Beleidsplan Veiligheid en Handhaving 2023-2026

1

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................2 1.

Inleiding ...........................................................................................................................................3

2.

Speerpunten en belangrijke ontwikkelingen ....................................................................................5

3.

Gesprekspartners ............................................................................................................................7

4.

Zorg en veiligheid ..........................................................................................................................10

5.

Leefbaarheid en Veiligheid ............................................................................................................13

6.

Ondermijning .................................................................................................................................22

7.

Taken vanuit de Wet algemene bepalingen omgevingswet (Wabo) .............................................24

8.

Prioriteitstelling ..............................................................................................................................30

9.

Formatie en middelen ....................................................................................................................37

Bijlage A - Schematisch weergegeven Risicoanalyse Nieuwkoop ........................................................40 Bijlage B - Uitoefeningswijze van het toezicht op de naleving van de wetten .......................................44 Bijlage C - Wettelijke regeling omtrent het uitvoerings- en handhavingsbeleid .....................................46 Bijlage D - Monitoren .............................................................................................................................49

2

1. Inleiding Veiligheid is een basisvoorwaarde om binnen een gemeente goed te kunnen leven en ondernemen. Er kan een groot verschil bestaan tussen subjectieve en objectieve veiligheid. Objectieve veiligheid is meetbaar. Onder subjectieve veiligheid verstaan we het gevoel van onveiligheid dat niet meetbaar is aan de hand van het aantal incidenten en overtredingen. Het is de verantwoordelijkheid van de gemeente om veiligheid te bieden aan haar inwoners en ondernemers. In deze beleidsnotitie “Beleidsplan Veiligheid en Handhaving gemeente Nieuwkoop 2023-2026” (Hierna: het veiligheidsbeleid) geeft de gemeente Nieuwkoop aan hoe de veiligheid en leefbaarheid wordt geborgd en verbeterd. In het veiligheidsbeleid hebben we aandacht voor de objectieve veiligheid en de subjectieve veiligheid. Onze veiligheidsambities en kaders Iedere vier jaar bepalen we onze veiligheidsambities. Dit is een wettelijke vereiste, maar het is ook nodig om in een veranderende wereld de koers elke vier jaar te herijken1. De Gemeentewet geeft het kader voor de bevoegdheden op het gebied van openbare orde en veiligheid. Dit is de algemene bevoegdheid van de burgemeester voor de handhaving van de openbare orde. Zoals noodbevoegdheden indien een acute situatie vraagt om snel ingrijpen.

Het college van burgemeester en wethouders speelt hierin ook een rol, bijvoorbeeld als er een direct raakvlak is met de portefeuilles van de wethouders. De raad stelt de kaders van het beleid en heeft daarnaast de bevoegdheid tot het opstellen van regels in verordeningen op het gebied van veiligheid. Deze beleidsnota gaat niet over het handhaven van privaatrechtelijke afspraken die bijvoorbeeld zijn vastgelegd in een koopovereenkomst met de gemeente Nieuwkoop. Naast de specifieke aspecten van openbare orde en veiligheid ligt er op het gebied van toezicht en handhaving ook een taak die uit verschillende wetten voortkomt zoals de wet Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH), de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht en het Besluit omgevingsrecht. Zoals bouwtoezicht en het handhaven van situaties die afwijken van het bestemmingsplan. Het veiligheidsbeleid wordt voor vier jaar vastgesteld. Maatschappelijke ontwikkelingen gaan echter snel. Hierdoor is het mogelijk dat zich ontwikkelingen en trends voordoen waarop ingespeeld moet worden, die nu nog niet zijn voorzien. Het blijft mogelijk voor het college en de raad om gedurende de looptijd van het beleid bij te sturen, indien ontwikkelingen hierom vragen, ook als dit niet binnen de nu vastgestelde prioriteiten valt.

Naast het voorliggende beleid dat de speerpunten voor de komende vier jaar bepaalt, stellen we jaarlijks een uitvoeringsplan op waarin we de prioriteiten voor dat jaar opnemen en de daarvoor beschikbare capaciteit. Wat staat er in dit plan Met het veiligheidsbeleid schetst de gemeente Nieuwkoop de kaders, doelstellingen en prioriteiten op het gebied van veiligheid voor de periode 2023 t/m 2026. Dit doen we op basis van het collegeprogramma, (ervarings)cijfers van de voorgaande periode, een in oktober 2022 gehouden enquête onder inwoners van de gemeente Nieuwkoop, de overleggen met het Seniorenplatform en in overleg met onze partners. Daarnaast heeft de gemeente de wettelijke taak van toezicht en handhaving van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, waaronder de activiteiten bouwen en slopen, planologisch gebruik, brandveiligheid en monumentenzorg.

1

artikel 38b van de Politiewet en artikel 3 van de Wet Veiligheidsregio's

3

Hieruit volgt dat de nadruk moet liggen op de volgende onderwerpen: - Zorg en Veiligheid - Leefbaarheid en Veiligheid - Ondermijning - Wettelijke taken vanuit het Omgevingsrecht Taken toezicht en handhaving De toezichts- en handhavingstaken worden uitgevoerd door het team Toezicht en Handhaving dat onder de afdeling Beheer Openbare Ruimte valt. De medewerkers Bouwtoezicht vallen ook onder dit team. De uitvoering van het bouwtoezicht is opgenomen in het door het college van burgemeester en wethouders vastgestelde VTH-Beleidsplan. Op grond van het Besluit omgevingsrecht is het verplicht om dit beleidsplan vast te stellen en hierop wordt interbestuurlijk toezicht gehouden door de provincie.2 Op een aantal onderdelen zal het bouwtoezicht hierna ook in deze beleidsnota genoemd worden. Vanaf 2023 wordt de beschikbare capaciteit ingezet passend bij het ritme van de gemeente. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de inzet van capaciteit op zaterdagmiddag- en avond in de zomerperiode gelijk aan de drukte in de winkel- en horecagebieden en dat we geen inzet plannen op zondagochtend als alles dicht is. Een tweede voorbeeld is dat we tijdens het vaarseizoen inzet inplannen op het water en niet in de winter. In de jaarlijks op te stellen uitvoeringsplannen nemen we de capaciteitsinzet op.

Lokale en regionale partners De gemeente is niet de enige partij die verantwoordelijk is voor de veiligheid, maar de gemeente heeft wel de regierol. Een hechte samenwerking met lokale3 en regionale partners4 is hierbij onmisbaar. Daarnaast zijn er relaties met andere beleidsterreinen en zijn er verbanden tussen regionale, landelijke veiligheidsinstanties en buurgemeenten. Met deze partners en verbanden is in het veiligheidsbeleid rekening gehouden. De lokale partners zijn betrokken geweest bij de totstandkoming van dit beleid. Door al deze aspecten te betrekken is er met recht sprake van een integrale benadering van veiligheid. Leeswijzer Hoofdstuk 2 van deze notitie gaat over belangrijke ontwikkelingen die spelen in de periode 20232026. In hoofdstuk 3 wordt weergegeven met welke interne en externe partijen wij in gesprek zijn en op welke wijze we informatie hebben opgehaald. In de hoofdstukken 4, 5, 6 en 7 wordt op de thema’s Zorg en Veiligheid, Leefbaarheid en Veiligheid, Ondermijning en Wettelijke taken vanuit het Omgevingsrecht ingegaan. We geven daarbij aan waar we staan, welk effect we willen bereiken en wat we gaan doen. Tevens geven we kort aan of een onderwerp prioriteit heeft en op welk niveau. In hoofdstuk 8 gaan we dieper in op de prioriteitstelling. In hoofdstuk 9 gaan we in op de beschikbare formatie en de middelen van team Toezicht en Handhaving.

Deze beleidsnota eindigt met een aantal algemene aspecten, waaronder de methodiek voor het bepalen van de doelen in hoofdstuk 10 en de uitoefeningswijze van toezicht en handhaving in hoofdstuk 11.

VTH-beleidsplan Vaststelling B&W 18.24169 Onder andere politie, bewoners, ondernemers, woningbouwcorporaties, jongerenwerk. 4 VrHM, RIEC, OM 2 3

4

2. Speerpunten en belangrijke ontwikkelingen 2.1 Inleiding Dit hoofdstuk beschrijft de speerpunten in het beleid die wij in de periode 2023-2026 voor veiligheid en handhaving in de gemeente Nieuwkoop belangrijk vinden. De speerpunten zijn vastgesteld op basis van het collegeprogramma, ervaringscijfers van de voorgaande periode, een in oktober 2022 gehouden enquête onder inwoners van de gemeente Nieuwkoop, het seniorenoverleg en in overleg met onze partners. Ook komt een aantal ontwikkelingen in wet- en regelgeving aan de orde. 2.2 Speerpunten Op grond van de onderwerpen in het collegeprogramma en de gebiedsscan van de politie en gemeente zijn de volgende speerpunten opgesteld: Zorg en Veiligheid Leefbaarheid en Veiligheid Ondermijning Wettelijke taken vanuit het Omgevingsrecht Collegeprogramma Het collegeprogramma5 bevat diverse punten die voor team Toezicht en Handhaving van belang zijn. In hoofdstuk 9 lichten we dit toe en wordt ingegaan op de gevolgen voor de inzet van capaciteit. In het jaarlijks op te stellen uitvoeringsplan, gaan we uitgebreid in op de prioriteit en inzet van capaciteit. 2.3 Nieuwe ontwikkelingen Omgevingswet Op 1 januari 2024 wordt de Omgevingswet6 van kracht. De wet bundelt zo’n 75 wetten en regels die veelal ook een inhoudelijke wijziging ondergaan. Dit betekent voor toezicht en handhaving een andere werkwijze.

Belangrijke veranderingen zijn dat veel rijksregels (voor milieu) verdwijnen en waar nodig vervangen kunnen worden door regels die de gemeente zelf vaststelt (bestuurlijke afwegingsruimte). Deze regels worden opgenomen in het omgevingsplan. BOR is nauw betrokken bij de voorbereiding van de gemeentebrede invoering van de Omgevingswet via het programma Omgevingswet. De periode van 2023-2028 is in veel opzichten een overgangsperiode, waarin ook nog veel bestaande wet- en regelgeving geldt. Binnen deze termijn vragen ook veel beleidsdocumenten die uitgangspunt zijn voor de handhaving om aanpassing en daarmee ambtelijke inzet. Wet Kwaliteitsborging (Wkb) Parallel aan het invoeren van de Omgevingswet loopt het invoeren van de Wet kwaliteitsborging bouw, die ook op 1 januari 2024 in werking treedt. De gefaseerde invoering van de Wkb heeft gevolgen voor de inzet van toezicht en handhaving rondom verleende vergunningen voor de activiteit bouwen. Uitbreiding taken Boa's in domein I Vanuit de rijksoverheid is in samenspraak met de VNG een pilot gestart waarin onderzocht wordt of de politietaken inzake kleine verkeersovertredingen over kunnen gaan naar het zogenoemde Domein I van de Boa's en daarmee overgaan naar de gemeenten.

Het betreft: • geen of onjuiste fietsverlichting voeren • het negeren van rood licht door fietsers en voetgangers • handheld-telefoongebruik door fietsers 5 Aan de slag met Nieuwkoop Met lef uitvoeren.

De datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wkb is op het moment van opstellen van het veiligheidsbeleid vastgesteld op 1 januari 2024, maar deze datum is nog niet definitief. 6

5

De pilot is in 2021 gestart in de gemeente Utrecht en naar aanleiding van de evaluatie per januari 2023 uitgebreid naar de gemeenten Breda, Harderwijk, Schouwen-Duiveland, Venlo en Zaanstad. Naar verwachting neemt de minister in de loop van 2023 een besluit. De VNG is voorstander van het overhevelen van deze taak7. Indien deze taak van de politie over gaat naar de gemeenten zal dit gevolgen hebben voor de capaciteit bij de Boa's. Dit zal in het jaarlijks op te stellen uitvoeringsplan inzichtelijk worden gemaakt, zodra deze taak daadwerkelijk bij de gemeente belegd wordt.

Placeholder afbeelding

7 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2022/02/10/tk-evaluatie-boa-pilot-verkeershandhaving-

utrecht

6

3. Gesprekspartners 3.1 Inleiding Om te weten wat er binnen onze gemeente leeft en welke zorgen en vragen er zijn over het brede aspect veiligheid voeren wij gesprekken met diverse stakeholders. Denk aan het seniorenplatform, de politie en andere ketenpartners zoals de brandweer en de omgevingsdienst. Daarnaast hebben we een enquête onder de inwoners gehouden. Alle opgehaalde informatie hebben we beoordeeld en waar mogelijk een plek gegeven in dit beleidsplan. Overleg seniorenplatform Aanvang 2022 zijn er diverse bijeenkomsten gehouden met senioren en kwetsbaren uit de gemeente Nieuwkoop. Tijdens de bijeenkomsten is er gesproken over: - Veiligheid en Integriteit: (Digitale) Fraude - Fysieke Veiligheid: Donkere Dagen en Veilige inrichting openbare ruimte - Sociale Veiligheid: Babbeltrucs De uitwerking komt in hoofdstuk 4 'Zorg en Veiligheid’ aan de orde. 3.2 Samenwerking politie en gemeente Gebiedsscan Door politie en gemeente is een gebiedsscan veiligheid uitgevoerd Ook is er een bijeenkomst georganiseerd in het kader van de verbetering van de samenwerking tussen de politie en gemeente. Verder zijn de gewenste prioriteiten benoemd en is besproken wat we willen bereiken voor de inwoners in 2023 en daarna. De thema's van Leefbaarheid, Verkeer en Ondermijning zijn benoemd als de drie onderwerpen waar de accenten op gelegd worden.

Leefbaarheid en Ondermijning vallen onder speerpunt 2 en 3 in deze beleidsnota. Samenwerking ten behoeve van strafrechtelijke handhaving Voor het uitoefenen van gegevens in het kader van de Politiewet is een overeenkomst gesloten via het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC). Deze overeenkomst voldoet aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Samenwerking ten behoeve van strafrechtelijke handhaving Voor het uitwisselen van gegevens in het kader van de Politiewet is een overeenkomst gesloten via het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC). Deze overeenkomst voldoet aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De gezagsdriehoek De burgemeester is belast met de handhaving van de openbare orde in zijn gemeente. Samen met de officier van justitie en de politiechef vormt de burgemeester de gezagsdriehoek. In dit overleg worden afspraken gemaakt over de inzet van de politie op de lokale prioriteiten en de aanpak van criminaliteit. Indien zich een lokaal probleem voordoet wordt een dergelijk “driehoeksoverleg” gehouden met de betreffende burgemeester, politieteamchef en de officier van justitie. Ook in regioverband wordt samengewerkt. De burgemeesters van de gemeente Nieuwkoop en de gemeente Kaag en Braassem, teamchef van de politie en de officier van justitie van het Openbaar Ministerie vergaderen gezamenlijk een of twee keer per jaar.

Samenwerking politie-boa We hebben de afgelopen periode geïnvesteerd in de samenwerking met de politie met als resultaat dat we elkaar beter en sneller vinden.

7

Afspraken De samenwerkingsafspraken met de politie en het RIEC zijn vastgelegd in de volgende convenanten: - Het RIEC-convenant is er doorgaans voor Bibob- en ondermijningszaken - Het PGA beleid (Persoonsgebonden Aanpak) valt onder het convenant van het Zorg en Veiligheidshuis 3.3 Enquête Wij hebben over het onderwerp veiligheid een enquête gehouden onder 3.750 inwoners van de gemeente Nieuwkoop. De enquête is gehouden via het participatieplatform denkmee.nieuwkoop.nl. De respons is circa 15% (ongeveer 500 deelnames). Standaard is de deelname lager dan 6%. De top 10 onderwerpen uit de respons is hieronder schematisch weergegeven8.

Verkeersveiligheid ( vooral te hard rijden ), criminaliteit, jeugd, fout parkeren en veiligheid in en om het huis voeren vormen de top 5 van prioriteiten. Deze thema’s hebben wij uiteraard in onze Beleidsnota verwerkt. De vrije onderwerpen hebben de volgende top 5 opgeleverd: 1. Eerst informeren dan beboeten 2. Borden hondenpoep plaatsen 3. Niet voldoende handhaving op straat 4. Seniorenloket organiseren 5. Vereenzaming ouderen Ook met deze onderwerpen hebben wij bij de uitwerking van het veiligheids- en handhavingsbeleid voor de komende 4 jaar rekening gehouden.

8 Het volledige rapport is te vinden op de gemeentelijke website (onder denkmee-nieuwkoop.nl ).

8

Wij hechten grote waarde aan deze Burgerenquête, zeker dor het aantal deelnemers en het resultaat ervan. Wij zullen daarom gebruik blijven maken van dat instrument. Op die manier willen wij de inwoners ook bij de uitvoering van ons veiligheids- en handhavingsbeleid blijven te betrekken. Door het jaar heen houden we specifieke enquêtes, voor onder meer de thema’s oud en nieuw, verkeersveiligheid, ondermijning en de omgevingswet. 3.4 Afspraken met overige ketenpartners In deze paragraaf wordt toegelicht welke afspraken zijn gemaakt door de bestuursorganen onderling en met de organen die belast zijn met de strafrechtelijke handhaving, over de samenwerking en de afstemming van de werkzaamheden. Brandweer Hollands Midden Brandweer Hollands Midden (onderdeel van Veiligheidsregio Hollands Midden) voert voor gemeente Nieuwkoop de toezichtstaak “Brandveilig gebruik” uit. Daarbij worden onder andere de omgevingsvergunningen en meldingen brandveilig gebruik programmatisch gecontroleerd. Brandweer Hollands Midden werkt volgens het uitvoeringsplan dat is samengesteld met de verschillende gemeenten en de omgevingsdiensten. Hierin staan de werkafspraken tussen de brandweer en gemeente.

Omgevingsdienst West-Holland De Omgevingsdienst West-Holland voert voor de gemeente Nieuwkoop het toezicht uit op de milieuregels inclusief het handhavend optreden tegen milieuovertredingen. Er zijn verschillende relevante documenten en regelingen: - In de Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst West-Holland zijn de afspraken neergelegd tussen Gemeente Nieuwkoop en Omgevingsdienst West-Holland. - De Omgevingsdienst West-Holland heeft voor de uitvoering van zijn taken zelf ook beleid vastgesteld: o De Nota Gemeentelijk uitvoeringsbeleid Vergunningverlening en Toezicht & Handhaving Omgevingswet (milieu en bodem) 2023-2024. o De “Nota Gemeentelijk uitvoeringsbeleid Vergunningverlening en Toezicht & Handhaving (milieu en bodem) 2023-2024". - Voor de periode 2025-2028 wordt gemeentelijk uitvoeringsbeleid onder de Omgevingswet voorbereid. - Ieder jaar wordt de uitvoering van de milieutaken vastgelegd in een Werkplan waarin de gemeente met de Omgevingsdienst afspraken vastlegt over het uitvoeringsniveau van de milieutaken. De komst van de Omgevingswet zorgt ervoor dat de gemeente de komende jaren een afweging moet maken hoe ze bestaand milieubeleid (onder andere bodem, geluid, ecologie en externe veiligheid) opnemen in het omgevingsplan. Gemeenten hebben tot 2029 de tijd om het Omgevingsplan op te stellen.

Hierbij moet ook de toetsing, advisering, toezicht en handhaving op bodemgebied opnieuw worden gedefinieerd. Ook zal ervaring worden opgedaan met het toepassen van gebiedsgericht (milieu)beleid.

9

4. Zorg en veiligheid 4.1 Inleiding In beginsel gaan we in Nieuwkoop uit van de eigen kracht van inwoners. Er is echter ook een groep inwoners die het niet alleen redt. Voor deze groep biedt de gemeente passende ondersteuning. Ook vanuit het perspectief van veiligheid en het voorkomen van onrust in de wijken, is dat van groot belang. Een op het oog klein incident kan uitlopen op grote onrust in een buurt, wijk of hele gemeente. Vaak spelen er al tijden onderhuidse spanningen die ‘opeens’ ontvlammen. Onder de noemer "Zorg en Veiligheid” onderscheiden we twee onderwerpen: - (Sociale) calamiteiten - Maatschappelijk 4.2 (Sociale) calamiteiten Onder sociale calamiteiten worden incidenten verstaan die tot maatschappelijke onrust kunnen leiden, zoals huiselijk geweld of zelfmoord. Binnen het toezicht in het sociaal domein staat steeds de vraag centraal of kwetsbare jeugdigen en (jong)volwassenen (vroeg)tijdig de benodigde zorg en ondersteuning krijgen. Of deze voldoende passend is en waar nodig in samenhang wordt aangeboden. De decentralisaties in het sociaal domein vragen van gemeenten, organisaties en professionals een meer sectoroverstijgende aanpak. Terugblik afgelopen vier jaar Toename aantal verwarde personen Sociale calamiteiten hebben zowel gevolgen voor geestelijke gezondheid als openbare orde (maatschappelijke onrust).

In de afgelopen vier jaren is het beleid van de geestelijke gezondheidszorg veranderd. Het aantal calamiteiten veroorzaakt door mensen met psychische aandoeningen neemt toe. Steeds meer verantwoordelijkheden komen naar gemeenten. In de praktijk merken wij dat verwarde personen veel impact hebben op hun omgeving. Dit komt door het tekort aan personeel, de huidige werkwijze van zo lang mogelijk in de eigen omgeving verblijven en de lange wachtlijsten9. Het ontbreken van acute zorg en opname heeft ook een negatief effect op betrokkenen zelf. Dit leidt tot extra inzet van de gemeentelijk toezichthouders op het moment van escalatie. Aanvulling sociaal calamiteitenbeleid Voor sociale calamiteiten werd vrijwel altijd een beroep gedaan op de gemeentelijke veiligheidsspecialist. Ook voor inhoudelijke vraagstukken die niet passen binnen de taken van de veiligheidsspecialist. Dit is aanleiding geweest om dit onderwerp te beleggen bij de afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling. Daarnaast is een handelingskader vastgesteld, het beleid Aanpak Voorkomen Escalatie ( AVE-beleid). Primair is de afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling verantwoordelijk, maar bij (dreiging van) ernstige verstoring van de openbare orde wordt samengewerkt met de veiligheidsspecialist van team Toezicht en Handhaving.

Waar staan we nu? De samenwerking tussen de collega's van Toezicht en Handhaving (afdeling BOR) en de collega's van de afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling (afdeling BV) gaat zeer goed. Dit betreft in ieder geval de procesregisseurs zorg en veiligheid (complexe casuïstiek) en de jongerenwerkers. De taken zijn goed verdeeld, de collega`s weten elkaar goed te bereiken en daardoor worden maatschappelijke problemen en onrusten gecoördineerd en professioneel behandeld. 9 Werkwijze (crisis)opvang en psychische eerste hulp (PEH).

10

Wat we willen bereiken 1. Kwetsbare burgers buiten beeld in beeld krijgen Indien gezinnen of volwassenen pas in beeld komen als zij zelf een vraag hebben, kunnen risicovolle situaties onder de radar blijven. Vooral zorgmijdende gezinnen kloppen niet vrijwillig aan of alleen voor die problemen waarbij ze hulpverlening niet als bedreigend ervaren. Hier ligt een belangrijke verbinding met het zorgteam, wat onder coördinatie staat van de collega’s van maatschappelijke ontwikkeling. Als er bemoeizorg nodig is, wordt dat vanuit dit interdisciplinair zorgoverleg ingezet. 2. Vroegsignalering van specialistische hulp Vroegsignalering en preventie wordt vaak ingezet om gespecialiseerde zorg en ondersteuning te verminderen. Dit kan ertoe kan leiden dat kwetsbare gezinnen of burgers te lang in het voorliggend veld (en vrijwillig kader) worden ‘geholpen’ en specialistische hulp te laat wordt ingezet. Met goede partnersamenwerking en een duidelijke beleidsstructuur willen we ervoor zorgen dat problemen sneller gezien worden, zodat passende hulp op tijd geboden kan worden. We werken hierin samen met de collega’s die zich in dit preventieve veld bewegen (vanuit team De Verbinding: welzijn, sociaal makelaars, jongerenwerk). 3. Twee aandachtsthema`s Het is belangrijk dat betrokken professionals veiligheidsrisico’s gezamenlijk signaleren, duiden en afwegingen maken.

Bijvoorbeeld Veilig Thuis kan helpen, zij kunnen naast het in behandeling nemen van meldingen, vroegtijdig advies geven. Het uitvoeren van de stappen van de Meldcode Kindermishandeling en Huiselijk Geweld en het toepassen van de Verwijsindex zijn daarbij essentieel. Wat gaan we doen? De rol van Toezicht en Handhaving is met name een signalerende rol richting andere domeinen, zoals het maatschappelijk domein en richting partners zoals de politie. De medewerkers van Toezicht en Handhaving en in het bijzonder de Boa's zijn de ogen en oren op straat. Daarnaast hebben we een adviserende rol van onder andere het zogenoemde driehoeksoverleg10. Tot slot hebben we vanuit Toezicht en Handhaving een bemiddelende rol, waarin de vakspecialist veiligheid en/of de Boa's, eventueel samen met interne of externe partners samenwerken. 4.3 Maatschappelijk Terugblik afgelopen vier jaar Platform senioren en mindervaliden De afgelopen periode hebben we de afgelopen periode diverse overleggen gevoerd met het Seniorenplatform gemeente Nieuwkoop. De focus tijdens deze overleggen lag op de volgende onderwerpen: - De veiligheid in en rond het huis - De toegankelijkheid van de gemeente (openbare ruimte) - Criminaliteit, waaronder ook digitale criminaliteit (bijvoorbeeld cybercrime, phishing).

Bezoeken senioren We hebben verschillende huisbezoeken afgelegd, waaruit de volgende punten naar voren kwamen: • Het vergroten van de veiligheid onder senioren door gemeentelijke voorlichting; • Het verbeteren van de fysieke inrichting van de openbare ruimte, zoals de inrichting en bereikbaarheid voor scootmobielen en rolstoelen en goed begaanbare trottoirs. Waar staan we nu? We zetten het reguliere overleg met het Seniorenplatform voort en bespreken per keer de verschillende onderwerpen inzake veiligheid in en rond het huis, de toegankelijkheid van de gemeente

10 Overleg tussen de burgmeester, de politie en het OM.

11

en criminaliteit. De onderwerpen worden intern toebedeeld aan verschillende taakvelden en we koppelen de resultaten terug aan het Seniorenplatform. Wat we willen bereiken Voorlichtingscampagnes We willen de komende beleidsperiode jaarlijks campagnes uitvoeren gericht op de senioren en andere kwetsbare inwoners van de gemeente Nieuwkoop. De nadruk ligt daarbij op de onderwerpen die tijdens de bijeenkomsten zijn genoemd en niet aangemerkt kunnen worden als fysieke veiligheid. Zoals voorlichtingscampagnes over (digitale) fraude en sociale veiligheid (babbeltrucs). Wat gaan we doen? De gemeente wil samen met het seniorenplatform werkbezoeken afleggen op de diverse locaties in de gemeente waar de fysieke inrichting van de openbare ruimte verbeterd kan worden (inventariseren en vastleggen). Op dit onderwerp wordt nauw samengewerkt tussen de uitvoeringsafdeling en de medewerkers van toezicht en handhaving om ook het onderwerp veiligheid bij de inrichting van de openbare ruimte te betrekken. Hierbij ligt de nadruk op de fysieke veiligheid en toegankelijkheid. De inzet van toezicht en handhaving is beperkt tot een signalerende en adviserende rol.

12

5. Leefbaarheid en Veiligheid 5.1 Inleiding Het tegengaan van overlast is de afgelopen jaren een steeds belangrijkere taak geworden voor de gemeente. Ontwikkelingen in de maatschappij en een tegelijkertijd terugtrekkende politie op het gebied van overlast en leefbaarheid zorgt ervoor dat steeds meer van toezichthouders en handhavers wordt verwacht. Toezicht en handhaving door onze handhavers (boa's) is een belangrijk instrument voor het vergroten van de leefbaarheid en (het gevoel van) veiligheid in Nieuwkoop. Onze handhavers hebben een signalerende, controlerende en handhavende rol en zijn breed inzetbaar. Naast de verschuiving van de inzet van de politie naar de gemeentelijk toezichthouders en handhavers, maakt de gemeente inmiddels ook gebruik van buurtbemiddeling. De komende vier jaar nemen wij buurtbemiddeling op als fundamentele pijler in onze organisatie. Hiervoor werken wij samen met de Woningstichting Nieuwkoop en met Hof Wonen11. De uitvoering van buurtbemiddeling is op contractbasis belegd bij Participe. Op sommige plaatsen in de gemeente wordt er overlast ervaren door inwoners van groepen jeugd die in de openbare ruimte aanwezig zijn. Samen met het jongerenwerk ontwikkelen we de komende beleidsperiode een aanpak op jeugd.

Het jongerenwerk richt zich vooral op het bieden van alternatieven, zoals de jongereninloop in Nieuwkoop, het vroegtijdig signaleren van problemen en het geven van voorlichting. Team Toezicht en Handhaving treedt incidenteel n.a.v. het driehoeksoverleg persoonsgericht handhavend op. Overlast is een subjectief begrip, iedereen ervaart overlast op een eigen manier. Dit geldt niet alleen voor bewoners en ondernemers, maar ook voor professionals (de interne en externe veiligheidspartners). Luisteren naar bewoners, ondernemers en afstemming tussen professionals is daarom van groot belang bij een goede aanpak. De vormen van overlast zijn divers. Dit blijkt ook uit de hierna opgenomen belangrijkste thema's die we onder het speerpunt Leefbaarheid en Veiligheid scharen. 5.2 Terugblik afgelopen vier jaar De vormen van overlast die van invloed zijn op het gevoel van leefbaarheid en veiligheid zijn divers. Hieronder vallen onderwerpen zoals toezicht op evenementen en bij horeca, op parkeren, hondenoverlast, overtredingen op het onderwerp afval en vaartoezicht. Coronapandemie In januari 2020 kwamen de eerste signalen over een mogelijk nieuw virus. In februari 2020 werden de eerste besmettingen in Nederland gesignaleerd en in maart 2020 werd de intelligente lockdown afgekondigd. Er werd vanaf dat moment voornamelijk thuis gewerkt.

Omdat het aantal besmettingen en de ernst van de gevolgen van het virus bekend werden, ging Nederland vanaf half maart 2020 in een gedeeltelijke lockdown en sluiten horeca, scholen en kinderopvang. Uiteindelijk ging Nederland meerdere keren in volledige lockdown, inclusief een avondklok. Daarnaast werd het dragen van een mondkapje verplicht. De coronapandemie en de landelijk opgelegde maatregelen hebben effect gehad op de inzet van toezicht en handhaving vanaf maart 2020 tot met het eerste kwartaal van 2022. Het accent lag op de uitvoering van coronamaatregelen, meer concreet voor winkels, bijeenkomsten (in de openbare ruimte en in gebouwen), in de horeca en in recreatiegebieden.

11 Met ingang van 1 januari 2023 de rechtsopvolger van Vestia

13

Als direct gevolg van de coronapandemie zijn de reguliere hoofdtaken van (BOA-)Toezicht – overlastfeiten (parkeren, honden, afval), horeca, evenementen, jeugd, woonoverlast en adresonderzoeken – slechts in beperkte mate uitgevoerd. Deels omdat de gemeente Nieuwkoop in lockdown zat en deels omdat er een beroep werd gedaan op het gemeentelijk toezicht en handhaving voorde naleving op de coronamaatregelen en om op overtredingen te handhaven. Programmatisch handhaven We zijn gestart met het programmatisch handhaven. Onder programmatisch handhaven verstaan we het proces waarin wij samen met alle partijen die bij de handhaving van een bepaald beleidsdossier, domein of wet een rol spelen: a. De risico’s van niet-naleving inschatten; b. op basis hiervan prioriteiten vaststellen; c. en aan de hand van de uitkomsten van een doelgroepenanalyse de beste interventiestrategie opstellen. We zijn met programmatisch handhaven gestart om de beschikbare capaciteit efficiënt in te kunnen zetten, passend bij het ritme van de gemeente. De tweede reden is omdat er met een programmatische aanpak rekening gehouden kan worden met het naleefgedrag van de ondernemer. Dit is van invloed op de controlefrequentie. Bij goed naleefgedrag, neemt de controlefrequentie af, bij slecht naleefgedrag neemt de controlefrequentie toe.

Voor toezicht en handhaving op overlastfeiten in de openbare ruimte en bij grote(re) evenementen werken Nieuwkoop, Kaag en Braassem en Bodegraven-Reeuwijk met elkaar samen. Die samenwerking is tot op heden marginaal gebleven, mede door de coronapandemie en de beperkte capaciteit bij alle deelnemende gemeenten. 5.3 Buurtbemiddeling en het Multidisciplinair overleg Bij interventies door Buurtbemiddeling gaat het om het voorkomen van escalaties in conflicten tussen buren, en om preventieve ondersteuning van de leefbaarheid en sociale cohesie in straten, buurten en woonkernen. Door communicatie tussen buren of buurtgenoten op gang te brengen of te herstellen, draagt Buurtbemiddeling bij aan wederzijds begrip tussen buren met verschillende leefstijlen, waaronder nieuwkomers. Buurtbemiddeling is onpartijdig en heeft geen ander belang dan het herstel van de onderlinge communicatie tussen buren. De inzet van vrijwillige en deskundig getrainde buurtbemiddelaars biedt buren of buurtgenoten de mogelijkheid zelf conflicten op te lossen in plaats van die neer te leggen bij gemeentelijke diensten, de woningcorporatie, de politie of de rechter. Hierdoor worden buren weerbaar in hun eigen omgeving en worden medewerkers van de politie, de gemeentelijke diensten en de woningcorporatie ontlast in hun takenpakket.

Daarnaast stelt Buurtbemiddeling plaatsgenoten in staat zich vrijwillig en actief in te zetten voor hun eigen gemeente als buurtbemiddelaar. Afgelopen vier jaar De afgelopen jaren was er een toename in het aantal casussen die geschikt zijn voor buurtbemiddeling . Dit gold niet alleen voor de gemeente Nieuwkoop, maar geldt ook voor woningstichtingen. We hebben daarom samen met Vestia (per 1 januari 2023 het Hof Wonen), Woningstichting Nieuwkoop en Woningstichting Aarwoude onderzocht of we een samenwerkingsverband aan konden gaan met een buurtbemiddelingsaanbieder. Dat is Participe geworden. Woningstichting Aarwoude heeft zich hier niet aan geconformeerd omdat zij dit al in-house geregeld hadden. Het multidisciplinair overleg (verder: MDO) De gemeente, politie en de woningstichtingen hebben de samenwerkingsafspraken vastgelegd in een convenant. Een belangrijke voorwaarde voor het slagen van de buurtbemiddeling is gelegen in het

14

tijdig delen van informatie. Daartoe is ook het multidisciplinair overleg (verder: MDO) in 2021 ingericht. Het MDO komt maandelijks bijeen. Waar staan we nu? Het MDO loopt goed. In 2022 zijn negen casussen behandeld die hebben geleid tot buurtbemiddeling. De zogenoemde vroeg signalering is deels geborgd binnen de gemeente, maar dit kan nog worden verbeterd, zodat meer dossiers aan de voorkant worden opgepakt en minder impact hebben op de samenleving in het kader van maatschappelijke onrust. De gewenste werkwijze is dat in geval van handhavingsdossiers eerst beoordeeld moet worden of de desbetreffende casus zich leent voor buurtbemiddeling. Wat willen we bereiken We willen bereiken dat Buurtbemiddeling een fundamentele pijler wordt binnen de gemeentelijke organisatie door het sluiten van een meerjarige overeenkomst met alle partijen, waaronder alle woningcorporaties binnen de gemeente. Wat gaan we doen? We zetten in op: - Opleiden BOA’s: Op het herkennen van signalen dat er conflicten aan het ontstaan zijn. - Vroegsignalering: Dit betekent dat we eerst beoordelen of een dossier zich leent voor buurtbemiddeling voordat er andere trajecten vanuit de gemeente worden gestart, zoals een formeel handhavingstraject. - Samenwerking: We verbeteren de samenwerking met diverse partners en zetten ook in deze relatie in op de mogelijkheid van buurtbemiddeling.

- Formatieve inzet: Door inzet van buurtbemiddeling door Participe kan de formatieve inzet van toezicht en handhaving op dossiers lager worden. - Verbeteren sociale cohesie: Buurtbemiddeling draagt bij aan het verbeteren van de sociale cohesie. - Informatie delen met gemeenteraad: Het verbeteren van de informatiepositie van de gemeenteraad door de resultaten van buurtbemiddeling ook via het Jaarverslag te delen met de gemeenteraad. 5.4 Vaartoezicht Nieuwkoop is rijk aan water. De Nieuwkoopse- en Langeraarse Plassen zijn belangrijk voor recreatie en toerisme. Daar is een stelsel van regelgeving op van toepassing. Bescherming van de waarden en belangen van de plassengebieden gaat hand in hand met toezicht op en handhaving van de regels, die daarvoor gelden. Het vaartoezicht heeft bestuurlijk een hogere prioriteit voor de komende vier jaar. De insteek bij het vaartoezicht is dat we waar mogelijk handhaven door het geven van voorlichting, het verstrekken van informatie over de spelregels en uiteindelijk bij voortdurende of herhaling van overtreding daadwerkelijk handhavend optreden. We duiden deze wijze van optreden aan als “gastheerschap” op het water. Terugblik afgelopen vier jaar - Het vaartoezicht werd met een minimale beschikbare capaciteit maximaal uitgevoerd.

- Het accent lag op de (vaar-)vergunningsplicht, de vaarsnelheid, het Binnenvaartpolitiereglement (hierna: BPR), de status van kwetsbaar natuurgebied en op overlast door geluidhinder, overmatig alcoholgebruik en gevaarlijk en hinderlijk gedrag – ook voor het vaarverkeer. - Het gastheerschap stond ook de afgelopen periode bij het vaartoezicht centraal. Handhaving gebeurt door voorlichten, informeren en waarschuwen.

15

-

-

-

Varen zonder benodigde vaarvergunning werd gehandhaafd door de ‘toonregeling’; de overtreder kon naar keuze alsnog een vergunning regelen of anders een bekeuring krijgen. Een vergunning is goedkoper dan een boete. Daarmee was de zogenoemde toonregeling uitermate effectief, en wel zo publieksvriendelijk. Waar nodig werden overige overtredingen wel bekeurd. Voor het vaartoezicht werd samengewerkt met de politie en met de boa’s van Natuurmonumenten. De politie plande in de zomervakantie actieve vaarcontroles. De uitvoering was afhankelijk van de op dat moment beschikbare capaciteit en de actuele prioriteiten bij de politie. De BOAcapaciteit bij Natuurmonumenten is de laatste jaren afgenomen. Vaartoezicht vond hoofdzakelijk plaats op de Nieuwkoopse Plassen. Op de Langeraarse Plassen gebeurde dat slechts bij uitzondering.

Waar staan we nu? - Het vaartoezicht heeft bestuurlijk een hogere prioriteit voor de komende vier jaar, met name op de onderwerpen die onder de reikwijdte van overlast vallen. - Afgezien van het reguliere vaartoezicht op het Nieuwkoopse Plassengebied op vaarvergunningen, vaarsnelheid, het BPR en vaar(gebieds-)verboden – beperkt het toezicht en handhaving op de vaarregels zich voor het overige tot gezonken bootjes en bootwrakken. - Er wordt op grote schaal illegaal afgemeerd en er wordt zonder vergunning dan wel in strijd met het bestemmingsplan ligplaatsen ingenomen. De bestuurlijke wens bestaat om hier de komende vier jaar projectmatig en gebiedsgewijs te gaan handhaven. Dit heeft gevolgen voor de capaciteit in de keten. Het vraagt niet alleen inzet van de boa’s (ligplaats innemen zonder vergunning), maar ook van bouwtoezicht (illegale afmeervoorzieningen, zijnde bouwwerken, dan wel strijdig gebruik op grond van het bestemmingsplan) en van de handhavingsjuristen (opstellen besluiten en vertegenwoordiging in bezwaar en beroep). - De bestaande structuur en capaciteit van toezicht en handhaving voor het vaartoezicht zijn niet in balans met status, functies, ambities en doelstellingen van het Plassengebied met de bescherming en behoud van natuur- en ecologische waarden.

Er is behoefte aan versterking, met aandacht voor beperkingen en mogelijkheden binnen de onderscheiden BOA-domeinen. Versterken van de samenwerking met de boa’s van Natuurmonumenten maakt daar onderdeel van uit. Wat we willen bereiken Een aantrekkelijke gemeente voor het recreëren op het water, zonder drank- en geluidsoverlast, zodat een leefbare woonomgeving geborgd is. Wat gaan we doen? We breiden de formatie uit met een BOA die ook op het vaartoezicht kan worden ingezet. We zetten de beschikbare capaciteit in op verschillende aspecten die onder de noemer overlast vallen. Dit betreft de volgende onderwerpen: Overlast door bovenmatig alcoholgebruik en geluidshinder: Bijzondere aandacht gaat ook de komende periode uit naar de zogeheten ‘zuipschuiten’. Gericht op het voorkomen of beëindigen van geluidsoverlast en (bovenmatig) gebruik van alcohol. Toezicht en handhaving van niet vergunde ligplaatsen in bewoond gebied. De beschikbare capaciteit zetten we in op het houden van toezicht en het actief handhaven van zonder vergunning ingenomen ligplaatsen en eventueel zonder vergunning gerealiseerde afmeervoorzieningen. De focus ligt de komende vier jaar op de gebieden waar inwoners wonen. Dit is het water langs de Voorwetering van Zuideinde tot Noorden/Noordse Kruis en de Ringsloot, nabij het parkeerterrein aan de Achterweg in Nieuwkoop.

Door de extra inzet die hiervoor nodig is door het team Toezicht en Handhaving ligt de focus voor het overige op het handhavend optreden tegen excessen. 16

Status natuurgebied Nieuwkoopse Plassen Het toezicht en handhaven van de bestemming Natuurgebied ligt primair bij Natuurmonumenten, omdat Natuurmonumenten voor het grootste deel eigenaar is. Ongeveer driekwart van het Plassengebied is eigendom van Natuurmonumenten. Omdat in het Plassengebied sprake is van een mengfunctie van wonen, ondernemen, natuur en recreatie werken wij zoveel mogelijk samen in het kader van het behoud van de leefbaarheid in het gebied. De komende vier jaar zetten we in op het vergroten van de samenwerking met de boa van Natuurmonumenten. Jaarlijks maken we afspraken over prioriteiten en daarmee samenhangend de inzet van capaciteit. Langeraarse Plassen Het zwaartepunt van het vaartoezicht ligt op het Nieuwkoopse Plassengebied. Met een verdere versterking van de BOA-capaciteit ontstaat er ook ruimte om incidenteel op de Langeraarse Plassen toezicht en handhaving te houden. 5.5 Evenementen In de gemeente vinden jaarlijks verschillende evenementen plaats. Dit draagt bij aan de saamhorigheid binnen de gemeente, maar brengt ook leven in de brouwerij. Voor grote evenementen geldt een vergunningplicht om zo de hinder voor de omgeving binnen kaders te beperken. Terugblik afgelopen vier jaar - In de gemeente vonden de afgelopen vier jaar door de coronapandemie en de lockdowns minder evenementen plaats.

- Met de organisators van op voorhand geselecteerde evenementen vond vooroverleg plaats over de belangrijkste thema’s en onderwerpen voor toezicht en handhaving. Zoals voldoen aan geluidsnormen, bezoekersaantallen, alcoholgebruik, veiligheid/calamiteitenroute, brandveiligheid en eindtijd. - Vanwege het waterrijke gebied hebben we voor de winterperiode een draaiboek in verband met schaatstoertochten. In het Draaiboek Winterpret is het beleid vastgelegd. Samen met de publieke partners en de organisatoren voor schaatstoertochten wordt het draaiboek jaarlijks bijgewerkt. Officiële schaatstoertochten zijn er de afgelopen vier jaar niet geweest. Recreatief schaatsen daarentegen komt vrijwel elk jaar wel voor, op kleinere dan wel grotere schaal voor, doorgaans kortdurend. Daarvoor is een apart draaiboek gemaakt, met name voor de regulering van het verkeer en de toegankelijkheid van de kernen. Waar staan we nu? - De werkwijze van de selectie van vier tot zes evenementen waar capaciteit op wordt ingezet vanuit Toezicht en Handhaving vanaf het moment van vergunningverlening tot en met de evaluatie zorgt voor een goed verloop van het evenement, zonder ernstige overtredingen. - De in voorgaande edities ontvangen meldingen worden aan de voorkant besproken in het vergunningentraject bij terugkerende evenementen.

Hierin is sprake van een goede samenwerking tussen team vergunningen en toezicht en handhaving. Bij herhaalde klachten over hetzelfde evenement worden daar met de organisatie nadere afspraken over gemaakt. Bij geluidmetingen is overleg met de organisatie in die gevallen al voldoende effectief om aan de geluidnormen in de vergunningsvoorschriften te voldoen. - Alcoholgebruik door en/of -verstrekking van alcohol aan 18-minners bij evenementen is een groot probleem, het gebruik van bandjes of andere methoden ten spijt. Tijdens evenementen wordt daar gericht op gecontroleerd. Dat gebeurt in samenwerking met de politie. 18-minners kunnen daarbij kiezen voor een HALT-verwijzing of een bekeuring. Aan verwijzing naar HALT zijn geen aanvullende kosten verbonden. - Beveiliging van evenementen krijgt steeds meer aandacht. Bij de politie is daar steeds minder capaciteit voor beschikbaar. Organisatoren van evenementen moeten daar zelf in voorzien. 17

Bovendien moeten evenementenbeveiligers aan specifieke kwaliteitseisen voldoen. Het toezicht op die kwaliteitseisen van evenementenbeveiligers ligt bij de politie. Wat we willen bereiken Leuke evenementen voor bezoekers, zonder alcoholgebruik door minderjarigen en drugsgebruik door bezoekers en minimale hinder voor de omgeving. Wat gaan we doen? - Jaarlijks vier evenementen selecteren voor toezicht en handhaving, vanuit een preventief vooroverleg met de organisatie, meerdere controlemomenten op locatie, met tot slot een evaluatie-overleg met de vergunninghouder en de betrokken publieke partners. - Alcoholgebruik door 18-minners verminderen, door daarover afspraken te maken met de organisatie. Voor de handhaving werken wij samen met HALT, met een sanctie naar keuze door de jonge overtreder. Naast alcohol gaat bij jongeren ook aandacht uit naar eventueel bezit en gebruik van drugs en van wapens. Ook daarvoor zijn communicatie en voorlichting van toegevoegde waarde. - Evenementen zijn dynamisch. Bestaande evenementen houden soms op en soms zijn er initiatieven voor nieuwe evenementen. De ervaringen en de regels over evenementen blijven ook voortdurend in ontwikkeling. Dat maakt het noodzakelijk het evenementenbeleid periodiek te updaten. 5.6 Horeca De wettelijke kaders voor de horeca zijn opgenomen in de Alcoholwet voor het voeren van een horeca inrichting.

De gemeente Nieuwkoop heeft daarnaast beleidsregels vastgesteld in het Horecabeleid, het Horecasanctiebeleid en in het Horeca Preventie- en Handhavingsplan. De beleidsregels zijn gebaseerd op de tot medio 2022 geldende Drank- en Horecawet maar zijn nog toepasbaar. Het huidige beleid moet in 2023 naar aanleiding van de gewijzigde regelgeving wel geëvalueerd en geactualiseerd worden . Terugblik afgelopen vier jaar - In de horecasector hebben we programmatisch en op integrale onderwerpen toezicht gehouden. De nadruk van de controles lag op de naleving van de Drank- en Horecawet (inmiddels Alcoholwet) en toezicht op kansspel- en behendigheidsautomaten. Bij die controles werd getoetst op de inrichtingseisen, de kwaliteitseisen van de exploitant, in samenhang met de actualiteit van de vergunning. - De afgelopen periode lag de nadruk van het toezicht op controles op het naleven van de leeftijdscontrole bij het verstrekken van alcohol. Tot de leeftijd van 18 jaar mag geen alcohol worden verkocht. Het naleven van de sluitingstijd en overlast door bezoekers waren andere aandachtspunten voor het horecatoezicht in het algemeen. Roken in horecagelegenheden is bij wet verboden, waarvoor de nieuwe Voedsel- en warenautoriteit (nVWA) de bevoegde autoriteit is. De gemeentelijke taak beperkte zich tot de signaalfunctie richting de nVWA.

- De ODWH hielde toezicht op het voldoen aan de geluidsnormen afkomstig van geluidsversterkende apparatuur. - In de coronaperiode was ook de horeca een prominente sector, die intensief gecontroleerd is op de specifieke maatregelen. In een aantal gevallen moest voor overtredingen van die regels een last onder dwangsom worden opgelegd. - Het periodiek overleg12 met de sector is onderbroken geweest tijdens de coronapandemie. Wel is ingezet op een in aangepaste vorm van afstemming en overleg met het bestuur van de lokale afdeling van Koninklijke Horeca Nederland.

12 Minimaal 1 x per jaar.

18

Waar staan we nu? - De programmatische controles leiden vaak tot aanpassing van de lokaliteit of van de vergunning. Het gaat veelal niet om ernstige tekortkomingen. De controles zijn en blijven nodig om de vergunningen actueel te houden. - Leeftijdsverstrekking moet na de corona-onderbreking weer de hoogste prioriteit van het toezicht op en de handhaving van de Alcoholwet krijgen. De beleidsregels daarvoor zijn gedateerd en aan evaluatie toe. - Toezicht op de (wettelijk verplichte) APV-regels om oneerlijke concurrentie door de paracommercie ten opzichte van de commerciële horeca tegen te gaan vindt feitelijk slechts reactief plaats. Dan gaat het hoofdzakelijk om de sluitingstijden en bijeenkomsten in de paracommercie. - Drankhokken of zuipketen worden aan toezicht onderworpen wanneer daar concrete meldingen over zijn, met gerichte informatie over locaties en/of personen. Dat komt incidenteel voor. In de onderzochte situaties bleek meestal sprake te zijn van (verlengd) huiskamergebruik, een kleine vriendenclub, die in enige ruimte op het eigen woon- of bedrijfsperceel met elkaar drinken. Wat we willen bereiken De horeca-vergunningen actueel houden, door de programmatische controles ongewijzigd voort te zetten. Wat gaan we doen? - Vanwege de speerpunten die zijn gelegd op andere taken kan er niet stelselmatig gecontroleerd worden op leeftijdsverstrekking van alcohol.

Er wordt daarom alleen gecontroleerd op basis van signalen over vermeende overtredingen. Voor de effectiviteit en de flexibiliteit in de inzet van de beschikbare capaciteit is regionale samenwerking van toegevoegde waarde. - We blijven met de sector in overleg. Deze aanpak heeft positieve invloed op het draagvlak voor en de effectiviteit om de beoogde doelstellingen zo goed mogelijk te realiseren. - We zetten in op het voorkomen van overlast voor de (woon-)omgeving van horeca-lokaliteiten. 5.7 Afval Voor de afvalinzameling is het stelsel van tariefdifferentiatie ingevoerd. Het onjuist aanbieden van afval behoort tot de ergernissen van onze inwoners en ondernemers en zorgt voor meer zwerfafval. Terugblik afgelopen vier jaar De afgelopen vier jaar hebben wij de beschikbare capaciteit ingezet op het handhaven van het onjuist aanbieden van afval bij ondergrondse containers. De inzet is minder frequent geweest, omdat de prioriteit van inzet lag bij de nalevering van de coronamaatregelen tijdens de coronapandemie. Waar staan we nu? - Waar het om de inzameling van huishoudelijk afval gaat is het achterlaten van afval naast de boven- en ondergrondse containers een serieus knelpunt.

- De meest voorkomende overtredingen zijn daarnaast het illegaal dumpen van afval, het niet op juiste wijze scheiden en aanbieden van afval, het niet in achtnemen van de tijden dat afval aangeboden mag worden en het plaatsen van afvalcontainers in openbaar gebied en niet op het eigen perceel. Wat we willen bereiken Een schone gemeente. Dit draagt bij aan de leefbaarheid en de gezondheid van de inwoners en ondernemers.

19

Wat gaan we doen? - Indien het naast de containers plaatsen van afval en het dumpen van afval in de openbare ruimte niet op heterdaad betrapt wordt, is het handhavend optreden zeer arbeidsintensief en beperkt effectief. We zoeken naar adresgegevens in het afval. Is dat er wel, dan treden we in contact met de vermeende overtreder en laten we het onjuist geplaatste afval ophalen. Is dat er niet, dan laten we het onjuist geplaatste afval ophalen. - Afvalinzamelaar Cyclus zet het gele en rode kaarten-systeem voor het op onjuiste wijze van aanbieden van afval voort. Na het uitreiken van een rode kaart wordt ingeval van herhaling een dossier gemeld bij de BOA’s zodat een proces-verbaal kan worden opgesteld. 5.8 Parkeren Fout parkeren is een van de ergernissen binnen de gemeente. Met name in het recreatieseizoen is de ervaren overlast groter. Team Toezicht & Handhaving wordt niet ingezet op het handhaven van privaatrechtelijk gemaakte afspraken. De bevoegdheid betreft het bestuursrechtelijk en het strafrechtelijk handhaven. Terugblik afgelopen vier jaar De afgelopen periode hebben we minimaal capaciteit ingezet op toezicht op parkeerovertredingen, omdat de beschikbare capaciteit ingezet werd op het toezicht op de naleving van de coronamaatregelen. Waar staan we nu? - Over parkeerovertredingen worden relatief veel meldingen gedaan.

De parkeerproblematiek komt overal voor, verspreid over en in de kernen. - De uitvoering van het toezicht gebeurt hoofdzakelijk reactief. Controles worden overwegend uitgevoerd naar aanleiding van klachten en meldingen. - De strategie was en is preventief, behalve voor gehandicaptenparkeerplaatsen. Door middel van voorlichting, communicatie en waarschuwen is de intentie te proberen om (nieuwe) parkeerovertredingen te voorkomen. Als dat nodig is wordt er ook repressief opgetreden, met een bekeuring of door bestuursrechtelijk handhaven (last onder dwangsom of bestuursdwang). Wat we willen bereiken Zorgen voor een leefbare en veilige woonomgeving. Het accent voor de inzet van de BOA capaciteit ligt op het parkeren in de schoolomgeving en tijdens het recreatieseizoen in de centrum- en recreatiegebieden. Wat gaan we doen? - Het parkeertoezicht en de -handhaving meer stelselmatig, actief en wijkgericht uitvoeren waarbij waar mogelijk wordt samengewerkt met de politie en buurgemeenten. Vanzelfsprekend zijn en blijven meldingen een onmisbare informatiebron. - Behoud van de strategie van primair preventie en secundair repressie. Communicatie is daarbij een belangrijk middel, niet alleen vooraf, maar juist ook achteraf over de resultaten. - De inwoners hebben ook een eigen verantwoordelijkheid.

Wij vinden het belangrijk dat zij voorafgaand aan bestuurlijke handhaving ten minste met elkaar in gesprek gaan of zijn geweest. Deze boodschap blijven wij in de communicatie bij herhaling uitdragen. - De wijze van inrichting van de openbare ruimte kan bijdragen aan een structurele oplossing van een hardnekkig (parkeer-)probleem. Wij communiceren onze bevindingen met de collega's die over de inrichting gaan. - De samenwerking met de politie enerzijds en tussen Nieuwkoop, Kaag en Braassem en Bodegraven-Reeuwijk anderzijds intensiveren. Hiermee wordt de beschikbare capaciteit weliswaar niet vergroot, maar kan die wel meer flexibel worden ingezet. 20

5.9 Honden Overlast van honden behoort ook tot de kleine ergernissen. Een knelpunt in het uitvoeren van toezicht en handhaving is het feit dat de toezichthouder op heterdaad moet constateren dat niet wordt voldaan aan de opruimplicht. Buiten heterdaad is op de opruimplicht praktisch niet te handhaven. We zetten de schaarse capaciteit niet dagelijks in op dit onderwerp. Terugblik afgelopen vier jaar De afgelopen periode hebben we minimaal capaciteit ingezet op toezicht op hondenoverlast. Als gevolg van de coronamaatregelen is prioriteit gegeven op het inzetten van de capaciteit op het toezicht en handhaven van de opgelegde coronamaatregelen. Waar staan we nu? - De beschikbare capaciteit is onvoldoende om dagelijks in te zetten. - Voor een gerichte aanpak van hondenpoep wordt gewerkt met de aanwijzing van drie hotspots per kwartaal. Op de aangewezen hotspots worden door de boa’s gedurende de vastgestelde periode intensiever toezicht gehouden en gehandhaafd. Door voorlichting in combinatie met voor die periode extra locatie specifieke inzet van toezicht is het doel deze problematiek terug te dringen. Klachten over (geluids-)overlast door blaffende honden zijn er niet of nauwelijks. Ook bijtincidenten komen slechts heel sporadisch voor. - De strategie was en is preventief.

Door middel van voorlichting, communicatie en waarschuwen is de intentie te proberen om (nieuwe) te voorkomen. - Per kwartaal wordt capaciteit ingezet op zogenoemde hotspots. Als dat nodig is wordt er ook repressief opgetreden, met een bekeuring of door bestuursrechtelijk handhaven (last onder dwangsom of bestuursdwang). Wat we willen bereiken Het toezicht en de handhaving van overlast door honden heeft geen hoge prioriteit, maar valt wel onder de kleine ergernissen die in de ogen van bewoners hoog scoort. We zetten daarom in op het eenmaal per kwartaal handhaven op aangewezen hotspots. Wat gaan we doen? - We stellen hotspots vast, waar we elk kwartaal toezicht houden op het niet opruimen van hondenpoep en het loslopen van honden. - Voor overige overlast zoals bijvoorbeeld loslopende honden, acteren we reactief n.a.v. klachten en meldingen. - We communiceren actief en wijzen inwoners op de eigen verantwoordelijkheid. We communiceren zowel vooraf als achteraf over het resultaat van de handhaving. - Behoud van de strategie van primair preventie en secundair repressie, conform het algemene uitgangspunt voor het toezichts- en handhavingsbeleid. - Alle inwoners hebben ook hun eigen verantwoordelijkheid. Wij vinden het belangrijk dat zij voorafgaand aan bestuurlijke handhaving ook zelf ten minste met elkaar in gesprek gaan of zijn geweest.

Ook die boodschap zullen wij in de communicatie bij herhaling blijven uitdragen.

21

22

6. Ondermijning 6.1 Inleiding Ondermijning verwijst vooral naar de effecten van de georganiseerde criminaliteit: de verwevenheid van onder- en bovenwereld, de innesteling in woonwijken en in legale sectoren. Georganiseerde criminaliteit is altijd geworteld in de lokale samenleving. Plegers van georganiseerde criminaliteit maken gebruik van dezelfde legale structuren en voorzieningen als gewone burgers: transportvoorzieningen, financiële en juridische dienstverlening, recreatieterreinen en ook de vastgoedsector. Deze verwevenheid met de legale wereld heeft vergaande consequenties. De combinatie van omvangrijke criminele vermogens en de toegang tot zware geweldsmiddelen stelt criminele netwerken in staat invloed te verwerven in maatschappelijke sectoren en ongewenste sociale druk uit te oefenen in de samenleving. Dit gaat gepaard met bedreiging van de integriteit van het openbaar bestuur en van overheidsambtenaren. Dit leidt tot aantasting van het rechtsgevoel en van de rechtsstaat en zijn instituties. Terugblik afgelopen vier jaar Samenwerking De afgelopen jaren is gewerkt aan verdere professionalisering van de samenwerking, dossieropbouw, dataverzameling en bundeling en uitwisseling van kennis op het gebied van ondermijning. De samenwerking tussen politie en gemeente is op dit onderwerp goed verstevigd.

Regionale samenwerking en sturing Er werden lokale en regionale ondermijningstafels ontwikkeld samen met het Riec (Regionaal Informatie en Expertisecentrum) en uitgevoerd door het BOT (bestuurlijk Ondersteuningsteam) gesubsidieerd met Riec-gelden. Uitvoering Als gevolg van de coronapandemie is een deel van het werk niet (volledig) uitgevoerd. In samenwerking met het Riec is onderzoek gedaan naar ondermijning in de glastuinbouw met name de drugscriminaliteit. Het doel van het onderzoek was om zicht te krijgen op de problematiek van ondermijnende drugscriminaliteit en kwetsbaarheden daarvoor maar ook een concreet handelingsperspectief te bieden in dit kader. Er is een aangepast hennepconvenant vastgesteld. Er was behoefte om meer informatie met meer partners te delen, met name met de woningcorporaties. Waar staan we nu? Regionaal is ondermijning goed geborgd in regionaal beleid en aan de lokale en regionale ondermijningstafels. Per 8 weken wordt de lokale ondermijningstafel gehouden. Hierop worden nieuwe en reeds bestaande ondermijningszaken behandeld. De ondermijningszaken geschikt voor de regionale ondermijningstafel13 worden eens per 8 weken besproken. De persoonsverwerking en gegevensverwerking heeft aandacht. Dit kan voor de toekomst een knelpunt zijn als de verwerking niet conform de wet gaat.

Om dit in beeld te krijgen is in 2022 een DPIA14 specifiek voor ondermijning uitgevoerd. De aanbevelingen in het eindrapport voor de verwerking van persoonsgegevens moeten vervolgens binnen de bestaande processen worden opgenomen.

Dit betekent dat het een casus betreft die door het Riec als geschikt wordt aangemerkt DPIA staat voor Data Protection Impact Assessment en is een instrument om vooraf de privacyrisico’s van een gegevensverwerking in kaart te brengen en vervolgens maatregelen te kunnen nemen om de risico’s te verkleinen. 13 14

23

Wat we willen bereiken Een veilige woon- en werkomgeving door het voorkomen van en optreden tegen criminele activiteiten binnen de gemeente. Wat gaan we doen? We zetten de komende periode in op onderwerpen als: - Opleiden toezichthouders en Boa's op onderwerp ondermijning, zodat zij ingezet kunnen worden op bv sluiting en verzegeling van panden - Het vergroten van de bewustwording binnen de gemeente - Huisvesting arbeidsmigranten: Dit raakt niet alleen het planologisch afwijkend gebruik, maar ziet bovenal op het voorkomen van uitbuiting, mensenhandel en tegengaan van overlast. Dit onderwerp raakt in de uitvoering het taakveld van medewerker BWT, Veiligheidsspecialist en handhavingsjurist. - Criminaliteit in de breedste zin - Kwartaalsgewijze integrale controles