Bijlage bij toelichting 1. Stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitsplan Centrumlocatie Nieuwveen

STEDENBOUWKUNDIG PLAN EN BEELDKWALITEITSPLAN CENTRUMLOCATIE NIEUWVEEN 10 MAART 2021

PAGINA 2

INHOUD INLEIDING

4

HOOFDSTUK 1 - ANALYSE

6

• • •

• • • • • • •

Doel en functie stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitsplan Principes stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitsplan Opbouw document

Nieuwveen, dorp in het groene hart Ligging centrumlocatie Nieuwveen, kenmerken omgeving locatie Historie landgoed Ursula en Johannes Stichting Cultuurhistorische verkenning Cultuurhistorische verkenning; wat verdient aandacht in het ontwerp Bestemmingsplan, huidige bestemming Essentiekaart

4 5 5

6 8 14 16 18 20 21

HOOFDSTUK 2 - PARTICIPATIE

22

HOOFDSTUK 3 - VO STEDENBOUWKUNDIG PLAN

24

HOOFDSTUK 4 - BEELDKWALITEIT

36

•

• • • • • • • •

•

Samenvatting participatieproces

Uitgangspunten stedenbouwkundig plan en inrichtingsplan Stedenbouwkundige opzet; hofje en plein Schetsontwerp inrichtingsplan Principes vanuit het cultuurhistorisch onderzoek Inpassing monumentale plataan Groen langs de A.H. Kooistrastraat en Muggenlaan Verkeer en parkeren Woningbouwprogramma en doelgroepen: inzetten op levensloopbestendigheid

Integraliteit

HOOFDSTUK 4 - BEELDKWALITEIT INRICHTING

• • • • • • • •

Beeldkwaliteit inrichting Groene binnentuin hofje Plein Overgang openbaar - privé Groenstroken Parkeerterrein Verplaatsing kunstwerk bij de Viergang Watercompenstatie

22

24 26 28 30 33 33 34 35

36

37 37 37 38 39 40 40 41 41

HOOFDSTUK 4 - BEELDKWALITEIT BEBOUWING

42

• •

42 42

•

Inpassen in het beschermd dorpsgezicht, aansluiten op het centrum, op het dorpse karakter van de omgeving Oriëntatie / entrees Vormgeving bouwblokken / bouwmassa

42

• • • • • • • • •

Architectonische uitstraling Hoogte Kapvorm Kopgevels Gevels Balkons en galerijen Bergingen Kleur- en materiaalgebruik Detaillering

43 44 44 45 46 47 48 48 49

HOOFDSTUK 5 - DUURZAAMHEID

50

COLOFON

53

BIJLAGE 1 - SAMENVATTING PARTICIPATIEAVONDEN

56

•

60

• • • • • • • • • • • • • • •

• • •

Kader Visie Energie-opwekking Energiebesparing en hittestress Comfortabel wonen Duurzaam materiaalgebruik Zonnepanelen Brede doelgroep Geluidsadaptatie Leefbaarheid Waterhuishouding Afval en grondstoffen Natuur en landschap Natuurinclusief bouwen Mobiliteit

Terugkoppeling en conclusies startbijeenkomst, 10 december 2019 Inhoudelijke samenvatting van de inbreng van de bevolking Terugkoppeling en conclusies tweede bijeenkomst, atelier 1 - sfeer en beleving, 21 januari 2020 Terugkoppeling en conclusies derde bijeenkomst, atelier 2 - vormgeving en architectuur, september 2020

50 50 50 50 50 51 51 51 51 51 51 51 52 52 52

56 57 58

BIJLAGE 2 - DE MONUMENTALE PLATAAN

64

BIJLAGE 3 - ERFGOEDCOMMISSIE

65

•

•

De plataan niet kappen maar koesteren

verslag vooroverleg erfgoedcommissie

64

65

PAGINA 3

INLEIDING

DOEL EN FUNCTIE STEDENBOUWKUNDIG PLAN EN BEELDKWALITEITSPLAN Woningstichting Nieuwkoop (WSN) ontwikkelt samen met de Gemeente Nieuwkoop het terrein aan de A.H. Kooistrastraat in het centrum van Nieuwveen, de ‘Centrumlocatie Nieuwveen’. Op de locatie komen ongeveer 40 tot 50 sociale huurappartementen voor één- en tweepersoons huishoudens met daarbij de bijbehorende parkeerplaatsen. Samen met de gemeente heeft WSN daarnaast de ambitie opgevat om het centrum van Nieuwveen aan te vullen met een aantal nieuwe openbare ruimtes die deel uitmaken van dit centrumplan. Daarnaast is uit het participatie-traject naar voren gekomen dat de bewoners van Nieuwveen de behoefte hebben om het centrum van Nieuwveen aan te vullen met een aantal nieuwe openbare ruimtes die onderdeel uitmaken van dit centrumplan. Om de bewoners van Nieuwveen hierbij zoveel mogelijk te betrekken, hun input te gebruiken om tot een goed en passend plan te komen en om onder de bewoners en toekomstige gebruikers zoveel mogelijk draagvlak te creëren voor dit nieuwe plan, is in nauwe samenwerking tussen WSN en de gemeente een uitgebreid participatietraject doorlopen. Aan de hand van de uitkomsten van deze procedure hebben HBN-Architecten en Arkus Ontwerp, in samenwerking met de gemeente en WSN dit stedenbouwkundig plan, met bijbehorend inrichtingsplan en beeldkwaliteitsplan opgesteld.

Voor de centrumlocatie Nieuwveen is door Woningstichting Nieuwkoop ook in 2013 al een plan gemaakt en in het kader van een aanvraag omgevingsvergunning ingediend. De gemeente heeft deze vergunning verleend, maar die is in 2015 op basis van een zienswijze door de Raad van State van tafel gegaan. Er was volgens de RvS onvoldoende onderbouwd dat het plan goed in het beschermde dorpsgezicht van het centrum van Nieuwveen zou passen. Woningstichting Nieuwkoop wil nu alsnog de locatie in het centrum van Nieuwveen tot ontwikkeling brengen. Het terrein ligt al lange tijd braak, terwijl de vraag naar sociale huurwoningen onder de groep senioren en starters groot is. Voorliggend stedenbouwkundig plan, inrichtingsplan en beeldkwaliteitsplan zijn zoals gezegd middels uitgebreide participatie tot stand gekomen. De laatste bijeenkomst is in verband met het COVID-19 virus opgedeeld in meerdere online- en livesessies. De participatiebijeenkomsten waren steeds drukbezocht, waarbij de inwoners met grote betrokkenheid en enthousiasme een constructieve en opbouwende inbreng hebben geleverd aan het plan. In de verschillende sessies zijn achtereenvolgens de stedenbouwkundige opzet, de sfeer en gewenste kwaliteiten van de verschillende buitenruimtes en als laatste de architectuur aan de orde gesteld. Er zijn voorstellen gedaan en er is goed geluisterd naar de reacties daarop.

Die reacties zijn vervolgens verwerkt in aangepaste voorstellen, die in de volgende sessie ter controle opnieuw zijn voorgelegd. Zo is er toegewerkt naar een afgewogen en breed gedragen resultaat. Dat resultaat is vervolgens vastgelegd in dit document.

PAGINA 4

Het doel van dit document is om de stedenbouwkundige kwaliteiten van het plan, de uitstraling van de inrichting en de architectuur te borgen. Het stedenbouwkundig plan geeft de verkaveling weer en het inrichtingsplan en beeldkwaliteitsplan leggen de kaders vast waarbinnen het plan verder kan worden uitgewerkt. De kwaliteiten, zoals beschreven in dit document, worden vervolgens gedurende het ontwerptraject van zowel de bebouwing als de inrichting van het plangebied bewaakt door de auteurs (HBN/Arkus) in de rol van supervisor, in samenspraak met de Centrale Erfgoedcommissie Stichting Dorp, Stad en Land.

PRINCIPES STEDENBOUWKUNDIG PLAN EN BEELDKWALITEITSPLAN Het belangrijkste uitgangspunt van de plannen is om aan te sluiten op de bestaande ruimtelijke structuur en het dorpse karakter van Nieuwveen. Het plan moet zowel de structuur als het karakter van het dorp aanvullen en versterken. De dorpse structuur versterken betekent hier het invullen van het braakliggend terrein ter plaatse van de kruising Dorpsstraat – Kerkstraat en de Oude Nieuwveense weg, tegenwoordig A.H. Kooistrastraat geheten. Het plan maakt hiermee het centrumgebied compleet en verbindt het centrum met de omliggende gebieden. Aansluiting op het dorpse karakter betekent dat het plan qua hoogte, sfeer en uitstraling goed moet passen bij de overige ruimtes en gebouwen in het centrum van Nieuwveen. Het stedenbouwkundig plan voegt twee belangrijke (openbare) ruimtes toe aan het centrum van Nieuwveen: een plein en een hofje. Rondom deze ruimtes worden de woningen gebouwd. Het hofje is gericht op de A.H. Kooistrastraat. Het plein wordt begrensd door de A.H. Kooistrastraat en het woongebouw/winkelcentrum aan de andere kant van de Muggenlaan, ‘t Liemerhof. Het plein sluit daarmee aan op het bestaande plein (parkeerplaats) voor ‘t Liemerhof. Dit verkavelingsprincipe is het resultaat van de participatiebijeenkomsten en wordt daarmee breed gedragen binnen het dorp.

INLEIDING

OPBOUW DOCUMENT Het eerste hoofdstuk bevat een analyse van de ligging van de locatie, de historie, het huidige bestemmingsplan en andere specifieke kenmerken van de locatie. Het tweede hoofdstuk bestaat uit een samenvatting van de uitkomsten van het participatietraject. Deze uitkomsten dienen als basis voor de planvorming, het inrichtingsplan en het beeldkwaliteitsplan. Een uitgebreider verslag van het participatietraject en een uitgebreidere weergave van de uitkomsten is bijlage bij dit document. In het derde hoofdstuk worden het stedenbouwkundig plan en het inrichtingsplan weergegeven en omschreven, inclusief verkeer, parkeren en een omschrijving van het te realiseren programma. Dit hoofdstuk gaat ook in op de parkeernorm (auto’s en fietsen). Hoofdstuk 4 bevat het beeldkwaliteitsplan (BKP) van de openbare ruimte en het BKP van de bebouwing. De beelden die in de participatierondes als meest wenselijk naar voren kwamen dienen hierbij als basis. In hoofdstuk 5 wordt tenslotte beschreven hoe met duurzaamheid wordt omgegaan.

Participatie; samen met vele inwoners schetsen aan een centrumplan voor Nieuwveen

PAGINA 5

HOOFDSTUK 1 – ANALYSE

NIEUWVEEN, DORP IN HET GROENE HART

Gemeente Nieuwkoop

Ligging in het hart van Holland, in het groene hart

Historische kaart PAGINA 6

Nieuwveen is een dorp in de gemeente Nieuwkoop en ligt midden in het Groene Hart. Het dorp heeft circa 4.000 inwoners. Tot 1991 was Nieuwveen een zelfstandige gemeente en tot 1 januari 2007 maakte het deel uit van de gemeente Liemeer. De gemeente Nieuwkoop ligt wat betreft infrastructuur in de luwte van het Groene Hart. De grote rijkswegen lopen ver buiten de gemeente, alleen de N231, N460 en N462 doorkruisen hem. Er is geen spoorverbinding, Nieuwveen is dus beperkt bereikbaar vanaf de nationale infrastructuur. Dit zorgt voor een rustige, groene sfeer met veel fiets- en watersportmogelijkheden.

HOOFDSTUK 1 – ANALYSE

Landgoed Ursula

GROEN LANDGOED

OUD LINT NIEUWVEEN

POLDER

LANGERAARSE PLASSEN

Oud Dorpslint, Dorpstraat Principes: lage bebouwing, kleine korrel, variatie Locatie op kruising oude linten en landgoed

Oud Dorpslint, Kerkstraat

OUD LINT

LAAGGELEGEN LAGER GELEGEN POLDER POLDER

Ontwikkeling woonwijk de Verwondering

ONTWIKKELING N231

POLDER

GOLFTERREIN

PAPENVEER

POLDER

Nieuwveen: Kleine kern in groene hart In polder nieuwkoop

PAGINA 7

HOOFDSTUK 1 – ANALYSE

LIGGING CENTRUMLOCATIE NIEUWVEEN, KENMERKEN OMGEVING LOCATIE De centrumlocatie ligt in Nieuwveen op een prominente plek op de plek waar de doorgaande, historische hoofdroutes (Dorpsstraat, Kerkstraat en Oude Nieuwveenseweg (later omgedoopt tot A.H. Kooistrastraat)) elkaar kruisen. De locatie wordt begrensd door de A.H. Kooistrastraat, de Muggenlaan, de Viergang en het landgoed Ursula, laatste in eigendom van zorginstelling Ipse de Bruggen. De A.H. Kooistrastraat is een van de toegangswegen tot het centrum van Nieuwveen. De bebouwing aan dit historische lint is kleinschalig en bestaat vooral uit vrijstaande woningen, twee onder een kapwoningen of korte rijtjes. Deze zijn meestal één of twee lagen hoog en voorzien van een kap. Aan de noordzijde van dit lint worden binnen deze structuur ook grotere gebouwen of eenheden ingepast, zoals de Heilige Nicolaaskerk, Sassenoord en het appartementencomplex/winkelcentrum ‘t Liemerhof. Deze bijzondere bebouwing heeft aan de straatzijde vaak een groene of pleinachtige voorruimte. De centrumlocatie ligt ook aan de noordzijde van het lint. De Muggenlaan ligt in het verlengde van de Kerkstraat en verbindt voor langzaam verkeer het dorp met Landgoed Ursula. Deze verbinding vormt een route tussen de kerk en het centrum van het terrein van Ipse de Bruggen, waar zich een aantal openbare functies bevinden (o.a. een restaurant).

De Viergang vormt de entree voor landgoed Ursula per auto en geeft daarnaast toegang tot de nieuwe woonbuurt ten westen daarvan, de Jan Sassestraat. De centrumlocatie grenst direct aan het belangrijkste winkelcentrum van Nieuwveen. Hier bevinden zich o.a. winkels voor dagelijkse boodschappen, een kapper, een bakker en een horecagelegenheid. Het winkelcentrum heeft aan de zijde van de Dorpsstraat een plein, al wordt dit tegenwoordig geheel ingenomen door geparkeerde auto’s en de toegang tot het magazijn van de supermarkt. Boven de winkels wordt gewoond. Het complex is twee lagen hoog en heeft een dak bestaande uit ritmisch geplaatste dwarskappen. De zijgevel aan de Muggenlaan, tegenover de centrumlocatie, heeft op de begane grond een dichte gevel in verband met het magazijn van de supermarkt dat daarachter ligt. Op de centrumlocatie bevindt zich een grote plataan. De plataan heeft een monumentale status en draagt bij aan de groene uitstraling van het gebied. In de bijlagen vindt u een brief over deze plataan, die voorafgaande aan de tweede participatiebijeenkomst aan de gemeente werd gestuurd.

Winkelcentrum Nieuwveen met daarnaast de centrumlocatie PAGINA 8

HOOFDSTUK 1 – ANALYSE Ligging daar waar de twee oude dorpslinten en het landgoed bij elkaar komen Landgoed Ursula

Landgoed Ursula

at

Nieuwbouw

rp

a str

Do

Oud Dorpslint, Dorpstraat Principes: lage bebouwing, kleine korrel, variatie Sassenoord

Centrum Locatie

Centrum met winkelcentrum

Bestaande monumentale boom

A.H. Kooistrastraat

Oud Dorpslint, Oude Nieuwveenseweg (A.H. Kooistrastraat) Hervormde kerk

Kerkstraat

Oud dorpslint, Kerkstraat

Ligging daar waar de twee oude dorpslinten en het landgoed bij elkaar komen

Zicht vanaf het landgoed, over de locatie, naar de A.H. Kooistrastraat

Monumentale boom op de locatie PAGINA 9

HOOFDSTUK 1 – ANALYSE Landgoed Ursula

Sas

ses

tra

at

Vie

rga

ng

Jan

ras

laa gg

ist

tra

at

Mu

.K oo

en

A.H

n

Locatie

um

Ke rk

str

aa t

entr winkelc

Ligging van de locatie in het dorp

PAGINA 10

traat

Dorpss

HOOFDSTUK 1 – ANALYSE locatie

Kerkstraat en Dorpsstraat. Daar waar deze twee dorpslinten bij elkaar komen bevindt zich de locatie

PAGINA 11

HOOFDSTUK 1 – ANALYSE

LIGGING CENTRUMLOCATIE NIEUWVEEN, KENMERKEN OMGEVING LOCATIE Landgoed Ursula - Gehandicaptenzorg in Nieuwveen Aan de noordzijde grenst de centrumlocatie aan Landgoed Ursula, een landschappelijk ingericht zorglandgoed met een rijke geschiedenis. Op het landgoed wonen op dit moment ongeveer 500 mensen met een verstandelijke beperking in een groene omgeving. Oudere woningen zijn, of worden, vervangen door moderne levensloopbestendige huizen. Er is ook crisisopvang, tijdelijk verblijf en dagbesteding. Dit grote zorgaanbod is kenmerkend voor Nieuwveen en sterk verankerd in haar gemeenschap. Het landgoed heeft een aantal voorzieningen waar het dorp van meeprofiteert. Inwoners van Nieuwveen wandelen in het park of maken gebruik van de kinderboerderij of van het restaurant. De eigenaar van Landgoed Ursula, Ipse de Bruggen, heeft de ambitie deze maatschappelijke functie verder uit te breiden, deze verweving van zorg en wonen werkt verbindend en is een voorbeeld voor de toekomst.

Landgoed Ursula; Zicht op de kerk aan de Kerkstraat vanaf het terrein

Kunstwerk aan de A.H. Kooistrastraat, bij de entree van het Landgoed PAGINA 12

HOOFDSTUK 1 – ANALYSE

Landgoed Ursula

28

27

DE EZ

EM

KA

Activiteitengebouwen

36

BO

Overige gebouwen

DE

Vlinder Bever Eekhoorn Gouden Regen Antilope / Zwembad Theehuis Kinderboerderij Tuincentrum (Olifant) Meidoorn Winkel Bakkerij

26

Woongebouwen

Autoverkeer Langzaam verkeer

22

Activiteitengebouwen

25

24

VIERGANG

20

18

ES

TE

RP

OL

DE

3

12 VIERGA NG

W

RW

EG

23

21

25

11

4

VIERGAN G

10

VIERGANG

03 04 05 11 12 24 25 26 31 32 33

Legenda

OOSTERPOLDERWEG

Ursulaplein 3 – 9 oneven Ursulaplein 2 – 16 even Westerpolderweg 1 – 6 (Ficus) Westerpolderweg 13 – 18 (Den) Oosterpolderweg 2 – 7 (Ceder) Oosterpolderweg 8 – 13 (Berk) Oosterpolderweg 14 – 19 (Acacia)

OU

Woongebouwen 14 15 18 20 21 22 23

14

1

5

15

Overige gebouwen

VIERGANG

13

6 16

MUGGENLA

VIERGANG

17a

MUGGENLAAN

MUGGEN LAAN

MUGG

N

8

17b

LA A

30c

G EN

30a 30b

MUG

AN

32 ENLA

33 AN

31

9 7

ANG

MUGG ENLA AN

A.H. KOOI STRA STRA

29 DO

VIERG

01 Receptie / Ark 06 Beuk 07 Aula 08 Technische Dienst 09 Klein Dumpje 10 Polikliniek 13 Trefpunt 16 Kapel 17a Restaurant 17b Centrale Keuken 27 Tuindienst 28 Camping 29 Vleugel 30a Facilitair Bedrijf 30b Centraal Magazijn 30c Linnenkamer 36 Wigwamvallei

RP

SS

TR

T AA

AT

PAGINA 13

HOOFDSTUK 1 – ANALYSE

HISTORIE LANDGOED URSULA EN DE JOHANNES STICHTING In 1848 kocht dominee Schoenmakers de oude pastorie met grond aan de Dorpstraat, hier liet hij een ruim herenhuis bouwen met daarbij een fraaie tuin. Tot 1932 is dit huis bewoond door de familie Sasse. Jan Sasse jr. gaf zijn ouderlijk huis de naam ‘Sassenoord’ en breidde de tuin uit door de aankoop van enkele percelen grond. Het huidige Landgoed Ursula is dankzij deze uitbreiding uitgegroeid tot een schitterend wandelbos. Het huis werd in 2005 gekocht door WSN en verbouwd tot zorgappartementen. In de jaren dertig werd het huis verkocht aan de Zusters Ursulinen, die op dat moment in Den Haag al lesgaven aan de allereerste rooms-katholieke school voor licht zwakzinnige kinderen. De Ursulinen wilden dat ook kinderen op het platteland die kans kregen en zo kwam het dat de Haagse Sint Joseph Stichting, gesteund door het bisdom Haarlem, Sassenoord heeft aangekocht. In 1935 kwamen de eerste 18 jongens naar Nieuwveen. In het midden van de jaren negentig van de vorige eeuw werd Sassenoord langzaam gesloten. In 2005 is het gebouw gekocht door Woningstichting Nieuwkoop die het renoveerde en verbouwde tot zorgappartementen, onder de huidige naam: Résidence Sassenoord. De Christelijke Johannes Stichting was gevestigd in Nieuwveen, op de huidige centrumlocatie.

De doelstelling van deze stichting was om hulp te bieden aan verstoten, onverzorgde, hulpbehoevende, oude, zwakke of gebrekkige personen. De stichting vestigde zich in 1888 in een herenhuis, gekocht van de familie Sasse, op de hoek van de Kerkstraat. De Johannes Stichting breidde later uit met ‘vrouwen-verpleeging’ onder de naam Elim en een afdeling voor jongeren. Hier ontstond ook de beroemde Josti (Johannes Stichting) Band. Uit de Johannes Stichting kwamen later de Marthastichting (nu in Alphen aan den Rijn) en de Johannes Stichting (nu De Bruggen Zwammerdam) voort. In de Jaren ‘60 werd het pand van de Johannes Stichting gesloopt om plaats te maken voor woningen (HAT eenheden). Die werden in 2008 verwijderd. Sindsdien ligt het terrein braak.

Historische foto’s Nieuwveen; de Kerkstraat

PAGINA 14

HOOFDSTUK 1 – ANALYSE

Historische ansichtkaarten Nieuwveen; Sassenoord aan de Dorpsstraat en de Johannesstichting aan de Kooistrastraat (voormalig Oude Nieuwveenseweg) PAGINA 15

HOOFDSTUK 1 – ANALYSE

CULTUURHISTORISCHE VERKENNING

1815

Het veenweidegebied van Nieuwveen is een landschap dat zich goed laat lezen door de aanwezig hoogteverschillen in het gebied. De afgegraven en drooggemaakte veengebieden liggen soms meters lager dan de onsluitende oude wegen/dijkjes die door het landschap lopen. Deze droogmakerijen bestaan uit oude zeekleigrond Nieuwveen is ontstaan uit een relatief late ontginning. De grenzen van het gebied werden in grote mate bepaald door de omliggende nederzettingen zoals Zevenhoven en de Uiterbuurt. Nieuwveen werd als oost Rijnse nederzetting uitgegeven door de grafelijkheid van Holland en moet dateren van voor de 13e eeuw. Op de hiernaast geplaatste kaart uit 1815 is de verbinding tussen de verschillende dorpen met daaraan gesitueerde bebouwing goed zichtbaar. Dit is de oorspronkelijke ontginningsbasis waarlangs de lintbebouwing zich heeft ontwikkeld.

1860

In de droogmakerij rond Nieuwveen is deze oude structuur van de verbindende wegen nog goed zichtbaar. Zie het kaartbeeld van rond 1860. De nederzetting Nieuwveen ligt dan hoger dan het omliggende landschap dat door ontwatering steeds verder ingeklonken was. Het is een oud ontginningslint dat zich verbreed rond de kerken. Aan de noordzijde van Nieuwveen worden de Ooster- en de Westerpolder gescheiden door de wetering die van noordwest naar zuidoost door de drooggemaakte polders loopt. In het huidige kaartbeeld is de oude wetering nauwelijks meer zichtbaar. Wel zijn de lintstructuur en het hoogteveschil nog duidelijk zichtbaar. De oude wetering lag op de plek van de huidige locatie. Om de structuur van de geschiedenis voelbaar te maken is in het ontwerp de oude wetering zichtbaar gemaakt als open ruimte tussen het hofje en het plein.

PAGINA 16

2019

HOOFDSTUK 1 – ANALYSE

CULTUURHISTORISCHE VERKENNING De kern van Nieuwveen wordt gevormd door haaks op elkaar staande wegen, de Kerkstraat, Dorpsstraat en de A.H. Kooistrastraat. Het is van oorsprong een middeleeuws gebied. De bebouwing heeft zich in de loop van de tijd op een natuurlijke wijze ontwikkeld en kan worden gekarakteriseerd als een dorpsbebouwing. Het gebied is waardevol door de afwisselende bebouwing qua architectuur, functie en ouderdom. Een deel van deze bebouwing is aangewezen als gemeentelijk monument. Zeer bijzonder is de situering van de kerk aan de Kerkstraat. Hierdoor is er een markante zichtlijn recht op de kerk vanaf de hoek Dorpsstraat/Kerkstraat. De samenhang van wegen, water, bebouwing, functies, schaal en groen zijn van hoge mate van belang in relatie tot de lokale ontwikkelgeschiedenis. Het landschap, de wijze van ontginnen en bebouwen is leesbaar en dit zal ook bij toekomstige ingrepen worden voortgezet.

1860

1876

1918

1952

Gekeken naar de Centrumlocatie Nieuwveen valt op dat deze locatie in de loop van de geschiedenis nogal veranderd is. Het tracé van de Muggenlaan, dat in het verlengde van de Kerkstraat liep (kaart 1860), daarna met een knik op de Dorpstraat uitkwam (kaart 1876 en verder) en nu weer in het verlengde van de Kerkstraat is gelegen. Het tracé van de Wetering is lange tijd op deze locatie in stand gebleven. Pas na de uitbreiding van de bebouwing zoals op de kaart van 1952 is deze uit het plangebied verdwenen.

PAGINA 17

HOOFDSTUK 1 – ANALYSE

1. Richting van het landschap

2. Zichtbaar maken vroegere wetering ter plaatse van de locatie

Kaartbeeld 1900

Kaartbeeld 2020

CULTUURHISTORISCHE VERKENNING; WAT VERDIENT AANDACHT IN HET ONTWERP

2. Zichtbaar maken vroegere wetering ter plaatse van de locatie • De Wetering is altijd een karakteristieke structurerende lijn geweest; • Het weer zichtbaar maken van deze lijn zorgt voor een verankering van het ontwerp in de cultuurhistorische setting; • Door het plan ten westen (Westerpolder) en ten oosten (Oosterpolder) anders uit te werken wordt de plek van de oude Wetering benadrukt; • Dit zorgt tevens voor de gewenste schaalverkleining.

1. Richting van het landschap • De richting van de veenontgraving en inpoldering is nog duidelijk zichtbaar; • Ook de vroegere ontginningswegen waarlangs het dorpslint is ontstaan is nog steeds het structurerend element van Nieuwveen.

PAGINA 18

HOOFDSTUK 1 – ANALYSE

3. Langs het dorpslint heeft de bebouwing een kleine korrelgrootte

a.

b.

c.

d.

3. Langs het dorpslint heeft de bebouwing een kleine korrelgrootte • De kleine korrelgrootte van bebouwing is nog steeds aanwezig langs het dorpslint, alleen ‘t Liemerhof is groter van schaal; • Ter plaatse van de locatie had de bebouwing alleen een wat grotere korrelgrootte tussen 1990 en 2010. Deze bebouwing is inmiddels weer afgebroken; • a/b. Villa familie Sasse / Johannesstichting; 1950-1980 c. Hateenheden; 1988-2008 d. Plan 2013 gesneuveld bij RvS (niet passend/te grootschalig); • Door bij planvorming de korrelgrootte aan de zijde van de A.H. Kooistrastraat klein te maken sluit toekomstige bebouwing goed aan op het dorpslint.

4. Landgoed Ursula ligt achter de bebouwing van het dorpslint, in lager gelegen gebied

Hoogtekaart Nieuwveen 4. Landgoed Ursula ligt achter de bebouwing van het dorpslint, in lager gelegen gebied • De overgang van hoog naar laag gelegen gebied ligt op de grens van de locatie; • Landgoed Ursula ligt achter de toekomstige bebouwing op de locatie; • Landgoed Ursula wordt met het dorpslint verbonden door smalle stroken of doorzichten die in de richting van het landschap lopen; door de Viergang, de Muggenlaan en de lijn van de oude Wetering.

PAGINA 19

HOOFDSTUK 1 – ANALYSE

BESTEMMINGSPLAN, HUIDIGE BESTEMMING Juist het deel van het centrumgebied is momenteel niet bestemd. Wanneer de aangegeven contouren logisch worden doorgetrokken valt de locatie binnen: • Gebied met dubbelbestemming archeologische waarde • Gebied met dubbelbestemming waterstaat - waterkering Dit kan mogelijk beperkingen opleveren. Zie bij H4, paragraaf Watercompensatie • Gebiedsaanduiding luchtvaartverkeerzone • Overige zone - beschermd gemeentelijk dorpsgezicht: 32.5.1 Aanduidingsomschrijving. Ter plaatse van de aanduiding ‘overige zone - beschermd gemeentelijk dorpsgezicht’ zijn de gronden mede bestemd voor behoud van de cultuurhistorische waarden van het karakteristieke dorpsgezicht Nieuwveen en geldt tevens de ‘Erfgoedverordening gemeente Nieuwkoop 2016’ en de daarin opgenomen regels Daarbij zijn voor het omringend gebied veelal het aantal wooneenheden en het bouwvlak aangegeven. Maatvoering: langs Dorpsstraat/A.H. Kooistrastraat en Kerkstraat veelal: maximale bouwhoogte 8m, maximale goothoogte 4m (soms hoger; het winkelcentrum heeft bijvoorbeeld als maximale bouwhoogte 9m Uitspraak Raad van State inzake Woonzorgzone Nieuwveen In 2013 heeft Woningstichting Nieuwkoop al een plan voor de centrumlocatie Nieuwveen ontwikkeld.

In september 2013 heeft het College van de gemeente Nieuwkoop de verschillende benodigde vergunningen voor het project woonzorgzone Nieuwveen afgegeven en was WSN voornemens het project uit te laten voeren. Na twee jaar van juridische procedures heeft de RvS, op basis van het bezwaar van een omwonende, uitgesproken dat de gemeente de omgevingsvergunningen niet had mogen verlenen. De RvS was van mening dat de gemeente onvoldoende heeft kunnen motiveren dat het project goed paste in het beschermde dorpsgezicht van Nieuwveen.

Bestemmingsplan kern Nieuwveen: = wonen = gemengd = bedrijf = centrum = groen = tuin = horeca = maatschappelijk + + + = dubbelbestemming Archeolie 1 = dubbelbestemming Waterstaat - Waterkering = gebiedsaanduiding luchtverkeerzone 20ke uitgelicht deel op onderste afbeelding = gebiedsaanduiding overige zone - beschermd gemeentelijk dorpsgezicht

Huidig bestemmingsplan PAGINA 20

Dit betekende dat Woningstichting Nieuwkoop niet kon bouwen. Daarom heeft Woningstichting Nieuwkoop in het afgelopen jaar een nieuw plan ontwikkeld. Het huidige plan is juist gebaseerd op de eis dat het goed moet passen in het dorpsgezicht. Daarnaast zijn de dorpsbewoners middels een uitgebreid participatieproces nauw betrokken bij de planvorming. Op basis van het nieuwe plan zal een nieuw bestemmingsplan worden opgesteld. Hiervoor gelden indieningsvereisten. Er zullen diverse onderzoeken uitgevoerd moeten worden. Het concept van dit stedenbouwkundig plan / inrichtingsplan / beeldkwaliteitsplan is voorgelegd aan de Centrale Erfgoedcommissie Stichting Dorp, Stad en Land, die sinds 2020 de rol van erfgoedcommissie voor de Gemeente Nieuwkoop verzorgd. Het verslag van het vooroverleg met de Erfgoedcommissie is opgenomen als bijlage 3 bij dit rapport.

HOOFDSTUK 1 – ANALYSE

Entreeweg

hoogtelijn

Groene inrichting locatie

Aansluiten op dorpse schaal en maat: .H. Kooistrastraat Geen lange bebouwingswand en aan A.H. Max 2 lagen met kap

Kenmerken omgeving locatie: • Gelegen in het Dorpscentrum van Nieuwveen • Gelegen aan de kruising van historisch linten; de Dorpsstraat, Kerkstraat en A.H. Kooistrastraat • Hoogteverschillen en richting van het landschap zijn nog duidelijk zichtbaar • Kleinschalige dorpse bebouwing • Entree naar landgoed Ursula, dat aan de noordzijde aan de locatie grenst • Op de locatie bevindt zich een monumentale plataan

behoud plataan

r Ursula Groene langzaam verkeersroute naa

P

auto-entree locatie

beloop van de oude Wetering

ESSENTIEKAART

Sassenoord

‘t Liemerhof

at

a str

ps

r Do

afmaken centrumlocatie

Uitgangspunten planvorming: • Afmaken centrumlocatie • Aansluiten op het oude lint • Aansluiten op de dorpse schaal • Richting van het landschap benadrukken • Plaats oude Wetering zichtbaar maken in het ontwerp • Behoud van de monumentale plataan • Parkeren aan de achterzijde PAGINA 21

HOOFDSTUK 2 – PARTICIPATIE

SAMENVATTING PARTICIPATIEPROCES Na het van tafel gaan van de omgevingsvergunning in 2015 heeft de Raad van State de opdracht meegegeven om het volgende plan in nauw overleg met de gemeenschap te ontwikkelen. Hieraan is invulling gegeven door het nieuwe centrumplan te ontwikkelen met input vanuit een intensief participatietraject; het betreft hier immers het centrum van Nieuwveen, een bijzondere plek voor elke inwoner. De Gemeente Nieuwkoop en de Woningstichting Nieuwkoop hebben gezamenlijk het participatieproject opgezet. Er zijn drie bijeenkomsten belegd: • Een startsessie op 10 december 2019 met uitleg over het participatietraject, het benoemen van de uitgangspunten en een inventarisatie van de wensen van de inwoners en andere belangstellenden, • Atelier 1 op 21 januari 2020 - over sfeer en beleving van de (openbare) buitenruimte, • Atelier 2 in september 2020 - over de vormgeving en de architectuur (ivm covid-19 opgeknipt in zes bijeenkomsten, deels live en deels online). De opkomst was steeds groot, tussen de 100 en 130 personen bij de eerste twee bijeenkomsten en in totaal ca. 60 deelnemers aan de laatste, opgeknipte bijeenkomst. Er is enthousiast gediscussieerd en er zijn veel ideeën aangedragen aan de verschillende ateliertafels of in de verschillende deelgroepen. Van de bijeenkomsten zijn verslagen gemaakt waarin de belangrijkste conclusies zijn samengevat.

De uitkomsten van het participatieproces hebben gediend als basis voor dit stedenbouwkundig plan, inrichtingsplan en beeldkwaliteitsplan. De verslagen en een overzicht van de reacties zijn terug te vinden op: https://www.nieuwkoop.nl/home/centrumlocatie-nieuwveen_45716/ In bijlage 1 is het participatieproces uitgebreider omschreven.

Atelier 1: enthousiaste bijdragen van meer dan 100 participanten PAGINA 22

Wonen aan het dorpsplein SAMENVATTING PARTICIPATIEPROCES Inhoudelijke samenvatting van de inbreng van de bewoners: • Aansluiten op kleinschalige centrumdorpsesfeer • Uitgaan van woningen in hofjes Hofjes zichtbaar vanaf de A.H. Kooistrastraat Goede bezonning hofje en woningen • De nieuwe woningen op voldoende afstand van bestaande woningen plaatsen • Nieuwe woningen aan de zijde A.H. Kooistrastraat laag, maximaal 2 lagen + kap, eventueel naar achteren toe oplopend tot maximaal 3 lagen hoog + kap • Geen bebouwing op de hoek A.H. Kooistrastraat/Muggenlaan maar een plein • Behoud van de monumentale plataan • De Muggenlaan wordt een goede en veilige langzaamverkeersverbinding naar Ipse de Bruggen • Geen (slecht onderhouden) tuinen in het zicht Liever gemeenschappelijke, goed onderhouden tuinen • Parkeren zoveel mogelijk uit het zicht • Een goede bereikbaarheid voor ouderen • Architectuur rondom een hofje: - Eenheid en rust - Sfeervolle uitstraling - Knipoog naar het verleden - geen nieuwbouwwijk uitstraling (niet te strak/vlak) • Architectuur aan een dorpsplein: - Aansluiting op het bestaande Dorpsplein plus op het nieuwe hofje - Variatie en tegelijkertijd rust in de bouwstijl - Vriendelijke uitstraling en aansluiting op een centrum dorpse sfeer • Dakvorm en de kopgevels: - Woningen met kap, geen-, of eventueel een beperkt aantal platte daken - Kapverdieping als woonverdieping -

Variatie in dakvormen, maar tevens niet te druk qua vormgeving - Kopgevels met gevelopeningen, extra aandacht voor detaillering (siermetselwerkbanden) • Materialisatie en kleurgebruik: - (Afwisseling van) zacht rood/beige baksteen en stucwerk - Geen hout (veel onderhoud), geen plaatmateriaal (niet passend bij het dorp) - Metselwerkdetails - Witte kozijnen en/of witte omrandingen • Buitenruimtes van de woningen: - Zicht op het hofje of het plein - Geen zichtbare rommel op het balkon.

Wonen aan een hofje

grote boom

Groen en afstand

HOOFDSTUK 2 – PARTICIPATIE

Plein Groen en afstand

3L + k

3L + k

HOFJE 2L + k

2L + k

DORPS PLEIN

Uitkomsten atelier 1 en 2; wonen rond een hofje en aan een dorpsplein PAGINA 23

HOOFDSTUK 3 – VOORLOPIG ONTWERP STEDENBOUWKUNDIG PLAN

UITGANGSPUNTEN STEDENBOUWKUNDIG PLAN EN INRICHTINGSPLAN De uitkomsten uit het participatietraject hebben gediend als de basis voor het stedenbouwkundig plan en inrichtingsplan. Aansluiten op de structuur van Nieuwveen Hoofduitgangspunt voor de stedenbouwkundige verkaveling is een goede inpassing in de omgeving. Qua schaal en structuur goed aansluiten op zowel het winkelcentrum ‘t Liemerhof, als op de A.H. Kooistrastraat en op landgoed Ursula. De ruimtelijke samenhang en aansluiting op omliggende gebieden is van essentieel belang voor het functioneren en inpassen van het plan binnen de centrumdorpse setting.

parkeren aan achterzijde max. 3 lagen +k

hofje gericht naar A.H. Kooistrastraat goed bezond max. 2 lagen +k

vroegere ligging Wetering

Schetsmaquette, inpassing binnen de dorpse setting

max. 3 lagen +k

afstand tot Muggenlaan: invoegen groen

bestaande boom behouden en ingepassen dorpsplein, grenzend aan centrum

afstand tot A.H. Kooistrastraat; invoegen groen N

Schets; wonen aan het hofje / wonen aan het dorpsplein PAGINA 24

Aansluiten op het historisch lint De historische lintstructuur van de Dorpsstraat / A.H. Kooistrastraat wordt ter plaatse van de locatie opgepakt. Aan deze lintstructuur bevinden zich voornamelijk woningen met een kleine korrelgrootte; vrijstaande woningen, twee onder een kapwoningen en korte rijtjes. De bestaande woningen aan het lint zijn veelal één of twee lagen hoog en hebben een kap. Aan de noordzijde wordt binnen deze lintstructuur ook bijzondere bebouwing ingepast: de Heilige Nicolaaskerk, het winkelcentrum, Sassenoord, en straks het nieuwe cluster met woningen voor senioren en starters op de centrumlocatie. Bij de bijzondere bebouwing zijn veelal voorruimtes toegevoegd, zoals de voortuin bij Sassenoord en de voorruimte met groen en half verharding bij de kerk. Ook ter plaatste van de locatie komen dit soort ruimtes: een plein in de hoek bij het bestaande dorpsplein en een groene tuin bij het hofje. De leefruimtes van de nieuwe woningen zijn gericht op het plein en het hofje, en daarmee ook op het historisch lint.

HOOFDSTUK 3 – VOORLOPIG ONTWERP STEDENBOUWKUNDIG PLAN Passend in de historische lintstructuur: • Kleine korrelgrootte • Bijzondere bebouwing en voorruimtes in de vorm van groen en pleinruimte aan noordzijde Dorpsstraat / A.H. Kooistrastraat

Sassenoord met groene voorruimte

Heilige Nicolaaskerk met plein en groene voorruimte

PAGINA 25

HOOFDSTUK 3 – VOORLOPIG ONTWERP STEDENBOUWKUNDIG PLAN

STEDENBOUWKUNDIGE OPZET; HOFJE EN PLEIN Het stedenbouwkundig plan heeft een eenvoudige, heldere opzet. Het plan bestaat uit woningen rond een hofje en woningen rond een plein. Hofje en plein zijn daarbij gericht op de A.H. Kooistrastraat en op het bestaande winkelcentrum (‘t Liemerhof). Het plan voegt hiermee twee aantrekkelijke ruimtes aan het centrum van Nieuwveen toe: • Een hofje rond een binnentuin • Een plein in aansluiting op het bestaande dorpsplein. Het plein is deels ingericht als ontmoetingsruimte of voor activiteiten voor het dorp en deels als groene ruimte rond de grote plataan. Dit plein krijgt een duidelijk andere functie dan de parkeervoorziening bij de Coop. Het plein in het plan gaat gebruikt worden als verblijfsgebied met mogelijkheden voor bijvoorbeeld een kunstmarkt, braderie, gebruik bij Koningsdag. Dit was ook een aspect dat in het participatietraject naar voren is gekomen.

HOFJE

DORPSPLEIN

Hofje rond een binnentuin, plein in aansluiting op het bestaande dorpsplein PAGINA 26

De bebouwing bij het hofje is in een U-vorm om de binnentuin van het hofje heen geplaatst. Dit hofje krijgt daardoor een semi openbaar karakter. Tegelijkertijd zorgt de open U-vorm ervoor dat er langs de A.H. Kooistrastraat geen doorgaande gevels ontstaan, hetgeen aansluit bij de bestaande dorpse korrel. Rondom het nieuwe dorpsplein liggen drie samenhangende blokken. Twee daarvan maken deel uit van dit plan, het derde is de al bestaande Liemerhof, die zo op een logische manier deel uitmaakt van de wanden rond het nieuwe plein. De middelste bouwstrook herbergt daarbij aan de ene kant woningen die op het hofje zijn georiënteerd en aan de andere kant woningen met een oriëntatie op het plein. De woningen krijgen hier een corridorontsluiting, dit principe zorgt voor een compacte verkaveling. Daarbij is ervoor gezorgd dat de wanden van de blokken beperkt van lengte zijn. Door de compacte verkaveling ontstaat er veel ‘lucht en ruimte’ rondom de bouwblokken, hetgeen de dorpse sfeer ten goede komt. De woningen rond het hofje en rond het plein vertonen duidelijke overeenkomsten in hun architectonische uitwerking. Hierdoor wordt een samenhangende invulling van het totale ensemble bewerkstelligd, terwijl door de onderverdeling in twee delen de invulling niet te groot van schaal wordt. Dit alles past goed in de centrumdorpse uitstraling.

Door deze heldere, eenvoudige opzet kan met simpele middelen een genuanceerd en bij het dorp passend ontwerp gerealiseerd worden met ruimte voor voldoende woningen. De nieuwe bewoners wonen straks óf aan het groene hofje, óf aan het plein. Alle woningen hebben zo een goede oriëntatie (uitzicht, buitenruimte, bezonning). De woningen zijn vanaf de parkeerplaats, die aan de zijde van landgoed Ursula is gesitueerd, goed te bereiken.

HOOFDSTUK 3 – VOORLOPIG ONTWERP STEDENBOUWKUNDIG PLAN

‘t Liemerhof

N

0

10

20

30

40

50 m. PAGINA 27

HOOFDSTUK 3 – VOORLOPIG ONTWERP STEDENBOUWKUNDIG PLAN

SCHETSONTWERP INRICHTINGSPLAN Voetgangers In het inrichtingsplan zijn alle trottoirs zichtbaar. De fijnmazige structuur van trottoirs en loopverbindingen, inclusief de informele loopverbinding door het hofje en de samenkomst van loopverbindingen bij het plein, zorgen voor verbinding van het plangebied met zowel het centrum als met Landgoed Ursula en de omliggende buurten. Ze onderstrepen hiermee de fijnmazige, dorpse structuur van het plan.

gebakken klinker gebakken klinkerrood roodgemeleerd gemeleerd gebakken klinker gebakken klinkerbeige/grijs beige/grijs accentsteen op accentsteen op plein het plein gebakken klinker gras voegen gebakken klinkerrood roodmet metopen open gras voegen

Groene kwaliteit; veel groene zones binnen het inrichtingsplan Groen speelt een belangrijke rol in dit plan; de binnentuin van het hofje, het noordelijk deel van het plein met de plataan en het groen dat toegevoegd wordt aan de A.H. Kooistrastraat en de Muggenlaan zorgen voor een vriendelijke uitstraling en een aantrekkelijk woongebied.

bestaande tegels bestaande tegelsgrijs grijs gazon gazon vak beplanting beplanting vak

In het algemeen draagt groen bij aan verschillende kwaliteitsdoelstellingen: • Een groene omgeving geeft meer comfort aan de woonomgeving; • Voldoende groen, en met name voldoende bomen, zorgen voor het verminderen van hittestress; • Voldoende groen zorgt voor een gezond leefklimaat; • Voldoende groen in een woonomgeving vermindert geluidsreflectie en draagt zo bij aan een beter akoestisch klimaat; • Voldoende groen vergoot het absorberend vermogen voor regenwater waardoor de afwatering wordt ontlast; • Voldoende groen draagt bij aan het behouden en versterken van de biodiversiteit van het plangebied.

vak beplanting beplanting sier vak sier

boom boom

verhoogde bak enen bankje verhoogde bak met metbeplanting beplanting bankje

watertappunt (niet op schaal getekend) watertappunt

Bergingen Bergingen worden binnen de bouwvolumes van de woongebouwen ingepast. Er mogen geen bergingen los in de buitenruimte worden geplaatst.

ondergrondse container ondergrondse container kunstwerk landgoed kunstwerk landgoedUrsula Ursula

Aandachtspunten bij de uitwerking van het inrichtingsplan, waaronder: • Plaatsen van ondergrondse afvalcontainers, zowel ter plaaste van de Muggenlaan als bij het hofje • Voldoende fietsparkeerplaatsen • Voldoende daglicht voor de woningen • Voorkomen van hittestress.

PAGINA 28

0

5

10

25

Vo e l b a a r m a k e n We t e r i n g

HOOFDSTUK 3 – VOORLOPIG ONTWERP STEDENBOUWKUNDIG PLAN

PAGINA 29

HOOFDSTUK 3 – VOORLOPIG ONTWERP STEDENBOUWKUNDIG PLAN

hoogtelijn

PRINCIPES VANUIT HET CULTUURHISTORISCH ONDERZOEK • • • • •

Richting van het landschap Wetering zichtbaar gemaakt Kleine korrel aan lint + voordeuren Koppeling landgoed; Muggenlaan, Wetering, Viergang Op overgang hoog - laag

PAGINA 30

• • • •

Bijzondere plek met voorruimte, afgeschermd door bomen Scheiding Liemerhof Bomen leggen relatie met plataan Locatie in twee delen: kleinere korrel

HOOFDSTUK 3 – VOORLOPIG ONTWERP STEDENBOUWKUNDIG PLAN

PRINCIPES VANUIT HET CULTUURHISTORISCH ONDERZOEK Om de leesbaarheid van de karakteristieke ontginningsrichting van het landschap in het centrumgebied terug te laten komen is er een vrije ruimte tussen de 2 groepen van woningen gehouden. Deze kan in de toekomst ook een mooie voetgangersverbinding vormen met landgoed Ursula. Door de bebouwing aan weerszijde van deze (oude wetering) lijn anders vorm te geven wordt de percelering en de zichtlijnen naar het achterliggende landschap versterkt. Bij de inrichting van het plein wordt dit opgepakt door een langwerpige heesterborder als overgang tussen de woningen en de pleinruimte. De kenmerkende wisselende bebouwing aan het lint wordt doorgezet bij het nieuwe Hof. Deze ligt met twee kopgevels, dus twee kleine ‘korrels’ aan de A.H. Kooistrastraat. Door deze indeling volgt de bebouwing aan het hof het kleinschalige ritme van de bebouwing aan het lint. De typologie van het Hof wordt ondersteund door de groene inrichting, de verspreid liggende bomen en de beplanting in de berm. Het andere woongebouw is gesitueerd aan de noordzijde van het plangebied. Hiermee wordt het plein gevormd. Het gebouw aan de noordzijde ligt nog op het hogere deel van het ontginningslint. Op de kaart 1918 is te zien dat bebouwing aan deze zijde van het lint ook aan de noordzijde werd ontsloten.

Het plein op de hoek van de A.H Kooistralaan en de Kerkstraat wordt begrensd door een bomenblok. Hierdoor wordt het plein ruimtelijk begrensd ten opzichte van de ruimte voor het winkelcentrum terwijl het functioneel onder de bomen doorloopt. Vanuit de Kerkstraat vormt het bomenblok een mooie overgang naar het daarachter liggende plein. Ook de samenhang van het plein en de plataan wordt door het bomenblok vergroot, waarbij het plein een maat en schaal krijgt passend bij het dorp. De straatnaam is een mooie verwijzing naar de historie, aangevuld met de uit participatie naar voren gekomen wens voor een ‘plein’.

PAGINA 31

HOOFDSTUK 3 – VOORLOPIG ONTWERP STEDENBOUWKUNDIG PLAN

Stedenbouwkundig plan in de omgeving

PAGINA 32

HOOFDSTUK 3 – VOORLOPIG ONTWERP STEDENBOUWKUNDIG PLAN

INPASSING MONUMENTALE PLATAAN De monumentale plataan blijft behouden en wordt ingepast binnen het plan. Door het plein richting de boom uit te strekken krijgt de plataan een belangrijke plaats in het ontwerp. Op deze manier wordt een ruim plein gecreëerd dat bestaat uit twee delen: een verhard deel en direct daaraan grenzend een groen deel met daarop de monumentale plataan. De plataan komt in het groen te liggen. De twee delen vormen samen een prettige openbare ruimte waar meerder vormen van verblijf en gebruik mogelijk zijn: een bijzondere en aantrekkelijke aanvulling voor het centrum van Nieuwveen. Rondom de plataan dient wel met voldoende ruimte tot de nieuwe bebouwing rekening gehouden te worden.

GROEN LANGS DE A.H. KOOISTRASTRAAT EN MUGGENLAAN

De grote plataan blijft behouden en krijgt een prominente plek in het plan

Muggenlaan

Langs de A.H. Kooistrastraat en langs de Muggenlaan worden groenstroken ingevoegd. De groenstroken zorgen voor voldoende afstand tot de bestaande woningen en geven de locatie een vriendelijke uitstraling. Binnen de groenstrook van de Muggenlaan en aan de zuidrand van het plein worden bomen geplaatst. Er wordt hierbij rekening gehouden met voldoende daglicht voor de woningen. De groene inrichting langs de Muggenlaan begeleidt de langzaam verkeersverbinding naar landgoed Ursula. Daarbij hebben bomen een belangrijke functie in het voorkomen van hittestress.

A.H. Kooistrastraat

Groenstroken langs de A.H. Kooistrastraat en de Muggenlaan

PAGINA 33

HOOFDSTUK 3 – VOORLOPIG ONTWERP STEDENBOUWKUNDIG PLAN

VERKEER EN PARKEREN

Viergang recht

Viergang

De Viergang heeft momenteel een onduidelijk verloop

De auto-ontsluiting naar de centrumlocatie vindt plaats vanaf de Viergang. Hier vandaan rijdt men direct het parkeerterrein op dat is gesitueerd aan de zijde van landgoed Ursula. Het parkeerterrein sluit middels een uitritconstructie aan op de Viergang. Het parkeerterrein is gunstig gelegen ten opzichte van de entrees van de woningen. Bij het ontwerp van de parkeervakken wordt rekening gehouden met mindervalidenplaatsen en worden voorbereidingen getroffen voor elektrische laadpalen. locatie

Parkeernorm Voor het plan dient een maatwerk parkeeroplossing gecreëerd te worden, vooruitlopend op een nieuwe gemeentelijke parkeernota. Er is in dit plan gerekend met de volgende parkeernormen: Seniorenwoningen parkeernorm 1 : 1,2, Starterswoningen parkeernorm 1 : 1,4. Het voorlopig ontwerp stedenbouwkundig plan bevat 45 appartementen en 42 parkeerplaatsen, waarbij de resterende parkeerplaatsen buiten het plangebied gevonden kunnen worden, hetgeen blijkt uit recent parkeerdrukonderzoek en wat bij de verdere planuitwerking nader onderbouwd zal worden. Bij een mogelijke herprofilering van de A.H. Kooistrastraat (iets verbreden) kan er gekozen worden om hier langsparkeren te introduceren. Dit oogt informeel, remt de snelheid, is functioneel en past bij de overige wegprofielen van het dorp.

locatie

Rechttrekken van de Viergang geeft een rustiger verloop Het parkeren is achter de woningen gesitueerd PAGINA 34

Het stedenbouwkundig plan gaat uit van het ‘recht trekken’ van de Viergang. De Viergang heeft bij de kruising bij de A.H. Kooistrastraat momenteel een onduidelijk verloop. Door de weg hier recht te trekken kan een overzichtelijker en daarmee veiliger kruispunt worden gemaakt. Door een efficiënter ruimtegebruik wordt daarbij de kavel voor het centrumplan vergroot, waardoor de bebouwing beter kan worden ingepast en er meer ruimte overblijft voor de waardevolle openbare ruimtes die worden toegevoegd aan het centrum van Nieuwveen.

HOOFDSTUK 3 – VOORLOPIG ONTWERP STEDENBOUWKUNDIG PLAN

WONINGBOUWPROGRAMMA EN DOELGROEPEN; INZET TEN OP LEVENSLOOPBESTENDIGHEID Woningstichting Nieuwkoop ontwikkelt op de locatie 40 tot 50 gestapelde woningen voor 1- en 2-persoons huishoudens. WSN verhuurt alle woningen onder de liberalisatiegrens, in eerste instantie aan jongeren (starters) en senioren. Op termijn verschuift de verdeling over de doelgroepen mee met de behoefte. Hiervoor worden alle woningen al tijdens de bouw geschikt gemaakt voor de verschillende doelgroepen, ze worden levensloopbestendig ontworpen. Een deel van de woningen (circa 10 stuks) wordt als eerste aangeboden aan Ipse de Bruggen, voor het huisvesten van cliënten die op weg zijn naar een normale woonomgeving in de maatschappij. De overige woningen worden toegewezen conform het “Mandaatbesluit gemeente Nieuwkoop toepassen lokaal maatwerk voor Woningstichting Nieuwkoop”. Hierbij wordt een deel van de woningen geadverteerd onder Doel 1: Het bevorderen van maximale doorstroming op de lokale sociale huurwoningmarkt en een ander deel onder Doel 2: De starters uit de gemeente Nieuwveen de kans bieden in hun eigen kern te blijven wonen. Waar mogelijk wordt bij het toewijzingsbeleid dus rekening gehouden met het bouwen voor de lokale bevolking. Het exacte toewijzingsbeleid wordt in een later stadium met de gemeente besproken.

3D-schets met mogelijke groepering woningen Aantal lagen: 2 lagen aan zijde Kooistrastraat, 3 lagen aan zijde winkelcentrum en aan zijde Jan Sassestraat PAGINA 35

HOOFDSTUK 4 – BEELDKWALITEIT

De principes voor de beeldkwaliteit zijn afgeleid van de uitkomsten van de participatiebijeenkomsten. Als referentiebeelden worden vooral de beelden gebruikt die bij de participatie als positief naar boven kwamen.

INTEGRALITEIT

Relatie met het dorp: aansluiting op het bestaande dorpsplein, aansluiting op de landschappelijke kwaliteit van landgoed Ursula en aansluiting op het dorpslint

PAGINA 36

De onderdelen van het plan moeten goed op elkaar zijn afgestemd. Coördinatie van de architectuur, stedenbouw, openbare ruimte, duurzaamheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit en verkeer zijn belangrijk. Kwaliteit wordt gezocht in de samenhang tussen het hofje, het plein en de groenstructuur en in de relatie met het dorp: aansluiting op het bestaande dorpsplein, aansluiting op de landschappelijke kwaliteit van landgoed Ursula en aansluiting op het dorpslint A.H. Kooistrastraat. Hier ligt een belangrijke rol voor de supervisor.

HOOFDSTUK 4 – BEELDKWALITEIT INRICHTING

BEELDKWALITEIT INRICHTING Het inrichtingsplan bestaat uit meerdere elementen: de binnentuin van het hofje, een plein met daarin opgenomen de bestaande plataan, de groenstroken langs de A.H. Kooistrastraat en de Muggenlaan, het parkeerterrein en de voetpaden die de planonderdelen met elkaar verbinden en die de locatie koppelen aan de omgeving. Een samenhangend palet van materialen en assortiment van beplanting en bomen (en samenhang met de materialen en het groen uit de omgeving) zijn uitgangspunt. In dit hoofdstuk wordt de beeldkwaliteit van de verschillende inrichtingselementen beschreven.

GROENE BINNENTUIN HOFJE • • • • • • • •

Eenvoudig groen; lage hagen, bodembedekkers, sierheesters, deels wintergroen Groen van beperkte hoogte in verband met de gewenste daglichttoetreding en het gewenste uitzicht vanuit de woning Geen groot weelderig bloemenveld, eventueel wel bloemen in bakken Seizoenen beleefbaar maken middels beplantingssortiment Groen moet gemakkelijk te onderhouden zijn Toevoegen van 1 of meerdere kleine bomen als overgang naar de A.H. Kooistrastraat Eventueel ruimte voor een gezamenlijk terras Eventueel een lage gebouwde afscheiding op de grens met (het trottoir langs) de A.H. Kooistrastraat

Referentiebeeld van een gezamenlijk terras, voorjaarsbollen in het gras en hofje met hagen en kleurrijk ingerichte borders

Referentiebeelden groen hofje. Eenvoudig qua basis opzet met goed te onderhouden beplanting en een aantal kleinere bomen PAGINA 37

HOOFDSTUK 4 – BEELDKWALITEIT INRICHTING

PLEIN Het plein bestaat uit twee delen. Het is een belangrijk uitgangspunt om van de beide delen één samenhangend geheel te maken. A. Het pleindeel op de hoek A.H. Kooistrastraat – Muggenlaan • Op verblijf gerichte, pleinachtige invulling • Gericht op kleine festiviteiten, praatje maken voor- of na het boodschappen doen, rusten (o.a. passerende fietsers), kijken, afspreken etc. • Het vervangt eigenlijk het beoogde gebruik van het huidige Dorpsplein voor ’t Liemerhof, dat inmiddels is ingericht als parkeerterrein en het laden en lossen tbv de supermarkt • Inrichting ook gericht op senioren • Sfeer moet gezelligheid uitstralen, niet te ‘kaal’ zijn • Dubbele bomenrij langs de A.H. Kooistrastraat, specifieke gebruiksruimte onder de bomen met eigen sfeer • Invoegen van groenelementen in de vorm van borders met sierbeplanting • Bankjes om op te zitten, uitkijken op de activiteiten op het plein • Inpassen van een watertappunt zoals Join The Pipe of een klassieke dorpspomp • Inpassen van de bestaande geldautomaat dichtbij de winkels • Eventueel inpassen ondergrondse afvalcontainers langs de randen. B. Het noordelijk deel van het plein, rondom de grote plataan • Pleindeel met een overwegend groene inrichting.

Een groene uitstraling past bij deze centrale dorpse plek en draagt bij aan een prettige uitstraling van het plein met een aangename verblijfskwaliteit • Onder de kroonprojectie is beperkt verharding mogelijk op ruime afstand van de stam i.v.m. het wortelpakket. Dit zoveel als mogelijk met huidig niveau en gras intact houden • Toevoegen van grote groenvlakken • Plataan goed inpassen; deze een waardevolle plek binnen het totaalontwerp geven • Gericht op zitten en ontmoeten in de schaduw van de boom • Op zitten gerichte inrichtingselementen toevoegen zoals bankjes of randen om op te zitten • Eventueel inpassen ondergrondse afvalcontainers langs de randen.

Referentiebeelden van op verblijf gerichte pleininvulling met een prettige, vriendelijke uitstraling. De bestaande plataan blijft in het groen staan. Toevoegen van groenelementen en zitgelegenheid PAGINA 38

HOOFDSTUK 4 – BEELDKWALITEIT INRICHTING

OVERGANGEN OPENBAAR – PRIVÉ Hofje: • De paden in het hofje sluiten aan op de trottoirs langs de omliggende straten en worden in dezelfde bestrating uitgevoerd • De paden langs de woningen in het hofje hebben een zodanige breedte dat de strook langs de gevel als buitenruimte voor de woningen kan worden gebruikt. De breedte van deze zone kan gemarkeerd worden door een subtiele belijning of een subtiele overgang in bestratingsmateriaal • Er komt geen aparte afscherming om de buitenruimte heen: de buitenruimte maakt integraal deel uit van het hofje, een lage haag horend bij de inrichting van het hofje kan wel • Het is mogelijk om inrichtingselementen te ontwerpen voor de zone direct voor de woningen, zoals bankjes of bloempotten • De sfeer is informeel maar mag niet rommelig worden. Plein: • Klein privé plaatsje aan de woning • Het privé plaatsje mag niet met een hoog hek of hoge haag worden afgeschermd, afschermen met een lage borstwering of haag kan wel, maximaal 1 m hoog • Zie als voorbeeld de referentiebeelden.

Referentiebeelden van een kleine buitenruimte voor de woning, grenzend aan openbaar of semi-openbaar gebied PAGINA 39

HOOFDSTUK 4 – BEELDKWALITEIT INRICHTING

GROENSTROKEN

Referentiebeeld groenstrook langs de A.H. Kooistrastraat

Langs de A.H. Kooistrastraat: • De beplanting is laag, kleurrijk, biodivers en onderhoudsvriendelijk • Beplanting moet conform het beleids- en beheerplan openbaar groen zijn (‘Colour for green’) • Grassen en sierplantsoen (lage heesters) • De beplanting heeft een relatie met de beplanting in het hofje • Er wordt een goede, bij de bestrating passende opsluitband toegepast • Ter hoogte van het nieuwe plein wordt een dubbele rij bomen ingepast. Deze bomenrij zorgt voor beschutting van de pleinruimte en creëert een nieuw soort plek op het plein onder de bomen. Langs de Muggenlaan: • Groenstrook met bomen • De strook sluit qua uitstraling en beplanting aan op de inrichting van Landgoed Ursula, de Muggenlaan vormt één geheel • Bomen met een niet te brede kroon, zodat de aangrenzende woningen genoeg daglicht krijgen • In de groenzone wordt een wandelpad naar landgoed Ursula opgenomen.

Referentiebeeld groenstrook langs de Muggenlaan PARKEERTERREIN • • •

•

Referentiebeeld van eventueel gebruik grasstenen op de parkeerplaats PAGINA 40

Bij de locatie passende verharding toepassen Om de auto’s aan het zicht te onttrekken wordt het parkeerterrein omzoomd door een haag voorzien van voetgangersdoorsteekjes De parkeervakken zelf kunnen, in verband met de wens de hoeveelheid verharding te beperken, eventueel ook met graskeien worden uitgevoerd. Zorg wel voor goede uitstapstroken. De parkeerplaats krijgt dan een wat landschappelijkere uitstraling en draagt bij aan de waterhuishouding van het plangebied De parkeerplaats sluit aan op de lager gelegen entreeweg, met ontwerp rekening houden met te overbruggen hoogteverschil.

HOOFDSTUK 4 – BEELDKWALITEIT INRICHTING

VERPLAATSING KUNSTWERK BIJ DE VIERGANG Wanneer de Viergang wordt rechtgetrokken zal het kunstwerk dat op de hoek A.H. Kooistrastraat-Viergang staat moeten worden verplaatst. Samen met Ipse de Bruggen, de gemeente, WSN en de kunstenaar wordt gezocht naar een geschikte plek voor dit kleurrijke werk. Het kan bijvoorbeeld op het nieuwe plein, bij het parkeerterrein of op het terrein van Ipse de Bruggen geplaatst worden. Referentiebeeld parkeerterrein omzoomd door een haag WATERCOMPENSATIE Uit vooronderzoek is gebleken dat de eventueel benodigde watercompensatie van het nieuwe plan ten opzichte van de laatste bebouwing kan worden gevonden binnen hetzelfde peilgebied. Dit wordt nader uitgewerkt.

Referentiebeeld parkeerterrein omzoomd door een haag

Verplaatsing kunstwerk bij de Viergang PAGINA 41

HOOFDSTUK 4 – BEELDKWALITEIT BEBOUWING

INPASSEN IN HET BESCHERMD DORPSGEZICHT, AANSLUITEN OP HET CENTRUM, OP HET DORPSE KARAKTER VAN DE OMGEVING Net als in het stedenbouwkundig plan is ook hier het aansluiten bij de centrum dorpse kwaliteiten het hoofduitgangspunt. Dit komt ook als rode draad uit de opmerkingen van de bewoners tijdens de participatiebijeenkomsten naar voren. Als referentiebeelden worden vooral de beelden gebruikt die tijdens de participatie positief gewaardeerd werden.

ORIËNTATIE EN ENTREES De woningen zijn georganiseerd rond een hofje en rond een plein. Belangrijk punt daarbij is dat de woningen op deze ruimtes zijn georiënteerd. De voorkanten van de woningen richten zich op het hofje en op het plein. (schema ter illustratie). Dat wil zeggen dat de hoofdverblijfsruimte zich aan de zijde van het hofje of het plein bevindt. Aan deze zijden liggen ook de buitenruimtes van de woningen. Een goede overgang openbaar-privé speelt daarbij een belangrijke rol. De entrees van de woningen bevinden zich juist aan de andere zijde: aan de buitenzijde van de U-vorm en aan de noordkant van de woningen aan het plein. Dit zorgt ook aan deze zijden voor een levendig beeld en voor sociale controle. De verlichting van de gebouwentrees en ontsluiting moet goed zijn, maar niet te overheersend, en mag de omliggende woningen (oud of nieuw) niet verstoren. De entrees zijn uitgesproken vormgegeven middels diepe neggen en accentuering in metselwerkdetails of het gebruik van een kader. Wanneer er een entree voor acht of meer appartementen wordt gemaakt, wordt gewerkt met een brede, representatieve entree.

VORMGEVING BOUWBLOKKEN / BOUWMASSA

Oriëntatie van de woningen op het hofje en het plein Entrees aan de buitenzijde Uitgesproken vormgegeven gebouwentrees De volumes zijn opgebouwd uit eenvoudige rechthoekige blokken met een kap PAGINA 42

De vormgeving van de bebouwing rond het hofje en rond het plein is rustig en passend bij de dorpse setting. De volumes zijn opgebouwd uit eenvoudige rechthoekige blokken met een kap, of met meerdere kappen (zie schema hiernaast ter illustratie). Er dient voor gezorgd te worden dat de blokken compact blijven en beperkt van lengte zijn (zie het stedenbouwkundig plan). Dit om er steeds voor te zorgen dat de bebouwing niet te grootschalig overkomt in de kleinschalige dorpse setting.

HOOFDSTUK 4 – BEELDKWALITEIT BEBOUWING

ARCHITECTONISCHE UITSTRALING Een te moderne uitstraling of een te historiserende stijl werden tijdens het participatietraject beide als niet passend benoemd. Door een ‘knipoog naar het verleden’ te maken, elementen uit historische architectuur te vertalen naar het heden en met name door verfijning in de detaillering van de gevel kan op passende wijze worden aangesloten op de sfeer van het dorp. Er wordt gezocht naar hedendaagse architectuur, maar een ‘nieuwbouwwijk’-uitstraling moet nadrukkelijk vermeden worden. De bebouwing bestaat uit twee ensembles: woningen rond een hofje en woningen rond een plein, waarbij het middelste bouwdeel deel uitmaakt van beide ensembles. De ensembles hebben accentverschillen; de architectuur aan het hofje toont verschillen met de architectuur aan het plein waardoor de tweedeling in het plan wordt benadrukt en twee in plaats van één korrel ontstaan (schaalverkleining). Tegelijkertijd hangen beide eenheden wel duidelijk samen; ze vormen qua uitstraling en vormgeving ook duidelijk een samenhangende ontwikkeling. De bebouwing aan het plein sluit daarbij ook aan op het wat moderner vormgegeven Liemerhof.

De architectuur is: • Van deze tijd, maar wel met een duidelijke knipoog naar het verleden • Op een vanzelfsprekende manier op zijn plek op deze locatie • Sfeervol, warm, een vertrouwd beeld • Straalt rust uit • Vormt de verschillende gebouwen tot één herkenbaar ensemble

Referentiebeelden architectonische uitstraling. Een bij elkaar horend ensemble en knipoog naar het verleden PAGINA 43

HOOFDSTUK 4 – BEELDKWALITEIT BEBOUWING

HOOGTE De hoogte moet passend zijn bij de dorpse schaal en maat. Dit betekent aan de zijde van de A.H. Kooistrastraat een hoogte van maximaal 2 lagen met kap en aan de zijde van Landgoed Ursula maximaal 3 lagen met kap. Een volume dat door de toegepaste hoogte te groot wordt voor deze locatie moet te allen tijde worden voorkomen.

KAPVORM De bouwblokken zijn voorzien van een hoge kap, zodat er ook kwalitatieve ruimten in kunnen worden gerealiseerd zoals een slaap- of hobbykamer, een technische ruimte of bergruimte als aanvulling op de bergruimte op de begane grond. De kappen zijn uitgevoerd als rustig vormgegeven langskap of als regelmatig geordende dwarskappen. De hellingshoek varieert niet te veel zodat het beeld rustig blijft. Voor de wenselijke variatie kan een langskap af en toe onderbroken worden door een dwarskap. Uitgangspunt is dat het geheel rustig en ingetogen blijft. Een deel van de bebouwing uitvoeren met een plat dak behoort eventueel ook tot de mogelijkheden, mits goed afgestemd op de volumes met kap en mits goed ingepast binnen de centrum dorpse uitstraling. Een plat dak is bijvoorbeeld denkbaar aan de kant van Landgoed Ursula. In de daken zijn eventueel dakkapellen opgenomen. Deze zijn evenwichtig en ritmisch over het dakvlak verdeeld en zijn in verhouding ondergeschikt aan het dakvlak. De dakkapellen zorgen samen met het dakvlak voor een aantrekkelijk en rustig beeld. De dakkapellen vormen een integraal onderdeel van de architectuur. Indien nodig kan hier worden afgeweken van het vigerende gemeentelijke dakkapellenbeleid. In het dakvlak worden zonnepanelen opgenomen. De vlakverdeling daarvoor dient direct mee-ontworpen te worden.