Jaarrekening 2021 - Versie Raad

Jaarstukken 2021

Gemeente Nieuwkoop 30 juni 2022

JAARSTUKKEN 2021 - 2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 2. Leeswijzer ............................................................................................................................................ 3 3. Samenvatting ....................................................................................................................................... 5 4. Programmaverantwoording ................................................................................................................. 8 4.1 Programma Ruimtelijke ontwikkeling .......................................................................................... 8 4.2 Programma Ruimtelijk beheer .................................................................................................. 25 4.3 Programma Sociaal domein ...................................................................................................... 35 4.4 Programma Bestuur en dienstverlening ................................................................................... 52 4.5 Programma Bedrijfsvoering ......................................................................................................

60 4.6 Algemene dekkingsmiddelen .................................................................................................... 67 5. Paragrafen ......................................................................................................................................... 71 5.1 Paragraaf Lokale heffingen ....................................................................................................... 71 5.2 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................. 78 5.3 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................. 85 5.4 Paragraaf Financiering ............................................................................................................ 104 5.5 Paragraaf Bedrijfsvoering ....................................................................................................... 108 5.6 Paragraaf Verbonden partijen ................................................................................................. 109 5.7 Paragraaf Grondbeleid ............................................................................................................ 119 5.8 Paragraaf Duurzaamheid ........................................................................................................ 125 6.

Jaarrekening .................................................................................................................................... 127 6.1 Waarderingsgrondslagen ........................................................................................................ 127 6.2 Balans ..................................................................................................................................... 132 6.3 Toelichting op de balans ......................................................................................................... 134 6.4 Overzicht baten en lasten ....................................................................................................... 161 6.5 Toelichting op baten en lasten ................................................................................................ 162 6.6 Wet Normering Topinkomens ................................................................................................. 163 6.7 Overzicht incidentele baten en lasten ..................................................................................... 164 6.8 Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves .............................................. 167 7. Bijlagen ............................................................................................................................................

168 7.1 Uitvoeringsinformatie .............................................................................................................. 168 7.2 Controleverklaring ................................................................................................................... 176 7.3 Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen ................................................................. 177 7.4 Rapportage Interbestuurlijk Toezicht ...................................................................................... 178 7.5 Investeringen ........................................................................................................................... 182 7.6 ENSIA verantwoording ............................................................................................................ 188

JAARSTUKKEN 2021 - 3

2. Leeswijzer Opbouw van de jaarstukken De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de paragrafen, de jaarrekening bestaat uit het overzicht van baten en lasten (de exploitatie) en de uiteenzetting van de financiële positie (de balans). Schematisch ziet dat er als volgt uit:

De programmaverantwoording De programmaverantwoording is de beleidsverantwoording van de verzamelde programma's. Een programma is een afgebakend beleidsterrein waarop de gemeente actief is. De programma-indeling (afbakening van beleidsterreinen) is bepaald in de begroting. De gemeente Nieuwkoop kent de volgende zes programma's: 1. Ruimtelijke ontwikkeling 2. Ruimtelijk beheer 3. Sociaal domein 4. Bestuur en dienstverlening 5. Bedrijfsvoering 6. Algemene dekkingsmiddelen Het beleid op de programma's is geformuleerd op verschillende abstractieniveaus, te weten het programmaniveau, het themaniveau en het productgroepsniveau. Op programmaniveau hebben we in de begroting beleid geformuleerd aan de hand van beoogde maatschappelijke effecten. Een niveau lager (themaniveau) zijn in de begroting beleidsdoelstellingen geformuleerd. Weer een niveau lager (productgroepen) zijn activiteiten benoemd. In de programmaverantwoording rapporteren we over de realisatie op al deze niveaus. Schematisch ziet dat er zo uit: Niveau Programma Thema Productgroep

Beleid Maatschappelijke effecten Beleidsdoelstellingen Activiteiten

Programmaverantwoording Rapportage op maatschappelijke effecten Rapportage op beleidsdoelstellingen Rapportage op activiteiten

Verder kent ieder programma een aantal beleidsindicatoren en dashboards. Ook hierop wordt verantwoord. Een programma sluit af met een overzicht van de gerealiseerde baten en lasten op dat programma.

JAARSTUKKEN 2021 - 4

De paragrafen De programmaverantwoording geeft een overzicht van het totale beleid van de gemeente. De paragrafen geven op een beperkt aantal onderwerpen een 'beleidsdwarsdoorsnede'. Het gaat daarbij om programma-overstijgende onderwerpen. In de begroting 2021 is in 8 paragrafen (7 verplichte en 1 zelf toegevoegde) beleid geformuleerd, waarop in de jaarstukken 2021 wordt gerapporteerd: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid 8. Duurzaamheid Het overzicht van baten en lasten Uit de financiële jaarrekening blijkt wat de gerealiseerde baten en lasten in 2021 per programma zijn geweest en hoe deze zich verhouden tot de baten en lasten volgens de laatste stand van de begroting 2021. De verschillen tussen de begrote en de gerealiseerde baten en lasten zijn in de jaarstukken voorzien van een toelichting. Afwijkingen op productniveau > 5% met een minimum van € 15.000 worden toegelicht. De balans De jaarrekening laat zien welke gevolgen de gerealiseerde baten en lasten hebben voor de financiële positie van de gemeente. Naast de balans per 31 december 2021 maken hiervan onder andere het overzicht van investeringen en het overzicht van de reserves en voorzieningen deel uit.

JAARSTUKKEN 2021 - 5

3. Samenvatting Laten we starten om te zeggen dat óók 2021 wederom een lastig jaar is geweest. De crisis rondom Covid-19 zorgde in 2021 ervoor dat we zowel als samenleving als geheel, maar ook als gemeente en als gemeentelijke organisatie helaas nog steeds werden geconfronteerd met diverse verregaande maatregelen opgelegd vanuit de overheid. Maatregelen die zowel op het sociale, maatschappelijke als economische vlak impact hadden en soms vroegen om aanpassing in onze denk- en werkwijzen. Ook voor de gemeenteraad en het college betekende de Covid-19 maatregelen dat werkprocessen steeds moesten worden aangepast. Dit was nodig om op een veilige manier het democratische besluitvormingsproces te kunnen voortzetten, inclusief de daarbij belangrijke openbaarheid van de raadsvergaderingen. Heel 2021 was het uitgangspunt dat “zo veel mogelijk thuiswerken” de norm was. Als goed werkgever hebben we dat uitgevoerd, waarbij ook maatwerk werd geboden in situaties waarin thuiswerk knelpunten opleverde. De continuïteit van de dienstverlening aan onze inwoners was hierbij steeds een eerste prioriteit voor ons college. Ondanks het lastige jaar hebben we onze gemeentelijke taken binnen de Covid-19 maatregelen met voorrang weten op te pakken en onze bijdragen geleverd aan belangrijke regionale inspanningen.

De idee om vanaf september 2021 onder de noemer “Nieuwkoop Herstelt” de samenleving te ondersteunen bij initiatieven en deze weer nieuwe energie te brengen konden we helaas niet volledig realiseren. Juist omdat vanaf september 2021 de maatregelen weer steeds grotere beperkingen gaven konden initiatieven geen doorgang vinden. Een groot deel van het door de raad beschikbaar gestelde budget is daarom ook overgeheveld naar 2022. Dit in de hoop dat Covid-19 maatregelen verder zouden kunnen worden afgeschaald en initiatieven van “Nieuwkoop Herstelt” alsnog zouden kunnen worden gerealiseerd. Hoewel minder dan in 2020 moeten we vaststellen dat productiviteit, bewaking van processen en voortgang van projecten hebben geleden onder de Covid-19 maatregelen. Hetzelfde bereiken kostte meer inspanning en voor nieuwe initiatieven was minder ruimte. Gelet op alles wat wel bereikt is en waarvan we ook uitgebreid verslag doen bij de programma’s willen wij toch spreken van een succesvol jaar. Een jaar dat een goede basis heeft gelegd voor 2022 en de verdere periode van de nieuwe gemeenteraad. Een belangrijk politiek bestuurlijk vraagstuk in 2021 was de vraag hoe we uitvoering konden geven aan de breed gedragen politieke wens om de uitvoering van de woningbouwopgave te versnellen.

Met de ambitieuze aanpak zoals beschreven in “Nieuwkoop Bouwt” hebben we een gedurfde en noodzakelijke keuze gemaakt om de ook in onze gemeente aanwezige woningnood aan te pakken. Het voorstel heeft brede steun in de raad zodat de uitvoering in de komende 4 jaar kan rekenen op steun vanuit de raad. De jaarrekening 2021 sluit met een positief financieel resultaat van € 3.248.000. Dit resultaat is grotendeels het gevolg van een klein aantal relatief grote incidentele voordelen. De grootste daarvan is het resultaat van de grondexploitaties. Dit jaar was dit € 1.791.000 positief. Het is belangrijk de kanttekening te plaatsen dat het positieve resultaat van de grondexploitaties zeker geen automatisme is. Het jaarlijkse resultaat hangt af van de programma’s van de grondexploitaties maar zeker ook van diverse andere factoren zoals bouwkosten en de doorlooptijd van juridische procedures. De reguliere exploitatie, waarbij grondexploitaties buiten beschouwing worden gelaten, kende in 2021 een positief resultaat van € 1.457.000. Naast de grondexploitaties zijn andere belangrijke verklaringen voor het positieve resultaat: hogere baten voor het Zwembad (€ 225.000), lagere lasten voor onze gebouwen in het sociaal domein

JAARSTUKKEN 2021 - 6 (€ 215.000) en een hogere uitkering van het Rijk voor Regeling specifieke uitkering stimulering sport (€ 50.000). Ook in 2021 hebben wij daar waar mogelijk een beroep gedaan op rijksbijdragen waar de gemeente Nieuwkoop mogelijk aanspraak op kon maken. Het duurt vaak langere tijd voordat duidelijk is dat deze bijdrage ook wordt ontvangen. Het is dan soms ook lastig om al gedane uitgaven geheel te koppelen aan deze extra bijdragen. Verder hebben we een incidenteel voordeel van € 700.000 door bijdragen vanuit het Rijk voor de kosten van Covid-19. In totaal een goed financieel resultaat, maar met die kanttekening dat een belangrijk deel daarvan incidenteel is. Ook dit jaar willen we de kanttekening maken dat bij de Decembernota 2021 een relatief hoog bedrag werd overgeheveld naar 2022. Ook dit jaar weer in de verwachting dat in 2022 de Covid-19 maatregelen zouden afnemen en uitgestelde activiteiten zouden kunnen worden opgepakt. Zonder deze overheveling was in de exploitatie het totale resultaat nog positiever geweest. De wens om de uitgestelde activiteiten toch uit te voeren vraagt echter ook om het overgehevelde budget. Met het jaar 2021 sluiten we, zoals gezegd, wederom een lastig en ook enigszins bijzonder jaar af.

Ondanks dit stellen we wel vast dat we erin zijn geslaagd de dienstverlening en ondersteuning aan onze inwoners te blijven bieden zoals zij van ons gewend zijn. Daar mogen we zeker trots op zijn. Burgemeester en wethouders van Nieuwkoop,

Nicolette Caspers secretaris

Programma's

Robbert-Jan van Duijn burgemeester Begroting na wijziging 2021 Baten Lasten Saldo

Jaarrekening 2021 Baten

Verschil

Lasten

Saldo

Baten

Lasten

Saldo

233

-438

-1.463

-1.901

Ruimtelijke ontwikkeling

-23.599 25.733

2.133 -24.037 24.270

Ruimtelijk beheer

-8.641 15.081

6.439

-8.672 15.400

6.728

-30

319

289

Sociaal domein

-7.363 30.076 22.713

-7.573 29.471

21.897

-210

-605

-816

Bestuur en dienstverlening

-1.066

7.016

5.950

-1.102

6.225

5.122

-36

-791

-828

Bedrijfsvoering

-421

9.051

8.630

-381

9.366

8.985

40

315

355

Algemene dekkingsmiddelen

-46.844

1.072 -46.213

-441

-123

-565

Totaal

-87.935 88.152

-1.116

-2.349

-3.465

1.195 -45.649 -47.286

217 -89.051 85.803

-3.248

JAARSTUKKEN 2021 - 7

In 2021 zijn er Covid-19 kosten gemaakt, in onderstaande tabel zijn deze kosten inzichtelijk per programma. Bedragen x € 1.000 (een ‘min’-teken voor het bedrag is een voordeel) Covid-19 kosten gemeente Nieuwkoop 2021 Programma 1 Ruimtelijke ontwikkeling Programma 2 Ruimtelijk beheer Programma 3 Sociaal domein Programma 4 Bestuur en dienstverlening Programma 5 Bedrijfsvoering Programma 6 Algemene dekkingsmiddelen Totaal

Kosten X 126 411 35 198 6 776

JAARSTUKKEN 2021 - 8

4. Programmaverantwoording 4.1 Programma Ruimtelijke ontwikkeling In het programma bevinden zich de volgende thema's: - Thema Ruimtelijke Beleid - Thema Grondzaken en Vastgoed - Thema Economie, Toerisme en Natuur Realisatie van de beoogde maatschappelijke effecten In 2021 was de ‘wooncrisis’ het hoofdthema als het gaat om ruimtelijke ontwikkeling. Het tekort aan woningen, ook in onze regio en gemeente, wordt steeds zichtbaarder en woningprijzen lopen snel op. Dit heeft ingrijpende gevolgen voor onze inwoners, waarbij vooral jongeren/starters het moeilijk hebben, maar ook veel senioren en gezinnen weinig of geen uitzicht op een passende woning hebben. Voor de zomer heeft de gemeenteraad besloten tot een flinke uitbreiding van de capaciteit om de woningbouwontwikkeling in onze gemeentelijke projecten te versnellen. Inmiddels is een team Woningbouw opgezet en zijn nieuwe medewerkers geworven. Tegelijkertijd zijn we blijven inzetten op het verder brengen van onze woningbouwprojecten. Zo zal volgens planning in 2022 gestart worden met de bouw van woningen aan de Grendel in Nieuwkoop, op de achtergebleven schoollocaties in Ter Aar en op de centrumlocatie in Nieuwveen. Daarnaast is in 2021 en begin 2022 een aanzienlijk aantal bestemmingsplannen vastgesteld, een cruciale stap om de bouw van een flink aantal woningen dichterbij te brengen.

Goede vooruitgang, maar woningbouwontwikkeling is een langdurig proces en daarom zetten wij voor de korte termijn ook in op alle mogelijke andere manieren om te zorgen dat onze inwoners een betaalbare en passende woning kunnen vinden. Bijvoorbeeld door lokale toewijzing, het stimuleren van doorstroming en het doelgroepenbeleid, maar ook met een antispeculatiebeding en zelfbewoningsplicht voor nieuwbouwwoningen. We beseffen ons dat dit de wooncrisis niet ineens kan oplossen, maar we doen er wel alles aan om de gevolgen ervan te verlichten. Samenwerking verbonden partijen Bijdrage aan de realisatie van de maatschappelijke effecten. Gemeenschappelijke regeling Holland Rijnland Zie 5.6 Paragraaf Verbonden partijen

JAARSTUKKEN 2021 - 9

4.1.1 Thema Ruimtelijk beleid

Realisatie van het beleid Ruimtelijk Beleid Omgevingswet (integraal) Voor het implementatietraject van de Omgevingswet hebben wij opnieuw moeten inspelen op uitstel van de ingangsdatum. Toch hebben we in 2021 de nodige stappen gezet. Zo is de benodigde software aangeschaft, is Nieuwkoop technisch aangesloten op het DSO en is gestart met trainingen voor en het testen van de diverse applicaties. Verder is de voorbereiding gestart van noodzakelijke (veelal technische) raadsbesluiten in de aanloop naar de Omgevingswet. Hierbij is onder andere een werkgroep vanuit de raad betrokken. Een andere mijlpaal is dat in juli 2021 de Omgevingsvisie Nieuwkoop is vastgesteld, waarmee dit project is overgegaan in een doorlopend proces. Dit proces is gericht op de doorontwikkeling en het ‘levend houden’ van de visie, en krijgt de komende periode verder vorm. Ook het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte voor Buytewech-Noord is in november 2021 vastgesteld. Dit bestemmingsplan met aspecten van een omgevingsplan was een experiment ter voorbereiding op de Omgevingswet. Wet kwaliteitsborging bouwen Met het uitstellen van de Omgevingswet schuift ook de ingangsdatum van de nieuwe 'Wet kwaliteitsborging bouwen' door. De meeste activiteiten rond de implementatie van de wetgeving zijn daarom ook uitgesteld totdat duidelijk is wanneer de wet in werking zal treden.

De financiële gevolgen hiervan zullen verwerkt worden in de begroting 2023-2026 en de nog door de raad vast te stellen legestarieven voor 2023. Regionaal participeren we in een samenwerkingsverband met als doel deelname aan een pilot om te kunnen oefenen met private kwaliteitsborging. Gebiedsgerichte aanpak (stikstof) Stikstof blijft voor ons gebied een belangrijk onderwerp door de directe (juridische) invloed op bijvoorbeeld woningbouw en economische ontwikkelingen. De gebiedsgerichte aanpak (GGA) onder provinciale regie voorziet in een integrale, oplossingsgerichte benadering. Hierbij is de stikstof problematiek gekoppeld aan natuurherstel, waterkwaliteit, CO2, bodemdaling en de landbouwtransitie. Mede vanuit dit gebiedsproces worden provincie(s) en Rijk gewezen op de noodzaak van extra middelen, doelmatige beleidsregels en juridisch houdbare wet- en regelgeving. Wonen Doelgroepenbeleid In 2021 heeft de gemeente verder invulling gegeven aan het doelgroepenbeleid: het bouwen en bereikbaar maken van de juiste woning, voor de juiste doelgroep, op de juiste plek. We hebben het Integraal woningbouwprogramma Nieuwkoop gebruikt als leidraad voor de verschillende gemeentelijke projecten. Deze programma’s zijn dankzij de doelgroepenverordening voor langere tijd ook vastgelegd in bestemmingsplannen.

De verordening Woonfonds heeft initiatiefnemers gestimuleerd om sociale woningbouw te ontwikkelen. Tot slot is er een aantal startersleningen verstrekt. Het was ook een jaar dat gekend werd door enorme prijsstijgingen op de woningmarkt. Dit heeft gevolgen voor onze woningbouw-ambities gericht op starters en jongeren. Het college heeft daarom een verkenning met de gemeenteraad besproken, waarin de voor- en nadelen van verschillende beleidsinstrumenten staan beschreven. In samenspraak met de raad is gekozen om het

JAARSTUKKEN 2021 - 10

beleidsinstrumentarium verder aan te scherpen en aan te vullen. Één van de aanvullingen op het woonbeleid die al is ingevoerd, is de beleidsregel anti-speculatiebeding en zelfbewoningsplicht. Deze beleidsregel zorgt ervoor dat kopers van betaalbare nieuwbouwwoningen de woning de eerste vijf jaar alleen onder voorwaarden kunnen verkopen of verhuren. Hiermee beogen we dat de woningen worden gebruikt om erin te wonen en niet om ermee te speculeren. Regio In het regioverband Holland Rijnland is gewerkt aan twee notities met voorstellen om een nieuwe woonagenda te maken en aanpassingen te doen aan de huisvestingsverordening en het woonruimteverdeelsysteem. Na de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 zullen voorstellen aan de gemeenteraden in de regio worden voorgelegd om hier besluiten over te nemen. Prestatieafspraken woningcorporaties Samen met Woondiensten Aarwoude en Woningstichting Nieuwkoop is uitvoering gegeven aan de prestatieafspraken voor 2021. Ook zijn nieuwe prestatieafspraken getekend voor de periode 20222025. Er is afgesproken tijdens die periode niet meer jaarlijks de prestatieafspraken te actualiseren. Ook voor 2022 zijn geen nieuwe prestatieafspraken met Vestia getekend. We vinden de inzet van Vestia voor de volkshuisvestelijke doelstellingen zoals die staan verwoord in de Woonvisie namelijk te beperkt.

Vestia kan hier door financiële beperkingen die van hogerhand worden opgelegd op korte termijn geen verandering in brengen. Doorstroming De inzet op doorstroming wordt, gelet op het lage aantal vrijkomende woningen, steeds belangrijker om alle doelgroepen aan een geschikte woningen te kunnen helpen. We hebben hier aandacht aan besteed door op verschillende locaties levensloopbestendige woningen te programmeren en door de verkenning naar locaties en concepten voor wonen met zorg. De woningcorporaties hebben lokaal maatwerk ingezet en WSN heeft de regeling oude huur = (bijna) nieuwe huur doorgezet. Ook is de gemeente in 2021 begonnen met het afleggen van welzijnsbezoeken. Daarbij komen ook vraagstukken over wonen en verhuizen aan de orde en kan het advies of de hulp van de woningcorporaties worden ingeroepen. Wonen met zorg Onderzoeksbureau Companen heeft de woonbehoeften van ouderen in de gemeente op een rij gezet en een aantal aanbevelingen gedaan. Naar aanleiding hiervan hebben we gesprekken met stakeholders gevoerd. We hebben vervolgens verkend hoe het woningbouwprogramma kan worden uitgebreid met woonconcepten en locaties om meer woonconcepten met zorg voor ouderen mogelijk te maken.

Zorgboerderijen Gezien het huidige aanbod van kleine zorginitiatieven in Nieuwkoop is het verder reguleren hiervan niet noodzakelijk gebleken en zal vooralsnog niet worden overgegaan tot het opstellen van een beleidskader voor kleine zorginitiatieven. Huisvesting arbeidsmigranten In 2021 is een bestuurlijk-ambtelijke regiegroep arbeidsmigranten gevormd. De regiegroep focust zich op een brede aanpak van alle aspecten die bij dit onderwerp komen kijken. Hierbij wordt gekeken naar huisvesting van arbeidsmigranten in woonwijken, verblijfslocaties binnen en buiten woonwijken, inschrijving van arbeidsmigranten, sociaal-maatschappelijke aspecten en het voorkomen van uitbuiting. De planning is om voor de zomer van 2022 een document aan de raad aan te bieden waarin de brede aanpak van het onderwerp huisvesting van arbeidsmigranten is beschreven.

JAARSTUKKEN 2021 - 11

Herontwikkeling Koetshuis Begin 2021 is de sloop van het Koetshuis afgerond. Op basis van een eerder principeverzoek heeft Woningstichting Nieuwkoop een bestemmingsplan op laten stellen voor de nieuwbouw. Dit bestemmingsplan – dat voorziet in de bouw van in totaal 31 sociale huurwoningen – is in het najaar van 2021 ter visie gelegd; besluitvorming zal plaatsvinden in 2022. Herontwikkeling Centrumlocatie Nieuwveen In het centrum van Nieuwveen trekken de Woningstichting Nieuwkoop (WSN) en de gemeente samen op bij de ontwikkeling van 40-50 sociale huurwoningen ter hoogte van de A.H. Kooistrastraat en 't Liemerhof. In 2021 is op basis van het stedenbouwkundig plan en het beeldkwaliteitsplan gewerkt aan de afronding van het bestemmingsplan dat vervolgens in procedure is gebracht. Er is gestart met het ontwerpen van de openbare ruimte. Woningbouw Woerdense Verlaat In 2020 heeft het college een positief standpunt ingenomen over de herontwikkeling van een deel van het terrein van de voormalige betonfabriek in Woerdense Verlaat. In 2021 zijn deze plannen verder uitgewerkt, met name op het punt van geluid afkomstig van het bedrijventerrein. Dit onderzoek loopt momenteel nog. Naast horeca en commerciële ruimtes voorziet dit plan in woningbouw, waaronder minimaal 35% woningen voor starters en senioren.

Paradijsweg Westzijde Het in december 2020 vastgestelde bestemmingsplan Paradijsweg Natte zijde, fase 1 is nog in de beroepsfase. Op het verloop van deze procedure heeft de gemeente geen invloed. Door de initiatiefnemers zijn tot op heden geen voorstellen gedaan voor een fase 2. Openbaar vervoer In 2021 was er, vanwege de Covid-19 pandemie, nog steeds sprake van een onzekere 'marktsituatie'. Provinciale Staten heeft het ‘Transitieplan Openbaar Vervoer Zuid-Holland - Onderweg naar een toekomst vast OV na corona’ vastgesteld. Vanuit dit transitieplan zijn de vervoerplannen voor 2022 nader uitgewerkt. Omdat deze uitwerking een verlaging van frequentie en lijnvoering betrof hebben we stevig ingezet op verbetering. Dit heeft geleid tot een aantal duidelijke verbeteringen voor de lijnen die door onze gemeente rijden. Zo is de lijn 282 Alphen aan den Rijn - Ter Aar - Alphen aan den Rijn geïntroduceerd voor tijdens de spitsuren en is na een pilotfase de dienstregeling tijdens de spits voor het traject Alphen aan den Rijn via Nieuwkoop naar Uithoorn (lijn 247) geïntensiveerd. Aanwijzing monumenten In januari 2021 zijn in totaal 21 nieuwe gemeentelijke monumenten aangewezen. De aanwijzing van deze gemeentelijke monumenten is een eerste stap naar het verbreden van het monumentenbestand, zodat objecten van cultuurhistorische betekenis hiermee behouden blijven voor de toekomst.

In 2022 wordt het aanwijzen van nieuwe monumenten vervolgd.

JAARSTUKKEN 2021 - 12

4.1.2 Thema Grondzaken en Vastgoed

Realisatie van het beleid Versnellen Woningbouw - Nieuwkoop Bouwt! Naar aanleiding van de motie ‘Aanvalsplan versnellen binnenstedelijke woningbouw' hebben we onderzocht hoe de ontwikkeling van woningbouwprojecten in Nieuwkoop kan worden versneld. Op basis van het raadsvoorstel 'Nieuwkoop Bouwt!’ heeft de raad voor de zomervakantie besloten tot het fors uitbreiden van de formatie voor woningbouwontwikkeling en de oprichting van een projectbureau/team Woningbouw. Naast het organisatorisch opzetten van het nieuwe team en de werving is er veel aandacht voor het aanbrengen van focus, het versnellen van processen en het toepassen van nieuwe methodieken. Woningbouwopgave in relatie tot woningbouwlocaties De woningbehoefte voor onze gemeente is berekend op ruim 1.900 woningen over de periode 20192029. Het bouwen van dit aantal woningen kan alleen als alle potentiële woningbouwlocaties die wij op dit moment in beeld hebben, succesvol tot ontwikkeling worden gebracht. Daarbij is toestemming van de provincie om locaties buiten bestaand stedelijk gebied (bsd) te ontwikkelen essentieel. Een succes op dit vlak is dat de provincie in 2021, op aangegeven van de gemeente, heeft besloten de locatie Ter Aar Noordoost op te nemen op de 3 hectare-kaart. Ontwikkeling van deze locatie kan nu worden opgestart.

Samenvatting resultaten Woningbouwprojecten Het kalenderjaar 2021 stond enerzijds in het teken van het afronden van diverse woningbouwplannen, zoals Vivero en de Verwondering en anderzijds in verder brengen van (relatief) nieuwe locaties zoals Lindelaan, Buytewech-Noord, Teylerspark II en Noordeinde. Daarnaast is ingezet op het opstarten van nieuwe projecten (Vrouwenakker-West) en het in de markt zetten van projecten als De Grendel en de Scholenlocaties in Ter Aar. Afronden locaties De locatie Vivero nadert de afronding van de ontwikkeling. Alle kavels zijn inmiddels verkocht en veruit de meeste woningen gebouwd. In oktober is gestart met het woonrijp maken van het gehele plangebied. Ook op de drie eilanden van De Verwondering zijn alle kavels verkocht en nagenoeg allemaal geleverd. De realisatie van de woningen op het Noorder- en Zuidereiland is in volle gang. Doorontwikkelen locaties In 2021 is de bestemmingsplanprocedure (voorontwerp en ontwerp) voor het project Lindelaan doorlopen en is de grondexploitatie opgesteld, de sloop van het voormalige Ashram college voorbereid en een bureau geselecteerd dat de gemeente gaat adviseren bij de tenderprocedure. Inmiddels is de grondexploitatie en het bestemmingsplan Lindelaan vastgesteld. In november kon de raad het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte voor Buytewech Noord vaststellen.

Daarmee is de bouw van 290 woningen weer een belangrijke stap dichterbij. Om snel ook daadwerkelijk met de aanleg van de wijk te kunnen starten (aanbrengen voorbelasting, start bouwrijp maken) is veel tijd en energie gestoken in de rotonde, de hoofdontsluiting en de onderhandelingen met een ontwikkelaar die eigendom heeft in het gebied. Helaas konden deze onderhandelingen niet voor de jaarwisseling worden afgerond. De planvorming voor Teylerspark II en Noordeinde loopt gelijk op. Participatie, het vaststellen van het stedenbouwkundig plan en het voltooien van het bestemmingsplan kregen prioriteit. Beide plannen

JAARSTUKKEN 2021 - 13

zetten nadrukkelijk in op woningen voor starters en jongeren. Het voormalige schoolgebouw van De Diamant is na de oplevering van het IKC 7hoven inmiddels gesloopt. Nieuwe projecten We hebben de Visie op Wonen in Vrouwenakker-West 2025 afgerond en de aankoop van grond voor de noodzakelijke ontsluiting van het plangebied gerealiseerd. Begin 2022 is de raad akkoord gegaan met de visie en heeft zij ook een krediet voor de grondaankoop beschikbaar gesteld. In de markt zetten van projecten De onderhandelingen ten aanzien van de locatie de Grendel en de scholenlocaties in Ter Aar zijn succesvol afgerond. Dat betekent dat omgevingsvergunningen kunnen worden aangevraagd, resulterend in start bouw van de woningen in 2022. Centraal thema De nadruk lag in 2021 op het opstellen, in procedure brengen en vaststellen van een groot aantal bestemmingsplannen, zodat vervolgens daadwerkelijk gebouwd kan worden. Daarmee is (inclusief besluitvorming begin 2022) de bouw van 500 nieuwe woningen planologisch verankerd in vastgestelde bestemmingsplannen. In 2022 volgen de bestemmingsplannen voor project Noordeinde en Teylerspark II.

Stikstof en gevolgen voor woningbouw in Nieuwkoop De stikstofproblematiek werkt door in veel gemeentelijke projecten en initiatieven uit de samenleving. Nieuwkoop is bestuurlijk en ambtelijk stevig betrokken bij dit dossier. Onze organisatie bouwt, samen met externe adviespartners, gaandeweg steeds meer kennis en ervaring op over verplichtingen en (on)mogelijkheden bij ruimtelijke ontwikkelingen. Door vroegtijdig signaleren, grondig onderzoek en zorgvuldig onderbouwen, heeft stikstof vooralsnog niet of nauwelijks tot belemmeringen of ingrijpende aanpassingen van onze woningbouwprojecten geleid.

JAARSTUKKEN 2021 - 14

Aanvullingswet geluid (cumulatie van vliegtuiggeluid) Het is de bedoeling dat gelijktijdig met de invoering van de Omgevingswet ook de Aanvullingswet geluid in werking zal treden. Als deze aanvullingswet er komt zullen de rekenregels voor geluid (door cumulatie) veel strenger worden dan nu het geval is. Hierdoor wordt het lastiger om woningbouwplannen in de nabijheid van onze luchthaven te ontwikkelen. De aangekondigde Aanvullingswet heeft tot veel bezwaren geleid bij alle gemeenten rondom Schiphol en andere belangengroepen. Ook wij hebben hierbij actief onze stem laten horen. In 2022 besluit de Tweede Kamer over de wet. Nota Grondbeleid In 2021 is de nieuwe nota Grondbeleid vastgesteld. In de nota wordt een duidelijke relatie gelegd tussen de bredere gemeentelijke beleidsdoelstellingen en het grondbeleid. We zetten met deze nota in op situationeel grondbeleid. Bij situationeel grondbeleid is de gemeentelijke rol bij het voeren van grondbeleid situatieafhankelijk, waarbij per voorliggende situatie een keuze wordt gemaakt tussen actief, faciliterend of samenwerkend grondbeleid.

JAARSTUKKEN 2021 - 15

4.1.3 Thema Economie, Toerisme, Natuur

Realisatie van het beleid Economie Bedrijventerrein Schoterhoek II De aanleg van het warmtenet is afgerond en het net is in gebruik genomen. De eerste bedrijfspanden zijn inmiddels gerealiseerd, in gebruik genomen en aangesloten op het warmtenet. Verder stond 2021 in het teken van de verkoop en uitgifte van bedrijfskavels. Alle kavels zijn verkocht onder voorbehoud en in 2021 zijn zestien kavels geleverd. De laatste tien kavels zullen naar verwachting in 2022 geleverd worden. Greenport Aalsmeer Medio 2021 zijn door de Greenport diverse onderzoeken afgerond, waaronder een onderzoek naar de economische betekenis van de tuinbouwsector in de Greenport. Ook is onderzoek gedaan naar arbeidsmigranten in de Greenport en de daaruit voortvloeiende huisvestingsopgave. Aanvullend loopt een pilot voor gemeentelijke registratie van arbeidsmigranten en is een handreiking opgesteld die handvatten geeft voor de beoordeling van huisvestingsinitiatieven. Ook qua duurzaamheid van de sector zijn onderzoeken verricht. Zo is er een onderzoek afgerond naar de warmtevraag bij tuinbouwbedrijven en de mogelijkheden om aan de warmtevraag te voldoen. Tot slot is gestart met een onderzoek gericht op de herijking van de organisatie van de Stichting Greenport Aalsmeer. Visie op het maatwerkgebied In 2021 is er gewerkt aan een startnotitie voor een visie op het maatwerkgebied.

Onderdeel van de startnotitie is een planverkenning. Er is met diverse stakeholders uit het gebied gesproken en zo hebben stakeholders en deskundigen input kunnen leveren voor de visie. Het uitwerken van de visie krijgt een vervolg in 2022. Standplaatsenbeleid Voor de totstandkoming van een nieuw standplaatsenbeleid zijn de VON, de bedrijfsinvesteringszones (BIZ), ondernemers van de andere winkelcentra, de centrummanager, medewerkers van de gemeente en de CVAH (Centrum Ambulante Handel) geraadpleegd. Het standplaatsen beleid is in 2022 worden vastgesteld. Ondernemersfonds Eind 2021 is de raad door middel van een presentatie bijgepraat over de tussenevaluatie van het ondernemersfonds, met daarbij een overzicht van de lopende projecten en de financiële verantwoording. Er zijn diverse samenwerkingsprojecten, onder meer een onderzoek voor bedrijventerrein Bovenland naar de mogelijkheden voor het opzetten van een slim energiesysteem. Revitalisering Bovenland Een groep ondernemers op Bovenland vormt de werkgroep “Revitalisering Bovenland”, de gemeente is hier bij betrokken. De werkgroep zorgt voor het bekostigen van een parkmanager (een provinciale subsidie is binnengehaald). Er is aandacht voor het verduurzamen van bedrijfspanden onder meer door het plaatsen van zonnepanelen op daken. Beperkende factor daarbij is de netwerkcapaciteit.

Doorontwikkeling Ondernemersloket We hebben aandacht gegeven aan de vindbaarheid van het Ondernemersloket op onze website. We geven informatie over tal van onderwerpen, waaronder informatie rondom de Covid-19 maatregelen. Het loket is op verschillende manieren laagdrempelig bereikbaar en vanuit het loket worden regelmatig

JAARSTUKKEN 2021 - 16

bedrijfsbezoeken afgelegd. Deze bezoeken zorgen ervoor dat snel een beeld kan worden gevormd van plannen waar ondernemers mee komen. Aansluiting Arbeidsmarkt en Onderwijs Door de krappe arbeidsmarkt is het in bijna alle branches moeilijk om aan goed personeel te komen. Om een betere aansluiting tussen jonge werkzoekenden en werkgevers te bewerkstelligen is het actieplan “Extra inzet jeugdwerkloosheid Alphen aan den Rijn, Nieuwkoop, Kaag & Braassem” gestart. Het actieplan richt zich met name op jongeren tussen 16-27 jaar, die schoolverlater zijn of school al hebben verlaten met of zonder startkwalificatie. Covid-19 en Economie Tijdens de Covid-19 pandemie hebben we veel contact gehad met de lokale ondernemers, om ervoor te zorgen dat we wisten wat er speelde en waar nodig te kunnen ondersteunen. Soms ook gewoon om interesse te tonen en medeleven met de vervelende situatie waar zij zich in bevonden. Voor de horeca en detailhandel zijn verschillende extra mogelijkheden gecreëerd, zoals tijdelijke uitbreiding van de terrassen. Daarnaast zijn activiteiten in gang gezet, zoals het mogelijk maken van 'Click & Collect' in samenwerking met Nieuwkoop Marketing en de centrummanager. Detailhandel Versterken dorpskernen en centrummanagement Winkeliers en horeca ondernemers ervaren de rol van de centrummanager als positief: onafhankelijk, betrokken en met kennis van zaken.

De samenwerking van ondernemers in de dorpskernen wordt hierdoor gestimuleerd. Ook vanuit de Bedrijfsinvesteringszones (BIZ) Nieuwkoop en Ter Aar is waardering voor het verbindende werk van de centrummanager. Uitvoering Centrumvisie Nieuwkoop Er is gestart met de uitvoering van de vastgestelde Centrumvisie. Uitgangspunt hierbij zijn de tien in de visie genoemde projecten. Voor de belangrijkste projecten zijn werkgroepen samengesteld met een vertegenwoordiging van belangrijke stakeholders. Daarbij is vooral gezocht naar vertegenwoordigers van een achterban. De wensen, uitgangspunten en voorstellen van iedere werkgroep worden in een regiegroep bekeken op samenhang met de centrumvisie en eventuele tegenstrijdigheden, vervolgens worden de plannen gebundeld tot een uitvoeringsdocument. Zodra iedere werkgroep zijn input heeft kunnen leveren (in de loop van 2022) kan worden gestart met de uitvoering. Recreatie en Toerisme Nieuwkoop Marketing Nieuwkoop Marketing heeft in 2021 haar website een grote make-over gegeven. Daarnaast zijn er promotie filmpjes gemaakt voor verschillende doeleinden en neemt Nieuwkoop Marketing deel aan de Groene Hart Verbinders, een samenwerking om het Groene Hart te promoten. Gedurende de periode dat Covid-19 maatregelen golden heeft Nieuwkoop Marketing zich ingezet voor lokale ondernemers en hen ondersteund met allerlei activiteiten.

Zo is geholpen bij het opzetten van 'Click & Collect' en de promotie daarvan. Verder zijn diverse marketingactiviteiten opgezet, bijvoorbeeld door middel van de inzet van 'influencers'. Dit heeft echt bijgedragen aan het meer op de kaart zetten van Nieuwkoop en de Nieuwkoopse ondernemers. Flexibel Meerjaren Programma (FMP) Rijn- en Veenstreek Vanuit dit programma zijn in 2021 verschillende projecten gestart. De provincie heeft haar bijdrage aan het programma beëindigd, maar de deelnemende gemeenten Alphen aan den Rijn, Nieuwkoop en Kaag en Braassem onderzoeken of zij het FMP, in meer bescheiden vorm, voort kunnen zetten. Bestuurlijke Tafel Vrije Tijd, Water en Groen (Groene Hart)

JAARSTUKKEN 2021 - 17

Drie projecten geïnitieerd vanuit deze samenwerking sprongen in 2021 in het oog: 'Cross Media' een zo groot mogelijke aanwezigheid in sociale en gedrukte media; 'Gebiedsvertegenwoordiging' hiervoor zijn 59 folderdisplays en 15 mega tablets geplaatst; en 'Project verbindende Routes' waarvoor 25 Groene Hart routes zijn ontwikkeld. Waterrecreatie en Hollandse Plassen De samenwerking met de provincie is, als het gaat om waterrecreatie op de Hollandse Plassen, versterkt. Er is, onder gemeentelijke regie en gefinancierd door de provincie, onderzoek gedaan naar kleinschalige overnachtingsmogelijkheden op of rond het water, voor het mogelijk maken van meerdaags varen. Belangrijke aanbeveling is dat concrete aanvragen gezamenlijk, integraal en casusgewijs worden opgepakt en behandeld (met verschillende overheden in één projectteam). Verder zijn in 2021 nog drie provinciale subsidies aangevraagd voor activiteiten in Nieuwkoop en ook toegekend. Het gaat om het plaatsen van twee laadpalen voor elektrische vaartuigen, een drijvend toilet ten behoeve van waterrecreanten en een bijdrage in de marketing kosten van het “merk” Hollandse Plassen. Drechtdoorsteek De plannen voor een 'Drechtdoorsteek' staan op de agenda en er zijn in de regio weer de nodige gesprekken gevoerd. Het is nog niet gelukt om alle betrokken gemeenten op een lijn te krijgen.

Dorpshart Ter Aar Het doel van de planvorming rondom het Dorpshart Ter Aar is toewerken naar een toekomstbestendig winkelcentrum en tegelijkertijd de aantrekkingskracht vergroten. Na de sloop van sporthal ‘De Vlinder’ vormt de herontwikkeling van de Vlinderlocatie het startpunt voor de verdere integrale herontwikkeling van het centrum. Om dit doel te bereiken is een start gemaakt met de voorbereiding van een partnerselectie. De te selecteren partner maakt samen met de gemeente een plan voor het Dorpshart. De betrokkenheid en deelname van vastgoedeigenaren in het gebied is voor het welslagen van dit plan van cruciaal belang.

JAARSTUKKEN 2021 - 18

4.1.4 Beleidsindicatoren en dashboards Beleidsindicatoren Naam indicator

Eenheid NL Gemeente Nieuwkoop 25.000-50.000 2021

Functiemenging

%

JR Nieuwkoop 2020

JR Bron

49,9 (2020)

49,1 (2020)

49,6 (2019)

LISA

Per 1.000 Vestiging(en) van inwoners bedrijven 15-65 jaar 152,9 (2020)

165,7 (2020)

155,6 (2018)

LISA

Gemiddelde WOZwaarde € 1.000

345

325

CBS

Aantal per Nieuw gebouwde 1.000 woningen woningen 8,6 (2020)

14 (2020)

6 (2018)

ABF

Demografische druk

%

78,3 (2021)

72,9 (2021)

73,1 (2020)

CBS

Gemeentelijke woonlasten Eenpersoonshuishoudens

€

Geen data

854 (2021)

839 (2020)

COELO

Geen data

Gemeentelijke woonlasten Meerpersoonshuishoudens € Geen data 966 (2021) 952 (2020) Cijfers op basis van www.waarstaatjegemeente.nl per 15 februari 2022

COELO

Toelichting Van het bovenstaande spreekt niet alles voor zich. Daarom hieronder een toelichting op enkele begrippen: Functiemenging De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Vestiging(en) van bedrijven LISA staat voor Landelijk Informatiesysteem van Arbeidsplaatsen en is een databestand met gegevens over alle vestigingen in Nederland waar betaald werk wordt verricht. Demografische druk De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Dit cijfer geeft inzicht in de verhouding van het niet-werkende deel van de bevolking tot het werkende deel van de bevolking.

JAARSTUKKEN 2021 - 19

Dashboards Ontwikkeling inwonersaantal gemeente Nieuwkoop per 1 januari 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 26.929 26.988 26.974 27.082 27.104 27.114 27.433 27.914 28.269 28.628 28.811 29.151

Ontwikkeling inwoneraantal gemeente Nieuwkoop 29.500 29.000 28.500 28.000 27.500 27.000 26.500

26.000 25.500 2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Aantal inwoners per 1 januari

Bron: CBS Geboorte/ sterfte

Geboorte Sterfte

2010 248 176

2011 257 175

2012 220 176

2013 230 174

2014 267 189

2015 237 218

2016 267 222

2017 275 172

2018 287 220

2019 284 202

2020 327 264

2021 312 219

Geboorte / Sterfte 350 300 250

200

Geboorte

150

Sterfte

100 50 0 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Bron: CBS Vestigers en vertrekkers

Vestigers Vertrekkers

2010 734 745

2011 763 862

2012 835 773

2013 767 800

2014 821 890

2015 1.224 925

2016 1.420 983

2017 1.344 1.091

2018 1.314 1.021

2019 1.267 1.166

2020 1.437 1.160

2021 1.184 1.125

JAARSTUKKEN 2021 - 20

Aantal vestigers en vertrekkers, gemeente Nieuwkoop 1.600

1.400 1.200 1.000 Vestigers

800

Vertrekkers

600 400 200 0 2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Bron: CBS Voorraad Woningen Nieuwkoop

Jaar

stand per 1 januari

Toevoeging

Onttrekking

2019

11.361 153

16

2020

11.498 172

10

2021*

11.660 104

12

2022* Bron: CBS

11.752 *voorlopige cijfers

Startersleningen Startersleningen en budget (* € 1.000) 2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Aantal verstrekte startersleningen

10

8

3

3

0

4

4

Aantal uitstaande leningen bij Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn)

28

36

34 34 26 24 26 € Beschikbaar budget bij SVn € 350.440 € 229.810 245.202 € 248.110 € 354.542 € 384.894 € 717.949 Schuldrest van de uitstaande € leningen bij SVn € 591.308 € 712.035 659.673 € 642.954 € 393.148 € 408.628 € 526.551 Investeringsbudget sociale woningbouw Per 31 december

2014

2015

2016 2017

2018

2019 2020

2021

Reservering volkshuisvesting (Woonfonds)*

106

300

360

382

856

962 1.298

1.298

2.262 2.262

2.833

2.833 2.833

3.460

2.144 1.347

1.459

Reservering Woningbouw Voorziening Permanente Sociale Woningbouw**

5.000 4.406

950

455

0

JAARSTUKKEN 2021 - 21

* Hier werd voorheen 50% van het Woonfonds opgenomen, omdat de andere helft was gereserveerd voor startersleningen. Sinds 10 december 2020 geldt dat het volledige bedrag in het Woonfonds voor de doeleinden van het Woonfonds zelf wordt besteedt. ** De Voorziening Permanente Sociale Woningbouw is per 01-07-2021 opgeheven en is onderdeel geworden van de Reservering Woningbouw. Leges omgevingsvergunningen

Technisch begroot 2021 op basis van gemiddelde realisatie laatste 4 jr.

1.125

Prognose voor 2021

682

Gerealiseerd

1.266

Procentueel t.o.v. prognose

185,63%

Procentueel t.o.v. begroting

112,53%

JAARSTUKKEN 2021 - 22

4.1.5 Financieel overzicht Ruimtelijke ontwikkeling Begroting na wijziging 2021 Baten

Lasten

-23.599

Saldo

25.733

2.133

Lasten Thema

Rekening 2021 Baten -24.037

Lasten 24.270

Begroting 2021

Verschil Saldo

Baten

233

Begroting na wijziging 2021

Lasten

-438

Saldo

-1.463

Rekening

-1.901

Verschil

Ruimtelijk beleid

2.037

2.334

2.208

-126

Grondzaken en vastgoed

16.370

20.943

19.851

-1.093

Economie, toerisme, natuur

1.208

1.687

1.299

-388

Totaal Lasten

19.616

24.964

23.357

-1.606

Baten Thema

Begroting 2021

Begroting na wijziging 2021

Rekening

Verschil

Ruimtelijk beleid

-1.238

-1.218

-1.371

-154

Grondzaken en vastgoed

-16.552

-20.862

-21.426

-563

-71

-224

-246

-22

-17.861

-22.304

-23.043

-739

Economie, toerisme, natuur Totaal Baten Saldo Thema

Begroting 2021

Begroting na wijziging 2021

Rekening

Verschil

Ruimtelijk beleid

799

1.116

836

-279

Grondzaken en vastgoed

-182

81

-1.575

-1.656

Economie, toerisme, natuur

1.137

1.463

1.053

-410

Totaal saldo van lasten en baten

1.755

2.660

315

-2.346

Toevoeging reserves

641

769

913

143

Onttrekking reserves

-364

-1.296

-995

301

Saldo mutaties reserves

277

-527

-82

445

Gerealiseerd resultaat

2.032

2.133

233

-1.901

JAARSTUKKEN 2021 - 23

Toelichting Toelichting bij financiële ontwikkeling LASTEN € 1.606.000 VOORDEEL Thema Ruimtelijk beleid € 126.000 lagere lasten Voor de behandeling van omgevingsvergunningaanvragen en bestemmingsplannen bleek minder advies (€ 57.000) nodig van onze omgevingsdienst (ODWH). Daarnaast zijn de kosten voor software met betrekking tot vergunning en toezicht en omgevingsplannen meegevallen (€ 50.000). Tot slot is er minder ingehuurd voor werkzaamheden binnen het beleidsveld bestemmingsplannen dan begroot. Thema Grondzaken en vastgoed € 1.093.000 lagere lasten Dit voordeel is ontstaan door de verwerking van de financiële resultaten van de grondexploitaties. Een gedetailleerde verantwoording van de resultaten (financieel en niet-financieel) van de grondexploitaties vindt plaats bij de actualisatie van de grondexploitaties per 31 december 2021. Thema Economie, Toerisme en Natuur € 388.000 lagere lasten Er zijn minder 'vouchers' voor energiebesparende maatregelen gebruikt door eigenaren van een huurwoning (€ 54.000). De RREW regeling loopt door in 2022 en wordt deels later besteed (€ 86.000). We hebben het opstellen van een afwegingskader zonnevelden in eigen beheer en binnen de huidige capaciteit gedaan en niet uitbesteed (€ 19.000).

Daarnaast waren in het eerste jaar de loonkosten voor de (tijdelijke) uitbreiding van de capaciteit voor duurzaamheid (communicatie) lager, doordat medewerkers eerst geworven moesten worden. Het biodiversiteitsonderzoek is niet in 2021 uitgevoerd, maar doorgeschoven naar 2022. Hierdoor zijn minder kosten gemaakt binnen het beleidsveld Natuur (€ 18.000). Het warmtenet onder Schoterhoek II is in 2021 afgerond waardoor afschrijving pas aanvangt in 2022 (€ 56.000) Ook is er een onderbesteding van een budget voor het Ondernemersfonds (€ 27.000) omdat er geen gebruik is gemaakt van de stelpost. Het overige verschil is ontstaan doordat aan diverse activiteiten vanuit de duurzaamheidsagenda minder is besteed dan begroot. Het gaat hierbij onder andere om het werven en opleiden van energiecoaches en algemene communicatie (doordat een subsidie voor communicatiedoeleinden is verkregen), geen uitgaven aan duurzame samenlevingsinitiatieven en minder gebruik van 'zelfbouw consulten' voor kavelkopers. Alle lagere lasten (behalve RREW en Ondernemersfonds) worden niet onttrokken aan de Duurzaamheidsreserve.

BATEN € 739.000 VOORDEEL Thema Ruimtelijk beleid € 154.000 hogere baten Bij Vergunningen en toezicht zijn er aanzienlijk meer omgevingsvergunningen behandeld dan vooraf werd voorzien (€ 128.000), toenemende ruimtebehoefte als gevolg van het thuiswerken en de zeer beperkte mogelijkheden om door te stromen op de woningmarkt zijn hier mede oorzaak van. Daarnaast is een stijging van de leges het gevolg van hogere bouwkosten omdat de leges een percentage van de bouwkosten bedragen. Thema Grondzaken en vastgoed € 563.000 hogere baten Dit nadeel is grotendeels ontstaan door de verwerking van de financiële resultaten van de grondexploitaties en heeft met name betrekking op het verlagen van de Voorziening nadelige saldi grondexploitaties en winstneming grondexploitatie Schoterhoek II. Een gedetailleerde verantwoording van de resultaten (financieel en niet-financieel) van de grondexploitaties vindt plaats bij de actualisatie van de grondexploitaties per 31 december 2021. Thema Economie, Toerisme en Natuur € 22.000 hogere baten Er is een subsidie (€ 22.000) verkregen voor adviesvragen bij het opstellen van de Transitievisie Warmte.

JAARSTUKKEN 2021 - 24

RESERVES € 143.000 hogere toevoegingen Vergunningen en Toezicht Het aantal aanvragen voor omgevingsvergunningen was hoger dan voorzien waardoor meer leges zijn ontvangen. Deze opbrengsten (€ 143.000) worden, conform de door de raad vastgestelde systematiek, toegevoegd aan de reserve Egalisatie baten omgevingsvergunningen. € 301.000 lagere onttrekkingen Economie en Duurzaamheid De lagere onttrekkingen zijn een gevolg van lagere uitgaven voor 1. duurzaamheidsvouchers huurders (zie toelichting lasten), 2. het in eigen beheer opstellen van het afwegingskader zonnevelden (zie toelichting lasten), 3. diverse activiteiten vanuit de duurzaamheidsagenda (zie toelichting lasten), en 4. het een jaar later starten met het afschrijven van de aanleg van het Warmtenet onder Schoterhoek II (zie toelichting lasten).

JAARSTUKKEN 2021 - 25

4.2 Programma Ruimtelijk beheer In het programma bevinden zich de volgende thema's: - Milieu - Beheer openbare ruimte Realisatie van de beoogde maatschappelijke effecten De kwaliteit van de woon- en leefomgeving draagt in belangrijke mate bij aan het woonplezier en het welzijn van onze inwoners. Een fijne woonomgeving verbindt onze inwoners en zorgt voor cohesie in de wijk. Met een goede kwaliteit woonomgeving en door inwoners te betrekken bij het beheer van de openbare ruimte voelen inwoners zich verbonden met en verantwoordelijk voor de woonomgeving. Daarmee willen we bereiken dat zij een bijdrage leveren aan het beheer van de openbare ruimte. Op dit moment waarderen inwoners de kwaliteit van de openbare ruimte met een ruim voldoende. Verkeersveiligheid is voor ons een speerpunt. Overlast en onveiligheid door doorgaand verkeer, vooral vracht- en landbouwverkeer, moet aantoonbaar verminderen. Wij pakken onveilige situaties voor kwetsbare verkeersdeelnemers zoals fietsers en voetgangers aan. Met een natuurlijk openbaar groen en meer aandacht voor ecologisch groenbeheer willen wij een bijdrage leveren aan een lokale verbetering van de biodiversiteit en bereiken dat onze inwoners meer kennis hebben van en begrip hebben voor dit thema. Klimaatverandering vraagt om een adequate aanpak in relatie met het beheer van de openbare ruimte.

Dit moet ervoor zorgen dat de gevolgen van klimaatverandering niet leiden tot meer overlast, bijvoorbeeld door wateroverlast en droogte of vermindering van de leefbaarheid van de openbare ruimte. In tegenstelling tot eerdere jaarrekeningen is er dit jaar voor gekozen om alleen de 'highlights' in dit hoofdstuk te benoemen. Verdere verantwoording is gedaan in de paragraaf Kapitaalgoederen onder hoofdstuk 5. Samenwerking verbonden partijen Bijdrage aan de realisatie van de maatschappelijke effecten. Gemeenschappelijke regeling Holland Rijnland (verkeer en vervoer) Zie 5.6 Paragraaf Verbonden partijen Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst West Holland (ODWH) Zie 5.6 Paragraaf Verbonden partijen Cyclus N.V. Zie 5.6 Paragraaf Verbonden partijen

JAARSTUKKEN 2021 - 26

4.2.1 Thema Milieu

Realisatie van het beleid Afval De vraag naar grondstoffen neemt wereldwijd sterk toe. Ook kan een toename in recycling leiden tot een CO2-reductie. Daarom werkt de overheid samen met het bedrijfsleven om zuiniger en slimmer met grondstoffen om te gaan. In het Grondstoffenakkoord staan afspraken om de Nederlandse economie in 2050 volledig te laten draaien op herbruikbare grondstoffen. Voor huishoudelijk afval is dit landelijk vertaald naar het programma 'Van Afval Naar Grondstof' (VANG). De VANG-doelstelling voor 2020 is 100 kilogram restafval per inwoner en 75 % hergebruik, en in 2025 nog maar 30 kg restafval. Om aan deze doelstellingen te kunnen voldoen is in januari 2020 in de gemeente Nieuwkoop 'Afval Scheiden Loont' gestart. Bij dit model bestaat de afvalstoffenheffing uit een vast en een variabel deel (tariefdifferentiatie). Het vaste deel is lager dan de oorspronkelijke heffing en het variabele deel hangt af van de hoeveelheid restafval die een huishouden aanbiedt. Het aanbieden van GFT-afval, papier en PMD is gratis. De achterliggende gedachte is dat huishoudens die goed afval apart houden minder afvalstoffenheffing betalen dan huishoudens die weinig tot niets apart houden. Het is voor inwoners een goede stimulans om het huishoudelijk afval zoveel mogelijk te scheiden. Na de invoering van tariefdifferentiatie in 2020 was 2021 een periode van bestendiging.

De hoeveelheid restafval per inwoner is met één kilogram afgenomen tot 121 kilogram per jaar (doelstelling 100). Het hergebruik is 76%, 1% lager dan in 2020 (doelstelling 75%). De totale hoeveelheid huishoudelijk afval per inwoner per jaar is wel sterk afgenomen, met 6% tot 533 kilogram. De oorzaak is de invoering van het reserveringssysteem op de Milieustraat. Het aantal bezoekers is met 10.000 afgenomen tot 43.500. In de periode 2017 - 2020 is de hoeveelheid afval op de Milieustraat nog met 38% toegenomen. In 2021 was er voor het eerst een afname met 15%. Om kinderen vroegtijdig ervan bewust te maken dat afval een waardevolle grondstof is, zijn wij in samenwerking met Cyclus het project 'Afvalvrije School' en 'Sport Schoon' (sportverenigingen) gestart. Bijna alle scholen en sportverenigingen doen hieraan mee. In 2021 hebben we verder ingezet om de efficiëntie en daarmee de kostenbesparing op het product afval verder te verbeteren. De vaste inzamelpunten in de vorm van zeecontainers voor inzameling van papier zijn afgebouwd. Dit is in samenspraak met de betreffende verenigingen en organisaties gebeurd. De inzamelroutes voor het oud papier zijn geoptimaliseerd en nieuwe afspraken zijn gemaakt met verenigingen en organisaties. Vanaf medio 2021 is het bezoek aan de milieustraat georganiseerd met een afspraken systeem.

Hierdoor behoren lange wachttijden voor een bezoek aan de milieustraat tot het verleden. Inwoners kunnen digitaal hun bezoek plannen. Op enkele dagen was het bezoekersaantal zodanig laag dat er is besloten om de milieustraat op deze momenten te sluiten. Op andere momenten waar het bezoekersaantal hoog is, is besloten om de milieustraat langer open te stellen. Zodoende is het aantal uren van openstelling nagenoeg gelijk gebleven, maar is inzet van personeel efficiënter. Klimaatadaptatie en riolering In november 2020 is het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2021-2025 vastgesteld door de gemeenteraad. Het GRP beschrijft op hoofdlijnen hoe de gemeente invulling geeft aan de gemeentelijke watertaken. Het betreft een visie en strategie voor de lange termijn. Artikel 4.22 van de wet milieubeheer stelt het hebben van een actueel GRP verplicht voor alle gemeenten. Sinds de invoering van de Wet gemeentelijke watertaken (Wgw) moet het GRP ook ingaan op het beheer van

JAARSTUKKEN 2021 - 27

grondwater en hemelwater. Voor het eerst is in dit GRP de klimaatadaptatie goed geborgd in doelstellingen, capaciteit en middelen. Hiermee kunnen we de gemeente voorbereiden op een klimaat robuuste buitenruimte. De voorlichting aan onze inwoners in het programma ‘Steenbreek’ is hiermee ook vastgelegd. In 2021 zijn er diverse acties uitgevoerd waarbij inwoners worden geïnformeerd en gestimuleerd om de hoeveelheid verharding in de tuinen te verkleinen om zo een bijdrage te leveren aan de klimaatadaptatie en biodiversiteit. De gemeente heeft in 2021 diverse acties gehouden zoals korting op de aanschaf van regentonnen. Deze actie is tot stand gekomen in samenwerking met de lokale ondernemers zoals tuincentra en groothandels. In 2021 is nagenoeg al de vacuüm riolering vervangen door drukriolering. Dit is met name in het buitengebied. Het voordeel van drukriolering is dat dit minder storingsgevoelig is en efficiënter in stroomverbruik. De riolering in de Vogelbuurt (Ter Aar), het Noordeinde en de Nieuwveenseweg is vervangen. Hierbij is het regenwater afgekoppeld en de openbare ruimte klimaat robuust gemaakt. Naast het nieuwe IKC in Ter Aar is een Tiny Forest aangelegd. In samenwerking met de school en leerlingen zijn de bomen geplant. De school zal in samenwerking met de gemeente het beheer voor deze Tiny Forest op zich nemen.

Een Tiny Forest draagt bij aan het afvangen van CO2 en de klimaatadaptie. Daarnaast wordt met de aanleg de biodiversiteit bevorderd. Milieu De bodemtaken worden vanuit de Provincie overgedragen naar de gemeente. Vooruitlopend hierop is de Provincie gestart met het inzichtelijk maken van de verontreinigingen van lood in de bodem. In 2020 zijn de speellocaties onderzocht op loodgehalte in de bodem. Hier zijn geen verhoogde concentraties gemeten. In 2021 zijn de volkstuinlocaties onderzocht. Ook op deze locaties zijn geen verhoogde concentraties lood in de bodem gevonden. De meetresultaten zijn besproken met de volkstuinverenigingen. In het laatste kwartaal zijn afspraken gemaakt met omliggende gemeenten over de ontwikkeling van een app waarin geluidsoverlast van vliegtuigen kan worden geregistreerd. De app is momenteel in ontwikkeling door de Technische Universiteit Eindhoven. De gemeente Nieuwkoop doet hieraan mee.

JAARSTUKKEN 2021 - 28

4.2.2 Thema Beheer openbare ruimte

Realisatie van het beleid Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid is voor ons een speerpunt. Overlast en onveiligheid door doorgaand verkeer, vooral vracht- en landbouwverkeer, moet aantoonbaar verminderen. Wij pakken onveilige situaties voor kwetsbare verkeersdeelnemers zoals fietsers en voetgangers aan. In december 2020 is het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) voor de periode van 2020 tot en met 2030 door de gemeenteraad vastgesteld. Het GVVP schetst de gewenste infrastructuur met aandacht voor verkeersveiligheid, bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid voor alle type verkeer: bussen, vrachtauto’s, auto’s, fietsers en ook de voetgangers. Ook beschrijft het GVVP op hoofdlijnen welke maatregelen hiervoor nodig zijn. Samen vormt dit de leidraad voor investeringen in de komende jaren. In 2021 zijn vanuit dit GVVP diverse projecten gerealiseerd, waaronder het verbeteren van drie voetgangersoversteekplaatsen in Nieuwkoop (Achterweg-Churchilllaan-Elleboogvaart). Medio 2021 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen om de Prolkade een 30km zone te maken. Dit is gerealiseerd. Zo zijn er wegversmallingen aangebracht, drempels aangelegd en gelijkwaardige kruisingen gerealiseerd. Door de ontwikkeling van het Integraal Kind Centrum (IKC) in Ter Aar ontstond de noodzaak voor een veilige verbinding op de Westkanaalweg.

Dit is gerealiseerd door het creëren van een fietsstraat. Het gemotoriseerde verkeer is hier 'te gast'. Onder andere hiervoor zijn ook de komgrenzen op de Westkanaalweg verplaatst. Wegen In 2021 is voornamelijk groot onderhoud uitgevoerd aan diverse wegen. Het doel van dit groot onderhoud aan de infrastructuur is om de levensduur te verlengen. Daarnaast zijn er, in samenwerking met de verschillende hoogheemraadschappen, dijkreconstructies uitgevoerd. In het voorjaar is het beleids- en beheerplan 2021 - 2025 vastgesteld. Dit beheerplan is de leidraad voor het beheer van de gemeentelijke wegen in de komende 5 jaar. Onderdeel van dit beheerplan is het uitvoeringsplan met de benodigde financiële middelen. In 2021 zijn we, in navolging van de Kuil in Noorden, gestart met de uitvoering van het 'wijkgericht werken' in de Vogelenbuurt in Ter Aar. Dit betekent dat in deze wijk de openbare ruimte integraal is vernieuwd volgens het principe strategisch beheer openbare ruimte. De riolering en wegen zijn vernieuwd en de openbare ruimte is klimaat robuust ingericht. Ook is al het straatmeubilair en het groen meegenomen. Bij de totstandkoming van de nieuwe inrichting zijn inwoners nauw betrokken. Het project is naar tevredenheid van de inwoners afgerond. Op basis van de opgedane ervaringen is gestart met de volgende wijk, de Venenbuurt in Ter Aar.