2021-029 Jaarstukken 2020 - bijlage MeerjarenPrognose Grondbedrijf (MPG) 2021.pdf
Tekst van het document
tMPG 2020 op prijspeil 2021
10.440.747
MPG 2021
Verschil
5.000
5.000
0
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
2.290.050
2.290.050
0
Eindwaarde
9.708.087
9.843.268
135.181
MPG 2021
Pagina 33 van 51
Ten opzichte van de tMPG 2020 is het resultaat op eindwaarde met ongeveer € 135.000 verbeterd. Faciliterende deel Resultaat
tMPG 2020
Nominale waarde
920.023
Eindwaarde
290.142
Netto contante waarde
247.633
tMPG 2020 op prijspeil 2021
252.586
MPG 2021
Verschil
765.577
-154.446
243.416
-46.726
211.908
-40.678
Ten opzichte van de tMPG 2020 is het voorziene resultaat met circa € 47.000 op eindwaarde verslechterd.
Deelplanoverstijgende investeringen Voortgang Om het gebied Doornsteeg te ontwikkelen, is een geluidswerende voorziening langs de A28 nodig. Onderzoek heeft plaatsgevonden op welke wijze deze voorziening gefaseerd en zo efficiënt mogelijk kan worden gerealiseerd. Hierbij is het financiële aspect belangrijk, maar ook de stedenbouwkundige inpassing en de afstemming met Rijkswaterstaat. De aanleg van de eerste fase van de geluidswal (het aanbrengen van het grondlichaam) is grotendeels afgerond. Naar verwachting wordt in 2022, op het moment dat de ontwikkeling van fase 3 aan snee is, een geluidswerend scherm bovenop het grondlichaam geplaatst. De hoogte van de geluidswal is afgestemd op het door Rijkswaterstaat gestelde geluidsplafond. Tevens is het noodzakelijk om een bestemmingsplanprocedure te doorlopen voor het laatste gedeelte van de geluidswal. Eind 2016 heeft de gemeenteraad besloten om de twee geplande fietstunnels in Doornsteeg te realiseren. De eerste fietstunnel komt onder de N301; de tweede onder de rotonde Tabaksplanter. De uitvoering is in september 2018 gestart en de oplevering van beide fietstunnels heeft inmiddels plaatsgevonden.
Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van de civieltechnische werkzaamheden en de plankosten. Het gewogen risicoprofiel voor de deelplanoverstijgende investeringen is bepaald op € 551.000.
Resultaten Conform BBV wordt onderscheid gemaakt tussen het actieve en het faciliterende deel van de grondexploitatie. Fietstunnels Resultaat
tMPG 2020 tMPG 2020 op prijspeil 2021
MPG 2021
Verschil
Nominale waarde
-1.513.742
-1.535.873
-22.130
Eindwaarde
-1.590.848
-1.582.614
8.234
Netto contante waarde
-1.469.698
-1.499.092
-1.491.333
7.759
Resultaat MPG 2021
GREX
FAC
Totaal
Nominale waarde
-899.252
-636.620
-1.535.873
Eindwaarde
-926.619
-655.995
-1.582.614
Netto contante waarde
-873.174
-618.159
-1.491.333
MPG 2021
Pagina 34 van 51
Geluidswal Resultaat
tMPG 2020 tMPG 2020 op prijspeil 2021
MPG 2021
Verschil
Nominale waarde
-4.722.327
-4.880.587
-158.260
Eindwaarde
-5.432.242
-5.402.009
30.233
Netto contante waarde
-4.636.367
-4.729.094
-4.702.774
26.320
GREX
FAC
Totaal
Nominale waarde
-3.595.343
-1.285.244
-4.880.587
Eindwaarde
-3.980.180
-1.421.829
-5.402.009
Netto contante waarde
-3.464.986
-1.237.788
-4.702.774
Resultaat MPG 2021
Volkstuinen De verplaatsing van de volkstuinen is volledig afgerond. Het deelcomplex van de exploitatie is om die reden afgesloten met een negatieve eindwaarde van € 203.797. Ten opzichte van de tMPG 2020 zijn de (voorziene) resultaten op eindwaarde vrijwel onveranderd voor alle deelplanoverstijgende investeringen. Naar verwachting kan in 2021 de totaal gerealiseerde kosten voor de fietstunnels worden opgemaakt in relatie tot het beschikbaar gestelde krediet.
MPG 2021
Pagina 35 van 51
Doornsteeg op totaalniveau Resultaten Resultaat
tMPG 2020
Nominale waarde Eindwaarde Netto contante waarde
7.900.460 5.264.870 4.346.792
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo Tussentijdse winstnemingen Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen Eindwaarde
tMPG 2020 op prijspeil 2021
MPG 2021
Verschil
7.330.747 5.393.007 4.544.735
-569.713 128.137 111.006
tMPG 2020
MPG 2021
Verschil
350.000 2.297.975 3.316.895
458.000 2.297.975 3.553.032
108.000 0 236.137
4.433.728
Ten opzichte van de tMPG 2020 is het resultaat op eindwaarde met ongeveer € 128.000 verbeterd. Daarnaast is bij de Jaarrekening 2020 sprake van een totaalbedrag van € 108.000 aan tussentijdse winst.
MPG 2021
Pagina 36 van 51
7. Strategische gronden De gemeente Nijkerk heeft enkele strategische gronden in eigendom die momenteel nog niet in exploitatie zijn genomen. Hieronder vallen de volgende grondcomplexen in Nijkerkerveen: het landelijke deel van deelplan 2 en deelplan 3. De geheime bijlage geeft inzicht in de boekwaarden, voorziene marktwaarden en risico’s van deze strategische gronden. Hieronder wordt per grondcomplex ingegaan op het toekomstperspectief.
Nijkerkerveen deelplan 2 (Landelijk) Na afronding van het dorpse deel van deelplan 2 zal in eerste instantie deelplan 3 worden ontwikkeld. Afhankelijk van de integrale ontwikkelingsvisie zal de planontwikkeling van het landelijke deel in deelplan 2 worden opgestart. In dit gedeelte zullen minimaal 45 woningen worden gebouwd.
Nijkerkerveen deelplan 3 In 2020 werkten de gemeente Nijkerk en Plankenburg verder aan het opstellen van een stedenbouwkundig plan, een grondexploitatie en samenwerkingsovereenkomst voor deelplan 3. Het is de verwachting dat de overeenkomst in 2021 kan worden ondertekend en de verdere planontwikkeling, zoals het bestemmingsplan, kan worden opgestart. Vooruitlopend op de volledige realisatie van deelplan 3 is deelplan 3a (Laakweg) in exploitatie genomen. Dit deelplan betreft de verkoop van twee bestaande woningen alsmede van een drietal percelen die in het kader van de rood-voor-roodregeling mogen worden ontwikkeld.
Overige gronden Naast gronden die de gemeente in het verleden strategisch heeft verworven, is sprake van een aantal vrijkomende locaties die voor herontwikkeling kunnen worden ingezet. De betreffende gronden c.q. opstallen zijn intern nog niet overgeheveld vanuit de Algemene Dienst naar het Grondbedrijf. Naar alle waarschijnlijkheid zal dit plaatsvinden bij het openen van de grondexploitaties voor de betreffende locaties. Op korte termijn (2021-2022) gaat het in ieder geval om de volgende locatie: Stadhuislocatie aan de Kolkstraat in Nijkerk (Havenkom, fase 1a) Naar verwachting komt de bestaande stadhuislocatie aan de Kolkstraat eind 2022 vrij. Het uitgangspunt voor de herontwikkeling is een gevarieerd woningbouwprogramma waarbij het monumentale stadhuis een nieuwe functie en een prominente plek krijgt. Inmiddels hebben enkele informatie- en werkbijeenkomsten plaatsgevonden met omwonenden en belanghebbenden. Op basis hiervan is het de bedoeling om medio 2021 een uitgewerkt stedenbouwkundig plan vast te stellen. Hieraan gerelateerd worden een bestemmingsplan en grondexploitatie opgesteld en zal een aanbestedingsprocedure voor de grondverkoop aan een ontwikkelende partij worden voorbereid. Fase 1a van de Havenkom vormt de eerste aanzet voor de verdere ontwikkeling van de Havenkom (grotendeels particuliere gronden).
Voor de ontwikkeling van de Havenkom is een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. Daarnaast worden momenteel de mogelijkheden onderzocht om het projectgebied Havenkom aan te merken voor de regeling Woningbouwimpuls. Dit betekent ook dat, bij het verkrijgen van subsidie, een deel van deze subsidie mogelijk kan worden toegekend aan fase 1a.
MPG 2021
Pagina 37 van 51
8. Private projecten Naast gebiedsontwikkelingen waar de gemeente gronden in haar bezit heeft, is binnen de gemeente sprake van een aantal private ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen dragen bij aan de ruimtelijke doelstellingen van de gemeente Nijkerk. Hierbij zijn de risico’s voor de gemeente beperkt aangezien de grondexploitaties door de ontwikkelende marktpartijen worden gevoerd. Bij de projecten die de gemeente faciliteert, kan echter wel sprake zijn van een financiële component als gevolg van het wettelijk verplichte kostenverhaal. Hierbij bestaat het risico dat de gemeente meer kosten maakt dan contractueel is overeengekomen. Private projecten lopen qua financiën echter via de Algemene Dienst en zijn derhalve niet in de MPG opgenomen. Ten behoeve van het totaalbeeld wordt onderstaand wel een korte toelichting gegeven op enkele omvangrijke private projecten. Het betreft echter geen compleet beeld van private projecten binnen de gemeente.
De Hofstee Smink Vastgoed is voornemens om binnen het gebied Doornsteeg 50 woningen te bouwen. Het gaat om een gebied van ongeveer twee hectare dat is gelegen aan de oostzijde ter hoogte van het tankstation aan de bestaande weg Doornsteeg. De kaders voor het plan De Hofstee heeft de gemeenteraad op 28 maart 2019 vastgesteld. Hierin is onder meer opgenomen dat het programma voor minimaal 35% sociale woningbouw is, de woningen conform de BENG-eisen per 1 juli 2020 worden ontwikkeld en het kruispunt aan de Holkerweg/ Doornsteeg wordt gereconstrueerd. Voor de reconstructie stelt de gemeente een bedrag beschikbaar van € 80.000. De anterieure overeenkomst ten aanzien van de ontwikkeling is in het derde kwartaal van 2020 ondertekend. Het bestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan zijn op 25 maart 2021 vastgesteld door de gemeenteraad. De Hofstee heeft in financiële zin geen relatie met de gemeentelijke exploitatie Doornsteeg.
Euretco-terrein Het voornemen bestaat om de bestaande bedrijven- en kantorenlocatie van Euretco aan de Koninginneweg 1 in Hoevelaken te herontwikkelen naar woningbouw. Op 22 febuari 2018 heeft de gemeenteraad de kaders vastgesteld voor deze herontwikkeling. De nadien plaatsgevonden stedenbouwkundige en programmatische uitwerking wijkt echter op onderdelen af van de vastgestelde kaders, bijvoorbeeld doordat Euretco in de tussentijd heeft aangegeven op de locatie niet te voorzien in de bouw van een nieuw kantoorpand. Het is op dit moment niet aan te geven of er definitief zicht komt op een haalbare ontwikkeling naar ongeveer 160 woningen en, zo ja, op welke termijn een hernieuwde kaderstelling door de gemeenteraad kan plaatsvinden. Hiervoor dienen initiatiefnemers Aalberts Ontwikkeling en BPD eerst enkele vraagstukken af te hechten met Euretco. Naar verwachting zal dit in de loop van 2021 plaatsvinden. Omdat een gedeelte van de grond binnen het beoogde plan in eigendom is van de gemeente, moet ook op hoofdlijnen overeenstemming worden bereikt over de financiële uitvoerbaarheid en de wijze van samenwerking tussen de initiatiefnemers en gemeente.
Kerkplein (Wonen bij de Toren) Op de plek van de voormalige Jumbo-supermarkt aan de Torenstraat beogen Van Wijnen en Smink Vastgoed een herontwikkeling naar woningbouw en ondergrondse parkeergarage. Op dit moment wordt voorzien in een programma dat bestaat uit 32 huurappartementen, 52 koopappartementen en 15 stadswoningen. Het is de bedoeling om de toekomstige appartementen en woningen om een autoluw en groen binnenterrein te situeren. Daarnaast biedt het project ruimte aan een ondergrondse parkeergarage met 147 parkeerplaatsen waarvan minimaal 80 openbaar zijn ten behoeve van de binnenstad van Nijkerk. In 2020 heeft besluitvorming over de ruimtelijke kaders plaatsgevonden door de gemeenteraad en is een uitwerkingsplan in procedure gebracht. Hierop zijn geen zienswijzen binnengekomen. Op het moment dat de gemeenteraad instemt met de financiële consequenties van de openbare parkeerplaatsen, kan het uitwerkingsplan worden vastgesteld. De voorziene start bouw is eind 2021. MPG 2021
Pagina 38 van 51
Locatie Meubel- en Tapijthal Aan de Bruins Slotlaan 76 in Nijkerk is de Meubel- en Tapijthal gevestigd. Op initiatief van Bouwbedrijf J. Timmer, Giza Vastgoed en Blokhuis Braakman architectenbureau worden gesprekken gevoerd over de herontwikkeling van deze locatie naar woningbouw. Op 8 december 2020 heeft het college in principe ingestemd met een herontwikkeling. Deze voorziet naar verwachting in de realisatie van circa 45 woningen, met als uitgangspunt de Woonvisie 2020+. Op dit moment worden gesprekken met omwonenden en belanghebbenden gevoerd. Daarna zal de gemeenteraad worden gevraagd kaders voor de herontwikkeling vast te stellen (tweede of derde kwartaal 2021). Aangezien een gedeelte van de grond binnen het beoogde plan in eigendom is van de gemeente, zal tussen partijen ook overeenstemming moeten worden bereikt over een grondverkoop.
Middelaar-Oost In de gemeentelijke structuurvisie uit 2011 is het gebied Middelaar-Oost aangewezen als toekomstige zoeklocatie voor woningbouw. Hierbij is uitgegaan van de realisatie van ongeveer 450 woningen. Het plangebied is grotendeels in eigendom van twee ontwikkelende partij en enkele particulieren. De raad van de gemeente heeft op 21 februari 2019 besloten om het project daadwerkelijk op te starten en hiervoor een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen. Dit heeft inmiddels geresulteerd in een bestuursopdracht, een eerste verkenning naar relevante omgevingsaspecten en een projectplan. Op korte termijn wordt gestart met de uitwerking van een stedenbouwkundige visie, een ontwikkelstrategie en de participatie met grondeigenaren en belanghebbenden. Naar verwachting wordt de gemeenteraad eind dit jaar voorgesteld om de kaders voor deze ontwikkeling vast te stellen.
Oude Barneveldseweg Op initiatief van Kroon Consultancy en BPD/SamenThuis Vastgoedontwikkeling zijn in 2018 opnieuw gesprekken gestart om de locatie aan de Oude Barneveldseweg in Nijkerk te herontwikkelen naar woningbouw. Na het vertrek van Kenteq hebben de bestaande panden in het gebied veelal een andere (tijdelijke) invulling gekregen. Het gebied heeft een bruto oppervlakte van ongeveer 5,2 hectare en voorziet naar verwachting in de realisatie van ongeveer 165 woningen. Daarbij wordt het bestaande kindercentrum Prokino ingepast. Dat geldt mogelijk ook voor een kleine bedrijfshal. De overige functies maken plaats voor woningbouw. Op 20 februari 2020 en 10 december 2020 heeft de gemeenteraad de kaders vastgesteld voor de woningbouwontwikkeling. Op basis hiervan is gestart met de uitwerking van het stedenbouwkundige ontwerp en zijn voorbereidingen getroffen om te komen tot een ontwerpbestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan.
Spaanse Leger Voor het driehoekige gebied tussen de Amersfoortseweg, Barneveldseweg en de spoorlijn Amersfoort-Zwolle wordt een herontwikkeling naar woningbouw voorzien. Na diverse momenten van kaderstelling voor de planontwikkeling van het Spaanse Leger is een bestemmingsplan in procedure gebracht. Dit bestemmingsplan is in 2020 vastgesteld en onherroepelijk geworden. De circa 300 woningen worden gesitueerd in kleine buurtschappen rondom een gezamenlijke brink of erf. Deze buurtschappen worden van elkaar gescheiden door groene zones, waarbij de bestaande landschappelijke elementen zoveel mogelijk blijven gehandhaafd. Het initiatief van de herontwikkeling ligt bij De Bunte Vastgoed, Lithos en Schoonderbeek. De gemeente heeft met deze partijen in 2020 een tweetal anterieure overeenkomsten gesloten. Dit jaar start de verkoop van het plan en zal ook bouwrijp worden gemaakt. Start bouw is voorzien eind 2021.
MPG 2021
Pagina 39 van 51
Woonpark Hoevelaken In 2017 is de gemeente een overeenkomst aangegaan met BPD Ontwikkeling voor de herontwikkeling van de voormalige kantorenlocatie van Bouwfonds in Hoevelaken. In Woonpark Hoevelaken worden ongeveer 180 verschillende woningen gerealiseerd. In 2019 is het kantoorpand gesloopt en is de eerste fase succesvol in verkoop gegaan. De bouw van de eerste woningen in het noordelijke plandeel (Het Landgoed) is gestart in het tweede kwartaal van 2020. Eind 2020 is ook gestart met de bouw van het zuidelijk plandeel (het Erf). De oplevering van de eerste fase is voorzien per eind 2021. In het eerste kwartaal gaat naar verwachting ook de tweede fase met ongeveer 50 woningen in verkoop.
MPG 2021
Pagina 40 van 51
9. Projectresultaten Exploitatieresultaten In onderstaande tabel is de voorziene einddatum per project aangegeven alsook de verwachte eindwaarde en netto contante waarde per 1/1/2021. Op portefeuilleniveau is sprake van een positief resultaat van ongeveer € 11,3 miljoen op netto contante waarde. Hierbij is een onderscheid gemaakt tussen actieve grondexploitaties (GREX) en faciliterende grondexploitaties (FAC). Naar verwachting worden eind dit jaar drie grondexploitaties afgesloten. Resultaten Nijkerkerveen - deelplan 1a (Buntwal) - deelplan 2 (Dorp) - deelplan 3a (Laakweg) Centrumplan Nijkerkerveen Nautenaseweg Arkerpoort De Flier* Spoorkamp Doornsteeg - actieve grondexploitatie - faciliterende grondexploitatie Totaal
*
Type
Einddatum
Eindwaarde
Netto contante waarde
GREX GREX GREX GREX GREX GREX GREX GREX
31-12-2021 31-12-2022 31-12-2021 31-12-2021 31-12-2023 31-12-2022 31-12-2030 31-12-2030
133.171 18.867 85.502 -134.938 1.102.075 427.855 2.896.372 3.173.970
130.560 18.134 83.826 -132.292 1.038.510 411.241 2.376.034 2.603.761
GREX FAC
31-12-2027 31-12-2027
5.829.019 -232.215
4.908.723 -160.192 11.278.305
Conform het BBV moet voor de waardering van een grondexploitatie worden uitgegaan van een maximale looptijd van 10 jaar. Om die reden is voor grondexploitatie De Flier de eindwaarde bepaald per 31-12-2030. De feitelijk voorziene einddatum is echter 31-12-2034 met een eindwaarde van ongeveer € 8.583.000.
Resultaatnemingen Binnen projecten Nijkerkerveen, deelplan 1b (De Bunt), Westkadijk 2015 en Volkstuinen Doornsteeg zijn de nog resterende werkzaamheden en grondverkopen in 2020 afgerond. Hierdoor kunnen de exploitaties voor deze projecten met terugwerkende kracht per 31 december 2020 worden afgesloten. Op eindwaarde gaat het om een totaal negatief resultaat van ongeveer € 1,1 miljoen. Voor dit verlies zijn in het verleden reeds enkele verliesvoorzieningen getroffen. Resultaatnemingen
Type
Nijkerkerveen, deelplan 1b (De Bunt) Westkadijk 2015 Volkstuinen Doornsteeg (GREX-deel) Volkstuinen Doornsteeg (FAC-deel) Totaal
GREX GREX GREX FAC
MPG 2021
Jaarrekening 2020 -147.863 -729.912 -162.586 -41.211 -1.081.572
Pagina 41 van 51
Het BBV stelt gemeenten verplicht om op basis van de PoC-methode (Percentage of Completion) tussentijdse winsten te nemen bij grondexploitaties met een voorzien positief resultaat. Periodiek zal bij de vaststelling van de jaarrekening worden voorgesteld om tot tussentijdse winstnemingen over te gaan. In 2020 is het op basis van de regelgeving noodzakelijk om bij 6 grondexploitaties tussentijdse winst te nemen. Op totaalniveau gaat het om een bedrag van ongeveer € 1,1 miljoen. Tussentijdse winstnemingen
Type
Nijkerkerveen, deelplan 1a (Buntwal) Nijkerkerveen, deelplan 2 (Dorp) Nijkerkerveen, deelplan 3a (Laakweg) Arkerpoort De Flier Spoorkamp Doornsteeg fase 1 Doornsteeg fase 3 Totaal
GREX GREX GREX GREX GREX GREX GREX GREX
Voorgaande jaren 1.194.000 293.000 225.000 2.864.000 558.000 956.000 345.000 5.000 6.440.000
Jaarrekening 2020
Totaal
326.000 137.000 362.000 22.000 110.000
1.520.000 430.000 587.000 2.886.000 668.000 956.000 453.000 5.000 7.505.000
108.000 1.065.000
Verliesvoorzieningen Conform het BBV dient de gemeente een verliesvoorziening te treffen voor negatieve grondexploitaties ter grootte van het geprognosticeerde verlies op netto contante waarde of eindwaarde. Op basis van de actualisatie van de grondexploitaties bij de MPG 2021 valt per saldo een verliesvoorziening vrij van € 770.000. Dit is onder meer te relateren aan het afsluiten van projecten Nijkerkerveen, deelplan 1b en Westkadijk 2015. De verhoging van de voorziening voor het faciliterende deel van Doornsteeg heeft sec een administratieve achtergrond. Het projectresultaat op totaalniveau is immers verbeterd. In onderstaande tabel zijn de wijzigingen per project inzichtelijk gemaakt ten opzichte van de tMPG 2020. Verliesvoorzieningen Nijkerkerveen, deelplan 1b Centrumplan Nijkerkerveen Westkadijk 2015 Doornsteeg, faciliterende grondexploitatie Totaal
Type GREX GREX GREX GREX
tMPG 2020 155.000 133.000 743.000 31.000 1.062.000
MPG 2021 0 132.000 0 160.000 292.000
Verschil -155.000 -1.000 -743.000 129.000 -770.000
Bovenwijkse voorzieningen Met ingang van 1 januari 2016 is het niet meer toegestaan om een (jaarlijkse) fondsafdracht te doen vanuit een actieve grondexploitatie ten aanzien van bovenwijkse voorzieningen die niet direct zijn toe te rekenen aan deze grondexploitatie. Toevoegingen aan het fonds kunnen alleen nog plaatsvinden via bestemming van het resultaat. Dit is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Bij de tMPG 2018 is besloten om tussentijdse winsten deels te bestemmen als afdracht aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen. Op basis van de gronduitgifte (uitgegeven vierkante meters) is bepaald hoe hoog de fondsafdrachten bij de Jaarrekening 2020 moeten zijn. Afdracht bovenwijkse voorzieningen Nijkerkerveen - deelplan 3a (Laakweg) De Flier Totaal
MPG 2021
Type
Totaal
GREX GREX
18.000 128.775 146.775
Pagina 42 van 51
In onderstaande tabel is per project de totaal voorziene afdracht voor bovenwijkse voorzieningen inzichtelijk gemaakt. Hierbij is een verdeling gemaakt tussen de afdrachten die reeds hebben plaatsgevonden tot 1/1/2021 en de afdrachten die in de toekomst nog moeten plaatsvinden via de (tussentijdse) resultaatsbestemming. Voor faciliterende grondexploitaties geldt overigens dat de afdrachten nog wel direct aan het fonds mogen worden toegerekend. Afdracht bovenwijkse voorzieningen Nijkerkerveen - deelplan 1a (Buntwal) - deelplan 2 (Dorp) - deelplan 3a (Laakweg) Centrumplan Nijkerkerveen Nautenaseweg Arkerpoort De Flier Spoorkamp Doornsteeg Totaal
Totaal
Afgedragen
Prognose
623.630 994.560 18.000 0 185.130 1.410.099 7.085.099 2.296.020 3.882.143 16.494.680
623.630 994.560 18.000 0 0 1.267.937 2.928.089 986.230 1.592.093 8.410.538
0 0 0 0 185.130 142.163 4.157.010 1.309.790 2.290.050 8.084.143
Strategische gronden De geheime bijlage geeft een overzicht weer van de boekwaarden en voorziene marktwaarden van de strategische gronden.
Bouwclaims In het verleden zijn met ontwikkelende partijen zogeheten bouwclaimovereenkomsten getekend. Hierbij hebben de ontwikkelende partijen grond aan de gemeente verkocht in ruil voor het recht om een bepaald aantal woningen te bouwen. De nog resterende bouwclaim per 1/1/2021 bedraagt 423,0 woningen. Een deel van de woningbouwproductie in Nijkerkerveen en fase 3 van Doornsteeg zal op basis van deze resterende bouwclaim worden gerealiseerd.
MPG 2021
Pagina 43 van 51
10. Programmabegroting De grondexploitaties hebben twee raakvlakken met de Programmabegroting, namelijk het toerekenen van interne plankosten en het toerekenen van rentekosten.
Interne plankosten Hieronder vallen zowel de interne planontwikkelingskosten (POK) als de interne kosten voor voorbereiding, toezicht en beheer (VTB). Jaarlijks wordt bepaald welke medewerkers een deel van hun werktijd besteden aan de grondexploitaties. Dit wordt per functionaris uitgedrukt als een percentage van de betreffende fulltimeequivalent (fte). Op basis van deze percentages en de daadwerkelijke salariskosten per medewerker wordt een totaalbedrag aan salariskosten bepaald dat kan worden toegerekend aan de grondexploitaties. De verdeling over de grondexploitaties van de gemeente vindt vervolgens plaats aan de hand van een tijdschrijfmodule. Naast het doorbelasten van een deel van de salariskosten wordt ook overhead toegerekend. Dit betreft een jaarlijks vast te stellen percentage van de salariskosten. Het voordeel van bovenstaande systematiek is dat het verschil tussen voorcalculatie (Programmabegroting) en nacalculatie (Jaarrekening) in het algemeen relatief klein zal zijn. Het nadeel is echter dat de relatie met de daadwerkelijke tijdsbesteding aan grondexploitatieprojecten beperkt is. Bijvoorbeeld op het moment dat in bepaalde projecten veel ontwikkelingen zijn of wanneer nieuwe grondexploitaties worden geopend.
Rentekosten Conform het BBV moeten de aan de grondexploitaties toerekenbare rentekosten worden bepaald aan de hand van het (daadwerkelijke) gewogen gemiddelde rentepercentage en de bruto boekwaarde per 1 januari van het betreffende jaar. Met name het boekwaardeverloop van de grondexploitaties kan in werkelijkheid aanzienlijk afwijken ten opzichte van de primaire raming, bijvoorbeeld op het moment dat sprake is van een groot aantal grondverkopen. Het verloop van het gewogen gemiddelde rentepercentage is over het algemeen beter in te schatten. De regelgeving betekent dat altijd sprake zal zijn van een verschil tussen voorziene toerekenbaarheid van rentekosten (Programmabegroting) en de daadwerkelijke toerekening (Jaarrekening).
MPG 2021
Pagina 44 van 51
11. Vennootschapsbelasting De gemeente Nijkerk is met ingang van 1 januari 2016 vennootschapsbelastingplichtig. Uit de inventarisatie destijds kwam naar voren dat de Vpb-plicht onder meer geldt voor het voeren van grondexploitaties. Aan belastingadviseurs du ROI is daarom gevraagd om voor deze activiteit de Vpb-druk in beeld te brengen. Dit heeft geleid tot een totale belastingdruk van ongeveer € 993.000 over de jaren 2016 t/m 2020. De Vpb komt ten laste van de Reserve Bouwgrondexploitatie en zal niet worden verwerkt in de individuele grondexploitaties. Samen met du ROI heeft de gemeente inmiddels aangifte gedaan over alle jaren tot en met 2019. Hierbij zijn grotendeels de uitgangspunten en systematiek gevolgd uit de vaststellingsovereenkomst (VSO) die de gemeente Oosterhout eind 2018 met de Belastingdienst heeft gesloten. De Belastingdienst heeft namelijk aangegeven dat andere gemeenten mogen aansluiten bij de pragmatische werkwijze uit de VSO. In 2020 heeft de Belastingdienst de aanslagen over de jaren 2016 t/m 2018 definitief opgelegd. Deze weken niet af van de door de gemeente ingediende aangiften. De aangifte ten aanzien van 2020 zal medio dit jaar worden gedaan.
MPG 2021
Pagina 45 van 51
12. Risicoanalyse De ramingen van de kosten en opbrengsten in de grondexploitaties zijn gebaseerd op reële uitgangspunten. Als gevolg van projectspecifieke of -overstijgende omstandigheden kunnen hierop afwijkingen ontstaan, zowel in negatieve als in positieve zin. Dit wordt gezien als risico. Een risico kan worden gekwantificeerd als de kans op een bepaalde gebeurtenis met een bepaald effect. De kans van optreden wordt uitgedrukt in een percentage tussen nul en honderd procent. Conform de Nota Risicomanagement zijn de volgende kansklassen gehanteerd: kleine kans (25%); middelgrote kans (50%) en grote kans (75%). Risico’s met een kans van optreden van meer dan 75% worden niet meer als risico’s gezien, maar als (bijna) zekere gebeurtenissen. Deze gebeurtenissen worden daarom als kosten geraamd en ingeboekt in de grondexploitatie. Per project zijn de risico’s geïnventariseerd en gekwantificeerd aan de hand van de kans van optreden en het maximale effect. Dit resulteert per project in een gewogen risico-effect. Veiligheidshalve zijn hierbij geen positieve risico’s meegenomen. Het gewogen risico-effect per project is vervolgens afgezet tegen het voorziene netto resultaat, hetgeen gelijk is aan de verwachte netto contante waarde minus de beoogde afdracht in het kader van bovenwijkse voorzieningen. Dit netto resultaat is feitelijk een eerste buffer om risico’s op te vangen.
Voor sommige projecten is het netto resultaat voldoende om het gewogen risico-effect volledig te kunnen dekken. Voor andere projecten resteert echter een netto risico-effect. Op totaalniveau gaat het om een bedrag van ongeveer € 650.000. Conform de Nota Risicomanagement is sprake van een zekerheidspercentage van 80%. Dit percentage is te verantwoorden aangezien risico’s nooit allemaal tegelijkertijd en/of in hun volledige omvang zullen optreden. Met inachtneming van het zekerheidspercentage resteert een risicoprofiel van ongeveer € 520.000. Dit bedrag is als benodigde weerstandscapaciteit aangemerkt. De risico’s ten aanzien van de grondexploitaties zijn afgenomen met ongeveer € 1,2 miljoen ten opzichte van de tMPG 2020. De oorzaak hiervan ligt met name bij de voortgang binnen projecten waardoor geraamde kosten en opbrengsten worden omgezet naar gerealiseerde cijfers. Ook het toevoegen van een extra jaarschijf in grondexploitatie De Flier, en daarmee een hoger voorzien netto resultaat op basis van de maximale termijn van 10 jaar, heeft een positieve invloed. De geheime bijlage geeft specifieker inzicht in de afzonderlijke risico’s van de grondexploitaties en strategische gronden.
MPG 2021
Pagina 46 van 51
13. Reserve Bouwgrondexploitatie De gemeente Nijkerk beschikt over een Reserve Bouwgrondexploitatie. Het doel van de reserve is meervoudig, namelijk het afdekken van tekorten bij negatieve grondexploitaties, het afwaarderen van strategische gronden voor zoveel de boekwaarde hoger is dan de verwachte marktwaarde en het afdekken van projectrisico’s. De reserve wordt gevoed door voordelige saldi bij het sluiten van grondexploitaties en tussentijdse winstnemingen uit grondexploitaties. In onderstaande tabel is de stand van de Reserve Bouwgrondexploitatie inzichtelijk gemaakt. Teneinde een inschatting te maken of de reserve toereikend is, is voor de komende jaren tevens het verloop van de reserve in beeld gebracht. Reserve Bouwgrondexploitatie 1. Stand per 1-1 (bruto) 2. Verliesvoorzieningen per 1-1
2020 14.432.472 1.017.000
2021 14.171.792 292.000
2022 13.100.863 163.000
2023 13.145.423 167.000
2024 13.093.993 170.000
3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.
Stand per 1-1 (netto) Mutaties verliesvoorzieningen (- = vrijval) Resultaatnemingen Onttrekkingen Dotaties Algemene Reserve Stortingen Stand per 31-12
13.415.472 -725.000 -16.572 -244.109 0 0 13.879.792
13.879.792 -129.000 -580.810 -490.118 0 0 12.937.863
12.937.863 4.000 304.560 -260.000 0 0 12.978.423
12.978.423 3.000 208.570 -260.000 0 0 12.923.993
12.923.993 3.000 0 -260.000 0 0 12.660.993
Weerstandsvermogen A Aanwezige weerstandscapaciteit per 1-1 B Benodigde weerstandscapaciteit C Resultaat weerstandsvermogen D Ratio weerstandsvermogen
2020 13.415.472 1.697.000 11.718.472 7,91
2021 13.879.792 520.000 13.359.792 26,69
2022 12.937.863 501.000 12.436.863 25,82
2023 12.978.423 501.000 12.477.423 25,91
2024 12.923.993 501.000 12.422.993 25,80
Toelichting Reserve Bouwgrondexploitatie 1. Dit is de bruto stand per 1 januari van de genoemde jaren exclusief de reeds getroffen verliesvoorzieningen. 2. Dit zijn de reeds getroffen verliesvoorzieningen per 1 januari en in opvolgende jaren gesaldeerd met de mutaties van het negatief resultaat onder 4. 3. Dit is de netto stand per 1 januari van de genoemde jaren inclusief de reeds getroffen verliesvoorzieningen. 4. Dit zijn de mutaties in de verliesvoorzieningen. In 2020 betreft het per saldo een vrijval van € 725.000. Bij de mutaties vanaf 2020 gaat het enerzijds om prijspeilaanpassingen. Onder gelijkblijvende omstandigheden neemt de netto contante waarde namelijk elk jaar toe met de disconteringsvoet van 2,0%. Anderzijds is sprake van het afsluiten van grondexploitatie Centrumplan Nijkerkerveen waarbij het negatieve resultaat ten laste van de voorziening wordt gebracht. In onderstaande tabel zijn de diverse mutaties verwerkt. Mutaties negatief resultaat Nijkerkerveen deelplan 1b (De Bunt) Centrumplan Nijkerkerveen Westkadijk 2015 Doornsteeg (FAC-deel) Totaal
MPG 2021
2020 -156.000 132.000 -861.000 160.000 -725.000
2021 0 -132.000 0 3.000 -129.000
2022 0 0 0 4.000 4.000
2023 0 0 0 3.000 3.000
2024 0 0 0 3.000 3.000
Pagina 47 van 51
5. Dit zijn de resultaatnemingen. In 2020 komen de (tussentijdse) winst- en verliesnemingen in totaal uit op € 16.572 negatief. Vanaf 2021 gaat het telkens om een netto resultaat, ofwel de voorziene eindwaarde van de grondexploitatie minus de fondsafdracht die nog moet plaatsvinden in het kader van bovenwijkse voorzieningen. Als gevolg van verplichte tussentijdse winstnemingen zal de resultaatneming bij positieve grondexploitaties in de praktijk gefaseerd plaatsvinden. Dit is echter niet verwerkt in onderstaande tabel omdat de tussentijdse winsten afhankelijk zijn van de Percentage of Completion per project en deze pas bij iedere jaarrekening met voldoende zekerheid is vast te stellen. Resultaatnemingen Nijkerkerveen deelplan 1a (Buntwal) Nijkerkerveen deelplan 1b Nijkerkerveen deelplan 2 (Dorp) Nijkerkerveen deelplan 3a (Laakweg) Centrumplan Nijkerkerveen Nautenaseweg Arkerpoort De Flier Westkadijk 2015 Spoorkamp Doornsteeg fase 1 (GREX-deel) Doornsteeg fase 1 (FAC-deel) DPOI Volkstuinen (GREX-deel) DPOI Volkstuinen (FAC-deel) Doornsteeg fase 2 (GREX-deel) Doornsteeg fase 2 (FAC-deel) DPOI Fietstunnels (GREX-deel) DPOI Fietstunnels (FAC-deel) Doornsteeg fase 3 (GREX-deel) Afsluiting Doornsteeg fase 3 (FAC-deel) Afsluiting DPOI Geluidswal (GREX-deel) Afsluiting DPOI Geluidswal (FAC-deel) Totaal
2020 326.000 -147.863 137.000 362.000
2021 133.171
2022
2023
2024
18.867 85.502 -134.938 916.945
22.000 110.000 -729.912 108.000
285.693
16.721 -681.267
-162.586 -41.211 -1.409.221 2.283.460 -926.619 -655.995
-16.572
-580.810
304.560
208.570
0
6. Dit zijn de onttrekkingen die worden gedaan aan de Reserve Bouwgrondexploitatie. In 2020 gaat het om een bedrag van ongeveer € 245.000, onder meer ten behoeve van de voorlopige aangifte Vpb en voorbereidingskosten voor Middelaar-Oost. Verder is vanuit de tussentijdse winstnemingen een bedrag van € 146.775 bestemd als afdracht aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen. Dit bedrag is bepaald naar rato van gronduitgifte binnen de grondexploitaties. Voor Middelaar-Oost is besloten om een maximaal bedrag van € 200.000 aan voorbereidingskosten ten laste van de reserve te brengen. Het uitgangspunt is dat de voorbereidingskosten binnen 5 jaar worden ingebracht in een grondexploitatie of kostenverhaal van toepassing is. In dit geval is er geen effect op de reserve. Veiligheidshalve is echter geen correctie opgenomen voor de tot dusver gemaakte kosten. Onttrekkingen Acquisitie en promotie Renteresultaat Afdracht BoVo Aanslag Vpb Onderzoek sportvoorzieningen Luxool Voorbereidingskosten Middelaar-Oost Tijdelijke huisvesting Spoorkamp II Totaal
MPG 2021
2020 -60.000
2021 -60.000
2022 -60.000
2023 -60.000
2024 -60.000
-146.775 -15.143 -7.382 -14.809
-200.000 -42.618
-200.000
-200.000
-200.000
-260.000
-260.000
-260.000
-244.109
-187.500 -490.118
Pagina 48 van 51
7. Dit betreffen de dotaties aan de Algemene Reserve. 8. Dit zijn de stortingen die worden gedaan in de Reserve Bouwgrondexploitatie. 9. Dit is de stand per 31 december van de genoemde jaren. Toelichting Weerstandsvermogen A. De aanwezige weerstandscapaciteit is het vermogen dat aanwezig is om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. De aanwezige weerstandscapaciteit is gelijk aan het vrij besteedbare deel van de Reserve Bouwgrondexploitatie per 1 januari van de genoemde jaren. B. De benodigde weerstandscapaciteit is het vermogen dat aanwezig dient te zijn om de niet-begrote financiële tegenvallers af te dekken. De benodigde weerstandscapaciteit is gelijk aan het berekende risicoprofiel van de grondexploitaties en strategische gronden. C. Het resultaat weerstandsvermogen betreft het saldo van het vrij besteedbare deel van de reserve minus het risicoprofiel. D. De ratio van het weerstandsvermogen maakt inzichtelijk in hoeverre de Reserve Bouwgrondexploitatie in staat is om financiële tegenvallers af te dekken. De ratio is gelijk aan het quotiënt van de aanwezige weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit. Conclusie Uit de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit blijkt dat de Reserve Bouwgrondexploitatie bij gelijkblijvende uitgangspunten toereikend is om het risicoprofiel af te dekken. Per 1 januari 2021 is namelijk sprake van een ratio van 26,69.
Dit komt overeen met de kwalificatie uitstekend. Het is de verwachting dat de ratio de komende jaren rond de 26,00 blijft liggen. Door de gemeenteraad is geen bovengrens voor de reserve vastgesteld. Dit betekent dat vrij besteedbare middelen niet automatisch naar de Algemene Reserve vloeien. Onttrekking van middelen kan alleen plaatsvinden op basis van besluitvorming door de gemeenteraad. Periodiek zal daarom worden onderzocht of en – zo ja – in welke mate vrij besteedbare middelen naar de Algemene Reserve kunnen vloeien.
MPG 2021
Pagina 49 van 51
14. Conclusies & Besluiten De MeerjarenPrognose Grondbedrijf (MPG) 2021 vormt een actualisatie van alle door de gemeenteraad vastgestelde grondexploitaties en de voorraad aan strategische gronden. De actualisatie van de exploitaties betreft met name een aanpassing van budgetten (op basis van actuele inzichten) en uitgiftetempo (op basis van marktontwikkelingen). In 2020 zijn meerdere projecten afgerond, namelijk Nijkerkerveen, deelplan 1b (De Bunt), Westkadijk 2015 en Volkstuinen Doornsteeg. Hierdoor kunnen de bijbehorende grondexploitaties met terugwerkende kracht per 31 december 2020 worden afgesloten met een negatieve eindwaarde van in totaal € 1.081.572. Ook stelt het BBV gemeenten verplicht om op basis van de PoC-methode (Percentage of Completion) tussentijdse winsten te nemen bij grondexploitaties met een voorzien positief resultaat. In 2020 betreft het een totaalbedrag van ongeveer € 1,1 miljoen. Op portefeuilleniveau is sprake van een positief resultaat van circa € 11,3 miljoen op netto contante waarde. Ten opzichte van de tMPG 2020 gaat het om een verbetering van het resultaat met ongeveer € 3,6 miljoen. Daarbij is binnen de portefeuille sprake van enkele mutaties.
In de eerste plaats gaat het om het afsluiten van negatieve grondexploitaties Nijkerkerveen, deelplan 1b (De Bunt), Westkadijk 2015 en Volkstuinen Doornsteeg, alsmede het openen van grondexploitatie Nautenaseweg. In de tweede plaats betreft het de verwerking van de tussentijdse winstnemingen. Ten slotte gaat het om een positieve bijstelling van het voorziene resultaat op De Flier. Dit heeft te maken met de maximale termijn van 10 jaar voor de waardering van de grondexploitatie (conform BBV). Bij de herziening vallen meer opbrengsten binnen deze maximale termijn (de jaarschijf 2030 wordt nu ook meegenomen in de waardering). Met dit MPG wordt de gemeenteraad voorgesteld om per 1 januari 2021 de gronden ten aanzien van fase 2 van Spoorkamp uit de grondexploitatie te halen. Dit met uitzondering van het zwembad. De achterliggende reden is dat in verband met het realiseren van tijdelijke huisvesting de komende 10 jaar geen bedrijfskavels in fase 2 zullen worden uitgegeven. Met de administratieve wijziging is de grondexploitatie beter beheersbaar, in hogere mate betrouwbaar en wordt aangesloten op de maximale exploitatietermijn van 10 jaar (conform BBV). Na de wijziging resteert een grondexploitatie met een voorzien positief resultaat van ongeveer € 1,6 miljoen op eindwaarde.
De boekwaarde op de grond van fase 2 wordt verantwoord onder de voorraad strategische gronden (nog in exploitatie te nemen gronden). Op het moment dat uitgifte in fase 2 aan zet is, zal de gemeenteraad worden voorgelegd om opnieuw een grondexploitatie voor fase 2 te openen. Met ingang van 1 januari 2016 is het niet meer toegestaan om een (jaarlijkse) fondsafdracht te doen vanuit een actieve grondexploitatie ten aanzien van bovenwijkse voorzieningen die niet direct zijn toe te rekenen aan deze grondexploitatie. Bij de tMPG 2018 is daarom besloten om tussentijdse winsten deels te bestemmen als afdracht aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen. Op basis van de gronduitgifte (uitgegeven vierkante meters) in 2020 is bepaald hoe hoog de fondsafdrachten bij de Jaarrekening 2021 moeten zijn. Dit komt neer op een totaalbedrag van € 146.775. Conform huidige prognose zal in de toekomst nog een bedrag van circa € 8,1 miljoen moeten worden afgedragen. Op het gebied van de verliesvoorzieningen valt bij de MPG 2021 per saldo een verliesvoorziening vrij van ongeveer € 770.000. Dit is onder meer te relateren aan het afsluiten van projecten Nijkerkerveen, deelplan 1b (De Bunt) en Westkadijk 2015. Verder is sprake van een verschuiving binnen project Doornsteeg door een kleine verschuiving van budgetten.
Als gevolg van deze wijziging is het resultaat van het faciliterende deel van het project enigszins negatiever geworden. MPG 2021
Pagina 50 van 51
De geactualiseerde risicoanalyse resulteert in een risicoprofiel van € 520.000. Dit betreft een afname ten opzichte van de tMPG 2020 met ongeveer € 1,2 miljoen. De afname is onder meer het gevolg van de voortgang van projecten (realisatie van kosten en opbrengsten) en het verbeterde projectresultaat van De Flier. Projectresultaten worden immers als eerste risicobuffer aangemerkt. De geheime bijlage geeft inzicht in de kwantificering van het risicoprofiel. Het risicoprofiel van € 520.000 is aangemerkt als benodigde weerstandscapaciteit. Bij gelijkblijvende uitgangspunten is de Reserve Bouwgrondexploitatie ruimschoots toereikend om dit risicoprofiel af te dekken. Per 1 januari 2021 is namelijk sprake van een 26,69. Dit komt overeen met de kwalificatie uitstekend. Het is de verwachting dat de ratio de komende jaren rond de 26,00 blijft liggen, hoewel tussentijdse winstnemingen nog positief van invloed zullen zijn. Onttrekking van middelen uit de Reserve Bouwgrondexploitatie kan alleen plaatsvinden op basis van besluitvorming door de gemeenteraad. Zo is bij de Voorjaarsnota 2019 besloten tot een dotatie aan de Algemene Reserve van € 9,25 miljoen. Als gevolg van de mutaties bij de MPG 2021 zijn de vrij besteedbare middelen binnen de Reserve Bouwgrondexploitatie ongeveer € 13,4 miljoen per 1 januari 2021.
Dit ligt boven het bepaalde minimum van € 10 miljoen als ‘strategische buffer’, een bedrag dat moet worden opgevat als algemene buffer voor nog te maken bestuurlijke keuzes en ontwikkelingen die van invloed zijn op de financiën van het Grondbedrijf. Periodiek zal daarom worden onderzocht of en – zo ja – in welke mate vrij besteedbare middelen naar de Algemene Reserve kunnen vloeien.
Besluiten 1. 2. 3.
Vast te stellen de MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2021, behorende bij de Jaarrekening 2020; In te stemmen met het tegen boekwaarde overhevelen van de gronden in Spoorkamp fase 2 naar de materiele vaste activa (MVA, strategische gronden) per 1 januari 2021; De door het college opgelegde geheimhouding ten aanzien van de bijlage bij de MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2021 te bekrachtigen, zoals bedoeld in artikel 25, derde lid, van de Gemeentewet, en te laten voortduren totdat alle in deze bijlage genoemde grondcomplexen zijn ontwikkeld.
MPG 2021
Pagina 51 van 51