2021-029 Jaarstukken 2020 - bijlage MeerjarenPrognose Grondbedrijf (MPG) 2021.pdf
Tekst van het document
MEERJARENPROGNOSE GRONDBEDRIJF 2021
MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2021 bij Jaarrekening 2020
datum 22/04/2021
status definitieve versie
portefeuillehouder W. Oosterwijk
behandeld door P. de Bruijn M. Langerak
Voorblad: De Bloesemgaarde in Doornsteeg
MPG 2021
Pagina 2 van 51
Inhoudsopgave 1.
Inleiding ............................................................................................................................... 4
2.
Systematiek .......................................................................................................................... 5
3.
Marktontwikkelingen............................................................................................................ 7
4.
Rekenparameters ............................................................................................................... 10
5.
Grondexploitaties ............................................................................................................... 12 Nijkerkerveen ........................................................................................................................ 13 5.1.1 Deelplan 1a (Buntwal) ........................................................................................................... 14 5.1.2 Deelplan 2 (Dorp) .................................................................................................................. 15 5.1.3 Deelplan 3a (Laakweg) .......................................................................................................... 16 Centrumplan Nijkerkerveen .................................................................................................. 17 Nautenaseweg ....................................................................................................................... 19 Arkerpoort ............................................................................................................................. 21 De Flier .................................................................................................................................. 23 Spoorkamp ............................................................................................................................ 26
6.
Doornsteeg ......................................................................................................................... 29 Doornsteeg: fase 1 ................................................................................................................ 30 Doornsteeg: fase 2 ................................................................................................................ 31 Doornsteeg: fase 3 ................................................................................................................ 33 Deelplanoverstijgende investeringen.................................................................................... 34 Doornsteeg op totaalniveau .................................................................................................. 36
7.
Strategische gronden .......................................................................................................... 37 Nijkerkerveen deelplan 2 (Landelijk) ..................................................................................... 37 Nijkerkerveen deelplan 3 ...................................................................................................... 37 Overige gronden .................................................................................................................... 37
8.
Private projecten ................................................................................................................ 38
9.
Projectresultaten ................................................................................................................ 41
10. Programmabegroting .......................................................................................................... 44 11. Vennootschapsbelasting ..................................................................................................... 45 12. Risicoanalyse ...................................................................................................................... 46 13. Reserve Bouwgrondexploitatie............................................................................................ 47 14. Conclusies & Besluiten ........................................................................................................ 50
MPG 2021
Pagina 3 van 51
1. Inleiding Voor u ligt de MeerjarenPrognose Grondbedrijf (MPG) 2021. Hierin wordt de gemeenteraad integraal geïnformeerd over de financiële stand van zaken en ontwikkelingen van de projecten binnen het Grondbedrijf. Op basis van inzicht in het programma, de financiën en de risico’s is het mogelijk om efficiënte keuzes te maken voor de toekomst. De MeerjarenPrognose Grondbedrijf wordt tweemaal per jaar opgesteld. De jaarlijks verplichte herziening wordt aangeboden bij de Jaarrekening. Daarnaast biedt de gemeente Nijkerk met de tMPG een tussentijds inzicht bij de Programmabegroting. De MPG 2021 geeft de stand van zaken weer per 1 januari 2021 waarbij de resultaten worden vergeleken met die van de tussentijdse rapportage uit 2020 (tMPG 2020).
Leeswijzer In de MPG 2021 komen de volgende zaken aan bod: Systematiek. In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de systematiek van de MPG, waaronder de berekeningsmethodiek en het type projecten. Ontwikkelingen vakgebied. In hoofdstuk 3 worden belangrijke ontwikkelingen binnen het vakgebied toegelicht, zoals wijzigingen in wet- en regelgeving. Marktontwikkelingen. In hoofdstuk 4 worden de huidige marktomstandigheden belicht alsmede de effecten daarvan op de grondexploitaties. Rekenparameters. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de rekenparameters die in de grondexploitaties worden gehanteerd. Grondexploitaties. In hoofdstuk 6 worden de vastgestelde grondexploitaties toegelicht en worden de actualisaties inzichtelijk gemaakt. Doornsteeg. In hoofdstuk 7 staat project Doornsteeg centraal waarbinnen sprake is van zowel een actief als een faciliterend grondbeleid. Strategische gronden. In hoofdstuk 8 worden de gronden toegelicht die door de gemeente nog niet in exploitatie zijn genomen. Private projecten. In hoofdstuk 9 staan enkele private projecten centraal die gezien de omvang relevant zijn voor het (programmatische) totaalbeeld. Projectresultaten. In hoofdstuk 10 wordt een overzichtelijke samenvatting van de projecten gegeven. Programmabegroting. In hoofdstuk 11 wordt ingegaan op de raakvlakken tussen de projecten binnen het Grondbedrijf en de Programmabegroting.
Vennootschapsbelasting. In hoofdstuk 12 staat de reikwijdte van de Vpb-plicht voor het Grondbedrijf centraal. Risicoanalyse. In hoofdstuk 13 wordt ingegaan op de uitgevoerde risicoanalyse, de hierbij benoemde risico’s en het bijbehorende risicoprofiel. Reserve Bouwgrondexploitatie. In hoofdstuk 14 wordt ingegaan op het benodigde weerstandsvermogen en het verloop van de Reserve Grondbedrijf. Conclusies & Besluiten. In hoofdstuk 15 worden de conclusies van de MPG 2020 op hoofdlijnen toegelicht.
MPG 2021
Pagina 4 van 51
2. Systematiek Aanpak De grondexploitaties zijn voor het laatst geactualiseerd met de tMPG 2020. Het proces om te komen tot geactualiseerde grondexploitaties heeft in enkele stappen plaatsgevonden. In de eerste plaats worden de uitgangspunten voor de actualisatie bepaald aan de hand van vier belangrijke P’s: Programma. Indien noodzakelijk wordt het beoogde programma voor woningbouw en bedrijvenlocaties aangepast aan de gewijzigde marktbehoefte. Voor de onderbouwing van de marktvraag dienen actuele behoefteramingen voorhanden te zijn. Planning. Voor een realistische planning van de gronduitgifte wordt onder meer aangesloten bij de realisatiecijfers van de grondverkopen over de afgelopen jaren. Ook worden contractuele afspraken en marktontwikkelingen in acht genomen. Op portefeuilleniveau is het van belang dat geen onrealistische pieken in de afzet ontstaan. Prijzen. Voor zover prijzen nog niet zijn vastgelegd in overeenkomsten worden gehanteerde grondprijzen op prijspeil 2021 zoveel mogelijk onderbouwd door middel van concrete grondtransactiecijfers en onafhankelijke taxaties. Parameters. Belangrijke indices binnen grondexploitaties zijn de gehanteerde inflatieparameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gemeentelijke rekenrente. Aan de hand van marktcijfers en adviesrapportages worden de inflatieparameters jaarlijks onderbouwd.
In de tweede plaats vindt de herijking plaats. In deze fase zijn de (civiele) projectleiders de belangrijkste gesprekspartners van het Grondbedrijf. De projectleiders zijn volledig op de hoogte van de stand van zaken in het project, pikken in overleggen signalen vanuit de markt op en zijn verantwoordelijk voor het gehele project. Op basis van het cijfermatige vergelijk is met de (civiele) projectleiders besproken of budgetten naar boven of naar beneden moeten worden bijgesteld. Hierbij staan ook aanpassingen in de fasering van kosten en opbrengsten centraal.
Rekensystematiek De exploitaties zijn doorgerekend met toepassing van de zogenaamde Dynamische Eindwaarde Methode. Hierbij wordt rekening gehouden met rente en inflatieparameters voor kosten- en opbrengstenstijging gedurende de voorziene looptijd van het project. In de berekening van de Dynamische Eindwaarde Methode komt een aantal begrippen voor, te weten de nominale waarde, eindwaarde en netto contante waarde. Onder nominale waarde wordt verstaan het saldo van kosten en opbrengsten zoals deze bekend zijn op het moment dat het kasstroomoverzicht wordt opgesteld. In de nominale waarden worden renteen indexatie-effecten niet verdisconteerd. Onder eindwaarde wordt verstaan het saldo dat ontstaat op het einde van de looptijd van het project, dus wanneer de vermoedelijke einddatum is bereikt. In dit resultaat zijn de invloeden van rente en inflatie wel verwerkt. De eindwaarde is letterlijk de waarde van een project op de voorziene einddatum. Onder netto contante waarde wordt verstaan het saldo dat ontstaat wanneer het saldo op eindwaarde wordt teruggerekend naar de prijspeildatum. Op deze wijze worden de projecten, ondanks verschillende looptijden, onderling vergelijkbaar. Daarnaast geeft de netto contante waarde de waarde van het project per heden weer. Om deze reden is dit de meest gebruikte vorm om het projectresultaat weer te geven.
Immers, de netto contante waarde is de enige vorm van projectresultaat die niet alleen projecten onderling vergelijkbaar maakt maar ook aansluit op de geldwaarde van vandaag. MPG 2021
Pagina 5 van 51
Vergelijking resultaten In de MPG 2021 worden de resultaten vergeleken met de resultaten in de tMPG 2020. Onderstaand wordt kort toegelicht hoe de vergelijkingstabel moet worden gelezen. De begrippen van de rekensystematiek komen hierbij terug. Het nominale resultaat en het eindwaarderesultaat worden vergeleken met het nominale resultaat en het eindwaarderesultaat van de tMPG 2020. De netto contante waarde, ofwel de huidige waarde van de projecten, wordt niet rechtstreeks vergeleken met het resultaat op netto contante waarde in de tMPG 2020. Het resultaat wordt namelijk eerst vergelijkbaar gemaakt door de prijspeildatum te verschuiven naar 1 januari 2021. Hierbij wordt feitelijk het resultaat in de tMPG 2020 vermenigvuldigd met eenmaal de disconteringsvoet (op basis van 1 jaar verschuiving van het prijspeil). Indien binnen een grondexploitatie tussentijdse winsten zijn genomen, dan zijn deze volledigheidshalve ook in de vergelijkingstabel opgenomen.
Type projecten Binnen de MPG worden vier soorten projecten onderscheiden. Grondexploitaties Als eerste categorie worden de Bouwgronden In Exploitatie (BIE) weergegeven als aparte projectbladen. Een BIE is een grondexploitatie in uitvoering. Hierbij zijn de ruimtelijke kaders bekend en is de grondexploitatie door de gemeenteraad vastgesteld. Per project wordt ingegaan op de geactualiseerde en herijkte versie van de grondexploitatie. Gemengde projecten Als tweede categorie worden de gemengde projecten benoemd, waarbij het project zich kenmerkt door zowel een actief als faciliterend grondbeleid. Conform het BBV dienen dergelijke projecten administratief te worden opgeknipt. Teneinde het totaaloverzicht te bewaken, worden gemengde projecten als aparte categorie gepresenteerd. Strategische gronden Als derde categorie worden de strategische gronden onder de MVA (materiële vaste activa) behandeld. Voor de strategische gronden zijn nog geen ruimtelijke kaders en een grondexploitatie vastgesteld. Per project is een toelichting gegeven op de huidige stand van zaken. Private projecten Als vierde categorie wordt een aantal private projecten behandeld. Deze projecten betreffen geen vastgestelde gemeentelijke grondexploitatie omdat de gemeente geen te ontwikkelen gronden in bezit heeft.
In de regel maakt de gemeente wel afspraken met de initiatiefnemer over het verhalen van de gemeentelijke (plan)kosten ten behoeve van het beoogde bouwplan. In dit geval kan sprake zijn van een faciliterende grondexploitatie.
Geheime bijlage Bij de MPG 2021 is een geheime bijlage toegevoegd. In deze bijlage wordt relevante projectinformatie weergegeven waarvan openbaarheid schadelijk zou kunnen zijn voor de (onderhandelings)positie van de gemeente. Het gaat hierbij met name om informatie over cashflows, budgetten en risico’s.
MPG 2021
Pagina 6 van 51
3. Marktontwikkelingen Marktsituatie en vooruitzicht In de periode 2014 tot 2020 is de algehele economische tendens te beschrijven als een opgaande lijn. Als gevolg van de coronapandemie is deze trend in 2020 echter doorbroken. Volgens cijfers van het CBS is de omvang van de Nederlandse economie in 2020 met gemiddeld 4,1% gekrompen. De onderlinge samenhang tussen de conjunctuur en de vastgoedmarkten is complex. Ondanks de coronapandemie zijn de woningprijzen in 2020 verder gestegen. Ook nam het aantal vergunde nieuwbouwwoningen in 2020 toe tot bijna 60.000, ongeveer 14% meer dan in 2019. Speerpunt van het rijksbeleid is het verhogen van de productie naar minimaal 75.000 nieuwbouwwoningen in de periode tot 2025. Desalniettemin is het de verwachting dat dit jaar minder nieuwbouwwoningen te koop worden gezet in vergelijking met 2020 en dat de druk op de woningmarkt zal toenemen. Zo stelt de NVM dat de bouwsector laat-cyclisch is, wat betekent dat de effecten van de coronapandemie pas later voelbaar zijn. Zo lijkt de ontwikkelsnelheid en snelheid van besluitvorming achteruit te gaan. Dit komt de bouwproductie niet ten goede.
Woningprijzen In de crisisperiode 2008-2013 komt de gemiddelde prijsdaling van een woning in Nederland neer op 19,5%. In 2014 was voor het eerst sinds de crisis sprake van een toegenomen woningwaarde. Hierna heeft het verdere herstel van de economie voor een positieve stemming op de vastgoedmarkt gezorgd. In het 4e kwartaal 2020 kwam de prijs van een bestaande woning uit op een recordniveau van € 365.000 (NVM). Dat is 11,6% meer dan een jaar eerder. De gemiddelde prijs van een verkochte nieuwbouwwoning steeg in 2020 met 9% tot € 421.000 (NVM). Een nieuwbouwwoning is duurder dan een gemiddelde woning in de bestaande bouw, mede als gevolg van de hogere kwaliteit, hogere grond- en bouwkosten en een stapeling van overheidsambities. Op basis van verkoopcijfers van de NVM heeft de coronapandemie geen negatief effect gehad op de woningmarkt. De prijs van de gemiddeld verkochte bestaande woning in het tweede kwartaal van 2020 bedraagt € 335.000. Dat is 8,8% meer dan een jaar geleden. Daarbij zijn meer woningen boven de vraagprijs verkocht dan ooit is geregistreerd: 52% van alle woningen werd voor meer verkocht dan dat ervoor gevraagd werd. Het aantal transacties steeg ten opzichte van het eerste kwartaal maar daalde licht in vergelijking met het jaar ervoor. Ook de behoefte aan nieuwbouwwoningen blijft groot.
De prijs van de gemiddeld verkochte nieuwbouwwoning is in het tweede kwartaal van 2020 toegenomen tot € 401.000. Verder is het de verwachting dat de huizenprijzen in 2021 en 2022 worden opgestuwd door het woningtekort en de lage rente. De Rabobank verwacht voor dit jaar een stijging van 8%. Regionale context In onderstaande grafiek is ingezoomd op de regionale context van de prijsontwikkeling van bestaande woningen in de afgelopen jaren. De gemiddelde prijsontwikkeling in Nederland is hierin afgezet tegen de gemiddelde prijsontwikkeling in de provincies Gelderland en Utrecht. Hieruit valt te concluderen dat de prijsdaling in de provincie Gelderland in de crisisjaren iets hoger uitvalt dan in Nederland. En in de afgelopen jaren van herstel is de prijsontwikkeling minder sterk geweest dan op nationaal niveau, met uitzondering van 2020. Voor de provincie Utrecht geldt over het algemeen een omgekeerd beeld en is de prijsontwikkeling positiever dan het Nederlandse gemiddelde.
MPG 2021
Pagina 7 van 51
10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0%
Nederland
0,0%
Gelderland
-2,0%
Utrecht
-4,0% -6,0% -8,0% 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Woningbouwproductie Sinds 2009 is de woningbouwproductie in Nederland dramatisch gestagneerd. Van ongeveer 83.000 woningen in 2009 is de productie in enkele jaren tijd tot een historisch dieptepunt gedaald in 2014. In dat jaar zijn volgens het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) ongeveer 45.000 woningen gebouwd. In de jaren hierna is het aantal nieuwgebouwde woningen opgelopen, tot een niveau van ongeveer 70.000 woningen in de afgelopen jaren. In 2020 zijn ruim 69.000 nieuwbouwwoningen opgeleverd (CBS), wat neerkomt op een daling van circa 3% ten opzichte van 2019. Door gebrek aan nieuwbouw kampt Nederland met een aanzienlijk en oplopend woningtekort. Dat betekent dat niet alle woonwensen vervuld kunnen worden op die plekken waar het aanbod achterblijft. Volgens de raming van Primos stijgt het tekort tot 419.000 woningen in 2025. Om het oplopende tekort terug te dringen, moeten er jaarlijks zo’n 90.000 woningen bijkomen (ministerie van BZK).
Overige vastgoedmarkten De commerciële vastgoedmarkt in Nederland is vorig jaar ondanks de coronapandemie redelijk overeind gebleven. Dit was mede te danken aan de uitgebreide steunpakketten van de overheid. Zo slaagde de winkelmarkt erin om het transactievolume op peil te houden. Ook de bedrijfsruimtemarkt wist zich goed staande te houden, onder meer dankzij de grote vraag naar distributiecentra. De kantorenmarkt had wel te maken met een teruglopende vraag. De vraag naar kantoorruimte in Nederland is in 2020 onder druk komen te staan (NVM Business), Dit werd niet alleen veroorzaakt door een toename van het thuiswerken, maar ook door de economische krimp. In de markt was sprake van een daling van circa 25% van het transactievolume in vergelijking tot 2019. In totaal is ruim 1 miljoen m² kantoorruimte verhuurd en verkocht in 2020. Daarmee lag de opname circa 22% lager dan een jaar eerder. Als gevolg van de beperkte vraag, ging het direct beschikbate aanbod nauwelijks omlaag. Eind 2020 stond ongeveer 5,2 miljoen m² te huur of te koop, wat overeenkomt met 11,5% van de totale voorraad. Ultimo 2019 was het aanbod nog € 5,5 miljoen m².
Weliswaar is naar schatting zo’n 400.000 m² kantoorruimte aan de voorraad onttrokken teneinde plaats te maken voor onder meer woningbouw, maar daar stond tegenover dat er door vertrek van bedrijven en het opheffen van arbeidsplaatsen ook meer grote oppervlakten aan de markt kwamen. Op het vlak van de huurprijzen was merkbaar dat de prijsniveaus landelijk vrijwel gelijk bleven. De Nederlandse winkelmarkt werd in 2020 hard geraakt door de coronapandemie en de beperkende overheidsmaatregelen die daaruit volgden (NVM Business). Winkels die ‘niet-essentiële’ producten verkopen, werden geconfronteerd met een gedwongen winkelsluiting. De stijging van de onlineverkopen kon de weggevallen omzet uit de fysieke winkels niet compenseren. Ondanks het feit dat veel winkels de inkomsten sterk zagen teruglopen en in veel van deze winkels de marges onder druk stonden, viel qua verhuren en MPG 2021
Pagina 8 van 51
verkopen de schade mee. Zo werd op de vrije markt bijna evenveel winkelruimte opgenomen als in 2019. Het totaal aantal beschikbare meters daalde in 2020 van 2,1 miljoen m² naar ongeveer 1,9 miljoen m². Daarbij daalde de winkelleegstand van 8,1% naar 7,6%. Wat daarbij hielp, waren de steunmaatregelen van de overheid en het onttrekken van winkelruimte aan de voorraad met het doel deze een andere bestemming te geven. Op veel locaties kwamen vorig jaar de huurprijzen van winkels verder onder druk te staan. Vooral op de drukste winkellocaties was door de forse afname van het aantal passanten sprake van een daling. Ondanks de coronapandemie wist de bedrijfsruimtemarkt goed overeind te blijven. De opname van productieen opslagruimten was weliswaar iets lager dan in 2019, maar daar stond tegenover dat het aantal huur- en kooptransacties een lichte stijging liet zien (NVM Business). In totaal werd ruim 6,5 miljoen m² bedrijfsruimte verhuurd en verkocht, een afname van ongeveer 8,5% ten opzichte van 2019. Dat de afzet zich vorig jaar op een behoorlijk peil kon handhaven, was mede te danken aan de online bestedingen. Dit had een gunstig effect op de vraag naar distributiecentra en grootschalige opslagruimten.
Een tegenvaller was dat het totale aanbod van leegstaande bedrijfspanden vorig jaar voor de tweede keer op rij een stijging liet zien, en wel met 2% tot ongeveer 12 miljoen m² eind 2020. De stijging van het aanbod werd onder meer veroorzaakt door een flinke toename van het aantal nog te verhuren distributiecentra. De huurprijzen van bedrijfsruimte, die al sinds 2014 een stijgende lijn vertonen, gingen ook in 2020 omhoog. Landelijk gezien werd een kleine stijging van ongeveer 4% gerealiseerd. De hierboven opgenomen marktcijfers schetsen een algemeen beeld over 2020. Het is nog onduidelijk hoe de cijfers zich de komende jaren ontwikkelen. De coronapandemie kan immers ook voor de langere termijn structurele gevolgen hebben voor de commerciële vastgoedmarkten. Enkele voorbeelden: Minder vraag naar kantoor- en bedrijfsruimte doordat ondernemingen investeringsbeslissingen uitstellen en eerder inzetten op herorganisatie dan op herhuisvesting. Minder vraag naar kantoorruimte door de groei van het thuiswerken. Minder vraag naar bedrijfsruimte als gevolg van een lagere economische groei of krimp. Daarentegen profiteert het logistieke vastgoed wel nog steeds van de groei van het online shoppen. Een afname van het aantal fysieke winkels door de groei van het online shoppen.
Als gevolg van diverse ontwikkelingen is het mogelijk dat huurprijzen dalen, de vraag naar nieuwbouwkavels afneemt en de leegstand toeneemt. Voor de gemeente kan dit bijvoorbeeld van invloed zijn op de uitgifte van kavels op De Flier en Spoorkamp.
MPG 2021
Pagina 9 van 51
4. Rekenparameters Kostenstijging Bij grondexploitatieberekeningen moet doorgaans over vele jaren in de toekomst een inschatting worden gemaakt van de kasstromen. Hierbij speelt het effect van inflatie waardoor het gemiddelde prijsniveau stijgt. Het is mogelijk om per kostensoort een aparte index in de grondexploitatie op te nemen. Voor de verwerving van grond en opstallen kan worden aangesloten bij de index voor bestaande koopwoningen (Bron: CBS/Kadaster). In 2020 was voor de provincie Gelderland sprake van een waardestijging van 8,1%. Voor het bouw- en woonrijp maken zijn indices beschikbaar voor grond-, weg- en waterbouw (GWW). Het CBS rapporteerde in 2020 over een stijging van 0,4%. Volgens Bouwkostenkompas stegen de kosten in 2020 met 2,6%. De ontwikkeling van de GWW-kosten laat een minder sterke groei zien dan in 2019. Dit valt deels te verklaren door de PFAS- en stikstofproblematiek. Adviesbureau Metafoor verwacht in 2021 een stagnatie van de GWW-kosten. Stadkwadraat verwacht daarentegen een lichte stijging van 1% tot 2%. Voor de plankosten kan de index cao-lonen voor de sector overheid (Bron: CBS) worden gehanteerd. In 2020 zijn de betreffende cao-lonen met ongeveer 3,4% gestegen. Metafoor verwacht voor 2021 een stijging van de plankosten tussen 1% en 3%.
Gelet op de onzekerheid in de ontwikkeling van de diverse indices, is het aanbevelenswaardig om één index voor de kosten te hanteren. Het historisch gemiddelde van de inflatie ligt op 2% per jaar. Veel gemeenten hanteren dit als percentage kostenstijging voor de komende tien jaar. Adviesbureau Metafoor verwacht in de periode 2021-2023 een gemiddelde stijging van 0% tot 3%, maar sluit voor de langere termijn (> 2023) ook aan op het langjarige gemiddelde inflatieniveau van 2%. De grondexploitaties van de gemeente Nijkerk zijn gelet op de diverse (verwachte) indexcijfers doorgerekend met een gemiddelde kostenstijging van 2,5% per jaar.
Opbrengstenstijging De opbrengstenstijging is het percentage waarmee de grondopbrengsten in de grondexploitatie jaarlijks toenemen. Hierbij kan een onderscheid worden gemaakt naar verschillende marktsectoren, zoals woningbouw, bedrijventerreinen en kantoren. Voor deze marktsectoren verwacht adviesbureau Metafoor op korte termijn een stijging tot maximaal 5% per jaar. Voor de lange termijn (> 2023) wordt aangesloten op een gemiddelde opbrengstenstijging van 2% per jaar. Vanuit het voorzichtigheidsbeginsel hanteert de gemeente een stijging van 0% per jaar, tenzij met ontwikkelende partijen contractuele afspraken zijn gemaakt over een indexering.
Rente Conform de wet- en regelgeving vanuit het BBV wordt per 1 januari 2016 de WACC gebruikt als rentetarief dat kan worden toegerekend aan de grondexploitaties. Hierbij mag aan het aandeel eigen vermogen geen rente worden toegerekend. Uitgaande van de werkelijke rentelasten in 2020 en de verhouding van het vermogen per 1 januari 2020 was voor het begrotingsjaar 2020 sprake van een WACC van 0,89%. De voorziene WACC bij de tMPG 2020 was 1,25%. De rente ten aanzien van de strategische gronden (MVA) kunnen niet worden geactiveerd en zijn ten laste van de Programmabegroting. Voor de langjarige rente is het, op basis van de leningenportefeuille van de gemeente, de verwachting dat het gemiddelde rentetarief vanaf 2021 onder de 1,00% komt te liggen. De WACC is echter ook afhankelijk van ontwikkelingen in de verhouding tussen eigen vermogen en vreemd vermogen. Daarom zijn de jaarschijven in de grondexploitaties doorgerekend met een voorziene rente van 1,00%. MPG 2021
Pagina 10 van 51
Disconteringsvoet De disconteringsvoet, ofwel de rente waarmee het exploitatieresultaat op eindwaarde contant wordt gemaakt, is conform de wet- en regelgeving vanuit het BBV gelijk aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone. Vanaf 2017 geldt derhalve een disconteringsvoet van 2,0%.
MPG 2021
Pagina 11 van 51
5. Grondexploitaties In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de projecten waarbij de gemeente een actief grondbeleid voert.
Wonen ① Nijkerkerveen ② Centrumplan Nijkerkerveen ⑥ Nautenaseweg 2 ⑦ Doornsteeg
Bedrijven ③ Arkerpoort ④ De Flier
Gemengd ⑤ Spoorkamp
Bij de resultaten worden twee tabellen gepresenteerd. In de eerste plaats het resultaat van de grondexploitatie op nominale waarde, eindwaarde en netto contante waarde. Indien van toepassing worden in de tweede tabel de tussentijdse winstnemingen en afdrachten aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen gepresenteerd. Op basis van de PoC-methode (Percentage of Completion) is het verplicht om tussentijds winst te nemen bij grondexploitaties met een voorzien positief resultaat. Daarnaast mogen afdrachten aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen enkel plaatsvinden vanuit de resultaatbestemming. Teneinde het totale resultaat inzichtelijk te houden, worden de tussentijdse winsten en de afdrachten opgeteld bij de voorziene eindwaarde van het project.
MPG 2021
Pagina 12 van 51
Nijkerkerveen
Projectbeschrijving Rondom de kern Nijkerkerveen is een uitbreiding van het aantal woningen voorzien. In dit kader heeft de gemeenteraad in 2007 de randvoorwaarden vastgesteld voor het opstellen van een stedenbouwkundige visie. Deze visie is vervolgens vertaald in een voorkeursmodel waarmee de gemeenteraad op 28 april 2011 heeft ingestemd. Het voorkeursmodel wordt gefaseerd uitgewerkt. Deelplan 1a (Buntwal), deelplan 1b (De Bunt) en deelplan 2 (Dorp) zijn inmiddels in ontwikkeling genomen of afgerond. Voor deelplan 3 is de planontwikkeling opgestart. Deelplan 2 (Landelijk) vormt het sluitstuk van de gebiedsontwikkeling. Voor de twee laatstgenoemde deelplanen worden de gemeentelijke gronden nog niet verantwoord in een grondexploitatie, maar staan deze vooralsnog als strategische gronden (MVA) op de balans. De gronden ten behoeve van de woningbouwontwikkeling zijn in onverdeeld eigendom van de gemeente en ontwikkelaar Plankenburg. Het is de intentie dat beide partijen per deelgebied tot overeenstemming komen over een gezamenlijke grondexploitatie. Voor deelplannen 1a, 1b en 2 is geen joint venture (gezamenlijke exploitatiemaatschappij) opgericht maar voert de gemeente de grondexploitatie waarbij resultaat en risico’s evenredig worden verdeeld met Plankenburg. Het ligt voor de hand om deze werkwijze voor toekomstige deelplannen te continueren.
MPG 2021
Pagina 13 van 51
5.1.1 Deelplan 1a (Buntwal) Voortgang Deelplan 1 is gelegen aan de noordrand van de kern Nijkerkerveen. Het plangebied bestaat uit twee gebieden: 1a ligt ten noorden van de Talmastraat; 1b ligt meer naar het westen, aan de andere zijde van de begraafplaats. Het programma van deelplan 1a bestaat uit 67 woningen, waarvan 12 sociale huurwoningen, en 4 woon-werkkavels. De verkoop van de woningen en kavels is succesvol verlopen. Alle woningen binnen het deelplan worden gasloos en op basis van de BENG-eisen per 1 juli 2020 gerealiseerd. Aan de kopers van de woningen is tevens de optie Nul-Op-de-Meter (NOM) voorgelegd. Alle woningen zijn inmiddels opgeleverd. Momenteel wordt dan ook de openbare ruimte definitief ingericht. Naar verwachting kan de grondexploitatie dit jaar worden afgesloten.
Programma en uitgifte Programma Sociaal Middelduur Duur Totaal Uitgifte kavels Sociaal Middelduur Duur Totaal
Koop 9 17 29 55 t/m 2020 21 17 29 67
2021 0 0 0 0
Huur 12 0 0 12 2022 0 0 0 0
Totaal 21 17 29 67 2023 0 0 0 0
2024 0 0 0 0
Percentage 31,3% 25,4% 43,3% 100,0% 2025 0 0 0 0
na 2025 0 0 0 0
Risico’s Het voornaamste risico is gelegen in het woonrijp maken. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 15.000.
Besluitvorming De grondexploitatie is geopend op 18 april 2019 en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2020.
Resultaten Resultaat
tMPG 2020 tMPG 2020 op prijspeil 2021
MPG 2021
Verschil
Nominale waarde
379.017
132.063
-246.954
Eindwaarde
394.430
133.171
-261.258
Netto contante waarde
379.113
130.560
-256.136
386.696
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
tMPG 2020
MPG 2021
Verschil
Tussentijdse winstnemingen
1.194.000
1.520.000
326.000
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
623.630
623.630
0
Eindwaarde
964.800
1.029.541
64.742
Ten opzichte van de tMPG 2020 is het resultaat van de grondexploitatie met circa € 261.000 verslechterd. De tussentijdse winstneming bij de Jaarrekening 2020 bedraagt conform de PoC-methode echter € 326.000. Per saldo is derhalve sprake van een verbetering van ongeveer € 65.000.
MPG 2021
Pagina 14 van 51
5.1.2 Deelplan 2 (Dorp) Voortgang Deelplan 2 ligt ten noordwesten van de kern Nijkerkerveen. De Vrouwenweg vormt de meest noordelijke grens van het gebied. Ten zuiden takt het nieuwe woongebied aan op de Westerveenstraat. Deelplan 2 is gesplist in een dorpse en een landelijke ontwikkeling. De ontwikkeling van het landelijke deel is nog niet in exploitatie genomen. In het dorpse deel van deelplan 2 worden vanaf 2015 fasegewijs 155 woningen gerealiseerd. Alle woningen zijn inmiddels opgeleverd. Momenteel wordt dan ook de openbare ruimte definitief ingericht. Naar verwachting kan de grondexploitatie dit jaar worden afgesloten.
Programma en uitgifte Programma Sociaal Middelduur Duur Totaal Uitgifte kavels Sociaal Middelduur Duur Totaal
Koop 0 111 21 132 t/m 2020 23 111 21 155
2021 0 0 0 0
Huur 23 0 0 23 2022 0 0 0 0
Totaal 23 111 21 155 2023 0 0 0 0
2024 0 0 0 0
Percentage 14,8% 71,6% 13,5% 100,0% 2025 0 0 0 0
na 2025 0 0 0 0
Risico’s Het voornaamste risico dat resteert is dat de kosten voor het woonrijp maken hoger uitvallen. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 12.000.
Besluitvorming De grondexploitatie is in 2010 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2020.
Resultaten Resultaat
tMPG 2020 tMPG 2020 op prijspeil 2021
MPG 2021
Verschil
19.923
-10.548
18.867
-12.035
18.134
-12.161
tMPG 2020
MPG 2021
Verschil
Tussentijdse winstnemingen
293.000
430.000
137.000
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
202.334
202.334
0
Eindwaarde
121.567
246.533
124.965
Nominale waarde
30.471
Eindwaarde
30.901
Netto contante waarde
29.701
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
30.295
Ten opzichte van de tMPG 2020 is het resultaat van de grondexploitatie met ongeveer € 12.000 verslechterd. De tussentijdse winstneming bij de Jaarrekening 2020 bedraagt conform de PoC-methode echter € 137.000. Per saldo is dus sprake van een verbetering van het projectresultaat met ongeveer € 125.000.
MPG 2021
Pagina 15 van 51
5.1.3 Deelplan 3a (Laakweg) Voortgang Vooruitlopend op de totaalontwikkeling van deelplan 3 in Nijkerkerveen hebben de gemeente en Plankenburg een tweetal bestaande woningen alsmede een drietal vrije kavels in de markt gezet. De woningen en kavels zijn inmiddels verkocht. Na afronding van het woonrijp maken, kan deelplan 3a worden afgesloten.
Programma en uitgifte Programma Sociaal Middelduur Duur Totaal Uitgifte kavels Sociaal Middelduur Duur Totaal
Koop 0 0 5 5 t/m 2020 0 0 5 5
2021 0 0 0 0
Huur 0 0 0 0 2022 0 0 0 0
Totaal 0 0 5 5 2023 0 0 0 0
2024 0 0 0 0
Percentage 0,0% 0,0% 100,0% 100,0% 2025 0 0 0 0
na 2025 0 0 0 0
Risico’s Het voornaamste risico is gelegen in de uitvoering van het woonrijp maken (meerkosten). Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 6.000.
Besluitvorming De grondexploitatie is op 20 september 2018 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2020.
Resultaten Resultaat
tMPG 2020 tMPG 2020 op prijspeil 2021
MPG 2021
Verschil
Nominale waarde
422.756
84.079
-338.677
Eindwaarde
428.908
85.502
-343.406
Netto contante waarde
412.253
83.826
-336.673
tMPG 2020
MPG 2021
Verschil
Tussentijdse winstnemingen
225.000
587.000
362.000
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
18.000
18.000
0
Eindwaarde
635.908
654.502
18.594
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting BoVo
420.498
Ten opzichte van de tMPG 2020 is het resultaat op eindwaarde verslechterd met ongeveer € 343.000. De tussentijdse winstneming bij de Jaarrekening 2020 bedraagt conform de PoC-methode echter € 362.000. Dit betekent dat per saldo sprake is van een verbetering van het totale projectresultaat met ongeveer € 19.000. Vanuit de tussentijdse winst is € 18.000 bestemd als afdracht aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen.
MPG 2021
Pagina 16 van 51
Centrumplan Nijkerkerveen
Projectbeschrijving Het dorpshart van Nijkerkerveen verandert ingrijpend. Een van de onderdelen daarvan is de inmiddels afgeronde bouw van een voorzieningencluster (’t Veense Hart) waarin basisschool De Horizon, peuterspeelzaal, kinderdagverblijf, bibliotheek en dorpshuis zijn gehuisvest. Het gebouw is gerealiseerd op de locatie van de voormalige Johannes Calvijnschool. De locaties van de voormalige C.J. van Rootselaarschool en muziekvereniging Concordia zijn daarbij vrijgekomen voor herontwikkeling. Hiervoor is een woningbouwplan ontwikkeld met in totaal 32 woningen, verdeeld in 20 huurappartementen en 12 koopwoningen.
Voortgang Het voorzieningencluster is in 2019 opgeleverd. De herontwikkeling van de achterblijvende locaties heeft grotendeels in 2020 plaatsgevonden. Alle woningen zijn inmiddels door ontwikkelaar Heijmans Huizen opgeleverd en op dit moment wordt de openbare ruimte in het dorpshart heringericht. Naar verwachting wordt de grondexploitatie in 2021 afgesloten.
Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal
MPG 2021
Oppervlakte 3.176 m² 2.140 m² 325 m² 0 m² 0 m² 5.641 m²
Percentage 56,3% 37,9% 5,8% 0,0% 0,0% 100,0%
Pagina 17 van 51
Programma Sociaal Middelduur Duur Totaal Uitgifte kavels Sociaal Middelduur Duur Totaal
Koop 0 8 4 12 t/m 2020 20 8 4 32
2021 0 0 0 0
Huur 20 0 0 20 2022 0 0 0 0
Totaal 20 8 4 32 2023 0 0 0 0
2024 0 0 0 0
Percentage 62,5% 25,0% 12,5% 100,0% 2025 0 0 0 0
na 2025 0 0 0 0
Risico’s Het voornaamste risico is gelegen in de uitvoering van het woonrijp maken (meerkosten). Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 24.000.
Besluitvorming De grondexploitatie is op 30 januari 2020 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2020.
Resultaten Resultaat
tMPG 2020
MPG 2021
Verschil
-132.764
-7.672
-134.938
3.653
-132.292
3.581
tMPG 2020
MPG 2021
Verschil
0
0
0
Nominale waarde
-125.091
Eindwaarde
-138.590
Netto contante waarde
-133.209
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo Tussentijdse winstnemingen Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen Eindwaarde
tMPG 2020 op prijspeil 2021
-135.873
0
0
0
-138.590
-134.938
3.653
Ten opzichte van de tMPG 2020 is het resultaat op eindwaarde nagenoeg hetzelfde gebleven.
MPG 2021
Pagina 18 van 51
Nautenaseweg
Projectbeschrijving In 2019 zijn scoutingverenigingen Roncalli en Kiliaen verhuist naar een nieuwe gezamenlijke locatie aan de westkant van Doornsteeg. Hun huidige terrein aan de Nautenaseweg is daarmee vrijgekomen en zal worden herontwikkeld naar woningbouw. In overleg met omwonenden heeft de gemeente enkele uitgangspunten opgesteld, welke vervolgens zijn uitgewerkt in een stedenbouwkundig plan. Qua programma wordt uitgegaan van 4 appartementen voor senioren en acht vrije kavels voor particulier opdrachtgeverschap.
Voortgang Het bestemmingsplan is op 15 oktober 2020 door de gemeenteraad vastgesteld. Voor de uitvoering van het plan is een ontheffing nodig ten aanzien van de aanwezige eekhoorns in het gebied. Dit houdt in dat de eekhoorns de komende maanden met diverse diervriendelijke maatregelen naar het direct aansluitend gelegen groengebied worden gelokt. Pas op het moment dat de huidige nesten niet meer gebruikt worden, zal de gemeente starten met het bouwrijp maken van het gebied. Het uitgangspunt is dat de ontheffing in de tweede helft van 2021 door de provincie kan worden afgegeven.
MPG 2021
Pagina 19 van 51
Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal
Oppervlakte 5.610 m² 940 m² 2.050 m² 0 m² 0 m² 8.600 m²
Programma Sociaal Middelduur Duur Totaal Uitgifte kavels Sociaal Middelduur Duur Totaal
Koop 0 0 12 12 t/m 2020 0 0 0 0
Huur 0 0 0 0
2021 0 0 0 0
2022 0 0 12 12
Percentage 65,2% 10,9% 23,8% 0,0% 0,0% 100,0% Totaal 0 0 12 12
2023 0 0 0 0
2024 0 0 0 0
Percentage 0,0% 0,0% 100,0% 100,0% 2025 0 0 0 0
na 2025 0 0 0 0
Risico’s Het voornaamste risico is gelegen in de uitvoering van het bouw- en woonrijp maken (meerkosten) alsmede de markt wat betreft de prijsontwikkeling en het moment van afname. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 109.000.
Besluitvorming De grondexploitatie is op 15 oktober 2020 geopend.
Resultaten Resultaat
GREX 2020
Nominale waarde
1.131.959
Eindwaarde
1.126.220
Netto contante waarde
1.061.262
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
GREX 2020
Tussentijdse winstnemingen
GREX 2020 op prijspeil 2021
1.082.487
MPG 2021
Verschil
1.124.760
-7.199
1.102.075
-24.144
1.038.510
-43.977
MPG 2021
Verschil
0
0
0
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
185.130
185.130
0
Eindwaarde
941.090
916.945
-24.144
Ten opzichte van de geopende grondexploitatie is het resultaat op eindwaarde verslechterd met ongeveer € 24.000. Dit is met name het gevolg van een langere looptijd van de exploitatie.
MPG 2021
Pagina 20 van 51
Arkerpoort
Projectbeschrijving Bedrijventerrein Arkerpoort ligt direct aan de afslag Nijkerk-Zuid. Het is een kleinschalig bedrijventerrein met een oppervlakte van ongeveer 5,5 hectare aan uitgeefbare bedrijfskavels. De zone aan de A28 biedt een goede zichtlocatie voor bedrijven.
Voortgang Eind 2012 is begonnen met het bouwrijp maken van het gebied. In het jaar hierop zijn voor de eerste twee bedrijfskavels koopovereenkomsten gesloten. Begin 2016 is het eerste pand opgeleverd en in gebruik genomen (Vreugdenhil Dairy Foods; zie foto). Inmiddels zijn 12 bedrijfskavels verkocht en geleverd. Op dit moment is verregaande interesse voor de 2 resterende bedrijfskavels. Het is dan ook de verwachting dat alle bedrijfskavels in 2022 zijn geleverd en het project kan worden afgerond.
Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal
MPG 2021
Oppervlakte 55.298 m² 14.110 m² 49.617 m² 0 m² 0 m² 119.025 m²
Percentage 46,5% 11,9% 41,7% 0,0% 0,0% 100,0%
Pagina 21 van 51
Programma Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal Uitgifte kavels Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal
Koop 55.298 m² 0 0 0 55.298 m² t/m 2020 49.723 m² 0 0 0 49.723 m²
2021 2.788 m² 0 0 0 2.788 m²
Huur 0 0 0 0 0 m² 2022 2.788 m² 0 0 0 2.788 m²
Totaal 55.298 m² 0 0 0 55.298 m²
2023 0 m² 0 0 0 0 m²
2024 0 m² 0 0 0 0 m²
Percentage 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0% 2025 0 m² 0 0 0 0 m²
na 2025 0 m² 0 0 0 0 m²
Risico’s Het voornaamste risico is gelegen in de nog te verkopen kavels, zowel wat betreft het moment van verkoop als de hoogte van de grondprijs. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 26.000.
Besluitvorming De grondexploitatie is in 2011 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2020.
Resultaten Resultaat
tMPG 2020
tMPG 2020 op prijspeil 2021
MPG 2021
Verschil
Nominale waarde
462.305
437.375
-24.930
Eindwaarde
445.014
427.855
-17.158
Netto contante waarde
419.346
411.241
-16.492
427.733
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
tMPG 2020
MPG 2021
Verschil
Tussentijdse winstnemingen
2.864.000
2.886.000
22.000
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen Eindwaarde
244.338
244.338
0
3.064.676
3.069.517
4.842
Ten opzichte van de tMPG 2020 is het resultaat van de grondexploitatie met circa € 17.000 op eindwaarde verslechterd. De tussentijdse winstneming bij de Jaarrekening 2020 bedraagt conform de PoC-methode echter € 22.000. Per saldo is dus sprake van een verbetering van het totale projectresultaat van ongeveer € 5.000.
MPG 2021
Pagina 22 van 51
De Flier
Projectbeschrijving Het bestemmingsplan De Flier is in april 2013 door de gemeenteraad vastgesteld. Hieropvolgend is het gehele plangebied van ongeveer 40 hectare in ontwikkeling genomen. In totaal wordt ongeveer 27 hectare aan bedrijventerrein uitgegeven. Naar verwachting gaat het om ruim 50 bedrijfskavels, maar het exacte aantal is afhankelijk van de oppervlakte die potentiële kopers wensen af te nemen. Op dit moment kan hiermee nog flexibel worden omgegaan.
Voortgang Per einde 2020 zijn 24 bedrijfskavels met een totale oppervlakte van ongeveer 11,5 hectare verkocht en geleverd. In 2020 is 1 bedrijfskavel verkocht met een totale oppervlakte van 0,5 hectare. Aangezien op dit moment veel bedrijven zijn geïnteresseerd in vestiging op De Flier, is het voorziene uitgiftetempo in beperkte mate bijgesteld. Voor 2021 en 2022 gaat het om een voorziene uitgifte van 1,5 hectare per jaar; in de periode hierna om 1,2 hectare per jaar. Het uitgiftetempo wordt nauwlettend gemonitord.
MPG 2021
Pagina 23 van 51
Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal
Oppervlakte 277.849 m² 51.330 m² 36.190 m² 39.738 m² 0 m² 405.107 m²
Programma Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal
Uitgifte kavels Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal
Koop 277.849 m² 0 0 0 277.849 m²
t/m 2020 114.827 m² 0 0 0 114.827 m²
2021 15.094 m² 0 0 0 15.094 m²
Percentage 68,6% 12,7% 8,9% 9,8% 0,0% 100,0%
Huur 0 0 0 0 0 m²
2022 15.094 m² 0 0 0 15.094 m²
2023 12.076 m² 0 0 0 12.076 m²
Totaal 277.849 m² 0 0 0 277.849 m²
2024 12.076 m² 0 0 0 12.076 m²
Percentage 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0%
2025 12.076 m² 0 0 0 12.076 m²
na 2025 96.604 m² 0 0 0 96.604 m²
Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het bouw- en woonrijp maken en de plankosten. Daarnaast is voor de nog te verkopen kavels sprake van een marktrisico, zowel wat betreft het moment van verkoop als de hoogte van de grondprijs. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 2,3 miljoen.
Besluitvorming De grondexploitatie is in 2013 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2020.
Resultaten Resultaat
tMPG 2020
Nominale waarde Eindwaarde Netto contante waarde
6.031.756
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
MPG 2021
Verschil
10.250.684
10.127.410
-123.274
8.117.950
8.583.000
465.050
6.504.841
352.450
tMPG 2020
MPG 2021
Verschil
558.000
668.000
110.000
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
4.639.116
4.639.116
0
Eindwaarde
4.036.834
4.611.884
575.050
Tussentijdse winstnemingen
tMPG 2020 op prijspeil 2021
6.152.392
Ten opzichte van de tMPG 2020 is het resultaat van de grondexploitatie met circa € 465.000 op eindwaarde verbeterd. Daarnaast bedraagt de tussentijdse winstneming bij de Jaarrekening 2020 conform de PoC-methode € 110.000. Per saldo is dus sprake van een verbetering van het totale projectresultaat van ongeveer € 575.000. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door een lagere (toekomstige) rentetoerekening. Naar aanleiding van de uitgifte in 2020 is ongeveer € 129.000 bestemd als afdracht aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen.
MPG 2021
Pagina 24 van 51
Op basis van de huidige inzichten heeft grondexploitatie De Flier een looptijd tot einde 2034. Conform het BBV moet voor de waardering van een grondexploitatie worden uitgegaan van een maximale looptijd van 10 jaar. Hiermee worden de risico’s die samenhangen met langlopende projecten beperkt. In onderstaand overzicht wordt daarom het resultaat bij een looptijd van 10 jaar weergegeven per einde 2030 onder de noemer “10j”. Resultaat
MPG 2021 (10j)
Eindwaarde
2.896.372
Netto contante waarde
2.376.034
MPG 2021
Pagina 25 van 51
Spoorkamp
Projectbeschrijving Spoorkamp is een multifunctioneel bedrijvenpark voor onder andere onderwijsinstellingen, religieuze gebouwen, gezondheidscentra, kantoren of andere initiatieven. Door de diversiteit aan functies heeft het gebied een dynamisch karakter. De bedrijfskavels met een uitgeefbaar gebied van in totaal 9,6 hectare worden in twee fasen op de markt gezet.
Voortgang Per einde 2020 zijn 11 bedrijfskavels met een totale oppervlakte van ongeveer 3,7 hectare verkocht en geleverd. Dit komt neer op ongeveer 41% van de uit te geven kavels. Hierbinnen valt ook een interne grondlevering ten behoeve van het Jaap van der Krol Bad, dat op 26 mei 2018 officieel is geopend. Het nieuwe zwembad is gerealiseerd in fase 2 van Spoorkamp. Tegelijk met het realiseren van de tunnel Amersfoortseweg onder het spoor, is ook de aansluiting van de tweede fase op de Amersfoortseweg gerealiseerd. In 2020 zijn geen bedrijfskavel verkocht. Ook in voorgaande jaren was de uitgifte beperkt. Daarnaast heeft de gemeenteraad op 24 september 2020 ingestemd met het realiseren van tijdelijke huisvesting voor diverse doelgroepen in fase 2 van Spoorkamp. Dit betekent naar verwachting dat in de komende 10 jaar – conform BBV de maximale termijn voor een grondexploitatie – geen bedrijfskavels in fase 2 worden uitgegeven. In relatie tot de geringe belangstelling en de tijdelijke huisvesting is de gedachte ontstaan om de kosten en opbrengsten ten aanzien van fase 2 uit de grondexploitatie te halen. Dit met uitzondering van het zwembad. De grond van fase 2 wordt vervolgens verantwoord onder de voorraad strategische gronden (nog in exploitatie te nemen gronden).
Op het moment dat uitgifte in fase 2 aan zet is, zal de gemeenteraad worden voorgelegd om opnieuw een grondexploitatie voor fase 2 te openen. Met de administratieve wijziging is de huidige grondexploitatie alleen nog van toepassing op fase 1. Dit maakt de grondexploitatie beter beheersbaar en in hogere mate betrouwbaar.
MPG 2021
Pagina 26 van 51
Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal
Oppervlakte 90.115 m² 15.490 m² 53.540 m² 28.640 m² 0 m² 187.785 m²
Programma Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal Uitgifte kavels Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal
Koop 0 29.535 m² 0 53.010 m² 82.545 m² t/m 2020 0 6.070 m² 0 31.105 m² 37.175 m²
2021 0 2.127 m² 0 532 m² 2.658 m²
Huur 0 3.345 m² 0 4.150 m² 7.495 m² 2022 0 2.127 m² 0 532 m² 2.658 m²
2023 0 4.253 m² 0 1.063 m² 5.316 m²
Percentage 48,0% 8,2% 28,5% 15,3% 0,0% 100,0% Totaal 0 32.880 m² 0 57.160 m² 90.040 m² 2024 0 4.253 m² 0 1.063 m² 5.316 m²
Percentage 0,0% 36,5% 0,0% 63,5% 100,0% 2025 0 4.253 m² 0 1.063 m² 5.316 m²
na 2025 0 25.280 m² 0 6.320 m² 31.600 m²
Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het bouw- en woonrijp maken en de plankosten. Daarnaast is voor de nog te verkopen kavels sprake van een marktrisico, zowel wat betreft het moment van verkoop als de hoogte van de grondprijs. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 594.000.
Besluitvorming De grondexploitatie is in 2011 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2020.
Resultaten Resultaat
tMPG 2020
Nominale waarde Eindwaarde Netto contante waarde
2.662.980
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
tMPG 2020
MPG 2021
Verschil
3.799.769
3.708.698
-91.071
3.246.158
3.173.970
-72.188
2.716.240
2.603.761
-112.479
tMPG 2020 op prijspeil 2021
MPG 2021
Verschil
956.000
956.000
0
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
1.309.790
1.309.790
0
Eindwaarde
2.892.368
2.820.180
-72.188
Tussentijdse winstnemingen
tMPG 2020 op prijspeil 2021
Ten opzichte van de tMPG 2020 is het resultaat van de grondexploitatie met circa € 72.000 op eindwaarde verslechterd. Dit is voornamelijk het gevolg van het aanpassen van de looptijd van de grondexploitatie.
MPG 2021
Pagina 27 van 51
Voorstel Bovenstaande cijfers hebben betrekking op het totaal van fase 1 en fase 2 per 31 december 2020. Deze cijfers zullen worden verwerkt in de Jaarrekening 2020. Met dit MPG wordt de gemeenteraad echter voorgesteld om per 1 januari 2021 de gronden ten aanzien van fase 2 uit de grondexploitatie te halen. Dit met uitzondering van het zwembad. De grond van fase 2 wordt vervolgens tegen boekwaarde verantwoord onder de voorraad strategische gronden (nog in exploitatie te nemen gronden). De boekwaarde per 1 januari 2021 is opgenomen in de geheime bijlage. Op het moment dat uitgifte in fase 2 aan zet is, zal de gemeenteraad worden voorgelegd om opnieuw een grondexploitatie voor fase 2 te openen. Met voornoemde administratieve wijziging heeft de huidige grondexploitatie per 1 januari 2021 alleen nog betrekking op fase 1 en de locatie van het zwembad. Daarbij behoren de volgende voorziene resultaten. Resultaat
GREX 2021
Nominale waarde
1.767.947
Eindwaarde
1.575.439
Netto contante waarde
1.292.409
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
GREX 2021
Tussentijdse winstnemingen
956.000
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
648.575
Eindwaarde
MPG 2021
1.882.864
Pagina 28 van 51
6. Doornsteeg Doornsteeg is een gemengd project. Het project kenmerkt zich namelijk door zowel een actief als faciliterend grondbeleid. Conform het BBV dienen gemengde projecten administratief te worden opgeknipt. Teneinde het totaaloverzicht te bewaken, wordt Doornsteeg als aparte categorie gepresenteerd.
Projectbeschrijving Woningbouwlocatie Doornsteeg voorziet in de realisatie van ongeveer 1200 woningen en wordt zo veel als mogelijk energieneutraal ontwikkeld. De ontwikkeling zal gefaseerd tot stand komen, waarbij het in 2014 door de gemeenteraad vastgestelde Globaal Masterplan tot dusver als uitgangspunt is gehanteerd. In het masterplan worden diverse woningen in verschillende prijscategorieën gefaciliteerd, waaronder huur- en koopwoningen, vrije kavels en collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO). Ook wordt ingezet op de ontwikkeling van een groene, landelijke en kindvriendelijke wijk. De locatie is voor bijna de helft in particulier eigendom. Om het gehele plangebied te kunnen ontwikkelen, wordt met deze particuliere eigenaren samengewerkt. Hierbij wordt ingezet op het sluiten van anterieure overeenkomsten waarin afspraken worden vastgelegd ten aanzien van programma, planning en kostenverhaal. Als de gemeente niet met alle grondeigenaren tot overeenstemming komt, dient het kostenverhaal verzekerd te worden door het vaststellen van een exploitatieplan (publiekrechtelijk middel). Dit is tot op heden niet noodzakelijk geweest.
MPG 2021
Pagina 29 van 51
Ruimtegebruik Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal
Oppervlakte 265.000 m² 90.000 m² 131.000 m² 59.000 m² 45.000 m² 590.000 m²
Percentage 44,9% 15,3% 22,2% 10,0% 7,6% 100,0%
Besluitvorming De grondexploitatie is in 2015 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2020.
Doornsteeg: fase 1 Voortgang Fase 1A Het bestemmingsplan voor fase 1A is op 17 december 2015 door de gemeenteraad vastgesteld en op 11 februari 2016 onherroepelijk geworden. Fase 1A voorziet in de ontwikkeling van 341 woningen, met inbegrip van een drietal CPO-initiatieven en 10 vrije kavels. Alle woningen in het deelgebied zijn inmiddels opgeleverd. Fase 1B Aan de Holkerweg is medio 2016 gestart met de realisatie van CPO-initiatief Holkerbeek, een project dat voorziet in 20 woningen. Alle woningen zijn inmiddels gerealiseerd. Naar verwachting wordt de definitieve inrichting van de openbare ruimte in fase 1 dit jaar afgerond.
Programma en uitgifte Programma Sociaal Middelduur Duur Totaal Uitgifte kavels Sociaal Middelduur Duur Totaal
Koop 12 159 99 270 t/m 2020 72 125 71 268
2021 0 0 0 0
Huur 91 0 0 91 2022 0 0 0 0
2023 0 0 0 0
Totaal 103 159 99 361 2024 0 0 0 0
Percentage 28,5% 44,0% 27,4% 100,0% 2025 0 0 0 0
na 2025 0 0 0 0
De uitgiftetabel heeft alleen betrekking op door de gemeente uit te geven gronden. De woningen die zijn ontwikkeld op de gronden van Lithos Projectontwikkeling (33) en Van de Mheen Planontwikkeling (60) zijn daarentegen wel meegenomen in de programmatabel.
Risico’s Het voornaamste risico is gelegen op meerkosten ten aanzien van het woonrijp maken. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 14.000.
MPG 2021
Pagina 30 van 51
Resultaten Conform BBV wordt onderscheid gemaakt tussen het actieve en het faciliterende deel van de grondexploitatie. Actieve deel Resultaat
tMPG 2020
tMPG 2020 op prijspeil 2021
MPG 2021
Verschil
Nominale waarde
-8.270
16.895
25.165
Eindwaarde
-10.302
16.721
27.023
Netto contante waarde
-9.902
16.393
26.493
tMPG 2020
MPG 2021
Verschil
345.000
453.000
108.000
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo Tussentijdse winstnemingen Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen Eindwaarde
-10.100
7.925
7.925
0
326.773
461.796
135.023
Ten opzichte van de tMPG 2020 is het resultaat van de grondexploitatie met circa € 27.000 op eindwaarde verbeterd. Daarnaast bedraagt de tussentijdse winstneming bij de Jaarrekening 2020 conform de PoC-methode € 108.000. Per saldo is derhalve sprake van een verbetering van ongeveer € 135.000. Faciliterende deel Resultaat
tMPG 2020
tMPG 2020 op prijspeil 2021
MPG 2021
Verschil
Nominale waarde
-698.101
-674.448
23.653
Eindwaarde
-716.060
-681.267
34.793
Netto contante waarde
-688.255
-667.909
34.111
-702.020
Ten opzichte van de tMPG 2020 is het voorziene resultaat op eindwaarde met ongeveer € 35.000 verbeterd.
Doornsteeg: fase 2 Voortgang Gelet op het voorspoedige verloop van de eerste fase, is in 2017 de planontwikkeling van fase 2 opgestart. Op constructieve wijze is met drie ontwikkelende partijen in dit deelgebied (BKO, Doornsteeg en Van de Mheen) gewerkt aan een stedenbouwkundig plan en financiële afspraken. Dit heeft geresulteerd in de ondertekening van anterieure overeenkomsten op 20 juni 2018 alsmede de vaststelling van een globaal bestemmingsplan op 28 juni 2018 door de gemeenteraad. In totaal voorziet fase 2 van Doorsteeg in de realisatie van maximaal 350 woningen in verschillende typen en prijsklassen. Alle woningen zijn gasloos en zullen voldoen aan de eisen van BENG (Bijna EnergieNeutraal Gebouw) per 1 juli 2020. Hiermee loopt Nijkerk voor op de landelijke wet- en regelgeving. In deelplan 2 is ook een nieuwe school gerealiseerd in opdracht van PCO Gelderse Vallei. De opening van dit integraal kindcentrum heeft officieel plaatsgevonden op 8 februari 2021.
Programma en uitgifte Fase 2 voorziet in een programma van maximaal 350 woningen dat voor 100% wordt gerealiseerd op gronden van de drie ontwikkelende partijen (BKO, Doornsteeg en Van de Mheen). De gemeente geeft derhalve geen gronden uit in fase 2 van Doornsteeg. Contractueel is overeengekomen dat de partijen ten minste 34% sociale woningbouw realiseren. In overleg met de gemeente is het programma op onderdelen uitgebreid, bijvoorbeeld door het toevoegen van appartementen, beneden-bovenwoningen en rug-aan-rijwoningen. Dit resulteert in meer variatie binnen het woningbouwprogramma. MPG 2021
Pagina 31 van 51
Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het bouw- en woonrijp maken en de plankosten. Het marktrisico is echter niet meegenomen in de risicoanalyse. Vertraging in de ontvangst van exploitatiebijdragen heeft namelijk een positief effect als gevolg van de contractueel overeengekomen indexatie. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 478.000.
Resultaten Conform BBV wordt onderscheid gemaakt tussen het actieve en het faciliterende deel van de grondexploitatie. Actieve deel Resultaat
tMPG 2020
Nominale waarde
-1.435.396
-1.361.742
73.654
Eindwaarde
-1.522.822
-1.409.221
113.601
Netto contante waarde
-1.406.852
-1.327.940
107.049
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
tMPG 2020
MPG 2021
Verschil
Tussentijdse winstnemingen
0
0
0
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
0
0
0
-1.522.822
-1.409.221
113.601
Eindwaarde
tMPG 2020 op prijspeil 2021
-1.434.989
MPG 2021
Verschil
Ten opzichte van de tMPG 2020 is het resultaat van de grondexploitatie met ongeveer € 114.000 op eindwaarde verbeterd.
MPG 2021
Pagina 32 van 51
Faciliterende deel Resultaat
tMPG 2020
Nominale waarde
2.553.649
Eindwaarde
2.468.699
Netto contante waarde
2.280.696
tMPG 2020 op prijspeil 2021
2.326.310
MPG 2021
Verschil
2.270.751
-282.898
2.283.460
-185.239
2.151.755
-174.555
Ten opzichte van de tMPG 2020 is het voorziene resultaat van de grondexploitatie met ongeveer € 185.000 verslechterd.
Doornsteeg: fase 3 Voortgang De planontwikkeling ten aanzien van fase 3 is eind 2019 opgestart. Dit heeft geresulteerd in een kaderstellend document dat in het tweede kwartaal van 2021 aan de gemeenteraad is aangeboden. Op het moment dat de eerste stedenbouwkundige schetsontwerpen beschikbaar zijn, worden deze in financiële zin vertaald en kan een vergelijk worden gemaakt met de uitgangspunten en globale berekeningen in de huidige exploitatie voor fase 3. Ook de effecten van de Woonvisie 2020+ en de beoogde samenwerking met de marktpartijen worden dan meegenomen. Naar verwachting zal de exploitatie gedurende het planontwikkelingsproces verder worden aangepast.
Programma en uitgifte In fase 3 is ongeveer 72% van de gronden in eigendom van de gemeente. Het overige deel is in eigendom van ontwikkelende partijen en particulieren. Naar verwachting voorziet fase 3 van Doornsteeg in een programma van 600 tot 700 woningen. De uitgifte van gronden zal aansluiten op fase 2 en wordt op zijn vroegst voorzien vanaf 2022.
Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het bouw- en woonrijp maken en plankosten. Daarnaast is sprake van een beduidend marktrisico ten aanzien van de grondverkopen en exploitatiebijdragen. Hierbij bestaat zowel onzekerheid over de hoogte van de opbrengsten als over het moment dat de opbrengsten worden gerealiseerd. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 1,7 miljoen.
Resultaten Conform BBV wordt onderscheid gemaakt tussen het actieve en het faciliterende deel van de grondexploitatie. Actieve deel Resultaat
MPG 2020
Nominale waarde
13.014.185
12.933.969
-80.216
Eindwaarde
11.993.137
12.128.318
135.181
Netto contante waarde
10.236.027
10.558.431
117.683
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
MPG 2020
MPG 2021
Verschil
Tussentijdse winstnemingen