Bijlage 1- Masterplan Dorpshart Ter Aar d.d. 26 april 2023
Tekst van het document
Aan de zuidzijde ligt langs de parkeergarage de laad- en loszone voor grotere winkels aan het
5•
6•
7•
8•
9•
Horecaplein. Deze laad- en loszone ligt inpandig en wordt voorzien van een groen begroeide wand. Door de parkeergarage zo ‘in te pakken’ wordt deze zo veel mogelijk aan het zicht onttrokken en is een aantrekkelijke en veilige inrichting van de buitenruimte mogelijk. De laad- en loszone is toegankelijk via een afrit aan de Aardamseweg, vlakbij de rotonde. De voor de vrachtwagen noodzakelijke manoeuvreerruimte is daarbij op een zo compact mogelijke manier in de groene omgeving ingepast. De nieuwe woongebouwen worden opgenomen in een groenzone met wisselend ingerichte tuinen, omzoomd door een haag. Fruitbomen en inheemse (oospronkelijke) beplantingen verwijzen hierbij naar de tuinen die verderop langs het Lint te vinden zijn. Langs de Aardamseweg worden waar mogelijk grote bomen aangeplant om het groene karakter van de dorpsentree zo veel mogelijk te benadrukken. De aanwezige struiken langs de vaart worden verwijderd om plaats te maken voor een rustig beeld van ruig (ecologisch beheerd) gras en bomen. De fietsers, die vanuit het oostelijk deel van de bebouwde kom van Ter Aar naar het Dorpshart willen, maken net als in de huidige situatie gebruik van de fietspaden langs de Aardamseweg. Vervolgens kunnen ze via de Essenlaan de grote fietsenstalling voor de Dirk bereiken.
Voor de voetganger is een route beschikbaar die direct vanaf de rotonde voor het nieuwe bouwblok langs naar het Dorphart leidt.
4
3
2
figuur 40: Impressie Stationsgebouw
42
figuur 41: Profiel Aardamseweg
3
2
1
1
BG
BG
Es
se
nl
aa
n
MASTERPLAN TER A AR
2
6 4
se
w
eg
1
eg
5
9
W es
tk
3
lw
am
aa
rd
an
Aa
7
8
figuur 42: Langs het Lint
43
MASTERPLAN
3.2 UITWERKING MASTERPLAN Aan het kanaal •1
2 •
3 •
De kenmerkende verspringende verkaveling, verbonden met de oorspronkelijke slotenstructuur van de Bovenpolder, is het startpunt voor de inrichting van de zone langs de dijk. Het grotere bouwblok op de Vlinderlocatie vormt hierbij een grote ‘korrel’ in het wisselende beeld langs de dijk. Het markeert met zijn hoogte het Dorpshart. Het gebouw is iets verder van de dijk geplaatst, waardoor ruimte beschikbaar blijft voor een overzichtelijke groene voetgangersroute en een kwelsloot. De kwelsloot vangt het water af van de Westkanaalweg en vormt een doorgaande groenblauwe structuur. De hoogte van het bouwblok is aan de noordzijde afgestemd op de hier gelegen historische boerderij die een woonbestemming heeft. Door de hoogte te beperken wordt de invloed van de nieuwbouw (bezonning) geminimaliseerd. Daarnaast wordt langs de kavel van de boerderij een nieuwe watergang gegraven. Deze past niet alleen goed in het beeld van de (voetgangers)entree naar het Dorpshart maar staat ook borg voor het behoud van de oude bomen die aan de zuidzijde van de boerderij staan. Een bijzonder element is het woonhuis aan de Westkanaalweg 113. Dit gebouw blijft, als knipoog naar de historische structuur, gehandhaafd en krijgt een bijzondere functie met een kantoor of horeca. Het huidige gebouw wordt uitgebreid door hier een nieuw bouwvolume (bijvoorbeeld een serre) tegenaan te bouwen.
figuur 43: Sfeerbeeld voetgangersentree
figuur 44: Westkanaalweg 113
3
2
P
1
P
BG
figuur 45: Profiel Woonstraat
44
MASTERPLAN TER A AR
il g
nl a
an
W
en
pa
d
Es
se
Horecaplein
2
1
Aa
rd
am
se
w
Aa
r ka
na
al
We s
t ka
na
alw
eg
3
eg
figuur 46: Aan het kanaal
45
MASTERPLAN
3.2 UITWERKING MASTERPLAN
• 4
5 •
6 •
7 •
8 •
9 •
De Westkanaalweg dient als hoofdontsluiting voor bezoekers van het Dorpshart die met de auto komen en (deels) voor het laden en het lossen van de grotere winkels (trekkers). Dit betekent dat alle belangrijke parkeervoorzieningen en een deel van de laad- en losvoorzieningen vanaf hier ontsloten zijn. Daarbij wordt gestreefd naar één entree van de parkeergarage en een bundeling van de verschillende toegangen, zodat de zone aan de dijk zo min mogelijk wordt doorbroken door (auto)verbindingen. Laden en lossen is binnen de nieuwe bebouwing zorgvuldig ingepast. De inrit naar de binnen het bouwblok gelegen parkeergarage ligt zo ver mogelijk van de kruising van de Aardamseweg en de Westkanaalweg vandaan. De toegang naar de garage is gesitueerd in de oksel van het nieuwe bouwblok op de Vlinderlocatie. De auto’s rijden hier als het ware het gebouw binnen. De breedte van de toerit is geminimaliseerd, waarbij er ruimte is voor een goed zichtbare oversteekplaats. De locatie van de parkeergarage wordt op de Aardamseweg en Westkanaalweg met signing aangeduid, waarbij ook het beschikbare aantal parkeerplaatsen zichtbaar is. Binnen het nieuwe bouwblok op de Vlinderlocatie wordt een daktuin gerealiseerd. De daktuin is niet openbaar toegankelijk, maar vervult, als rustige collectieve verblijfsruimte, een belangrijke rol in de woonkwaliteit van de hier gesitueerde woningen.
Die liggen deels rond en deels op het dak van de garage. De gebouwen liggen, waar mogelijk, in een groene, lommerrijke omgeving. De inrichting is eenvoudig, waarbij zo veel mogelijk gebruik wordt gemaakt van inheemse soorten. Op een aantal locaties worden grote opgaande bomen aangeplant (net zoals in de tuinen aan de Oostkanaalkade). Op andere plekken is ruimte voor beplanting die verwijst naar het agrarische verleden (bijvoorbeeld met rijen fruitbomen). In het plan blijven alle bestaande waterstructuren gehandhaafd. Aanvullend daarop zijn langs de dijkvoet een aantal nieuwe kwelsloten voorzien. De sloten hebben een groene berm en waar mogelijk (bij de verbredingen) een ecologisch beheerde oever in de vorm van een plasberm met oevervegetatie. De dijk zelf wordt niet beplant. Er is een grastalud met ecologisch beheerde grasbeplanting. Opgaande beplanting bevindt zich in de dijkvoet of in het gebied rond de (woon)bebouwing. Langs de kwelsloot ligt een voetgangersroute, die niet alleen de hier gelegen woningen ontsluit, maar ook vanaf de brug en de bushalte werkt als verbinding richting het Dorpshart.
figuur 47: Sfeerbeeld Westkanaalweg
5 4 3 2
figuur 48: Profiel Aan het kanaal
46
1
P
BG
P
MASTERPLAN TER A AR
nl a
an
W
il g
en
pa
d
Es
se
Horecaplein
r ka Aa
5
na
al
We s
t ka
na
alw
eg
6
Aa
7
rd
am
se
4
8
w
eg
9
figuur 49: Aan het kanaal
47
MASTERPLAN
3.2 UITWERKING MASTERPLAN
In de ontginning 1•
2•
3•
4•
5•
Om in het Dorpshart een duidelijkere ruimtelijke structuur te realiseren, wordt in het masterplan voorgesteld om een aantal gebouwen te slopen. Hierbij gaat het om het Primeragebouw, het bestaande horecapaviljoen en de ‘uitbouw’ aan het winkelpand van Kaptein Vastgoed adviseurs/Regiobank. Vervolgens worden langs de Essenlaan drie nieuwe gebouwen gerealiseerd. De gebouwen langs het plein krijgen een hoogte van twee verdiepingen met een kap. Op de begane grond zijn winkels voorzien en op de verdieping en in de kap woningen. De winkels krijgen hun voorzijden met ingang aan de pleinzijde. De woningen worden via de straatjes tussen de gebouwen ontsloten. Op deze wijze ontstaat een echt Dorpshart met twee duidelijke door bebouwing omzoomde pleinen, het Marktplein en het Horecaplein. Het Dorpshart wordt zo compact en overzichtelijk, waarbij er sprake is van open zichtlijnen die de twee pleinen met elkaar verbinden. Deze open structuur biedt niet alleen een helder ruimtelijk beeld, maar staat ook garant voor een optimale sociale geborgenheid. Door de omringende wanden met voorzijdes (winkelfronten) is tweezijdig winkelen gerealiseerd en ontstaat een aantrekkelijk winkelgebied. De pleinen zijn autoluw en bieden op die manier ook een prettige plek om te verblijven. Er wordt ook een horecafunctie toegevoegd: een paviljoen dat op het Horecaplein is gesitueerd.
Hier ontstaat een fijne en intieme verblijfsruimte met ruimte voor grote terrassen en met een perfecte zonligging, grenzend aan het water en het groen. Een ander bijzonder onderdeel van het masterplan is de herontwikkeling van de bibliotheek. Deze wordt in eerste instantie benut om tijdens de bouwperiode tijdelijk andere (winkel)functies in onder te brengen. Aan het einde van de transformatie van het centrum tot Dorpshart wordt de ruimte omgebouwd tot een aantal nieuwe woningen, en zo bijdrage aan de functiemix in het gebied. De inrichting van de twee pleinen verwijst naar de bijzondere landschappelijke, historische ligging van Ter Aar in een zogenaamde ‘Bovenpolder’. De pleinen vormen een eenheid in uitstraling en worden qua inrichting zo veel mogelijk met elkaar verbonden. De geschiedenis kan bijvoorbeeld tot uiting komen in het lijnenspel op het plein, dat verwijst naar de oude polderstructuur, en in een bijzonder object op het plein (kunstwerk, speelplek of een combinatie hiervan). Het carillon krijgt opnieuw een plek op het plein. Op het plein is ruimte voor bijzondere activiteiten zoals de weekmarkt, kermis en braderie. Hierbij is het huidige programma in de nieuwe situatie ingepast.
6•
7•
• 8
In het ontwerp is de inrichting van de verharding doorgetrokken over het Beukenpad. Daarbij wordt een open zichtlijn over het parkeerveld naar de toegang van de Aldi gerealiseerd. Zo wordt dit deel van het winkelgebied, met de Aldi als belangrijke trekker, een vanzelfsprekend onderdeel van het nieuwe compacte centrumgebied. Het laden en lossen van de kleinere winkels en horecavoorzieningen rond het Marktplein en Horecaplein vindt plaats via de Essenlaan. Daarbij er is een centrale laad- en losplek ingericht tussen de nieuwe gebouwen aan het plein. Hier kunnen kleinere vrachtwagens en busjes een korte periode staan. Via de doorgangen tussen gebouwen zijn ook de winkels en voorzieningen aan de oostzijde bereikbaar. Deze rijden eenvoudigweg over het plein om voor de winkel of andere voorziening (zoals de Brugspin) te laden en te lossen. De doorgangen hebben ook een functie ten behoeve van calamiteiten voor de diverse hulpdiensten. Het Marktplein en het Horecaplein worden aantrekkelijker door het toevoegen van zoveel mogelijk (opgaande) bomen. Dit groen zorgt niet alleen voor een beter beeld, maar is ook belangrijk voor de verblijfskwaliteit (bijvoorbeeld door het tegengaan van hittestress). Bankjes en andere inrichtingselementen staan dan ook dichtbij of onder de bomen. Daarnaast zal op het plein ruimte zijn voor verplaatsbaar groen (grote bakken).
Deze groenelementen maken het plein op ooghoogte aantrekkelijk, staan garant voor een betere akoestiek en zijn flexibel. Ze kunnen bijvoorbeeld bij grote evenementen verplaats worden.
1
BG
figuur 50: Profiel Marktplein
48
MASTERPLAN TER A AR
Be
uke
np a
d 6
Ma
rk t
5
ple
in
4
1
an
7
nl a
8
se
1
t ka
na
alw
eg
Es
2
We s
1
d
al
pa
Aa
Horecaplein
3
en
na
5
il g
r ka
W
figuur 51: In de ontginning
49
MASTERPLAN
3.2 UITWERKING MASTERPLAN
1•
2•
3•
4•
5•
De Laan Door het toevoegen van drie gebouwen langs de Essenlaan ontstaat hier een wegprofiel met aan twee zijden bebouwing. De nieuwbouw krijgt een hoogte van twee verdiepingen met een kap en sluit daarmee aan op de hoogte en de opzet (ook twee lagen met een kap) van de bestaande woonbebouwing langs deze route. Met een breedte van circa 17.5 meter ontstaat hierbij het profiel van een echte woonstraat. De woningen boven de winkels zijn met hun woonkamer en buitenruimte georiënteerd op het Marktplein of Horecaplein. Zo wordt de privacy van de bestaande woningen aan de Essenlaan op een zo goed mogelijke wijze gerespecteerd. De Essenlaan behoudt zijn functie als ontsluiting van de westelijke woonwijken van Ter Aar, maar niet meer als hoofdontsluiting voor autoverkeer naar het Dorpshart. Bij de uitwerking van het profiel wordt aan één zijde van de weg, aan de kant van de nieuwe bouwblokken, een langsparkeerstrook gemaakt. Uitgangspunt voor de inrichting van de Essenlaan is een doorgaande laanbeplanting, die aan de aan de oostzijde in een zo breed mogelijke groenstrook wordt geplant. Hier wordt geen trottoir aangelegd (alleen een uitstapstrook). Zo wordt, vanuit de bestaande woningen, een zo aantrekkelijk en groen mogelijk beeld gerealiseerd.
Het laden en lossen met busjes of kleinere vrachtwagens (geen opleggers) voor de kleinere winkels aan de westzijde van het centrum loopt via de Essenlaan. Voor het laden en lossen wordt niet geparkeerd op de Essenlaan: er is een centrale laad- en losplek ingericht tussen de nieuwe gebouwen aan het plein. Hier kunnen kleinere vrachtwagens en busjes een korte periode staan. De wagens steken achteruit in (met hun achterzijde richting het plein) en kunnen vervolgens weer via de Essenlaan uitrijden richting de Aardamseweg.
6•
7•
Via de doorgangen tussen de gebouwen door zijn ook de winkels, voorzieningen en horecagelegenheden aan de oostzijde van het Marktplein en Horecaplein te bereiken voor bijvoorbeeld laden en lossen. Via deze route kan ook het bestaande parkeerterrein ter plekke van het Wilgenpad worden bereikt. De doorgangen hebben tenslotte ook de functie van calamiteitenroute voor de diverse hulpdiensten. De Essenlaan is van belang als ontsluitingsweg voor de wijk. En daarnaast voor de bereikbaarheid van het centrum met de fiets. De overige doorgangen tussen de nieuwe en bestaande bouwblokken bij het Marktplein en het Horecaplein worden ingericht voor voetgangers en als fietsenstalling. Hiervoor zijn op deze locaties fietsleunhekken gedacht die tweezijdig gebruikt kunnen worden. De grootste fietsenstalling bevindt zich bij het entreepleintje bij de Dirk. Hier wordt de grootste toestroom van fietsers vanuit het gehele dorp opgevangen.
2
1
BG
figuur 52: Profiel Essenlaan
50
MASTERPLAN TER A AR
7
Marktplein
1
2 5 6
3
1
2
4
7
1
7
W Horecaplein
il g
en
pa
d
Es
se
nl a
an
2
figuur 53: De Laan
51
MASTERPLAN
3.2 UITWERKING MASTERPLAN
De groene slag 1•
2•
3•
4•
5•
6 •
De watergang, met het daaromheen gelegen groengebied, sluit aan op de oorspronkelijke sloten- (of slagen)structuur van de (boven)polder. In het plan wordt deze waterstructuur met het omringende groengebied beter zichtbaar gemaakt in het centrum en vormt daar het groene focuspunt van het Dorpshart. Zo ontstaat, vanaf het bestaande groengebied bij het Esdoornpad, een groene zichtlijn naar het Horecaplein. Het Dorpshart en deze voor Ter Aar zo kenmerkende groenstructuur worden daarmee met elkaar verbonden. Op het punt waar ‘De groene slag’ samenkomt met het Horecaplein wordt het water verbreed. Hier is langs de zuid- en oostoever ruimte voor een brede houten vlonder. De vlonder wordt bereikt door brede (houten) treden, die aansluiten op het niveau van het Horecaplein. Op de vlonder zijn zitmogelijkheden voorzien. De nieuw te graven waterpartij biedt daarnaast kansen om natuurvriendelijke oevers aan te leggen. De watergang tussen de woningen aan de Westkanaalweg (huisnummers 111 en 112) blijft in zijn huidige vorm behouden. Via deze sloot watert de bestaande kwelsloot onder aan de Westkanaalweg af. Het bestaande bruggetje over het water blijft gehandhaafd. Het past, met zijn landelijke en robuuste uitstraling, uitstekend in het groene beeld van deze zone. Iets verderop wordt een nieuw bruggetje toegevoegd.
Via een nieuw pad (naar het Wilgenpad) kan de bezoeker van het Dorpshart rondlopen rondom de verbrede waterpartij (onderdeel van het ‘winkelachtje’). Zo wordt de centrale functie en betekenis van dit water nogmaals benadrukt. Met het groen wordt verwezen naar de oorspronkelijke landschappelijke structuur (lijnvormige elementen, fruitbomen, elzen, knotwilgen, etc.). Waar ruimte is, wordt langs de watergang een ecologische oever aangebracht (plasberm). De oevers in het centrum worden (in verband met het intensieve gebruik van deze omgeving en de kans op zwerfvuil) regelmatig gemaaid. Het beplantingsbeeld is verder eenvoudig met verspreid staande inheemse opgaande bomen.
2 1
BG
figuur 54: Profiel De groene slag
52
MASTERPLAN TER A AR
1
4
Es
se
nl a
an
6
2 5
W
il g
en
pa
d
Horecaplein
3
figuur 55: De groene slag
53
MASTERPLAN
3.2 UITWERKING MASTERPLAN
3.2.2 Winkelconcept Opzet van het winkelgebied Zoals eerder aangegeven, wordt bij de opzet van het winkelcentrum ingezet op de doorontwikkeling van het al deels bestaande ‘haltermodel’. Hierbij liggen op de uiteinden twee goed bereikbare trekkers, de beide supermarkten. Hier bevinden zich ook voldoende, goed bereikbare en vindbare parkeerplaatsen. Onderling worden de trekkers verbonden met een zo continu mogelijk gebied met aan twee zijden winkels. Deze schakel tussen de twee trekkers ontstaat in Ter Aar door de bouw van de drie gebouwen langs de Essenlaan. Hierbij ontstaan twee pleinruimtes, het Horecaplein en het Marktplein. De pleinen die hebben duidelijke wanden en staan onderling in visuele relatie met elkaar. Horeca Het huidige bruggetje vormt de schakel tussen beide pleinen. Dit is de plek waar 'de groene slag' het Horecaplein raakt: hier wordt met groen en water een aantrekkelijke plek voor horeca gemaakt. Ook wordt op deze locatie een nieuw gebouw met een horecafunctie gesitueerd. Het bij dit gebouw behorende terras ligt op de zuidzijde. Indien de vraag zich voordoet, is ook in het nieuwe gebouw langs de Essenlaan ruimte voor aanvullende kleinere horecagelegenheden.
Winkelprogramma De nieuwe gebouwen langs de Essenlaan hebben een flexibele indeling. Hier kunnen winkels met een verschillend oppervlak gerealiseerd worden. Ze bieden deels ruimte aan bestaande winkels die worden verplaatst. Daarnaast wordt ook beperkt ruimte geboden aan nieuwe instroom, bijvoorbeeld meer nonfood winkels of versspeciaalzaken ter versterking van het huidige boodschappencentrum. De nieuwbouw bij de Vlinderlocatie biedt ruimte aan een aantal wat grotere winkel-eenheden. In principe zijn deze bedoeld als vervanging voor de in het centrum aanwezige winkels van de Hema en de Kruidvat. Zo ontstaat binnen het nieuwe Dorpshart een veel gevarieerder aanbod dan in de huidige situatie. Het Dorpshart ontwikkelt zich daarmee van het doen van boodschappen naar een gebied waar meer gewinkeld en verbleven kan worden. Het onderscheidt zich daarmee nadrukkelijk van de andere winkelconcentratie in Ter Aar aan de Kerkweg.
Tabel: Totale wijziging functies
Detailhandel
88 m2 bvo
Horeca
94 m2 bvo
Kantoor
120 m2 bvo
Bibliotheek
650 m2 bvo
Sporthal
1200 m2 bvo
figuur 56: Nieuwe brug Horecaplein
54
MASTERPLAN TER A AR
Legenda Trekkers
uk en
pa
Horeca
d
Winkels / Diensten Horeca of Winkels
Marktplein
Nieuwbouw
se
nl a
an
Be
Es
P
Parkeerplaats
alw ana Oo
We s
Horecaplein
st k
t ka
na
eg
alw
eg
Plangebied Dorpshart
rd
am
Aa
Aa
r ka
na
al
P
se
w
eg
noord figuur 57: Winkelconcept
55
MASTERPLAN
3.2 UITWERKING MASTERPLAN
3.2.3 Wonen Woningprogramma Een belangrijke pijler onder de ontwikkeling van het nieuwe Dorpshart is het toevoegen van een gevarieerd woningprogramma. Daarbij wordt gestreefd naar een aanbod voor verschillende doelgroepen (kleine en grote woningen voor jong en oud). •
•
•
• •
Een groot deel van de woningen wordt gesitueerd op en rond de parkeergarage op de locatie van de voormalige sporthal ‘De Vlinder’. Hierbij grenzen de woningen aan de noord- en oostzijde direct aan het maaiveld, terwijl die aan de zuidzijde op de parkeergarage liggen. Een vrijstaand appartementengebouw komt aan de Aardamseweg (het stationsgebouw). Het is wat betreft opzet en hoogte vergelijkbaar met de appartementengebouwen aan de zuidzijde van de Aardamseweg. De bovenste twee verdiepingen van de drie nieuwe gebouwen langs de Essenlaan worden ook ingevuld met een woningprogramma. Deze woningen liggen boven de winkels en zijn ontsloten via een toegang die is gesitueerd in de verbindingsstraatjes tussen het Marktplein en de Essenlaan. Tenslotte wordt onderzocht of het mogelijk is om woningen toe te voegen op de begane grond van de voormalige bibliotheek. In totaal worden 115 extra woningen gerealiseerd (dit zijn 122 nieuwe woningen; 7 woningen vervallen door sloop of functiewijziging).
Relatie met het openbaar gebied en parkeren De woningen grenzen (waar mogelijk) aan maaiveld en dragen zo bij aan het vergroten van de sociale interactie en cohesie en aan de sociale controle op de verblijfsgebieden van het centrum. De woningen krijgen een diversiteit aan hoogwaardige buitenruimten (tuin, loggia, balkon, dakterras). Een bijzonder element hierbij is de daktuin op het dak van de parkeergarage. Deze daktuin is niet openbaar toegankelijk, maar specifiek bedoeld voor de woningen die eraan grenzen. Deze collectieve (groen)voorziening staat daarmee garant voor een eigen en zeer aantrekkelijk woonmilieu midden in het Dorpshart. De toekomstige bewoners parkeren niet in de openbare ruimte (op maaiveld). In plaats daarvan maken zij gebruik van de centrale parkeergarage. Op deze wijze is het mogelijk om beschikbare parkeercapaciteit zo efficiënt mogelijk in te zetten. Zie bijlage IV voor de uitwerking van de parkeerbalans.
figuur 58: Nieuwe woningen Marktplein
56
MASTERPLAN TER A AR
Legenda Nieuwbouw
uk en
pa
Transformatie Bibliotheek
d
Afstand tot parkeervoorziening
Marktplein 10
Aantal nieuwe woningen
rd
am
alw ana
Aa
Aa
r ka
na
al
Oo
We s
Horecaplein
st k
t ka
na
eg
alw
eg
Es
se
nl a
an
Be
se
w
eg
noord figuur 59: Wonen
57
MASTERPLAN
3.2 UITWERKING MASTERPLAN
3.2.4 Langzaam verkeer en Openbaar Vervoer Het nieuwe Dorpshart moet goed verbonden worden met het netwerk van voet- en fietspaden. Dit is van cruciaal belang. Voor een groot deel wordt hierbij aangesloten op de bestaande routestructuur Toch zijn er binnen het plan voor de verschillende ‘verkeersstromen’ een aantal verbeteringen voorzien. •
•
•
Voor de fiets vormt de Essenlaan een belangrijke toegang naar het centrum, zowel voor de bezoekers uit het westen van Ter Aar als voor mensen die over brug komen. Daarom zijn alle stallingen voor de fiets langs deze route gesitueerd. De grootste stalling bevindt zich bij het pleintje voor de Dirk aan de Essenlaan, waar ook de belangrijkste entree naar het Dorpshart is gelegen.
Voor de voetgangers wordt met name de aansluiting op de brug over het Aarkanaal verbeterd. Zeker met de geplande woningbouw in het vierde kwadrant wordt dit één van de belangrijkste ‘bronpunten’ voor het centrum. De Westkanaalweg biedt in noordelijke richting weinig ruimte voor een doorlopend, vrijliggend voetpad. Daarom wordt de voetganger vanaf de rotonde zo snel mogelijk het centrum in geleid. De voetganger kan het verbrede trottoir langs het eerste deel van de Westkanaalweg gebruiken, of het pad langs de dijkvoet. Beide komen uit op het vrijliggende voetpad dat ten noorden van het nieuwe bouwblok op de Vlinderlocatie naar het Dorpshart leidt. Een tweede mogelijkheid om als voetganger het centrum te bereiken is via de Aardamseweg/Essenlaan. Ook hier komt ruimte voor een breed trottoir. Deze zone dient ook als entree van het Dorpshart voor de bezoeker die met de bus komt. De bushalte vormt hier samen met het ‘stationsgebouw’ een markant ‘oriëntatiepunt’ voor het Dorpshart.
figuur 60: Voormalige station Ter Aar te Papenveer
58
figuur 61: Voormalige station Nieuwveen
MASTERPLAN TER A AR
Legenda
Be
uk en
pa
Fietsnetwerk
d
Voetgangersnetwerk Fietsenstalling
nl a
an
Marktplein
eg alw ana st k
d
rd
am
Aa
Aa
r ka
na
al
Oo
pa
na
en
t ka
Horecaplein
il g
We s
W
alw
eg
Es
se
Bushalte
se
w
eg
noord figuur 62: Langzaam verkeer
59
MASTERPLAN
3.2 UITWERKING MASTERPLAN
3.2.5 Autoverkeer en parkeren
goed gevonden gaat worden. Met de inrichting van het gebied wordt hier in de uitwerking rekening mee gehouden, bijvoorbeeld door het gebruik van signing zodat het beschikbare aantal vrije parkeerplekken ook daadwerkelijk zichtbaar wordt. Het doel is zoveel mogelijk parkeerders hier te laten parkeren, zodat er minder verkeer over de Essenlaan gaat en daar parkeerplekken vrij blijven voor bewoners. De ontsluiting van de bezoekersparkeerlocaties via de Westkanaalweg draagt hier ook aan bij.
Dit masterplan geeft een parkeeroplossing die uitgaat van voldoende parkeerplaatsen in het centrum op alle momenten van de week. Op een werkdagochtend is 71% van de parkeerplaatsen bezet, op een werkdagmiddag 74%, op een werkdagavond 73% en op zaterdagmiddag 83%. In totaal zijn er 362 parkeerplekken in het gebied (figuur 63). Winkelbezoekers parkeren op een van de vier grote parkeerlocaties rondom het Dorpshart: de Vlinderlocatie, het Marktplein, bij de Aldi en in de Dirk-parkeergarage. Deze parkeerlocaties zijn direct vanaf de Westkanaalweg en Aardamseweg te bereiken.
•
De parkeerplaatsen aan de Essenlaan zijn vooral bedoeld voor de bestaande bewoners en hun bezoek. Dit wordt bereikt door een vernieuwde inrichting van de Essenlaan als woonstraat. Ook de verbinding tussen de Westkanaalweg en het Marktplein zorgt er voor dat bezoekers niet door de Essenlaan hoeven te rijden op zoek naar een parkeerplaats.
Tijdens en na de uitvoering van het van het masterplan is het van belang om de parkeersituatie te monitoren en zo nodig aanvullende maatregelen te treffen. Zo is het mogelijk door herinrichting extra parkeerplaatsen te creëren (zie ook de scenario's per deelgebied). Daarnaast wordt het gebruik van deelauto’s bij nieuwbouw onderzocht om hiermee de parkeernorm te kunnen verlagen. Wanneer blijkt dat de verdeling van parkeerders niet gelijkmatig is, kan ook parkeerregulering worden ingezet om de parkeerders beter te spreiden. Daarbij zijn de blauwe zone en/of vergunninghoudersparkeren mogelijke oplossingen.
Deze parkeeroplossing kent een aantal uitdagingen die in de verdere planvorming worden uitgewerkt: •
De bewoners van de nieuwe woningen parkeren in principe in de parkeergarage rond de Vlinderlocatie. Voor 106 nieuwe woningen (zie figuur 59) liggen deze parkeerplaatsen op loopafstand zoals het beleid voorschrijft. De overige 10 nieuwe woningen zullen op openbaar gebied parkeren rond het Beukenpad. Dit geldt tevens voor de extra woningen op de (voormalige) bibliotheek-locatie.
•
Het gebruik van de parkeergarage bij de Dirk moet worden verbeterd. Op dit moment wordt maximaal 40% van de parkeerplaatsen gebruikt. Gekeken wordt of de inrit tot de parkeergarage verduidelijkt kan worden en de toegankelijkheid verbeterd. Ook wordt onderzocht of deze garage beschikbaar gemaakt kan worden voor de nieuwe bewoners, zodat loopafstanden worden verkort.
Zie voor een uitgebreide toelichting op de parkeerbalans bijlage IV. Hieronder is de samenvattende tabel van de parkeerbalans weergegeven.
De nieuwe parkeergarage op de Vlinderlocatie wordt de grootste parkeervoorziening. Het is van belang dat deze door bezoekers
ǁĞƌŬĚĂŐ ŽĐŚƚĞŶĚ
ǁĞƌŬĚĂŐ ŵŝĚĚĂŐ
ǁĞƌŬĚĂŐ ĂǀŽŶĚ
ǁĞƌŬĚĂŐ ŶĂĐŚƚ
njĂƚĞƌĚĂŐ ŵŝĚĚĂŐ
njĂƚĞƌĚĂŐ ĂǀŽŶĚ
Ϯϱϲ
Ϯϲϳ
Ϯϲϯ
Ϯϱϳ
ϯϬϬ
ϮϵϮ
ϯϲϮ
ϯϲϮ
ϯϲϮ
ϯϲϮ
ϯϲϮ
ϯϲϮ
ϭϬϲ
ϵϱ
ϵϵ
ϭϬϱ
ϲϮ
ϳϬ
ϳϭй ϳϰй ϳϯй verwachte parkeerdruk figuur 63:&ŝŐƵƵƌϲϮ͗WĂƌŬĞĞƌďĂůĂŶƐŽƌƉƐŚĂƌƚdĞƌĂƌŶĂƵŝƚǀŽĞƌŝŶŐDĂƐƚĞƌƉůĂŶ Parkeerbalans Dorpshart Ter Aar na uitvoering Masterplan
ϳϭй
ϴϯй
ϴϬй
verwacht aantal bezette parkeerplaatsen openbare parkeercapaciteit
verwacht aantal vrije parkeerplaatsen
60
MASTERPLAN TER A AR
Legenda Ontsluiting parkeren
Be
uk en
pa
Ontsluiting wijk
d
Eenrichtingsverkeer
an
Marktplein
Es
se
nl a
Parkeerplaatsen openbare ruimte Parkeerplaatsen (ondergrondse) Parkeergarage
eg
eg
alw
alw ana st k
d
gewijzigde openbare privé parkeerplaatsen
Oo
pa
na
en
t ka
Horecaplein
il g
We s
W
gewijzigde privé parkeerplaatsen
P
rd
am
Aa
Aa
r ka
na
al
P
se
w
eg
noord figuur 64: Parkeren
61
MASTERPLAN
3.2 UITWERKING MASTERPLAN
3.2.6 Logistiek Een belangrijk onderdeel van het masterplan is de bevoorrading van bestaande en nieuwe winkels en voorzieningen. Voor een groot deel wordt hierbij aangesloten op de bestaande situatie, waarbij de aanrijdroute voor de grotere winkels en supermarkten al via de Westkanaalweg en Aardamseweg loopt. Wel wordt de laad- en losvoorziening voor de grotere winkels op de Vlinderlocatie ingrijpend gewijzigd. Deze krijgt een toerit vanaf de Aardamseweg (en niet zoals nu vanaf de Westkanaalweg). Daarbij keert de vrachtwagen op het terrein van de Vlinderlocatie en rijdt achteruit een inpandige laad- en losstraat in. Zo wordt voorkomen dat op de openbare weg achteruit moet worden gereden (zoals nu bij de Aldi gebeurt). Het laden en lossen vindt uit het zicht plaats en de geluidsoverlast wordt beperkt. De overige kleinere winkels en het horecapaviljoen worden (net als in de huidige situatie) via de Essenlaan bevoorraad. Uitgangspunt is dat het alleen een busje of eventueel een kleinere vrachtwagen betreft (dus geen opleggers). Voor het laden en lossen wordt tussen de nieuwe gebouwen aan de Essenlaan een laad- en loshaven gecreëerd. Deze is zo ingericht dat hier kleinere vrachtwagens en busjes een korte periode kunnen staan. De wagens steken achteruit in (met hun achterzijde richting het plein) en kunnen vooruit weer via de Essenlaan uitrijden naar de Aardamseweg.
De winkels en voorzieningen aan de oostzijde worden, net als in de huidige situatie via het Marktplein en Horecaplein bevoorraad. Daarbij wordt gebruik gemaakt van dezelfde toegangen tussen de bouwblokken aan de Essenlaan. Vanaf hier rijdt men over het plein naar de desbetreffende voorziening of winkel. Via deze route is ook het bestaande parkeergebied aan het Wilgenpad te bereiken. De toegangen tussen de bouwblokken zijn ook bedoeld voor calamiteiten (hulpdiensten) of als toegang bij bijzondere evenementen.
62
MASTERPLAN TER A AR
Be
uk en
Legenda
pa
Ontsluiting laden en lossen
d
Ontsluiting laden en lossen winkels aan Marktplein
eg alw ana st k
d
rd
am
Aa
Aa
r ka
na
al
Oo
pa
na
en
t ka
Horecaplein
il g
We s
W
alw
eg
Es
se
nl a
an
Marktplein
se
w
eg
noord figuur 65: Logistiek
63
MASTERPLAN
3.2 UITWERKING MASTERPLAN
3.2.7 Groen Biodiversiteit Het versterken en verbeteren van de biodiversiteit is een belangrijk onderdeel van de planvorming. Zo zijn binnen het masterplan op veel verschillende plekken nieuwe beplantingen en groenstructuren voorzien. De belangrijkste hiervan is uiteraard de ‘Groene slag’, die als een centrale ecologische verbindingszone, dwars door het centrum, het groengebied bij het Esdoornpad met het Aarkanaal verbindt. Maar ook de groenzone met kwelsloot langs de dijk, de nieuwe watergang langs de boerderij en de verschillende boombeplantingen zijn belangrijke schakels in deze groenstructuur. Bij de inrichting van deze gebieden wordt inheems plantmateriaal toegepast, dat aansluit op de beplanting zoals die van oudsher in het omringende polderlandschap te vinden is. Hiermee wordt op een vanzelfsprekende wijze aangesloten op de biotoop die past bij dit oude (cultuur)landschap. Deze biotoop biedt vanzelfsprekend ook extra (leef)ruimte voor de fauna die van nature in deze gebieden wordt aangetroffen. Deze leefruimte kan nog verder worden vergroot door het plaatsen van aanvullende voorzieningen, zoals nestkasten of winterverblijven.
Natuurinclusief De ontwikkeling van meer biodiversiteit eindigt niet bij de inrichting van de buitenruimte. Ook bij de nieuwbouw is er aandacht voor. Bijvoorbeeld door het inpassen van verblijfs- en nestvoorzieningen voor verschillende diersoorten. In overleg met een ecoloog kan worden bepaald welke voorzieningen op welke locatie het meest zinvol zijn. Een ander belangrijk aandachtspunt is de uitwerking van de dakvlakken. Bij platte daken wordt ingezet op groene (sedum)daken. Een bijzonder element is de daktuin in het grotere bouwblok op de Vlinderlocatie. Deze heeft niet alleen een belangrijke functie voor de woonkwaliteit, de groene inrichting is zeker ook in ecologische zin van betekenis. Klimaatadaptief Een groot deel van het centrumgebied bestaat van oudsher uit verhard of bebouwd gebied. In dit soort omgevingen is de laatste jaren steeds duidelijker sprake van hittestress. De significant hogere omgevingstemperatuur kan van grote invloed zijn op het gebruik en de waardering van het centrumgebied. Binnen het masterplan wordt hier op verschillende manieren op ingespeeld: •
•
•
64
De belangrijkste is uiteraard het realiseren van het groen en de waterpartij op het Horecaplein (doorstroming en afkoeling). Daarnaast zijn natuurlijk ook de groenstructuur onder langs de dijk en de nieuwe watergang langs de boerderij van belang. In de verharde delen van het plan worden, waar mogelijk, zo veel mogelijk opgaande bomen aangeplant. De schaduw van de bomen biedt verkoeling en aangename plekken voor verblijf. Op het plein is ruimte voor verplaatsbare groenbakken. Tenslotte draagt het vergroenen van het dakoppervlak, zoals hiervoor beschreven, ook bij aan het verminderen van hittestress.
MASTERPLAN TER A AR
Legenda Bestaand groen 'Groene slag'
Be
uk en
pa
Nieuw groen maaiveld
d
Daktuin
an
Marktplein
se
nl a
Nieuwe bomen
eg
alw
alw ana st k
d
Oo
pa
na
en
t ka
Horecaplein
il g
We s
W
eg
Es
Plangebied Dorpshart
rd
am
Aa
Aa
r ka
na
al
P
se
w
eg
noord figuur 66: Groen
65
MASTERPLAN
3.2 UITWERKING MASTERPLAN
3.2.8 Water De structuur van waterlopen, passend bij het oude polderlandschap, is de basis waarop het masterplan is gegrondvest. Deze waterhuishouding wordt binnen het plan dan ook gerespecteerd en in hoofdlijnen niet gewijzigd. Toch is er een aantal ingrepen die de waterhuishouding toekomstbestendiger maken. •
Op diverse plekken in het nieuwe centrum, zoals op het Horecaplein of langs de dijk, worden nieuwe of vergrote watergangen gerealiseerd. Door het vergroten van het oppervlaktewater ontstaat letterlijk meer ruimte voor het bergen van de steeds extremere hoeveelheden neerslag.
•
De capaciteit om extra water te bergen in het centrumgebied wordt nog vergroot door de groene daken en daktuinen bij de nieuwbouw. Door op deze daken een zogenaamd ‘polderdak’ toe te passen wordt regenwater op het dak gebufferd voor het bevloeien van de daktuin of het vertragen van de afvoer (in verband met het ontlasten van de riolering tijdens extreme neerslag).
•
Binnen het plangebied is ook een toename van het oppervlak groen. Hier zal het water beter infiltreren en zo een bijdrage leveren aan het verbeteren van de waterhuishouding. Binnen het plangebied zijn, gezien de grondslag (veen en klei), geen extra infiltratievoorzieningen (wadi’s) voorzien. Wel kan er in de uitwerking worden bezien of het verhard gebied zó kan worden ingericht dat bepaalde gebieden tijdelijk, tijdens extreme neerslag, kunnen onderlopen (bijvoorbeeld door middel van een verlaagd profiel).
•
De nieuwe layout van watergangen biedt de mogelijkheid om de afwatering van grotere delen van het centrumgebied af te koppelen en direct op het oppervlaktewater te lozen.
66
MASTERPLAN TER A AR
Legenda Bestaande watergang 'Groene Slag'
uk en
d
Nieuw water maaiveld
Marktplein
Wateropvang Polderdak
pa
nl a
an
Be
eg
alw
alw ana st k
d
Oo
pa
na
en
t ka
Horecaplein
il g
We s
W
eg
Es
se
Plangebied Dorpshart
rd
am
Aa
Aa
r ka
na
al
P
se
w
eg
noord figuur 67: Water
67
MASTERPLAN
3.2 UITWERKING MASTERPLAN
3.2.9 Beeldkwaliteit architectuur Met de vertaling van een krachtige visie naar een ambitieus masterplan is de basis gelegd voor een aantrekkelijk Dorpshart waar het aangenaam verblijven is. In het vervolgtraject worden deze ambities verder vertaald in een gedetaileerd beeldkwaliteitsplan. Hierin worden toetsingscriteria opgenomen voor zowel de openbare ruimte als de architectuur. Hieronder wordt de basis voor deze uitwerking toegelicht.
Aardamseweg
Algemene architectonische ontwerpprincipes
•
De bebouwing speelt in op de landschappelijke dragers van het plan. Het landschap en de architectuur gaan een wisselwerking met elkaar aan en worden als eenheid per deellocatie ontworpen. Zaken als historie, schaal, functie en context spelen hier een essentiële rol. De schaal van de bebouwing sluit aan bij de dorpse schaal van Ter Aar. Verschillende rooilijnen, een diversiteit aan bouwhoogtes, verschillende architectonische ensembles en de menselijke maat maken het 'Ter Aarse gevoel'. De nieuwe bebouwing draagt bij aan het realiseren van aangename verblijfruimten. Pleinwerking zorgt voor geborgenheid en vrije zichtlijnen maken verbinding mogelijk. Een diversiteit aan functies van wonen, winkelen, werken en recreatie draagt bij aan een levendig centrum. Het zorgt voor onderlinge ontmoetingen, sociale controle en gemeenschapsgevoel. Verschillende gecombineerde functies maken afwisselende sferen mogelijk wat bijdraagt aan het dorpse gevoel. Het gebouwde parkeren is zo veel mogelijk uit het zicht.
• • •
• •
Vlinderlocatie • •
•
• • • • • • •
68
De historische korrelbebouwing langs de Aardamseweg wordt doorgezet. De ruimte tussen de bebouwing wordt zoveel mogelijk aangevuld met groen. Voormalige stationsgebouwen vormen de inspiratiebron voor de nieuwe entree van Ter Aar ter plaatse van de bushalte. De fietsenstalling bij de OV-halte is in samenhang ontworpen met het 'stationsgebouw'. Buitenruimtes zijn onderdeel van de gebouwmassa en het gevelbeeld. Materiaalgebruik sluit aan op de bestaande bebouwing en detaillering.
Er ontstaat een entreegevoel naar het centrum. De hoogte van de bebouwing past zich aan aan de context. Een kleinere schaal bij de boerderij en een grotere schaal langs het Aarkanaal. Het grote blok is opgedeeld in meerdere ensembles van diverse hoogte en entiteit. Er zijn doorzichten naar de verhoogde binnentuin. Integreren van beeldbepalende bestaande panden, zoals de boerderij en het woonhuis aan Westkanaalweg 112 en 113. Functiemix zorgvuldig verwerken in gebouwmassa en gevelbeeld (laden lossen onder appartementen uit het zicht). De verhoogde binnentuin op de parkeergarage biedt kansen voor vergroening en ontmoeten. Daklandschap met ruimte voor speciale kapvormen, aansluiten bij de architectonische identiteit van Ter Aar. Een diversiteit aan buitenruimtes (loggia's, (franse) balkons) versterkt het dorpse gevelbeeld. Overgangen van openbaar naar privé op maaiveld zijn zorgvuldig ontworpen. De materialisering en detaillering zijn afgestemd op kenmerkende panden uit de omgeving.
MASTERPLAN TER A AR
figuur 68: Referentie Aardamseweg - voormalige station Ter Aar te Papenveer
figuur 70: Referentie Aardamseweg - voormalige station Nieuwveen
figuur 71: Referentie Vlinderlocatie - verschillende architectonische ensembles
figuur 69: Referentie Vlinderlocatie - bijzondere dakvormen
figuur 72: Referentie Vlinderlocatie - groen daklandschap
69
MASTERPLAN
3.2 UITWERKING MASTERPLAN
Horecaplein, Marktplein • • • • • • • • •
Onderscheidend karakter van architectuur ten opzichte van de omliggende woonwijk, van waaruit een centrumgevoel spreekt. Groene slag als verbinder: architectuur en bebouwing vormt een sterke relatie met groen en water. Respecteren van de hoofdzichtlijnen van buiten het centrum naar binnen. Nieuwe gebouwmassa's versterken de pleinwerking. Toevoeging van wonen boven winkels versterkt sociale controle. Buitenruimten zijn als loggia vormgegeven. Plint aan winkelzijde is maximum open en flexibel. Horecapaviljoens zijn in de schaal van de boerderij ontworpen. Reclame, uitvalschermen, luifels zijn in de architectuur mee ontworpen.
Essenlaan • De Essenlaan wordt een groene woonstraat. Beeldbepalend karakteristiek element is de groene strook tussen gevel en weg/ parkeerplekken. • Gebouwen worden twee lagen hoog met een kap. • Zolderwoningen met een dakkapel, de dakkapel is onderdeel van de gevel. • De woningen hebben inpandige buitenruimtes of maximum 1 meter uitstekende balkons. • De plint draagt bij aan de levendigheid van de Essenlaan. • Oriëntatie woonkamer en balkons richting het Marktplein en het Horecaplein.
70
MASTERPLAN TER A AR
figuur 73: Referentie Horecaplein - horecapaviljoen aan
figuur 74: Referentie Horecaplein -
het water en groen
pleinwerking
figuur 75: Referentie Horecaplein - horecapaviljoen
figuur 76: Referentie Marktplein - pleinwerking
figuur 77: Referentie Marktplein - tweezijdig winkelen
figuur 78: Referentie Essenlaan - groene woonstraat
figuur 79: Referentie Essenlaan - groene woonstraat
71
MASTERPLAN
3.2 UITWERKING MASTERPLAN
3.2.10 Beeldkwaliteit openbare ruimte Bij de beeldkwaliteit van de openbare ruimte wordt onderscheid gemaakt tussen de inrichting van het Dorpshart zelf en die van de aangrenzende straten. Deze twee gebieden hebben ieder een eigen kwaliteit en uitstraling. Het nieuwe Dorpshart krijgt, zoals hiervoor al beschreven, een samenhangende ruimtelijke structuur. Die wordt ook vertaald in een samenhangend nieuw en hoogwaardiger materiaalgebruik. De grenzen van dit gebied worden bepaald door de rooilijnen van het nieuwe Marktplein en Horecaplein. De inrichting is in zijn algemeenheid terughoudend en biedt ruimte voor verschillende gebruiksmogelijkheden, zoals de (week)markt en de kermis. Op het Marktplein en Horecaplein wordt een doorgaande en samenhangende ‘vloer’ van verhardingen voorgesteld. De basis van deze vloer is een eenvoudige rood/bruine gebakken klinker, een typisch Nederlands verhardingsmateriaal. Op beide pleinen ligt een banenpatroon in een lichtere grijze kleur. Het patroon van de banen verwijst naar het kavelpatroon uit de omringende polder. Op het plein is een verspreid patroon aan bomen aanwezig die in een boomrooster in de verharding staan. De boomsoorten zijn inheems en geschikt voor het toepassen in een verhard gebied. Op het plein zelf is verder ruimte voor een verplaatsbare groenvoorziening in bakken.
Dit groen versterkt op ‘ooghoogte’ de verblijfskwaliteit en biedt bijvoorbeeld door de verbeterde akoestiek extra comfort. Bij bijzondere gelegenheden en evenementen kunnen de bakken worden verplaatst of weggehaald. De belangrijkste groenvoorziening in het centrumgebied is de zogenaamde ‘Groene slag’. Het beeld van dit gebied wordt vooral bepaald door een doorgaande waterstructuur en een grotere waterpartij bij het Horecaplein. De oevers langs de waterpartij zijn ingezaaid met gras, dat gezien het intensieve gebruik van dit gebied regelmatig wordt gemaaid. Langs het water bevindt zich een (houten) beschoeiing met indien mogelijk aan één zijde een natuurvriendelijke oever in de vorm van een plasberm met oevervegetatie. Ter plekke van het Horecaplein verbreedt de watergang zich en is er ruimte voor een vlonder langs het water. Deze vlonder wordt uitgevoerd in hout en is toegankelijk via brede (eveneens houten) trappen. Op de vlonder zijn zitmogelijkheden voorzien.
72
Het overige straatmeubilair (banken, afvalbakken, fietsleunhekken, afzetpaaltjes, etc.) vormt in uitvoering en kleur een samenhangende familie. Wat betreft de banken gaat de voorkeur uit naar een houten zitting. Het kleurgebruik is terughoudend. De verlichting van het plein is terughoudend, waarbij rekening wordt gehouden met de veiligheid. Tegelijkertijd wordt lichtvervuiling (te veel licht dat naar boven schijnt) voorkomen. Daarnaast wordt voorkomen dat er te veel elementen op de pleinruimte worden geplaatst. Om die reden gaat de voorkeur uit naar een beperkt aantal hogere masten (bij voorkeur in hout of houtlook) met een reeks spots die de gehele ruimte verlichten (zonder te verblinden). Bijzondere bomen op het plein worden aangelicht. Op het plein is ruimte voor twee bijzondere elementen in de vorm van het bestaande carillon en een nieuw kunstwerk/zitelement/ speelobject. Voor dit object wordt nu bijvoorbeeld gedacht aan een zitelement en speelobject in de vorm van een praam (trekschuit/ platbodem). Dit object kan dienen als centraal ontmoetingspunt op het plein. Met de praambank wordt verwezen naar het vervoer van agrarische producten uit de omringende polder door de vaart langs de Aardamseweg. In een vervolgfase kan dit voorstel in samenwerking met andere betrokkenen (bewoners, ondernemers of lokale kunstenaars) verder worden uitgewerkt.
Inrichting omringende straten en parkeer- en verblijfsgebieden De inrichting van de openbare ruimte rond het centrum sluit aan op de inrichting zoals we die in de rest van Ter Aar vinden. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de standaard profielen en oplossingen zoals de gemeente die bij dit soort inrichtingen hanteert.
MASTERPLAN TER A AR
figuur 80: Referentie natuurvriendelijke oever - De groene slag
figuur 81: Referentie lijnenpatroon plein
figuur 82: Referentie speelaanleidingen
figuur 83: Referentie speelaanleiding en zitplek - praam
figuur 84: Referentie horeca aan het water
figuur 85: Referentie vlonder aan water
73
MASTERPLAN
3.3 VERVOLGONDERZOEK EN ONTWIKKELRICHTINGEN
Vervolgonderzoek Met dit masterplan is een belangrijke stap gezet in de ontwikkeling van een nieuw en aantrekkelijk Dorpshart voor Ter Aar. Er is echter nog een groot aantal vervolgstappen noodzakelijk, voordat kan worden gestart met de daadwerkelijke uitvoering van de plannen. Zoals de uitwerking van de globale plannen in concrete bouwplannen, met de daarbij behorende procedures en vervolgonderzoeken. Naast het ontwerp gaat het hierbij om het uitdiepen van technische aspecten zoals bijvoorbeeld het verloop van bestaande en de aanleg van nieuwe kabels en leidingen, de civieltechnische uitwerking van de plannen, een nadere inventarisatie van de maatregelen op het gebied van ecologie, maar uiteraard ook zaken als vuilophaal en toegankelijkheid voor nood- en hulpdiensten. Veel van deze aspecten zijn in het masterplan wel verkend, maar in een vervolgstap is hier uiteraard nog aanvullend onderzoek voor noodzakelijk. Adaptief en wendbaar Een ander belangrijk aandachtspunt bij de verdere planontwikkeling is de betrokkenheid van veel verschillende partijen. In delen van het nieuwe Dorpshart is er sprake van een versnipperd eigendom. Daarbij verschilt de grootte van het eigendom per eigenaar aanzienlijk. Er zijn enkele eigenaren met een groot bezit en meerdere met juist een beperkter eigendom.
Bij de verdere uitwerking van de plannen is het natuurlijk essentieel dat de private (zakelijke) belangen van al deze verschillende betrokkenen en de gemeente worden gewogen en besproken. Met al deze partijen is, in verschillende stadia van het proces, al overleg gevoerd. In een vervolgtraject zal nader overleg noodzakelijk zijn, waarbij de plannen uit het masterplan verder worden geconcretiseerd. Daarbij kan het zich uiteraard voordoen dat de samenwerking tussen de gemeente en deze partijen niet tot stand komt. Het is ook denkbaar dat (in de lange looptijd die de ontwikkeling van de plannen vraagt) er op onderdelen ook een aanpassing gewenst is. Dit betekent dat de plannen, zoals die in dit masterplan zijn getoond, flexibel en adaptief moeten zijn. Afhankelijk van de situatie tijdens de verdere uitwerking, moeten deze op een flexibele wijze kunnen worden aangepast.
74
In het masterplan is rekening gehouden met deze ‘onzekerheden’. Er zijn voor een aantal belangrijke onderdelen van het plan mogelijke alternatieve ontwikkelrichtingen ontworpen. Die worden in dit hoofdstuk beschreven. De ontwikkelrichtingen kunnen daarbij worden gezien als een eindbeeld, maar ook als een tussenfase in de langere looptijd die de ontwikkeling van het totaalplan vraagt. De ontwikkelrichtingen gaan over: • het Horecaplein • het Marktplein • de Essenlaan • Parkeren aan het Berkenpad. Op de volgende pagina’s worden deze ontwikkelrichtingen toegelicht.
MASTERPLAN TER A AR
figuur 86: Vogelvlucht Ter Aar
75
MASTERPLAN
3.3 VERVOLGONDERZOEK EN ONTWIKKELRICHTINGEN 3.3.1 Horecaplein
figuur 87: Cafetaria De Linde
figuur 89: Sfeerbeeld van horecaplein
76
figuur 88: Primera gebouw
MASTERPLAN TER A AR
figuur 90: Horecaplein variant 1
figuur 91: Horecaplein variant 2
Horecaplein variant
Horecaplein variant
1
Uitgangspunt voor deze variant is dat het Primeragebouw wel wordt gesloopt. Het huidige horecacluster blijft behouden en wordt uitgebreid met een extra bouwvolume. Dit krijgt een hoogte van twee verdiepingen, zodat ook aan deze zijde van het Horecaplein een duidelijke pleinwand ontstaat. Het pand krijgt door deze aanvulling een alzijdige uitstraling waarmee de beeldkwaliteit verbetert.
2
In deze variant blijft (naast het horecacluster) ook het gebouw, waarin de Primera is gevestigd, gehandhaafd. Wel wordt het gebouw, waarin nu de opticien Valentijn is gevestigd, gesloopt. Het Primeragebouw krijgt een alzijdige uitstraling, waarbij met name de gevel aan de huidige parkeerplaats moet worden opgewaardeerd. Op de huidige parkeerplaats wordt een Horecaplein gerealiseerd met paviljoen. De brug tussen de twee pleinen wordt hierbij meer naar het oosten verlegd.
77
MASTERPLAN
3.3 VERVOLGONDERZOEK EN ONTWIKKELRICHTINGEN 3.3.2 Marktplein
figuur 92: Kaptein
figuur 94: Sfeerbeeld van Marktplein
78
figuur 93: Vershoek
MASTERPLAN TER A AR
figuur 95: Marktplein variant 1
figuur 96: Marktplein variant 2
Marktplein variant
Marktplein variant
1
Bij het behoud van het gebouw van de Regiobank in zijn huidige vorm ontstaat hier een smallere doorgang en krijgt een deel van het Lindenplein meer het karakter van een straatje. Dit straatje, met aan twee zijden winkels, verbindt het Horecaplein en het Marktplein. Belangrijk aandachtspunt bij dit scenario is de uitstraling van de gevel van het bestaande gebouw van de Regiobank. Dit moet een aantrekkelijke uitstraling krijgen met voldoende openingen en etalages.
2
In deze variant wordt een nieuw gebouw gemaakt ter plekke van het gebouw waar nu onder andere de slager en het Fruitpaleis is gevestigd. Hierbij kan boven de winkels gedacht worden aan extra woningen, terwijl de winkelfunctie op de begane grond verder kan worden uitgebreid. De twee lagen vormen, met een aantrekkelijke winkelplint, een mooie wand langs dit deel van het plein. Bij deze ontwikkeling kan ook het gebied achter deze panden opnieuw ingericht worden. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het doortrekken van de sloot en het verbeteren van de hier gelegen parkeervoorziening. Zo kan ook dit deelgebied beter bij het nieuwe Dorpshart betrokken worden.
79
MASTERPLAN
3.3 VERVOLGONDERZOEK EN ONTWIKKELRICHTINGEN 3.3.3 De Laan Bij de varianten voor De Laan is met name onderzocht of en hoe de parkeercapaciteit hier kan worden vergroot. Naast de basisvariant uit het masterplan (die voorziet in eenzijdig langsparkeren met 15 extra plekken aan de oostzijde van de weg) is er ook een scenario getekend voor tweezijdig langsparkeren en een variant met haaksparkeren. Voordeel van beide varianten is natuurlijk een extra aantal parkeerplekken. Nadeel is wel dat in beide varianten, maar zeker bij de variant met haaksparkeren, er minder ruimte voor groen in het profiel overblijft.
figuur 97: Impressie Essenlaan
80
MASTERPLAN TER A AR
figuur 98: Essenlaan variant 1
figuur 99: Essenlaan variant 2
Essenlaan variant
Essenlaan variant 2
1
Variant dubbelzijdig parkeren 8 extra parkeerplaatsen t.o.v. masterplan
Variant haaksparkeren 7 extra parkeerplaatsen t.o.v. masterplan
81
MASTERPLAN
3.3 VERVOLGONDERZOEK EN ONTWIKKELRICHTINGEN 3.3.4 Parkeren Berkenpad Bij deze scenario’s is op verzoek van enkele bewoners langs de Essenlaan, onderzocht in hoeverre er extra parkeerruimte gerealiseerd kan worden op het terrein aan het Berkenpad. Om het maximale aantal parkeerplaatsen te kunnen vaststellen, is hierbij het groengebied met de speelplek in een variant volledig verwijderd en in de twee andere varianten juist behouden of slechts beperkt verkleind. Deze mogelijke extra parkeerruimte op het Berkenpad is niet nodig om te voldoen aan de parkeerbehoefte in het masterplan. Vandaar dat deze optie ook niet is opgenomen in het masterplan. Het is puur een verkenning.
35
figuur 101: Berkenpad variant 1
Berkenpad variant
1
Hofje Berkenpad + 2 parkeerplaatsen t.o.v. bestaand en masterplan In deze variant is onderzocht in hoeverre (met behoud van de huidige oppervlakte verharding) een betere indeling van het parkeren mogelijk is. Hierbij is de richting van de parkeervakken op het centrale deel van het parkeerveld gedraaid. Dit levert ten opzichte van het masterplan (en dus de bestaande situatie) een plus op van 2 parkeerplaatsen. figuur 100: Plattegrond masterplan (Berkenpad niet aangepast t.o.v. nu)
82
MASTERPLAN TER A AR
40 45
figuur 102: Berkenpad variant 2
figuur 103: Berkenpad variant 3
Berkenpad variant
Berkenpad variant
2
3
Hofje Berkenpad + 12 parkeerplaatsen t.o.v. bestaand en masterplan
Hofje Berkenpad + 7 parkeerplaatsen t.o.v. bestaand en masterplan
In deze variant is het parkeergebied gemaximaliseerd. Dit betekent dat een groot deel van het groen, en de hier gelegen speelplek zullen verdwijnen. In deze variant worden 15 extra parkeerplaatsen gerealiseerd ten opzichte van het masterplan.
Deze laatste variant laat een optimalisatie zien van het bestaande parkeergebied, waarbij het verhard terrein op minimale wijze wordt uitgebreid en zo veel mogelijk groen behouden. Op deze manier worden 7 extra parkeerplaatsen toegevoegd ten opzichte van het masterplan.
83
MASTERPLAN
3.4 TOEKOMSTIGE KANSEN
Bij het plan voor het Dorpshart is gezocht naar een goede aansluiting op de directe omgeving. Hierbij zijn kansen gezien die buiten de ontwikkeling van het Dorpshart vallen. In deze paragraaf worden deze kansen benoemd. Met de landschappelijke onderlegger als basis voor het masterplan raakt het Dorpshart verankerd in de omgeving. Het doortrekken van deze landschappelijke onderlegger buiten het plangebied biedt ook kansen voor de ruimtelijke kwaliteit van de directe omgeving en een verdere aansluiting op en verankering van het Dorpshart.
Aan het kanaal •
•
Langs het Lint •
•
•
•
•
•
De Aardamseweg is een belangrijk bindend element, met zijn historische bebouwing en watergang. Er is een kenmerkende kleinere korrelgrootte (woningen) in een wisselende groene omgeving met tuinen. Behoud hiervan komt de ruimtelijke kwaliteit ten goede. De vaart langs de Aardamseweg ligt aan de basis van de historische ontwikkeling van Ter Aar. Het zo veel mogelijk zichtbaar maken van de bijzondere betekenis, bijvoorbeeld door het herstel en zichtbaar maken van de historische schutsluis, is een belangrijk principe. De speciale betekenis van het Lint kan ook tot uiting komen in de inrichting van bijzondere plekken in de openbare ruimte, zoals het Vosholplein. Bijvoorbeeld met een vlonder/trap georiënteerd op de Vaart. Vanuit verkeerskundig oogpunt kan voorgesteld worden om het kruispunt Essenlaan/Aardamseweg compacter te maken voor een beter overzicht en de verkeersveiligheid. De Aardamseweg heeft een aantrekkelijke materialisering met klinkerbestrating, kruidenrijke bermen, de watergang en bomen. Met het zoveel mogelijk doortrekken van deze materialisering naar de Kerkweg, wordt deze aantrekkelijker en ontstaat er meer ruimtelijke verbinding tussen de oost- en westzijde van het dorp. Er wordt gezocht naar een oplossing voor de ontsluitingsproblematiek (name gericht op het ontlasten van de Kerkweg).
Deze oplossing zou in het voordeel van het Dorpshart kunnen zijn, als dit betekent dat het doorgaande verkeer niet meer via de Westkanaalweg wordt geleid.
84
•
•
Het Aarkanaal, met aan weerszijden wegen, de verspringende verkaveling, de afwisseling in bebouwingsgrootte en de kwelsloten, is een belangrijk beeldbepalend element voor Ter Aar. Bij de inrichting van Dorpshart wordt langs de Westkanaalweg ingezet op het behoud en versterken van deze structuur door groene bermen en waar mogelijk een kwelsloot onder aan de dijk. Dit principe kan doorgezet worden buiten het plangebied. Aan de overzijde van het Aarkanaal, in het laatste onbebouwde kwadrant van Ter Aar, is een nieuwe woonwijk gepland met circa 300 woningen. Voor een goede verbondenheid is het wenselijk aansluiting te vinden bij de kwaliteiten in de omgeving: de hier gelegen landschappelijke onderlegger, het te ontwikkelen Dorpshart en andere kwaliteiten met het DNA van Ter Aar, zoals de sfeer van de Oostkanaalkade. Voor de nieuwe inwoners van deze wijk zal het nieuwe Dorpshart een meerwaarde zijn in hun directe leefomgeving. Het is onderzocht, maar het bleek niet mogelijk om een haven te realiseren aan de Dorpshartzijde van het Aarkanaal. Mogelijk biedt de ontwikkeling van woningbouw aan de overzijde hier wel de mogelijkheid toe. Met de hier vroeger gelegen loswal is deze locatie nog beter te verantwoorden. Met een haven worden de recreatieve mogelijkheden in het dorp verhoogd en ontstaat levendigheid aan beide zijden van het Aarkanaal.
De toevoeging van een brug over het Aarkanaal voor ongemotoriseerd verkeer draagt bij aan een nog betere verbinding tussen de oost- en westzijde van het dorp en de verkeersveiligheid. Daarnaast zal een prettige loop- en fietsroute bijdragen aan minder gebruik van gemotoriseerde vervoersmiddelen.
MASTERPLAN TER A AR
De Laan
In de ontginning
•
•
De Essenlaan wordt in de toekomst ingericht als groene woonstraat. Door deze groene sfeer aan de overzijde van de Aardamseweg door te zetten naar de Vosholstraat, ontstaat betere ruimtelijke verbondenheid tussen het Dorpshart en IKC de Vaart/ het Sportpark.
•
Het Dorpshart ligt met name in de ontginning op het bovenland en vindt bij de inrichting aansluiting bij de oorspronkelijke verkavelingsstructuur. Dit zal eveneens gelden voor de aan de overzijde van het Aarkanaal te realiseren woonwijk Ter Aar Noordoost. Hier is het aantrekkelijke kleinschalige verkavelingspatroon met sloten nog aanwezig en deze zal zoveel als mogelijk behouden blijven. Het centraal gelegen parkgebied biedt het Dorpshart een aantrekkelijk groen/blauw hart. Bij de toekomstige ontwikkeling van dit gebied moet worden ingezet op het behoud en waar mogelijk verstreken van deze waardes.
figuur 104: Ter Aar 2021
85
4. SAMENWERKING EN ONTWIKKELSTRATEGIE 4.1 Samenwerking en participatie 4.2 Aanpak van de herontwikkeling 4.3 Fasering ontwikkeling deelgebieden 4.4 Samenwerkingsovereenkomst/ontwikkelingsovereenkomst 4.5 Het team
figuur 105: Vogelvlucht 'De Vlinder'
SAMENWERKING EN ONTWIKKELSTRATEGIE
4.1 SAMENWERKING EN PARTICIPATIE
Samen maken we een vitaal Dorpshart voor Ter Aar. Dit was het uitgangspunt om van een eerste visie tot een masterplan te komen. Samenwerking wordt gezien als dé sleutel naar een passend en realistisch plan. Door samen te werken wordt de kennis en inzet van de betrokken partijen gebruikt en creëren we zoveel mogelijk draagvlak voor de plannen.
Bij de start van dit project is een participatieplan opgesteld. Hierin werd het proces om van een visie tot een masterplan te komen opgesplitst in vijf stappen. Dat zorgde voor grip op de voortgang van het opstellen van het masterplan. Per stap is bekeken hoe we de verschillende doelgroepen zo goed mogelijk konden betrekken, zodat iedereen de kans had om mee te doen.
Participatie
De verschillende stappen en een samenvatting van de uitkomsten van het participatieproces worden op de volgende pagina's toegelicht. Een uitgebreid verslag van het participatieproces is te vinden in bijlage III.
Een haalbaar masterplan wordt samen gemaakt met ondernemers, eigenaren en bewoners van het Dorpshart en de inwoners van Ter Aar. Deze groepen hebben een rol bij de totstandkoming van het gebied en zijn daarom betrokken in het proces. Ook de bredere omgeving is gevraagd om mee te denken. Zo sluit het masterplan voor het Dorpshart zo goed mogelijk aan bij de behoeften van Ter Aar en wordt het echt een Dorpshart van iedereen. In een voorfase zijn er vanaf 2020 diverse participatiemomenten geweest met betrokkenen (o.a. inwoners en ondernemers) over de herontwikkeling van het centrum. Op basis hiervan zijn ambities en doelstellingen geformuleerd. Deze vormen de basis voor het proces vanaf het ondertekenen van de partnerovereenkomst op 13 september 2022, en dus de start van het masterplan.
Vervolg: blijvende betrokkenheid De ontwikkeling van het Dorpshart leeft sterk onder inwoners en ondernemers. Ook voor de volgende fase van dit project stellen we daarom een participatieplan op. Daarin bekijken we hoe we iedereen goed bij het project blijven betrekken en hoe we de continuïteit bewaken.
Participatie aantallen 6 oktober 2022 Startbijeenkomst ondernemers / eigenaren
± 30 aanwezigen
9 november 2022 Startbijeenkomst inwoners Dorpshart
± 45 aanwezigen
15 december 2022
88
Bijeenkomst ondernemers / eigenaren
± 30 aanwezigen
Bijeenkomst bewoners
± 40 aanwezigen
8 februari 2023 Inloopbijeenkomst over concept masterplan
± 100 aanwezigen
15 februari 2023 Inloopbijeenkomst voor alle inwoners
± 100 aanwezigen
Keukentafelgesprekken
55 gesprekken
MASTERPLAN TER A AR
Participatieproces
Koers bepalen
In gesprek over ambitie en haalbaarheid
De verschillende groepen om Verschillende groepen actief
een reactie vragen op het
benaderen om mee te denken
concept masterplan.
om hun ideeën, meningen 8 februari 2023
en zorgen goed in beeld te
• Inloopbijeenkomst over concept masterplan voor inwoners, ondernemers, eigenaren Dorpshart
brengen. November 2022
• Start keukentafelgesprekken
15 februari 2023
22 november tot 6 december 2022
• Inloopbijeenkomst voor alle inwoners
• Online vragenlijst Denk Mee Platform
9 tot en met 23 februari
30 november & 2 december 2022
• Reactie op concept masterplan via het Denk Mee Platform
• De straat op! In gesprek met de omgeving 13 september 2022
15 december 2022
• Bijeenkomst inwoners Dorpshart • Bijeenkomst ondernemers/ eigenaren
Ondertekenen Partnerovereenkomst gemeente - Kavel Vastgoed
1
Participatieproces om vier ambities voor het Dorpshart te bepalen vóór september 2022
Klokken gelijk zetten
2
3
Van ambities naar mogelijkheden
Eerste visie voor het Dorpshart presenteren en mensen activeren en informeren over het proces richting het masterplan.