is opgeschort (na fase 1). • De personeels- en salarisadministratie heeft mooie stappen gezet in 2020. Het team werkt nauw samen, is minder kwetsbaar, biedt elkaar volop kansen en levert een constant gewenste kwaliteit. De inrichting van één e-HRM systeem vraagt meer tijd en inzet van middelen dan voorzien. Samen met de vier gemeenten en Visma|Raet worden de oplossingsrichtingen voor de verschillen in processen, rollen en huisstijlen afgestemd en uitgevoerd. Met het generiek, uniform en standaard inrichten van de processen wordt toegewerkt naar het steeds meer samenwerken vanuit één workload in één systeem. Dat kan op termijn tot besparingen leiden, maar hier gaat de kost voor de baat uit en is de harmonisatie van processen een belangrijke randvoorwaarde. • De projectgroep Aanbesteding Arbodienstverlening heeft eind 2020 de voorbereidende werkzaamheden voor het uitzetten van de aanbesteding in 2021 naar één arbodienstverlener voor vier gemeenten afgerond.
80
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
Juridische zaken In 2020 is door de medewerkers van het juridische team BLNP uitvoering gegeven aan het door het team opgestelde jaarplan. Het team juridische zaken voert de volgende werkzaamheden uit: Juridische advisering: • Advisering aan bestuurders en ambtenaren, hierbij wordt gebruik gemaakt van een digitale applicatie waarin het team benaderd kan worden en waarin een kennisbank wordt opgebouwd; • Coördinatie van WOB-verzoeken; • Ondersteuning bij behandeling van klachten en contact met de gezamenlijke gemeentelijke ombudsman voor Bunschoten, Nijkerk en Putten; • Coördinatie van inzet van externe juridische capaciteit (huisadvocaat) waar nodig. • In 2020 zijn de eerste mogelijkheden voor het ontwikkelen van specialismen en advisering op BLNP-niveau verkend. In praktische zin valt hier nog veel te winnen en dit zal één van de speerpunten zijn voor 2021 Secretariaat commissie bezwaarschriften • Het voeren van het secretariaat en de behandeling van bezwaarschriften. • De ambitieuze plannen van dit cluster zijn nog niet voldoende gerealiseerd. Dat neemt niet weg dat het aantal bezwaren ook in coronatijd grotendeel tijdig en juist zijn afgehandeld. Bovendien zijn de achterstanden succesvol weggewerkt. Er is een aantal scenario’s verkend voor het werken vanuit één workload, maar in praktische zin nog onvoldoende uitgewerkt. Een belangrijke taak voor 2021.
Juridische kwaliteitszorg • JKZ heeft zich het afgelopen jaar succesvol getransformeerd van een fysiek naar online opleidingshuis. Het wist met kwalitatief goede opleidingen adequaat in te spelen op nieuwe actuele generieke wet- en regelgeving, trends en algemeen landelijke ontwikkelingen. Daarnaast verzorgt het cluster periodiek handreikingen en/of nieuwsbrieven, inclusief de borging daarvan (kennisbank). Daarmee droeg dit cluster opnieuw en tot grote tevredenheid van de online deelnemers bij aan de juridische kwaliteit van de BLNP-organisaties. Informatieveiligheid Gemeenten zijn, net als andere organisaties, kwetsbaar als het gaat om (digitale) dienstverlening. De afgelopen jaren is er bij de overheid sprake van een toenemend aantal incidenten op het gebied van cybercriminaliteit en informatiebeveiliging. Deze incidenten geven aan hoe afhankelijk wij zijn van onze digitale omgeving. Daarbij tonen ze ook aan hoe kwetsbaar wij zijn als maatschappij. Daarom is het van belang dat processen adequaat worden ingericht om informatieveiligheid te borgen. Daarnaast is ons streven om het bewustzijn van informatieveiligheid van gemeentelijke medewerkers naar een hoger niveau te brengen. Het jaar 2020 werd gedomineerd door de coronacrisis. Dit heeft ook impact gehad op hoe wij omgaan met onze informatiestromen door het thuiswerken.
Desondanks zijn er een groot deel van de maatregelen uit het actieplan uitgevoerd. Samenvatting en algemeen beeld In de praktijk doet gemeente Nijkerk al veel aan informatieveiligheid, maar het kan niet altijd (op papier) aangetoond worden. Meer maatregelen moet in beleid en procedures worden vastgelegd en processen (her)inrichten. Het BIO beleid Binnen het samenwerkingsverband BLNP is het nieuwe Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) beleid vastgesteld voor de 4 gemeenten. Het nieuwe BIO-beleid is gericht op risicomanagement. Daarbij zijn het aantal normen waar de gemeente aan moet voldoen teruggebracht van 300 naar 150. De overgebleven normen zijn echter allemaal verplicht geworden. Dit normenkader is van toepassing op alle overheidsorganisaties binnen Nederland.
81
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
Activiteiten en beheersmaatregelen Eind 2020 is binnen de samenwerking BLNP een phishing en een vishing campagne uitgevoerd. Beide campagnes werden zonder voorinformatie vanuit de gemeenten uitgevoerd door ethische hackers. Dit om een zo realistische situatie na te bootsen. Naar aanleiding van deze campagne zijn er een aantal maatregelen genomen. Deze maatregelen lopen door in 2021. Bewustwording maakt een structureel onderdeel uit van het informatieveiligheidsbeleid en wordt jaarlijks met één of meerdere campagnes onder de aandacht gebracht bij de medewerkers. Datalekken In 2020 hebben zich binnen de gemeentelijke organisatie van Nijkerk 7 datalekken voorgedaan. Er zijn verschillende maatregelen genomen om dit soort datalekken te voorkomen. Bij 4 datalekken zijn de betrokkenen persoonlijk geïnformeerd. PEN-Test Binnen de samenwerking BLNP is er in 2020 een gezamenlijke PEN test uitgevoerd op de gemeentelijke systemen. Deze testen zijn uitgevoerd door een ethische hacker om achter zwakheden te komen in de gemeentelijke systemen. De uitkomsten uit deze testen worden gebruikt om de verschillende systemen beter te beveiligen. Het implementeren van deze maatregelen loopt door in 2021. Resultaten en Verantwoording ENSIA We doen jaarlijks een Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA) en laten deze controleren door een externe auditor.
Het beantwoorden van de ENSIA zelfevaluatie leidt niet tot een score. In 2020 wordt de ENSIA-zelfevaluatie gedaan via het normenkader BIO. De uitkomsten zijn een indicatie van het voldoen aan de normen. Net als de meeste gemeenten voldoen we nog niet aan alle normen, maar dat is ook niet reëel. Het gaat erom dat je als gemeente continu aan de slag bent met verbeterplannen voor de informatieveiligheid. Daarnaast is dit jaar een nieuwe GAP analyse uitgevoerd bij de BLNP-gemeenten. Op basis van deze GAP analyse is er een actieplan opgesteld voor de jaren 2021/2022. Het doel van ENSIA is om het verantwoordingsproces overzichtelijker te maken en de verschillende normenkaders en zelfevaluaties te bundelen. De BIO vormt de kern voor deze verantwoording waarbinnen ook de vakgebieden BRP, PUN, SUWI, BAG, BGT, DigiD en BRO zijn opgenomen. Op basis van ENSIA vindt één keer per jaar, in de vorm van een collegeverklaring, verantwoording aan de gemeenteraad en aan diverse toezichthoudende instanties plaats. In deze separate verklaring geeft het college van B&W aan in hoeverre bij de gemeente de beheersingsmaatregelen voldoen aan de voor de ENSIA verantwoording geselecteerde normen. Voor dit jaar zijn dat de onderdelen DigiD en SUWI. De uitkomst van ENSIA levert input voor de gemeenten voor een verdere selectie van verbetermaatregelen, uit te voeren in 2021.
82
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
Paragraaf 6 Verbonden partijen 6.1 Inleiding De gemeente Nijkerk wil haar doelstellingen optimaal realiseren. In een groot aantal gevallen is dit op eigen gemeentelijke kracht mogelijk. Er zijn echter ook zaken waar het, uit praktisch en bestuurlijk oogpunt, beter is daarvoor met derden samen te werken. Dit kunnen andere overheden zijn (met name gemeenten en provincies), maar soms ook niet-overheden. Wanneer een dergelijke samenwerking aan een aantal criteria voldoet, is er sprake van een ‘verbonden partij’. Het aangaan van banden met deze verbonden partijen komt altijd voort uit het publieke belang. Deze paragraaf geeft het wettelijk kader en de visie op de verbonden partijen weer en toont een overzicht van de bestaande verbonden partijen. In verband met een wijziging van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) zijn de beleidsvoornemens van de verbonden partijen niet vermeld in deze paragraaf, maar opgenomen in de programma’s (samenvoeging van de gemeentelijke beleidsdoelen en de doelen van de verbonden partijen).
6.2 Wettelijk kader Een verbonden partij is volgens het BBV: een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Onder financieel belang wordt verstaan: een bedrag dat onze gemeente aan de verbonden partij ter beschikking heeft gesteld, dat wij niet kunnen verhalen wanneer de verbonden partij failliet gaat, dan wel het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat als de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: zeggenschap, hetzij vanuit van vertegenwoordiging in het bestuur, hetzij vanuit stemrecht. Er zijn twee soorten verbonden partijen: 1. Publiekrechtelijk: het aangaan van samenwerkingsvormen in de publiekrechtelijke sfeer is geregeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Volgens de Wgr kunnen de raad, het college of de burgemeester ’afzonderlijk of tezamen ieder voor zover het de eigen bevoegdheden betreft’ een gemeenschappelijke regeling treffen om één of meer belangen van de gemeente te behartigen. Als het college of de burgemeester tot een gemeenschappelijke regeling wil besluiten, is er vooraf toestemming nodig van de raad. Afhankelijk van de aard van samenwerking kan wel of geen rechtspersoon worden gecreëerd. Wordt er geen rechtspersoon gecreëerd dan bestaat de samenwerking vooral uit overleg.
Wordt er wel een rechtspersoon (een openbaar lichaam) in het leven geroepen, dan is er sprake van verlengd lokaal bestuur; 2. Privaatrechtelijk: Sinds 2002 is het in de Gemeentewet zo geregeld dat het college beslissingsbevoegd is tot het aangaan van privaatrechtelijke verplichtingen. Daaronder vallen ook de besluiten om als gemeente deel te nemen aan privaatrechtelijke ‘verbonden partijen’ zoals stichtingen, verenigingen, vennootschappen en dergelijke. Wel voorziet artikel 160 van de Gemeentewet in een verplichte toezending van het ontwerpbesluit aan de raad en is de goedkeuring van Gedeputeerde Staten nodig.
83
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
Ontwerpbegrotingen van gemeenschappelijke regelingen De Wgr verplicht besturen van gemeenschappelijke regelingen om hun ontwerpbegroting ten minste zes weken voor de vaststelling toe te zenden aan de raden van de betreffende gemeenten. Dat geldt voor alle gemeenschappelijke regelingen, ook al betreft de samenwerking uitsluitend college- of burgemeesters bevoegdheden. De gemeenteraad heeft dan gedurende zes weken de gelegenheid om bij het dagelijks bestuur zienswijzen in te dienen over de ontwerpbegroting. Het dagelijks bestuur zorgt ervoor dat de ingediende zienswijzen aan het algemeen bestuur worden voorgelegd. De termijn van zes weken noodzaakt tot een praktische werkwijze via de lijst van ingekomen stukken van de raad. Het overzicht in § 6.4 geeft onder meer de bestaande gemeenschappelijke regelingen van de gemeente weer en per gemeenschappelijke regeling welk bestuursorgaan bevoegd is.
6.3 Visie op en beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen Om te beoordelen of aan ‘verbonden partijen’ wordt deelgenomen heeft het gemeentebestuur de volgende toetsingscriteria vastgesteld: • de taak kan niet of zeer moeilijk door de gemeente alleen worden uitgevoerd; • gezamenlijke uitvoering van de taak levert voor de gemeente een concrete meerwaarde op; • de voordelen van de samenwerking wegen op tegen de nadelen. Het gemeentebestuur van Nijkerk is voorstander van samenwerking binnen publiekrechtelijke kaders. In sommige gevallen is het noodzakelijk om samenwerking op privaatrechtelijk terrein aan te gaan. In dat geval geldt als extra criterium dat samenwerking via publiekrechtelijke weg niet, of slechts zeer moeilijk, mogelijk is. De beoordeling of onze gemeente blijft deelnemen, aan welke vorm van samenwerking dan ook, is een continu proces. Telkens wanneer de gelegenheid zich voordoet, wordt beoordeeld of de samenwerking nog voldoet aan de criteria, of dat de betreffende taken beter op een andere manier verwezenlijkt kunnen worden.
6.4 Lijst van verbonden partijen De gemeente c.q. de gemeentelijke bestuursorganen zijn deelnemer in de verbonden partijen welke hieronder staan weergegeven, conform het BBV onderverdeeld in de volgende typen verbonden partijen: 1. Gemeenschappelijke regelingen; 2. Vennootschappen en coöperaties; 3. Stichtingen en verenigingen; en 4. Overige verbonden partijen. De Nieuwe BBV en de bijlage verbonden partijen Op basis van het nieuwe BBV is de gemeente verplicht om het onderstaande model te vullen. Van enkele marktpartijen waren de Jaarstukken 2019 nog niet ontvangen bij het samenstellen van dit document.
84
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
1
Gemeenschappelijke regelingen
1.
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM), gevestigd te Arnhem
Type
Gemeenschappelijke regeling
Openbaar belang
Het voorkomen en bestrijden van incidenten op het gebied van de openbare veiligheid, hulpverlening en volksgezondheid
Vertegenwoordiging
Burgemeester G.D. Renkema en wethouder H.L. Dijksterhuis
Financieel belang
GGD
omvang
JGZ 0-4
omvang
€ 672.000
BRW
omvang
€ 2.840.000
Omvang
per:
1-1-2020
31-12-2020
Eigen vermogen
€ 7.367.000
€ 10.043.000
Vreemd vermogen
€ 43.041.000
€ 49.565.000
Resultaat 2020
€ 1.088.162 na bestemming
Beleidsmatige risico’s
-
2.
€ 613.000
Regio De Vallei, gevestigd te Ede
Type
Gemeenschappelijke regeling
Openbaar belang
Samenwerking op het gebied van afvalverwerking
Vertegenwoordiging
Wethouder H.L. Dijksterhuis (lid van Algemeen Bestuur), raadslid P.M. van der Weijer Feuerstein (lid van het Regio Bestuur)
Financieel belang
Omvang
€ 10.926
Omvang
per:
1-1-2020
31-12-2020
Eigen vermogen
€ 57.488
€ 60.154
Vreemd vermogen
€ 15.184
€ 36.050
Resultaat 2020
€ + 2.666
Beleidsmatige risico’s
-
85
J a a r s t u k k e n
3.
2 0 2 0
Regio Foodvalley, gevestigd te Ede
Type
Gemeenschappelijke regeling
Openbaar belang
Samenwerking op het gebied van economie, werkgelegenheid, ruimtelijke ontwikkeling, wonen en mobiliteit
Vertegenwoordiging
Burgemeester G.D. Renkema (lid van het Algemeen Bestuur), raadsleden de heren H.J. Bokkers en J.J. Lok (leden van de Regiocommissie)
Financieel belang
Inw bijdrage excl. werkprogramma’s
€ 141.685
Strategische agenda
€ 157.000
per:
1-1-2020
31-12-2020
Eigen vermogen
€ 2.010.245
€ 2.587.759
Vreemd vermogen
€ 2.997.674
€ 3.062.648
Omvang
Resultaat 2020
€ 213.514
Beleidsmatige risico’s
-
4.
Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus, gevestigd te Zwolle
Type
Gemeenschappelijke regeling
Openbaar belang
Belastingheffing van aantal gemeentelijke belastingen
Vertegenwoordiging
Wethouder W. Oosterwijk (lid van Algemeen Bestuur)
Financieel belang
Omvang
€ 671.183
Omvang
per:
1-1-2020
31-12-2020
Eigen vermogen
€ 2.064.000
€ 4.338.000
Vreemd vermogen
€ 6.298.000
€ 4.648.000
Resultaat 2020
€ 4.338.000
Beleidsmatige risico’s
-
5.
Omgevingsdienst De Vallei
Type
Gemeenschappelijke regeling
Openbaar belang
Vergunningverlening en handhaving op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
Vertegenwoordiging
Wethouder W. Oosterwijk (lid van Algemeen Bestuur/Dagelijks Bestuur)
Financieel belang
Omvang
Omvang
per:
1-1-2020
31-12-2020
Eigen vermogen
€ 506.000
€ 506.000
Vreemd vermogen
€ 2.224.000
€ 1.839.000
€ 2.263.016
Resultaat 2019
€ 186.259
Beleidsmatige risico’s
Door de invoering van de omgevingswet en van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen ontvangen wij mogelijk vanaf 2022 lagere legesopbrengsten.
86
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
2 Vennootschappen en coöperaties
6.
Leisurelands B.V. (voorheen RGV Holding B.V.)
Type
Besloten Vennootschap
Openbaar belang
Bevorderen recreatie
Vertegenwoordiging
Wethouder M.Broekman (lid Aandeelhoudersvergadering )
Financieel belang
Aandeelhouder
Omvang
per:
1-1-2020
31-12-2020
Eigen vermogen
€ 68.893
€ *)
Vreemd vermogen
€ 15.487
€ *)
Resultaat 2019
€ 4.422.000
Beleidsmatige risico’s
7.
ParkeerService U.A.
Type
Coöperatie
Openbaar belang
Samenwerking op het gebied van het parkeermanagement
Vertegenwoordiging
College, wethouder W. Oosterwijk
Financieel belang
Parkeergelden worden na aftrek heffings- en inningskosten uitgekeerd aan de gemeente
Omvang
Niet van toepassing
Resultaat 2019
€ 172.000
Beleidsmatige risico’s
8.
Gastvrije Randmeren
Type
Coöperatie
Openbaar belang
Behartigen van bovengemeentelijke belangen van recreatie en natuurbescherming binnen het gebied Randmeren.
Vertegenwoordiging
Wethouder M. Broekman
Financieel belang
€ 10.000 (2 stemmen)
Omvang
per
1-1-2020
31-12-2020
Eigen vermogen
€ *)
€ *)
Vreemd vermogen
€ *)
€ *)
Resultaat 2020
€ *)
Beleidsmatige risico’s
-
*) niet beschikbaar,
3 Stichtingen en verenigingen
87
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
Geen 4 Overige verbonden partijen Geen
88
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
Paragraaf 7 Grondbeleid 7.1 Wettelijk kader In de begroting worden in afzonderlijke paragrafen de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten. Deze verplichting volgt uit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de begroting worden per onderdeel de beleidsdoelstellingen duidelijk gemaakt; in de jaarrekening wordt verantwoording afgelegd over de realisatie hiervan. In de toelichting op het BBV worden de volgende onderdelen voor de paragraaf grondbeleid genoemd die tenminste benoemd moeten worden: • een visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van de doelstellingen van de programma’s die zijn opgenomen in de begroting (§ 7.2); • een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert (§ 7.2); • een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie (§ 7.4); • een onderbouwing van de geraamde winstneming (§ 7.5); • de beleidsuitgangspunten omtrent de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s van grondzaken (§ 7.7). Aanvullend wordt ook ingegaan op: • MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2021 (§ 7.3); • Afdrachten bovenwijkse voorzieningen (§ 7.6).
7.2 Visie en uitvoering van het grondbeleid In de Nota Grondbeleid 2013 (raadsbesluit maart 2013) is de doelstelling als volgt omschreven: “Het beleid dat zich richt op een efficiënte en effectieve inzet van financiële, fiscale en juridische middelen op de grondmarkt, om direct en indirect bij te dragen aan het realiseren van de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen, zoals opgenomen in de Structuurvisie Nijkerk/Hoevelaken 2030. Het grondbeleids-instrumentarium wordt zo ingezet dat de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen volgens planning kunnen worden gerealiseerd en financieel haalbaar zijn”. De gemeente Nijkerk heeft in de Nota Grondbeleid 2013 gekozen voor een transparant en eenduidig grondbeleid dat strategisch en compact is: • Bij reeds verworven grondposities voert de gemeente een actief grondbeleid dat gericht is op het uitgeven van grond en om regie te nemen wanneer dat kan en/of nodig is; • De gemeente voert een faciliterend grondbeleid wanneer initiatief van de markt komt en regie niet nodig is of niet gevoerd kan worden, onder meer omdat de gemeente geen of een geringe grondpositie heeft. Als resultaat van de in het verleden gevoerde actieve grondpolitiek beschikt de gemeente Nijkerk over een ruime voorraad aan bouwgrond in exploitatie en strategische gronden.
Voor het realiseren van de ambities op het gebied van onder meer wonen en economie is het om die reden niet noodzakelijk om op korte termijn over te gaan tot strategische verwerving van gronden. Bij zwaarwegende strategische doelen kan hiervan gemotiveerd worden afgeweken. Het college is echter bevoegd tot het verrichten van aankopen tot een gelimiteerd bedrag van € 250.000.
89
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
Het terughoudende beleid ten aanzien van grondaankopen heeft tot gevolg dat op andere wijze moet worden gehandeld in de gevallen dat ook particulieren grond in eigendom hebben binnen een exploitatiegebied. Hierbij zal getracht worden om met de grondeigenaren een anterieure overeenkomst te sluiten teneinde het wettelijk verplichte kostenverhaal zeker te stellen. Indien dit niet (tijdig) lukt, heeft de gemeente het vaststellen van een exploitatieplan als stok achter de deur. In de praktijk zal dit naar verwachting niet of zelden voorkomen.
7.3 MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2021 De MeerjarenPrognose Grondbedrijf (MPG) wordt tweemaal per jaar opgesteld. De jaarlijks verplichte herziening wordt aangeboden bij de jaarrekening. Daarnaast biedt de gemeente Nijkerk met de tMPG een tussentijds inzicht bij de Programmabegroting. In de MPG wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de financiële en inhoudelijke ontwikkelingen van de grondexploitaties en voorraad aan strategische gronden. Naast de MPG kan eventuele kaderstelling over grondexploitatieprojecten plaatsvinden in de kadernota, bestuursrapportages of in afzonderlijke projectbesluiten. In de MPG wordt uitgebreid geïnformeerd over de belangrijke ontwikkelingen en worden eventuele beslispunten voorgelegd. Om die reden is ervoor gekozen om de paragraaf grondbeleid beknopt te houden.
7.4 Actuele prognose grondexploitaties De grondexploitaties zijn voor het laatst herzien bij de MPG 2021. Hierbij was onder meer sprake van de aanpassing van budgetten (op basis van actuele inzichten) en uitgiftetempo (op basis van marktontwikkelingen). In onderstaande tabel is de voorziene einddatum per project aangegeven alsook de verwachte eindwaarde en netto contante waarde per 1 januari 2021. Op portefeuilleniveau is sprake van een positief resultaat van afgerond € 11,3 miljoen op netto contante waarde. Hierbij is een onderscheid gemaakt tussen actieve grondexploitaties (GREX) en faciliterende grondexploitaties (FAC). Tabel 7.4.1 Overzicht van grondexploitatieresultaten Resultaten
Type
Einddatum
Eindwaarde
Netto contante waarde
- deelplan 1a (Buntwal)
GREX
31-12-2021
133.000
131.000
- deelplan 2 (Dorp)
GREX
31-12-2022
19.000
18.000
- deelplan 3a (Laakweg)
GREX
31-12-2021
86.000
84.000
Centrumplan Nijkerkerveen
GREX
31-12-2021
-135.000
-132.000
Nautenassseweg
GREX
31-12-2023
1.102.000
1.039.000
Arkerpoort
GREX
31-12-2022
428.000
411.000
De Flier*
GREX
31-12-2030
2.896.000
2.376.000
Spoorkamp
GREX
31-12-2030
3.174.000
2.604.000
- actieve grondexploitatie
GREX
31-12-2027
5.829.000
4.909.000
- faciliterende exploitatie
FAC
31-12-2027
-232.000
-160.000
Nijkerkerveen
Doornsteeg
Totaal
11.280.000
Conform het BBV moet voor de waardering van een grondexploitatie worden uitgegaan van een maximale looptijd van 10 jaar. Om die reden is voor grondexploitatie De Flier de eindwaarde bepaald
90
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
per 31-12-2030. De feitelijk voorziene einddatum is echter 31-12-2034 met een eindwaarde van € 8.583.000. Verliesvoorzieningen Conform het BBV dient de gemeente een verliesvoorziening te treffen voor negatieve grondexploitaties ter grootte van het geprognosticeerde verlies. Op basis van de actualisatie van de grondexploitaties bij de MPG 2021 valt per saldo een verliesvoorziening vrij van € 770.000. Dit is hoofdzakelijk te relateren aan het afsluiten van projecten Nijkerkerveen, deelplan 1b (De Bunt) en Westkadijk 2015. In onderstaande tabel zijn de wijzigingen per project inzichtelijk gemaakt. Tabel 7.4.2 Overzicht van verliesvoorzieningen Verliesvoorzieningen
Type
tMPG 2020
MPG 2021
Verschil
Nijkerkerveen, deelplan 1b (De Bunt)
GREX
155.000
0
-155.000
Centrumplan Nijkerkerveen
GREX
133.000
132.000
-1.000
Westkadijk 2015
GREX
743.000
0
-743.000
Doornsteeg, faciliterende grondexploitatie
FAC
31.000
160.000
129.000
1.062.000
292.000
-770.000
Totaal
Strategische gronden Hieronder vallen de gronden die de gemeente Nijkerk momenteel nog niet in exploitatie heeft genomen. In onderstaand overzicht zijn de boekwaarden van de strategische gronden opgenomen. Tabel 7.4.3 Overzicht van strategische gronden Strategische gronden
Boekwaarde 11-2020
Mutaties 2020
Boekwaarde 11-2021
- deelplan 2 (Landelijk)
643.000
0
643.000
- deelplan 3
827.000
0
827.000
1.470.000
0
1.470.000
Nijkerkerveen
Totaal
Op totaalniveau resteert nog een boekwaarde van ongeveer € 1,5 miljoen. Indien de boekwaarde hoger is dan de marktwaarde, dient conform het BBV een (nadere) afwaardering plaats te vinden. Om die reden zijn eind 2019 taxaties uitgevoerd ten aanzien van de waarde in de huidige bestemming. Hieruit volgt dat de voorziene marktwaarden voor deelplan 2 en deelplan 3 van Nijkerkerveen hoger liggen dan de boekwaarden. Een (nadere) afwaardering is derhalve niet noodzakelijk.
7.5 Winst- en verliesnemingen Winsten en verliezen worden genomen op het moment dat een grondexploitatie formeel door de gemeenteraad wordt afgesloten. Daarnaast stelt het BBV gemeenten verplicht om op basis van de PoC-methode (Percentage of Completion) tussentijdse winsten te nemen bij grondexploitaties met een voorzien positief resultaat. Periodiek wordt bij de vaststelling van de jaarrekening voorgesteld om tot tussentijdse winstnemingen over te gaan. Winstnemingen Op basis van de PoC-methode moet bij 6 grondexploitaties tussentijdse winst worden genomen voor een totaalbedrag van € 1.065.000. Ten aanzien van het begrotingsjaar 2021 is het de verwachting dat de volgende grondexploitaties met een positief resultaat worden afgesloten: Nijkerkerveen, deelplan 1a (Buntwal) en deelplan 3a (Laakweg).
91
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
Tabel 7.5.1 Overzicht van (tussentijdse) winstnemingen
Resultaatnemingen GREX
Type
Nijkerkerveen, deelplan 1a (Buntwal)
tussentijds
326.000
Nijkerkerveen, deelplan 2 (Dorp)
tussentijds
137.000
Nijkerkerveen, deelplan 3a (Laakweg)
tussentijds
362.000
Arkerpoort
tussentijds
22.000
De Flier
tussentijds
110.000
Doornsteeg fase 1
tussentijds
108.000
Totaal
Jaarrekening 2020
1.065.000
Verliesnemingen In 2020 zijn vier verlieslatende exploitaties afgesloten, namelijk Nijkerkerveen, deelplan 1b (De Bunt), Westkadijk 2015 en Volkstuinen Doornsteeg (GREX- en FAC-deel). Op eindwaarde gaat het om een totaal negatief resultaat van ongeveer € 1,1 miljoen. Ten aanzien van het begrotingsjaar 2021 is het de verwachting dat Centrumplan Nijkerkerveen met een negatief resultaat wordt afgesloten. Tabel 7.5.2 Overzicht van verliesnemingen
Resultaatnemingen GREX
Type
Nijkerkerveen, deelplan 1b (De Buntl)
afsluiting
-147.863
Westkadijk 2015
afsluiting
-729.912
Volkstuinen Doornsteeg (GREX-deel)
afsluiting
-162.586
Volkstuinen Doornsteeg (FAC-deel)
afsluiting
-41.211
Totaal
Jaarrekening 2020
-1.081.572
Afdrachten bovenwijkse voorzieningen Met ingang van 1 januari 2016 is het niet meer toegestaan om een (jaarlijkse) fondsafdracht te doen vanuit een actieve grondexploitatie ten aanzien van bovenwijkse voorzieningen die niet direct zijn toe te rekenen aan deze grondexploitatie. Toevoegingen aan het fonds kunnen alleen nog plaatsvinden via bestemming van het resultaat. Dit is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Bij de tMPG 2018 (raadsbesluit november 2018) is besloten om tussentijdse winsten deels te bestemmen als afdracht aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen. Op basis van de gronduitgifte (uitgegeven vierkante meters) in 2020 is bepaald hoe hoog de fondsafdrachten bij de Jaarrekening 2020 moeten zijn. Dit komt neer op een totaalbedrag van € 146.775. In de toekomst wordt voor de looptijd van de grondexploitaties nog een afdracht voorzien van ongeveer € 8,1 miljoen die via de (tussentijdse) resultaatsbestemming moet plaatsvinden.
7.6 Risico’s en Reserve Bouwgrondexploitatie De gemeente Nijkerk beschikt over een Reserve Bouwgrondexploitatie. Het primaire doel van deze reserve is het afdekken van tekorten bij negatieve grondexploitaties en het afdekken van exploitatierisico’s. De reserve wordt gevoed door voordelige saldi bij het afsluiten van grondexploitaties en tussentijdse winstnemingen. Op basis van de benodigde weerstandscapaciteit stelt de gemeenteraad jaarlijks de minimale omvang van de reserve vast. Een bovengrens is niet vastgesteld. Dit betekent dat vrij-besteedbare middelen alleen uit de reserve kunnen worden onttrokken na besluitvorming door de gemeenteraad.
92
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
Per 1 januari 2020 had de Reserve Bouwgrondexploitatie een omvang van ongeveer € 13,4 miljoen. De ontwikkeling van de reserve in 2020 wordt hieronder weergegeven. Tabel 7.6.1 Overzicht van Reserve Bouwgrondexploitatie Reserve Bouwgrondexploitatie Stand per 1-1-2020
13.415.000
Mutaties verliesvoorzieningen
725.000
Afsluiting Nijkerkerveen, deelplan 1b (De Bunt)
-148.000
Afsluiting Westkadijk 2015
-730.000
Afsluiting Volkstuinen Doornsteeg (GREX- en FAC-deel)
-204.000
Tussentijdse winstnemingen
1.065.000
Afdracht bovenwijkse voorzieningen
-147.000
Acquisitie en promotie
-60.000
Voorlopige aanslag Vpb
-15.000
Voorbereidingskosten Middelaar-Oost
-15.000
Onderzoekskosten spreiding sportfaciliteiten
-7.000
Stand per 31-12-2020
13.879.000
Op basis van de risicoanalyse bij de tussentijdse MPG is een gewogen risico-effect bepaald van € 6,2 miljoen. Dit bedrag is echter niet gelijk aan de benodigde weerstandscapaciteit: • In de eerste plaats wordt het gewogen risico-effect per project afgezet tegen het voorziene netto resultaat. Het netto resultaat is gelijk aan de verwachte netto contante waarde per project minus de beoogde afdracht in het kader van bovenwijkse voorzieningen. Dit netto resultaat is feitelijk een eerste buffer om risico’s op te vangen. Voor sommige projecten is het netto resultaat voldoende om het gewogen risico-effect volledig te kunnen dekken. Voor andere projecten resteert een netto risico-effect. Op totaalniveau gaat het om een bedrag van ongeveer € 650.000. • In de tweede plaats is conform de Nota Risicomanagement sprake van een zekerheidspercentage van 80%. Dit percentage is te verantwoorden aangezien risico’s nooit allemaal tegelijkertijd en/of in hun volledige omvang zullen optreden. Met inachtneming van het zekerheidspercentage resteert een risicoprofiel van ongeveer € 520.000. Dit bedrag is als benodigde weerstandscapaciteit aangemerkt. De ratio van het weerstandsvermogen per 1 januari 2021 bedraagt hiermee 26,69. Dit komt overeen met een uitstekende kwalificatie van de reserve. Het is de verwachting dat de ratio de komende jaren rond de 26,00 blijft schommelen.
Periodiek zal daarom worden onderzocht of en – zo ja – in welke mate vrij besteedbare middelen naar de Algemene Reserve kunnen vloeien.
93
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
Deel B Jaarrekening
94
J a a r s t u k k e n
2 0 2 0
De jaarrekening De jaarstukken zijn net zoals de (programma)begroting onderverdeeld in twee delen. Bij de begroting zijn deze delen de beleidsbegroting en de financiële begroting en bij de jaarstukken het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag, bestaande uit de programma’s, de algemene dekkingsmiddelen en de paragrafen, is in het voorgaande aan de orde geweest. Nu is de jaarrekening aan de orde. Deze bestaat uit de volgende onderdelen: Toelichting overzicht van baten en lasten Dit onderdeel vormt een samenvatting van de financiële jaarrekening. Het geeft de budgettaire verschillen weer ten opzichte van de begroting. Daarnaast geeft dit onderdeel inzicht in de ontwikkeling van de balans als gevolg van de mutaties in deze jaarrekening. Overzicht van baten en lasten Het overzicht van baten en lasten bevat de financiële verantwoording over de toegekende budgetten voor de programma’s, de algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien en de mutaties op de reserves. Om deze financiële verantwoording te kunnen afleggen is in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) opgenomen dat in ieder geval de begrote bedragen voor en na wijziging en de gerealiseerde bedragen worden opgenomen. Verder worden de verschillen tussen begroting na wijziging en de realisatie toegelicht. Het gaat hierbij om de “waardoor”-vraag.
Overzicht toevoegingen en onttrekkingen in reserves In dit onderdeel wordt inzicht gegeven in de toevoegingen en onttrekkingen in de reserves. Het gaat hierbij om zowel incidentele als structurele mutaties. Overzicht van incidentele baten en lasten Hier wordt overzicht gegeven in de incidentele baten en lasten per programma, waarbij per programma ten minste de belangrijkste posten afzonderlijk zijn gespecificeerd en de overige posten als een totaalbedrag zijn opgenomen. De balans en de toelichting Via de balans komt de financiële positie van de gemeente in beeld. De balans en de toelichting op de balans zijn opgesteld overeenkomstig de in het BBV voorgeschreven verplichte rubrieken en vereisten. In de toelichting op de balans vindt u ook de grondslagen van waardering van de activa en de passiva. Deze zijn overeenkomstig de financiële verordening. Tevens zijn de ‘gebeurtenissen na balansdatum” hierin opgenomen.
95