Begroting 2026-2029
Tekst van het document
Begroting 2026-2029
Gemeente Nieuwkoop
1
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 1 Algemeen ................................................................................................................................................ 3 Leeswijzer ........................................................................................................................................... 5 Financiële ontwikkelingen ................................................................................................................... 6 Programma Ruimtelijke ontwikkeling ...................................................................................................... 9 Programma Ruimtelijk beheer............................................................................................................... 17 Programma Sociaal domein .................................................................................................................. 24 Programma Bestuur en dienstverlening ................................................................................................ 34 Overzicht overhead ...............................................................................................................................
39 Overzicht Algemene dekkingsmiddelen ................................................................................................ 40 Paragrafen............................................................................................................................................. 42 Paragraaf Lokale heffingen ............................................................................................................... 42 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................... 50 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................... 56 Paragraaf Financiering ...................................................................................................................... 78 Paragraaf Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 85 Paragraaf Verbonden partijen ........................................................................................................... 90 Paragraaf Grondbeleid .................................................................................................................... 101 Paragraaf Duurzaamheid ................................................................................................................
106 Financiële begroting ............................................................................................................................ 110 Gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd ................................................................................ 110 Totaaloverzicht baten en lasten per programma ............................................................................ 111 Overzicht structurele mutaties reserves .......................................................................................... 113 Overzicht incidentele baten en lasten ............................................................................................. 114 Totaaloverzicht investeringsplan ..................................................................................................... 117
2
Stand en verloop van reserves ....................................................................................................... 120 Stand en verloop van voorzieningen ............................................................................................... 123 Prognosebalans .............................................................................................................................. 126 Arbeid gerelateerde kosten ............................................................................................................. 129 Bijlagen................................................................................................................................................ 130 Uitvoeringsinformatie ...................................................................................................................... 130 Beleidsstukken ................................................................................................................................ 140 Overzicht portefeuillehouders per taakveld..................................................................................... 143
3
Algemeen Inleiding De programmabegroting 2026 is de laatste die het huidige college aan de raad aanbiedt. Deze begroting is gelijk aan de kadernota 2026 beleidsarm, nieuw beleid is immers aan het nieuwe college. Het college vindt het voor deze laatste begroting van belang dat de financiële positie van de gemeente op orde is. Dat uit zich in een structureel sluitende begroting 2026 en ook de jaren 2027 en 2028 tonen een positief saldo. Voor 2029 wordt wel een (beperkt) tekort voorzien. Dit is voor een belangrijk deel bereikt door het traject Nieuwkoop blijvend in evenwicht in het voorjaar van 2024. Daarnaast is voor 2026 en 2027 het resultaat verbeterd door het besluit van de regering om het “ravijnjaar” twee jaar vooruit te schuiven. Verder is na de Kadernota een aantal mutaties verwerkt die een positief effect op het resultaat hebben. Daarmee heeft Nieuwkoop voor de eerste jaren een gezonde financiële positie. Toch geldt dat vanaf 2029 het financiële ravijn onvermijdelijk voelbaar wordt. De middelen die wij vanuit het Rijk ontvangen dalen dan sterk, waardoor de financiële druk op onze gemeente zal stijgen. Ondanks de maatregelen die nu al genomen zijn, kunnen we niet voorkomen dat er vanaf 2029 minder mogelijk is en dat dit gevolgen heeft voor onze gemeentelijke uitgaven.
Uitgaven die niet zijn vastgelegd in beleid of onvoldoende te verantwoorden zijn, kunnen vanaf dat moment niet meer worden gedaan. Alleen met verstandige en zorgvuldige keuzes blijven de financiën houdbaar. Daarnaast kunnen we onze ogen niet sluiten voor de onzekerheden die niet in deze begroting meegenomen zijn en ook niet kunnen zijn meegenomen. Zo zal de gemeente zich moeten verhouden tot het beleid van een nieuw kabinet, waar ten tijde van het samenstellen van deze begroting nog geen beeld van is. Dit geldt voor alle beleid van het kabinet maar in het bijzonder speelt hier de al langer lopende discussie met het rijk over de financiële verhouding tussen rijk en gemeenten. Dit kan grote gevolgen hebben op de financiën van de gemeente. De programmabegroting 2026 is een vervolgstap in de doorontwikkeling van de p&c cyclus die gestart is met de kadernota en begroting voor 2024. We zijn en blijven continue bezig om de p&c documenten te verbeteren.
4
Bedragen x €1.000 Programma
Begroting 2026 Lasten
Baten
Onttrekkingen
Stortingen
Saldo
Onvoorzien Lasten
29
0
0
0
29
Ruimtelijke ontwikkeling Lasten
16.784
0
0
0
16.784
Baten
0
-12.673
0
0
-12.673
Onttrekkingen
0
0
-1.157
0
-1.157
Stortingen
0
0
0
245
245
16.784
-12.673
-1.157
245
3.198
Lasten
15.960
0
0
0
15.960
Baten
0
-9.858
0
0
-9.858
Onttrekkingen
0
0
-363
0
-363
Stortingen
0
0
0
351
351
15.960
-9.858
-363
351
6.089
Totaal Ruimtelijke ontwikkeling Ruimtelijk beheer
Totaal Ruimtelijk beheer Sociaal domein Lasten
42.637
0
0
0
42.637
Baten
0
-9.785
0
0
-9.785
Onttrekkingen
0
0
-5.704
0
-5.704
Stortingen
0
0
0
5.222
5.222
42.637
-9.785
-5.704
5.222
32.370
Totaal Sociaal domein Bestuur en dienstverlening Lasten
8.144
0
0
0
8.144
Baten
0
-504
0
0
-504
Onttrekkingen
0
0
-151
0
-151
8.144
-504
-151
0
7.490
Totaal Bestuur en dienstverlening Overhead Lasten
12.639
0
0
0
12.639
Baten
0
-223
0
0
-223
Onttrekkingen
0
0
-100
0
-100
12.639
-223
-100
0
12.317
Totaal Overhead Algemene dekkingsmiddelen Lasten
1.428
0
0
0
1.428
Baten
0
-65.259
0
0
-65.259
0
0
0
2.000
2.000
1.428
-65.259
0
2.000
-61.832
Stortingen Totaal Algemene dekkingsmiddelen Vpb Lasten Begrotingssaldo
20
0
0
0
20
97.641
-98.302
-7.475
7.818
-319
5
Leeswijzer De opbouw van de begroting op hoofdlijnen volgt de indeling op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Deze is verplicht voor alle gemeenten. Binnen deze hoofdstructuur is iedere gemeente tot op zekere hoogte vrij om de indeling aan de lokale omstandigheden aan te passen. Financiële ontwikkelingen en positie In dit document gaan we in twee hoofdstukken in op de financieel-economische ontwikkeling in onze omgeving en de financiële positie van de gemeente zelf. Onderwerpen die bij de financieeleconomische ontwikkelingen aan de orde komen, zijn ontwikkelingen in het rijksbeleid en de algemene economische ontwikkeling. Bij de financiële positie van onze gemeente gaat het over de ontwikkelingen ten opzichte van de kadernota en een doorkijk naar de situatie op middellange termijn. Beleidsbegroting Daarna komen de verschillende programma’s (programmaplan) en paragrafen aan de orde. Onze begroting kent vier programma’s: Ruimtelijke ontwikkeling, Ruimtelijk beheer, Sociaal domein en Bestuur en dienstverlening. In de programma’s beschrijven we de onderwerpen die in onze gemeente in 2026 aandacht vragen. Dit is de uitwerking van de ontwikkelingen die in de Kadernota zijn benoemd of die in het collegeprogramma staan. Ieder onderwerp behandelen we door het beantwoorden van de drie W’s: 1. Wat willen we bereiken (bestuurlijk doel) 2. Wat gaan wij ervoor doen 3.
Wat kost het In de financiële overzichten worden alleen de relevante afwijkingen nader toegelicht. Verder benoemen we de actuele beleidsdocumenten en de ramingen van het programma, onderverdeeld naar thema's. Naast de programma’s hoort bij het programmaplan nog een aantal onderwerpen: de kosten van overhead, het overzicht algemene dekkingsmiddelen, de raming voor vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorzien. Het programmaplan inclusief deze onderdelen omvat alle baten en lasten van de begroting voor 2026. De raming voor vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorzien staan in hoofdstuk 2 in het overzicht algemene dekkingsmiddelen. De paragrafen zijn voor het grootste deel verplicht en voor alle gemeenten gelijk. Deze geven een dwarsdoorsnede van de begroting op bepaalde thema’s. De bedragen die we in de paragrafen noemen, zijn ook onderdeel van één of meer delen van het programmaplan. Naast de wettelijk verplichte paragrafen kennen wij een paragraaf duurzaamheid. Financiële begroting In het laatste deel van de begroting staan enkele overzichten en toelichtingen. Deze zijn over het algemeen financieel-technisch van aard en verplicht op basis van het BBV. Helaas lukte het ons niet bij de begroting om de lasten met een “-“ teken te presenteren en de baten als positief te laten zien. Hierbij blijven de lasten een positief bedrag en de baten een negatief bedrag.
6
Financiële ontwikkelingen Financieel economische ontwikkelingen • Inflatie De inflatie heeft verschillende oorzaken. De schommelingen in de energieprijzen kunnen een grote invloed hebben op de inflatie, maar ook de stijgende voedselprijzen, stijgende lonen en de hogere rente hebben invloed op de inflatie. Mede hierdoor is in de kadernota in 2026 gerekend met de inflatie van 2,1 % (bron: CBS februari 2025). •
Voor de gemeenschappelijke regelingen is rekening gehouden met de afspraken die zijn gemaakt in de kaderstelling gemeenschappelijke regelingen. Deze zijn kenbaar gemaakt door de bestuurlijke werkgroep financiële kaderstelling gemeenschappelijke regelingen Hollands Midden. Hierin is afgesproken dat er een uniforme taakstelling geldt van 6% voor alle gemeenschappelijke regelingen, en een indexering gebaseerd op CPB voor 2026 van 2,1% voor beloning van werknemers en 2,7% voor netto materieel. In de kadernota zijn de begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen meegenomen.
•
Loonkosten In de kadernota is rekening te houden met de door het CPB geraamde loonontwikkeling in februari 2025 voor het jaar 2026 en inhaalcorrectie 2025 cumulerend tot 3,6%.
•
Renteontwikkeling In de kadernota is een rentepercentage aangehouden van 2,65% conform het geldende tarief van de ECB.
•
Algemene uitkering De meicirculaire 2025 wordt conform de raadsbrief ''Meicirculaire gemeentefonds 2025, zaaknummer 531699'' verwerkt in de begroting 2026-2029.
7
Financiële positie (- = voordeel, + = nadeel) Begrotingssaldo 2026-2029 (* 1.000) 2026
2027
2028
Saldo Kadernota 2026-2029
-217
-664
81
32
Effect meicirculaire (structureel) op begrotingssaldo
-265
-166
-590
-697
Personeelsbegroting
-552
-552
-552
-552
4
-42
23
371
Financieringslasten
193
58
372
595
Jeugdhulp
300
300
150
150
Prognose opbrengst omgevingsvergunningen
175
175
175
175
Steenbreek
100
100
100
100
Amendementen Muziekonderwijs en Kinderburgemeester
110
110
55
0
Weerbaarheid
100
0
0
0
Overige wijzigingen
41
-147
-111
146
Kapitaallasten
2029
Belastingen juni raming
-308
-308
-308
-308
Begrotingssaldo begroting 2026-2029
-319
-1.136
-605
12
Structureel saldo incl. wijzigingen na de kadernota
-2.194
-1.687
-40
153
Incidenteel saldo incl. wijzigingen na de kadernota
1.875
551
-565
-141
Toelichting Financiële positie • Meicirculaire 2025 Hiervoor heeft de Raad een raadsbrief ontvangen op 19 juni. De bedragen hebben wij verwerkt in de begroting. •
Personeelsbegroting Het begrotingsvoordeel komt voort uit de cao-gemeenten, die gunstiger uitvalt dan de in de kadernota opgenomen CPB-raming voor de loonontwikkeling.
•
Kapitaallasten Door het actualiseren van de investeringsstaat worden de nieuwe kapitaallasten opgenomen in de begroting.
•
Financieringslasten De rentelasten groeien mee met de stijgende financieringsbehoefte en de geüpdatete prognoses van grondexploitaties.
•
Jeugdhulp Op basis van de kostenprognose voor gespecialiseerde jeugdzorg voor 2025 verwachten we een sterkere stijging van kosten dan we voorzagen tijdens het opstellen van de Kadernota 2026 .
•
Prognose opbrengst omgevingsvergunningen Op basis van een actuele woningbouw prognose en de invoering van de Wet kwaliteitsborging bouwen is de verwachte opbrengst leges omgevingsvergunningen naar beneden bijgesteld met € 175.000 naar € 862.000. Door het opheffen van de egalisatievoorziening leges omgevingsvergunningen worden fluctuaties in de opbrengsten direct zichtbaar.
8
•
Steenbreek Operatie Steenbreek stimuleert het vergroenen van particuliere terrein. Steenbreek loopt al een aantal jaren. Met de overgang naar een nieuw financieel pakket is het niet juist in de begroting gekomen. Met de kadernota 2026 is het per abuis alleen voor 2025 herstelt en niet voor de jaren erna. Dit herstellen we nu alsnog.
•
Amendementen Muziekonderwijs en Kinderburgemeester Amendement bij de kadernota over Muziekonderwijs en Kinderburgemeester verwerken wij in de begroting.
•
Weerbaarheid Een incidenteel budget voor het inventariseren en opstellen van een plan van aanpak, om aan te sluiten bij de nieuwe handreiking weerbaarheid van de VNG.
•
Belastingen juni raming De belastingen in 2026 zijn gebaseerd op de raming van SVHW van juni 2025 en nemen toe als gevolg van een hoger areaal.
9
Programma Ruimtelijke ontwikkeling
10
Inleiding Vanuit de ambities in de omgevingsvisie en het collegeprogramma werken wij door aan een sterk en vitaal Nieuwkoop met een goede, brede welvaart voor onze inwoners en een goed ondernemersklimaat. Dit betekent een gemeente met voldoende woningen voor alle doelgroepen, een groene en klimaatadaptieve omgeving die uitnodigt tot bewegen, een gezonde lokale economie en een goed voorzieningenniveau. Vanuit de transitieopgaven, (nationale) maatschappelijke ontwikkelingen en het rijksbeleid was het nodig onze omgevingsvisie te actualiseren. De geactualiseerde visie stellen we vast in 2026 . Deze visie vormt de basis voor strategische ontwikkelingen en beleid. De druk op de woningmarkt blijft hoog. Verdeeld over verschillende kernen werken we aan nieuwe woonwijken, die toekomstbestendig en klimaatadaptief zijn. Conform de woonvisie en de strategische koers bestaat elk project uit minimaal 65% betaalbare woningen, waarvan 30% sociaal. Ook voegen we woonzorgconcepten toe in samenwerking met onze partners. Met de nieuwe woonlocaties groeit onze gemeente verder door. Dit heeft impact op de maatschappelijke voorzieningen en verenigingen. We starten daarom een onderzoek naar wat de toekomstige vraag is aan maatschappelijke voorzieningen, om zo het voorzieningenniveau op peil te houden. Voor IKC Het Veen in Nieuwveen zetten we voorbereidende stappen richting nieuwbouw.
Ook willen we beter kunnen inspelen op de (toekomstige) ruimtebehoefte van bedrijven en willen we bijdragen aan een duurzame en toekomstbestendige regio. Om goed inzicht te krijgen in wensen en ambities rond uitbreidingsplannen, gingen wij in 2025 met ondernemers in gesprek. De resultaten van dit onderzoek brengen we in 2026 in bij regionale overleggen over de bedrijventerreinenstrategie. Onze gemeente kent een arbeidsmigrantenbeleid. Wij zijn aangesloten bij diverse ambtelijke en bestuurlijke overleggen rondom dit thema, onder andere in Greenport-verband (GPA). We verwachten voor 2026 dat we vanuit de 'Regiodeal' die door het Rijk is toegekend projecten te kunnen (mede)financieren die betrekking hebben op arbeidsmigranten. Ook hebben we in 2026 meer aandacht voor circulaire bedrijfsprocessen. We doen dit onder andere doordat we aangesloten zijn bij Groene Hart Circulair en door onze betrokkenheid met de MKB-Deal Metaal. Verder actualiseren we in 2026 de uitvoeringsagenda recreatie en toerisme. Specifieke opgaven op het gebied van ruimte en woningbouw waar wij in 2026 mee aan de slag gaan, leest u hieronder. De uiteenlopende duurzaamheidsactiviteiten vindt u terug in de paragraaf Duurzaamheid.
Beheer gronden en gebouw Wat willen we bereiken Het doelmatig en effectief beheren en exploiteren van de (strategische) gronden en gebouwen in gemeentelijk bezit. Wat gaan we ervoor doen We vervolgen onze portefeuillestrategie vanuit de Vastgoednota en Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed. Dit betekent dat gronden en panden zonder een (strategische) functie binnen het gemeentelijk beleid, op termijn worden afgestoten of herontwikkeld. We houden hierbij in principe geen panden aan voor commerciële doeleinden. We verduurzamen de komende jaren planmatig de panden die voor een lange periode hun functie behouden binnen onze vastgoedportefeuille. Dit is volgens de strategie zoals vastgelegd in de Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed. Vastgoed dat tijdelijk leegstaat of geen functie heeft zetten we, waar mogelijk, in voor de huisvesting van ontheemden uit Oekraïne.
11
Duurzaamheid, Economie en Toerisme Duurzaamheid Een groene toekomst is een van drie pijlers van de omgevingsvisie. We zetten actief in op een duurzame omgeving. De opgaven en activiteiten voor 2026 vindt u in de duurzaamheidsparagraaf. Ruimtelijke beleid Omzetten recreatieparken Wat willen we bereiken met de ontwikkeling We werken toe naar een volgende fase binnen het project Omzetten recreatieparken Zevenhoven naar permanente bewoning. Wat gaan we ervoor doen Via de kadernota is budget beschikbaar gesteld om een projectleider in te huren. Met behulp van deze externe projectleider werken we door aan het traject om tot functieomzetting van de woningen te komen van recreatie naar wonen. Onderdeel hiervan is het onderzoeken en uitwerken van het vereveningsvraagstuk. Omgevingsplan (opstellen plan en coördinatie implementatie) Wat willen we bereiken met de ontwikkeling We willen doorwerken aan de wettelijke verplichting om een volwaardig omgevingsplan op te stellen voor ons grondgebied. Wat gaan we daarvoor doen Gemeenten krijgen tot 2032 (overgangsfase) de tijd om het omgevingsplan van rechtswege om te vormen tot één omgevingsplan voor de hele gemeente. We zijn het proces gestart om tot één volwaardig omgevingsplan te komen.
In het komende jaar werken we verder aan het omzetten van bestemmingsplannen tot één volwaardig omgevingsplan en de transitie van de regels over de fysieke leefomgeving naar het omgevingsplan. Regels uit de verschillende documenten brengen we samen, stemmen we onderling vast en harmoniseren we. De regels in het omgevingsplan moeten leiden tot een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL). Start opstellen volkshuisvestingsprogramma Wat willen we bereiken met deze ontwikkeling Met de Omgevingswet is het volkshuisvestingsprogramma geïntroduceerd als nieuw instrument voor het woonbeleid. Als de wet Versterking regie Volkshuisvesting wordt vastgesteld, zijn gemeenten verplicht om een volkshuisvestingsprogramma op te stellen. Wat gaan we daarvoor doen In 2026 starten we met het opstellen van een actueel en integraal woonbeleid voor onze gemeente in de vorm van een volkshuisvestingsprogramma. In het programma staat hoeveel woningen, waar en voor welke specifieke doelgroepen er wordt gebouwd. Grondexploitatie Wat willen we bereiken We willen passende woningen voor verschillende doelgroepen realiseren, zoals benoemd in de Strategische koers gebiedsontwikkeling woningbouw 2024 - 2040. In 2040 hebben we volgens die ambitie 2.300 nieuwe passende woningen gerealiseerd. Hiervan is de helft levensloopbestendig met
12
onderverdeling in nultredewoningen, geclusterde woningen en zorggeschikte woningen (Strategische koers gebiedsontwikkeling woningbouw 2024 - 2040). Het uitgangspunt bij woningbouwprojecten is een gezonde grondexploitatie over het totaal van de nieuw te openen grondexploitaties. Dit betekent dat we bij het openen van nieuwe grondexploitaties over de gehele lijn een positief resultaat behalen, waarbij het ene project het verlies van een ander project kan compenseren (Collegeprogramma 2022 - 2026). Wat gaan we ervoor doen De gestarte woningbouwprojecten lopen door. Belangrijke mijlpalen, bijvoorbeeld door een besluit, hebben we hier expliciet opgenomen: Teylerspark II • •
Afronden inrichting openbaar gebied en aanleg park Q1 2026 Sluiten grondexploitatie (raadsbesluit) Q1 2026
Lindelaan • •
Afronden inrichten openbaar gebied Q1 2026 Sluiten grondexploitatie (raadsbesluit) Q1 2026
Maatschappelijke voorzieningen •
Vastgestelde programma maatschappelijke voorzieningen inclusief afwegingskader (raadsbesluit) Q2 2026. Met de nadruk op de toename aan woningen door de woningbouwprojecten is het nodig om te inventariseren wat dit voor gevolgen heeft voor de maatschappelijke voorzieningen en welke ruimtevraag dit met zich meebrengt. Met name omdat in het collegeprogramma staat dat Nieuwkoop streeft naar een goed voorzieningenniveau in alle kernen, waaronder onderwijs, sport, cultuur en zorg. En dat de gemeente investeert in voorzieningen die bijdragen aan de leefbaarheid van wijken en dorpen, zoals buurthuizen, sportverenigingen, dorpscentra en recreatieplekken.
Noordeinde •
Start bouw Q3 2026
Land van koppen fase 3 (inclusief uitvoering motie Doorbreek de dilemma's) • • •
Vastgesteld herijkte startnotitie (raadsbesluit) in Q2 2026 Vastgesteld stedenbouwkundig plan (raadsbesluit) in Q2 2026 Afgeronde planprocedure (college of raadsbesluit) en geopende/vastgestelde grondexploitatie (raadsbesluit) Q4 2026
Dorpshart Ter Aar • • •
Buitenplanse Omgevingsplan Activiteit (BOPA) (deel 1) vergunning verleend (collegebesluit) Q2 2026 Openen grondexploitatie (raadsbesluit) Q2 2026 BOPA (deel 2) + planologische uitwerking en technische vergunning verleend (oov) (collegebesluit) Q4 2026
13
De Kleine Verwondering • • •
Vastgesteld stedenbouwkundig plan (raadsbesluit) Q2 2026 Start planprocedure tweede helft 2026 Grondverkoop en/of start tenderprocedure start Q3 2026
Ter Aar Zuidoost • •
Stedenbouwkundig plan en financiële onderbouwing (raadsbesluit) Q4 2025/Q1 2026 Planologische procedure (publicatie via Standaard voor Officiële Publicaties (STOP) en Toepassingsprofielen Omgevingsdocumenten (TPOD)), raadsbesluit Q2/Q3 2026
Langeraar Westzijde • • •
Stedenbouwkundige visie (collegebesluit) Q2 2026 Stedenbouwkundig plan, beeldkwaliteitsplan en financiële onderbouwing (raadsbesluit) Q3 2026 Start tenderprocedure en ontwerp omgevingsplan Q3 2026
Ter Aar Noordoost • • •
Startnotitie (raadsbesluit) Q4 2025/Q1 2026 Samenwerkingsmodel en overeenkomst (collegebesluit) Q2 2026 Visievorming (vaststelling ruimtelijke uitgangspunten op basis van kaders startnotitie) (collegebesluit) Q4 2026
Achterweg •
Vastgestelde startnotitie (raadsbesluit) Q2/Q3 2026
Verbonden partijen Wij werken samen met andere overheden in een aantal gemeenschappelijke regelingen. Voor een overzicht en toelichting, zie paragraaf Verbonden partijen.
14
Financieel overzicht Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten Beheer gronden en gebouwen
356
337
288
288
469
Economie en Toerisme
1.525
1.084
1.158
1.158
1.158
Grondexploitatie
20.191
11.074
4.092
518
3.663
Ruimtelijk beleid en Duurzaamheid
6.626
4.288
4.651
3.973
3.614
Totaal Lasten
28.697
16.784
10.188
5.937
8.904
Beheer gronden en gebouwen
-139
-142
-142
-142
-142
Economie en Toerisme
-108
-43
-43
-43
-43
Grondexploitatie
-20.192
-10.982
-4.030
-456
-3.601
Ruimtelijk beleid en Duurzaamheid
-2.793
-1.505
-1.461
-1.461
-1.461
Totaal Baten
-23.232
-12.673
-5.677
-2.103
-5.248
5.465
4.111
4.512
3.834
3.656
0
0
0
0
0
Reserves
-6.324
-1.157
-1.618
-838
-203
Totaal Onttrekkingen
-6.324
-1.157
-1.618
-838
-203
Baten
Totaal saldo van lasten en baten Onttrekkingen Economie en Toerisme
Stortingen Reserves
4.520
245
245
245
75
Saldo mutaties reserve
-1.804
-912
-1.373
-593
-128
Geraamd resultaat
3.661
3.198
3.139
3.241
3.528
Financiële toelichting Lasten Economie en toerisme € 441.000 lagere lasten •
• •
Budget projectmanagement centra vervallen per 2026. In het collegeprogramma is voor de doorontwikkeling van dorpscentra Nieuwkoop en Ter Aar voor de jaren 2023 t/m 2025 jaarlijks € 125.000 opgenomen. In de decemberwijziging 2024 is van het budget € 91.000 overgeheveld naar 2025. (€ 216.000) Grex Schoterhoek II wordt naar verwachting in 2025 afgesloten (€ 140.000) Verschillen lager dan de rapportagegrens (€ 85.000)
Grondexploitatie € 9.117.000 lagere lasten De lasten en baten voor de taakveldgroep Grondexploitatie wisselen erg door de jaren heen. Dit komt vooral door de administratieve verwerking van de lasten en baten van het grondbedrijf. Dit hangt nauw samen met de fase waarin de verschillende projecten zich bevinden, wanneer nieuwe projecten opstarten en oude projecten afgesloten. Hierdoor is geen goede vergelijking te maken over de jaren.
15
Met het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG) leggen we jaarlijks verantwoording af over de grondexploitaties. De cijfers uit het MPG 2025 zijn verwerkt in de Meerjarenbegroting 2026-2029. De hogere lasten in 2025 worden veroorzaakt door een grondverkoop. Omdat bij de boekhoudkundige verwerking van grondexploitaties baten via de lastenkant wordt geactiveerd, leidt een hogere opbrengst ook tot hogere uitgaven. Ruimtelijk beleid en duurzaamheid € 2.338.000 lagere lasten • • • • • • •
Interne doorbelasting uren wonen (€ 343.000). In 2026 zijn geen middelen opgenomen voor het Energiebesparingsfonds. Eventueel restantbudget SISA regeling Nationaal isolatieprogramma wordt bij de jaarrekening 2025 overgeheveld naar 2026 (€ 1.255.000). In 2026 zijn geen middelen opgenomen voor Energiearmoede. Eventueel restantbudget SISA regeling Energiearmoede wordt bij de jaarrekening 2025 overgeheveld naar 2026 (€ 282.000). Hetzelfde verschil komt aan de batenkant voor. In 2025 incidentele middelen opgenomen voor een subsidieregeling duurzaamheid (€ 100.000). In 2025 incidentele middelen opgenomen voor het opstellen van een soorten management plan (€ 125.000). In 2025 incidentele middelen opgenomen voor een bijdrage uit het woonfonds en voor het opstellen van de Woonvisie (€ 118.000). Diverse kleinere verschillen zijn individueel lager dan de rapportagegrens (€ 115.000).
Baten Grondexploitatie € 9.210.000 lagere baten Zie de toelichting onder de lasten taakveldgroep grondexploitatie. Ruimtelijk beleid en duurzaamheid € 1.288.000 lagere baten • • • •
In 2026 zijn geen rijksmiddelen geraamd voor energiearmoede (€ 282.000). Hetzelfde verschil komt aan de lastenkant voor. In 2026 zijn geen rijksmiddelen geraamd voor SISA regeling Nationaal isolatieprogramma (€ 767.000). Restant middelen 2025 kunnen worden meengenomen naar 2026. Op basis van een recente prognose is de verwachting dat de opbrengst bouwleges 2026 lager is dan 2025 (€154.000) Diverse kleine verschillen lager dan de rapportagegrens (€ 85.000)
Reserves Onttrekkingen € 5.167.000 lagere onttrekkingen • • • • • •
In 2025 is de egalisatiereserve omgevingsvergunningen opgeheven en toegevoegd aan de algemene reserve (€ 1.894.000) In 2025 is de reserve risico's woningbouw opgeheven en toegevoegd aan de algemene reserve (€ 2.000.000) In 2025 is de reserve voorziening onderhoud gebouwen opgeheven en toegevoegd aan de algemene reserve (250.000) In 2025 zijn diverse reserves van kleinere omvang voor totaal € 199.000 opgeheven en toegevoegd aan de algemene reserve of samengevoegd met een andere bestemmingsreserve In 2025 is incidenteel voor het energiebesparingsfonds € 400.000 ten laste van de reserve duurzaamheid beschikbaar gesteld Via de decemberwijziging 2024 is voor € 245.000 aan budgetten overgeheveld naar 2025
16
• •
Voor de herinrichting plein Albrechtshof in Zevenhoven is € 125.000 beschikbaar gesteld ten laste van de reserve inrichting openbare ruimte rond centra Overige verschillen lager dan de rapportagegrens (€ 54.000)
Stortingen € 4.275.000 lagere stortingen • • • • •
In 2025 is de egalisatiereserve omgevingsvergunningen opgeheven en toegevoegd aan de algemene reserve (€ 1.894.000) In 2025 is de reserve risico's woningbouw opgeheven en toegevoegd aan de algemene reserve (€ 2.000.000) In 2025 is de reserve voorziening onderhoud gebouwen opgeheven en toegevoegd aan de algemene reserve (250.000) In 2025 zijn diverse reserves van kleinere omvang voor totaal € 199.000 opgeheven en toegevoegd aan de algemene reserve of samengevoegd met een andere bestemmingsreserve Overige verschillen lager dan de rapportagegrens (€ 68.000)
Beleidsindicatoren
Naam indicator
Eenheid
Nieuwkoop B2025
Nieuwkoop B2026
Gemeenten 25.000 50.000 inwoners
Bron
Functiemenging
%
49,7% (2023)
49,7% (2023)
50,6 (2023)
CBS BAG / LISA
Vestiging(en) bedrijven
Per 10.000 194,2 (2023) inwoners 15-65 jaar
194,9 (2023)
174,2 (2023)
LISA
Aantal banen
Per 1.000 inwoners 633,3 (2023) 15-74 jaar
633,3 (2023)
738,4 (2023)
CBS / LISA
Gemiddelde WOZ waarde alle woningen
€ 1.000
447 (2024)
489 (2025)
396 (2025)
CBS
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
6,0 (2022)
2,8 (2024)
7,3 (2024)
BAG/ABF
Demografische druk
%
75,9% (2024)
77,7% (2025)
80,1% (2025)
CBS
Gemeentelijke woonlasten Eenpersoonshuishouden
In Euro's
1.033 (2024)
1074 (2025)
957 (2025)
COELO
Gemeentelijke woonlasten Meerpersoonshuishouden
In Euro's
1.149 (2024)
1195 (2025)
1046 (2025)
COELO
17
Programma Ruimtelijk beheer
18
Inleiding Onze inwoners mogen rekenen op een kwalitatief goede en veilige woon- en leefomgeving. De kwaliteit van de woon- en leefomgeving draagt in belangrijke mate bij aan het woonplezier, de gezondheid en het welzijn van onze inwoners. Een fijne woonomgeving verbindt onze inwoners en draagt bij aan de cohesie in de wijk. Door de inwoners te betrekken bij de inrichting en het beheer van hun woonomgeving, willen wij bereiken dat zij zich verbonden en verantwoordelijk voelen voor hun woonomgeving. Op dit moment zijn diverse actuele thema’s van invloed op de openbare ruimte, zoals klimaatadaptatie, de energietransitie, aanleg glasvezelnetwerken, duurzaamheid en biodiversiteit, en bodemdaling. Een goede, integrale borging van die thema’s in de beheerplannen en projecten draagt bij aan een toekomstbestendige woon- en leefomgeving van onze inwoners. Voor een gedetailleerde planning van regulier onderhoud per beheerelement verwijzen wij naar de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen, verderop in deze begroting.
Specifieke ontwikkelingen Het elektriciteitsnetwerk is vol doordat de vraag naar en het aanbod van energie niet altijd in balans is, vooral als het gaat om duurzaam opgewekte energie. Ook in 2026 is de energietransitie van grote invloed op onze openbare ruimte. Dit heeft voornamelijk te maken met het verzwaren van het elektriciteitsnet van Liander. Doordat er veel gegraven wordt in de openbare ruimte, stemmen we de projectplanningen tussen Liander en onze gemeente af. Naast het verzwaren van de kabels plaatst Liander de komende jaren meer wijkstations. Bij aanvragen voor grootverbruik aansluitingen voor het maatschappelijk vastgoed en de woningbouw moeten de aanvragers rekening houden met mogelijke vertragingen. Dit kan komen door de netcongestie van Tennet en de beperkte aanlegcapaciteit bij Liander.
Afval Het inzamelen en verwerken van PMD-verpakkingsafval (plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drankenkartons) staat in de context van het inzamelen en verwerken van tientallen afvalstromen in Nederland. De omgang met afval neemt inmiddels een belangrijke plaats in binnen de ontwikkeling van een (meer) circulaire economie. Nederland heeft als doel geformuleerd: een volledig circulaire economie in 2050. Dat is een economie waarin zoveel mogelijk duurzame, hernieuwbare grondstoffen worden gebruikt, producten en grondstoffen worden hergebruikt, en nauwelijks afval bestaat. Oftewel: van afval naar grondstof. Wat willen we bereiken Onze gemeente doet het binnen de Cyclusregio ontzettend goed als het gaat om afval scheiden. Het speerpunt voor 2026 is een hoger percentage circulariteit op het (rest)afval van onze gemeente en betere scheidingsresultaten. Wat gaan we ervoor doen In 2026 starten we met een demontagehal waar we onder andere meubilair ontmantelen, zodat we daar herbruikbare stoffen uit onttrekken. Verder maken we in 2026 een evaluatie over het afvalbeleid 2024-2026. Vanuit de evaluatie presenteren we de resultaten van de afgelopen jaren en maken we de verbeteringen per afvalstroom inzichtelijk.
19
Milieubeheer Onze gemeentelijke taken in het milieubeheer zijn ondergebracht bij Omgevingsdienst West-Holland (ODWH). ODWH voert deze taken uit voor twaalf deelnemende gemeenten en de provincie ZuidHolland. Samen met ODWH leveren wij een bijdrage aan het verbeteren en bewaken van de kwaliteit en veiligheid van de leefomgeving in onze gemeente. Vanuit het milieubeheer adviseert de dienst over milieuaspecten bij ruimtelijke planvorming en is de dienst actief op het brede terrein van veiligheid, gezondheid en duurzaamheid. Hierbij gaat het om onderwerpen zoals bodemen luchtverontreiniging, geluidhinder, gevaarlijke stoffen, natuur, omgevingsveiligheid en energiebesparing. Wat willen we bereiken In 2026 voert ODWH de taken, die beschreven zijn in het werkplan, uit namens ons. Hiermee borgen we onze wettelijke milieutaken. De samenwerking is goed en in 2026 willen we met de ODWH verkennen welke mogelijkheden er zijn om de samenwerking te intensiveren en de kennis van de ODWH verder te benutten voor het implementeren van de milieuthema's in het omgevingsplan. Hiermee blijven we voldoen aan de wettelijke taken die bij onze gemeente zijn belegd als bevoegd gezag. Wat gaan we ervoor doen We voeren, met behulp van ODWH, de wettelijke milieutaken uit en verbeteren de goede samenwerking verder . Dit binnen de kaders van de afspraken die gemaakt zijn in de werkplannen.
Daarnaast leveren we een bijdrage aan het opstellen van het Omgevingsplan op voor onze hele gemeente waarin alle regels over de fysieke leefomgeving staan, ook over milieu, gezondheid, cultuurhistorie en evenementen. Openbaar groen en openbaar water We zijn eigenaar van ongeveer 125 km water met bijbehorende elementen, zoals beschoeiing en stuwen. Dit gebied onderhouden we, zodat het water blijft voldoen aan de diverse functies, en wet- en regelgeving. Om dit beheer efficiënt en planmatig goed te organiseren, stelden we in 2025 het beleids- en beheerplan 'Waterpracht' 2025-2029 vast. Wat willen we bereiken Waterbeheer moet er voor zorgen dat het watersysteem en de bijbehorende kunstwerken functioneren. Een watergang zorgt voor de afvoer van water in perioden met veel regen en de aanvoer ervan in droge tijden, maar ook een oeverbeschoeiing die de grond (oever) op zijn plek houdt. Daarnaast leveren we met gerichte beheermaatregelen een bijdrage aan een klimaatadaptieve, waterrobuuste en biodiverse openbare ruimte. Wat gaan we ervoor doen Voor het beheer en onderhoud van de waterpartijen hanteren we de kwaliteit die waterschappen hebben vastgesteld. Zij stellen eisen vast voor de technische kwaliteit van de watergangen en waterstaatkundige kunstwerken.
We voeren de dagelijkse beheerwerkzaamheden uit en daarnaast de werkzaamheden die periodiek voorkomen, zoals baggeren en het maaien van riet. In samenwerking met het hoogheemraadschap vormen we volgend jaar op drie locaties de schottenbeschoeiing om tot natuurvriendelijke oever. In de paragraaf Kapitaalgoederen verderop in deze begroting staan de projecten.
20
Riolering Artikel 2.16 uit de Omgevingswet beschrijft de zorgplichten voor onze gemeente rondom hemelwater, afvalwater en grondwater. Dit betekent dat wij moeten zorgen voor het verwerken van afvloeiend hemelwater op openbaar terrein. De zorgtaak voor afvalwater houdt in dat we stedelijk afvalwater binnen de bebouwde kom inzamelen en afvoeren naar een rioolwaterzuivering. Onze taak voor grondwater is het treffen van maatregelen in openbaar gebied. Zo voorkomen of beperken we de nadelige gevolgen van de grondwaterstand. Wat willen we bereiken We voldoen aan de wettelijke taken zoals omschreven in Artikel 2.16 uit de Omgevingswet. Deze wet beschrijft onze zorgplichten voor hemelwater, afvalwater en grondwater. Kort gezegd: • De gemeentelijke taak voor het beheer van afvloeiend hemelwater betreft: het verwerken van afvloeiend hemelwater van openbaar terrein en het afvloeiend hemelwater van particulier terrein, maar alleen als het niet anders kan. • De gemeentelijke taak voor afvalwater betreft: de zorgtaak om stedelijk afvalwater van binnen de bebouwde kom in te zamelen. • De gemeentelijke taak voor grondwater betreft: het treffen van maatregelen in openbaar gebied om nadelige gevolgen van de grondwaterstand zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. Wat gaan we ervoor doen We zetten de verbeteringen en optimalisaties uit de afgelopen periode door.
In 2025 stellen we het Gemeentelijk Rioleringsplan 2026-2030 vast (raad november 2025). In de komende jaren zorgen we op een doelgerichte manier voor het beheer en onderhoud van het riool. Zo onderbouwen we de rioolheffing goed.
Verkeer en wegen Wegen en civieltechnische kunstwerken, zoals bruggen en tunnels, vormen in de meeste gevallen de verbinding tussen onze wegen en watersystemen. Een betrouwbare werking is daarom van groot belang voor de bereikbaarheid, beschikbaarheid en de beleving van onze openbare ruimte en de toegankelijkheid van onze dorpskernen. In 2025 stellen we het beleids- en beheerplan wegen (raad november 2025) en het beleids- en beheerplan civiele kunstwerken 2025-2029 (raad september 2025) vast. De nieuwe beleids- en beheerplannen geven een strategisch en toekomstbestendig kader voor het onderhoud, de instandhouding en vervanging van civiele kunstwerken en wegen. Wat willen we bereiken Onze infrastructuur voldoet aan de juiste kwaliteit en beheren we tegen realistische kosten. In deze plannen zetten we de visies, ambitie en beleidsuitgangspunten uiteen. Samen vormen zij de basis voor bereikbaarheid van onze gemeente. Wat gaan we ervoor doen In 2026 vervangen we dertien civiele kunstwerken en 30 km aan wegen. Een deel combineren we met dijkwerkzaamheden van het hoogheemraadschap. In de paragraaf Kapitaalgoederen verderop in deze begroting zijn de projecten opgenomen.
21
Specifieke ontwikkelingen na kadernota In de kadernota 2026-2029 zijn de middelen voor het groen- en wegenbeheer voor de komende jaren toegekend. De beleids- en beheerplannen stellen zijn in het najaar van 2025 opgesteld en ter besluitvorming voorgelegd. Hiermee borgen we het beheer en de vervanging van wegen en groen. Daarnaast kennen we in de kadernota extra middelen toe voor de realisatie van de zoutsilo's op de gemeentewerf. Met de realisatie van de silo's voldoen we aan de milieueisen en werken we efficiënter.
Verbonden partijen Wij werken samen met andere overheden in een aantal gemeenschappelijke regelingen. • OWDH • Cyclus Voor een toelichting, zie paragraaf Verbonden partijen.
22
Financieel overzicht Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten Afval
3.518
3.614
3.613
3.606
3.611
Milieubeheer
1.391
1.243
1.243
1.243
1.243
Openbaar groen en openbaar water
2.785
2.967
2.956
2.956
2.956
Riolering
2.549
2.554
2.651
2.719
2.851
Verkeer en wegen
5.803
5.582
5.774
5.819
5.842
Totaal Lasten
16.046
15.960
16.236
16.343
16.504
Baten Afval
-4.449
-4.631
-4.631
-4.631
-4.631
Openbaar groen en openbaar water
-411
-415
-415
-415
-415
Riolering
-3.630
-3.721
-3.721
-3.721
-3.721
Verkeer en wegen
-1.079
-1.091
-1.091
-1.091
-1.091
Totaal Baten
-9.568
-9.858
-9.858
-9.858
-9.858
Totaal saldo van lasten en baten
6.478
6.102
6.378
6.485
6.645
Onttrekkingen Afval
0
0
0
0
0
Reserves
-1.798
-363
-338
-338
-338
Totaal Onttrekkingen
-1.798
-363
-338
-338
-338
Reserves
1.182
351
233
221
221
Saldo mutaties reserve
-616
-13
-106
-117
-117
Geraamd resultaat
5.862
6.089
6.272
6.368
6.528
Stortingen
Financiële toelichting Lasten Milieubeheer € 148.000 lagere lasten Lagere lasten vanwege verlaging bijdrage aan de Omgevingsdienst en doordat het budget te hoog was geraamd. Openbaar groen en openbaar water € 182.000 hogere lasten Hogere lasten op onderhoud openbaar groen wat is toegelicht in het vernieuwde groen beheerplan. Verkeer en wegen € 221.000 lagere lasten In 2025 is er eenmalige storting vanuit de reserve GVVP naar voorziening wegen, dit is in 2026 niet van toepassing. Zie kadernota 2026.
23
Reserves Onttrekkingen € 1.435.000 lagere onttrekkingen • • • •
€ 679.000 lagere onttrekking vanwege opheffen reserve Rotonde Ter Aar, naar reserve kapitaalslasten., zie stortingen € 460.000 lagere onttrekking Gemeente Vervoersplan (GVVP) € 125.000 lagere onttrekking Inricht. openbare ruimte centra € 170.000 lagere onttrekking wegens het niet doen van budgetoverheveling, dit was in 2025 wel het geval.
Stortingen € 831.000 lagere stortingen • •
€ 679.000 lagere storting vanwege opheffen reserve Rotonde Ter Aar, naar reserve kapitaalslasten, zie onttrekkingen € 152.000 lagere storting herwaardering maatschappelijk nut
Beleidsindicatoren
Naam indicator
Eenheid
Nieuwkoop B2025
Nieuwkoop B2026
Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners
Bron
Hernieuwbare elektriciteit
%
22,4% (2022)
22,4% (2022)
49,3% (2022)
Waar staat je gemeente
Huishoudelijk restafval
kg/inw
93 (2022)
94 (2023)
118 (2023)
Waar staat je gemeente
24
Programma Sociaal domein
25
Inleiding We hebben stabiliteit in de hulpverlening nodig om kwetsbare inwoners te kunnen ondersteunen. Om ze te motiveren om mee te doen en ze te stimuleren om eigen regie en verantwoordelijkheid te nemen. Tegelijk is het sociaal domein altijd in beweging, met veranderende wetgeving. Hierdoor is een stabiele dienstverlening aan onze meest kwetsbare inwoners moeilijk. We zetten in op een langdurige samenwerking met onze partners, zodat we samen inwoners beter ondersteunen en continuïteit waarborgen. In het sociaal domein is ook preventie van groot belang. Met preventie investeren we in de gezondheid en het welzijn van onze inwoners en besparen we op zwaardere zorg. We willen ervoor zorgen dat mensen niet buiten de boot vallen. Wanneer dat toch gebeurt, willen we dat vroeg signaleren en snel ondersteuning beschikbaar stellen, zodat we erger kunnen voorkomen. We zoeken naar lichte en laagdrempelige oplossingen. Zo ondersteunen we samen met onze partners allerlei mensen in verschillende levensfases: van jongeren met een licht verstandelijke beperking of mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt tot ouderen met dementie. En van ouders met zorgen over een verslaafde puber tot mantelzorgers die overbelast dreigen te raken. Gezond leven is onmisbaar voor het welzijn in onze dorpen.
Mensen die zich gezond en fit voelen, dragen actief bij aan de samenleving en ondersteunen de economie. Door de sterke verbondenheid binnen de dorpen voelen minder mensen zich eenzaam en staan minder mensen buiten de samenleving. In een maatschappij die steeds individualistischer wordt, willen wij de gezondheid en sociale verbinding verder versterken. We focussen daarom op een gezond leven, kansengelijkheid en bestaanszekerheid. Zo investeren we in een vitale en inclusieve samenleving, en kan iedereen meedoen, eventueel met ondersteuning. Hieronder lichten we per taakveld of geclusterde taakvelden een aantal in het oog springende thema’s voor 2026 toe. Inburgering en sociale basis Inburgering en Spreidingswet Wat willen we bereiken In samenwerking met gemeente Kaag en Braassem willen we duurzame en humanitaire asielopvang bieden aan vluchtelingen, door het uitvoeren van onze wettelijke taken volgens de Spreidingswet. We willen dit doen op een wijze die past bij de sociale geografie van de beide gemeenten, die bestaan uit meerdere kleine plattelandsgemeenschappen. Ook willen we dat dit aansluit bij de geringe capaciteit bij beide gemeenten om een asielzoekerscentrum (AZC) op te zetten en te beheren. Raadsbesluiten hierover zijn in beide gemeenten aangenomen in april 2024.
Daarnaast willen we statushouders zo goed mogelijk begeleiden naar een bestaan in Nederland en bieden we nog steeds onderdak en begeleiding aan Oekraïners die naar Nederland zijn gevlucht. Wat gaan we ervoor doen Wat we ervoor gaan doen, hangt nauw samen met de besluiten die door de Tweede Kamer genomen worden. Op dit moment is onduidelijk hoe de situatie er in 2026 uit zal zien. Of de Spreidingswet er nog is, hoe de huisvesting van statushouders wordt geregeld en hoe de situatie in Oekraïne zich ontwikkelt. Voor het hele beleidsterrein geldt dat we op een zorgvuldige en menselijke manier voldoen aan onze wettelijke verplichtingen. Voor de Spreidingswet wordt nu verwacht dat een definitief besluit over een geschikte locatie pas volgend jaar wordt genomen. Het jaar 2026 staat dan in het teken van het plannen van de realisatie van een AZC, in nauwe samenwerking met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers. Hierbij is veel aandacht voor inbedding in de fysieke en sociale omgeving. Van groot belang is ook een nauwe betrokkenheid van colleges en raden, en goede participatie van omwonenden/belanghebbenden. Ook zijn tijdige en transparante informatie aan inwoners via de lokale media en websites van de gemeente belangrijk. Er is een raadsklankbordgroep.
Na een locatiebesluit wordt snel het initiatief genomen om een klankbordgroep in te stellen, bestaande uit omwonenden en belanghebbenden. Een gezamenlijke projectleider, die de gemeenten aanstelden, regisseert deze processen.
26
Start nieuw subsidiebeleid Wat willen we bereiken Met de doelen in de Lokale Preventie Agenda als basis, hebben we het subsidiebeleid opnieuw ingericht. In 2026 starten we met de nieuwe werkwijze. Organisaties ontvangen een basissubsidie en kunnen voor andere initiatieven een preventiesubsidie aanvragen. We willen hiermee meer betrokkenheid van verenigingen en clubs die de doelen van de gemeente stimuleren. Wat gaan we ervoor doen We nodigen verenigingen uit om hun activiteitenaanbod waar mogelijk open te stellen voor bijzondere doelgroepen. Ook vragen wij ze om een bijdrage te leveren aan gemeentelijke doelen die beschreven staan in de Lokale Preventie Agenda. In 2025 hadden we op verschillende momenten contact met de verenigingen en clubs in onze gemeente om ze voor te lichten over de nieuwe regeling. Daarmee gaan we door in 2026. Team de Verbinding en de back-office staan klaar om vragen te beantwoorden en mee te denken. De nieuwe regeling voeren we gefaseerd in, zodat de financiële consequenties voor de clubs beperkt zijn.
Jeugd Uitvoering Jeugdhulp en realiseren Taskforce doelen Wat willen we bereiken Ook in 2026 bieden we noodzakelijke jeugdhulp. Lokaal doen we dit door het Jeugd- en gezinsteam Nieuwkoop. Daarnaast zetten we regionaal gecontracteerde zorg in. Voor 2026 en 2027 houden we rekening met een stijging van de kosten. Dit komt door dat de kosten van jeugdhulp per cliënt toenemen door complexere zorg en hogere loonkosten. Daarnaast worden de effecten van de Taskforce maatregelen naar verwachting pas vanaf 2027 zichtbaar in de begroting. Wat gaan we ervoor doen In 2026 werken we verder aan de maatregelen die door de Taskforce zijn vastgesteld. De nadruk ligt daarbij op het versterken van de lokale Jeugdteams. Daarnaast zijn er maatregelen die zich richten op een slimmere en efficiëntere manier van samenwerken in de regio.
Onderwijs Bouw IKC's en nieuwe Wet planmatige en doelmatige aanpak onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken Onze ambities richten zich op drie doelen. Ten eerste zetten we de ontwikkeling van Integrale Kindcentra (IKC’s) voort. We werken aan een duurzame en toekomstbestendige gebouwenvoorraad voor het onderwijs. Deze past bij de behoeften van kinderen, ouders en onderwijs- en opvangpartners. In 2026 bouwen we verder aan de realisatie van IKC De Sluis in Woerdense Verlaat en IKC Het Veen in Nieuwveen. De verhuizing is achtereenvolgend gepland in de herfstvakantie van 2026 en zomervakantie van 2028. Daarnaast willen we borgen dat de beheer- en exploitatieafspraken met onze IKC-partners actueel blijven. Ook moeten ze goed aansluiten bij de praktijk, de geldende wet- en regelgeving en de gezamenlijke doelen van onderwijs en kinderopvang. Tot slot bereiden we ons voor op de nieuwe Wet planmatige en doelmatige aanpak onderwijshuisvesting, die per 1 januari 2026 in werking treedt. Deze wet stimuleert een betere samenwerking tussen gemeenten en schoolbesturen. Wat gaan we ervoor doen In 2026 evalueren we de beheer- en exploitatieafspraken van de bestaande IKC’s. De uitkomsten bespreken we met de LEA-partners (Lokale Educatieve Agenda). Daarnaast ontwikkelen we onze planmatige aanpak van nieuwe investeringen door.
Tegelijkertijd verkennen we de mogelijkheden voor een integraler accommodatiebeleid. Tot slot actualiseren we de ‘Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs’ om deze in lijn te brengen met de nieuwe wettelijke mogelijkheden.
27
Sport en cultuur Beheervormen zwembad Wat willen we bereiken We willen in 2026 doorgaan met het professionaliseren van zwembad De Wel. Deze ontwikkeling is de afgelopen jaren ingezet. Ook willen we onze zwembadorganisatie minder kwetsbaar maken en onderzoeken we de mogelijkheden om onze krachten te bundelen met buurgemeenten. Wat gaan we ervoor doen In 2026 is het onderzoek naar de potentiële beheersvormen van Zwembad De Wel afgerond. De voorkeursvariant die nu wordt uitgewerkt is een intensieve samenwerking met de gemeente Kaag en Braassem in de vorm van een gezamenlijk sportbedrijf. Vanuit onze gemeente betrekken we beheer én exploitatie van zwembad De Wel hierbij. Ook liggen er kansen voor het verder professionaliseren van het beheer van een aantal sportaccommodaties. Wanneer we de voorkeursvariant niet kunnen realiseren, dan zijn inspanningen nodig voor een andere verbeterde beheervorm van het zwembad.
Toegang en vroegsignalering Samenwerking sociaal domein met Kaag en Braasem Wat willen we bereiken Om onze inwoners ook in de toekomst de juiste ondersteuning te kunnen bieden, willen we binnen het sociaal domein intensiever samenwerken met buurgemeente Kaag en Braassem. Beide gemeenten staan voor vergelijkbare opgaven: een toenemende vraag naar zorg, krappe arbeidsmarkt, budgetten die onder druk staan én de noodzaak om kwaliteit en betaalbaarheid in balans te houden. Door kennis en capaciteit te bundelen, vergroten we onze slagkracht en kunnen we beter inspelen op de behoeften van inwoners. We werken in de (sub)regio veel met dezelfde partners wat samenwerking logisch maakt. Wat gaan we ervoor doen We streven naar een gezamenlijke aanpak op onderwerpen, zoals jeugdzorg, Wmo en participatie. Daarbij richten we ons op het versterken van de uitvoering, het delen van expertise en het verbeteren van de toegang tot ondersteuning. De komende periode verkennen we waar samenwerking het meeste effect heeft. Verder maken we afspraken over de gezamenlijke uitvoering van leerlingenvervoer, het delen van ambtelijke capaciteit in de regio, onderzoek naar een gezamenlijk sportbedrijf, onderzoek naar dienstverlening gericht op werk en werkzaamheden rondom de Spreidingswet. Ook ontwikkelen we een toekomstbestendig model dat recht doet aan de lokale verschillen én onze gedeelde ambities.
Volksgezondheid Verder uitvoeren van de Lokale Preventie Agenda Wat willen we bereiken In 2024 stelde de gemeenteraad de Lokale Preventie Agenda en het plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord vast. Met deze overkoepelende agenda willen we onze rol op het gebied van welzijn, gezondheid en preventie versterken. De agenda besteedt aandacht aan een gezonder leven, met thema’s als alcohol, opvoeding, eenzaamheid, bewegen en budgettering. Het richt zich op laagdrempelige oplossingen en het verstevigen van de vitaliteit en zelfredzaamheid in onze gemeente. Wat doen we ervoor In 2026 gaan we verder met het uitvoeren van de vele actiepunten die in de agenda zijn opgenomen. Een paar voorbeelden zijn de valpreventietrainingen, de doorontwikkeling van welzijn op recept, het opzetten van een papierwinkel, het faciliteren van ontmoeting en maatregelen op het gebied van alcohol en roken. We nodigden maatschappelijke organisaties, verenigingen, stichtingen en inwoners uit om een bijdrage te leveren aan de uitvoering van de agenda.
28
WMO Verlenging contract Tom in de Buurt Wat willen we bereiken In 2026 leggen we de verdere basis voor de verlenging van ons contract met Tom in de Buurt. Het belangrijkste uitgangspunt voor de verlenging is de continuïteit van zorg voor onze inwoners. Inwoners weten waar zij terecht kunnen voor ondersteuning en hebben vaak één vast aanspreekpunt. Dit geeft rust en stabiliteit. We zijn over het algemeen tevreden over de geboden ondersteuning en over de goede samenwerking met andere partijen en met ons. Er zijn ook een aantal verbeterpunten benoemd. Een verlenging is een goed moment om die mee te nemen in de afspraken over een nieuw contract. Wat gaan we ervoor doen In een aantal verschillende werkgroepen gaan de gemeenten Nieuwkoop, Kaag en Braassem en Alphen aan den Rijn, en vertegenwoordigers van Tom in de Buurt de afgesproken verbeterpunten verder uitwerken. We kijken gezamenlijk naar de interpretatie van de reikwijdte van de Wmo. Werken we met dezelfde doelen en uitgangspunten, en hebben we dezelfde visie? We onderzoeken of we de samenwerking moeten intensiveren, specificeren en/of anders moeten benaderen. Ook kijken we naar de monitoring en evaluatie van de inhoud. Daarnaast onderzoeken we samen met de buurgemeenten, Tom in de Buurt en zorgaanbieders of we ontwikkelingen kunnen vormgeven binnen de huishoudelijke hulp, waarmee we de wachtlijsten verkorten.
Participatie Nieuwe Participatiewet in Balans Wat willen we bereiken De Tweede Kamer stemde in april 2025 in met het wetsvoorstel Participatiewet in Balans. In het wetsvoorstel staan ruim twintig maatregelen om de P-wet op korte termijn te vereenvoudigen en verbeteren. Het kabinet wil toe naar een begrijpelijke wet die werkt voor mensen, vanuit vertrouwen en met oog voor de menselijke maat. Doel is dat mensen vanuit de Participatiewet sneller aan het werk kunnen of op een andere manier kunnen bijdragen aan de maatschappij. De maatregelen zijn onder andere gericht op het aantrekkelijker maken van werk naast een uitkering. Wat gaan we ervoor doen Gemeenten krijgen de ruimte om de nieuwe wet stapsgewijs in te voeren. Dat doen we in nauwe samenwerking met de gemeente Alphen aan den Rijn, waar de uitvoering van de Participatiewet is ondergebracht. De inzet is dat de eerste maatregelen per 1 januari 2026 van start gaan. Dit is mede afhankelijk van de behandeling van de wet door de Eerste Kamer.
Specifieke ontwikkelingen na kadernota Jeugdhulp Op basis van de kostenprognose voor gespecialiseerde jeugdzorg voor 2025 verwachten we een sterkere stijging van kosten dan we voorzagen tijdens het opstellen van de Kadernota 2026 . De reden hiervan is dat de kosten van jeugdhulp oplopen. Ook zijn er in 2026 wel kosten als gevolg van de maatregelen van de Taskforce, maar zijn de opbrengsten nog niet zichtbaar. De oplopende kosten worden veroorzaakt door de inzet van meer complexe jeugdhulp en gestegen lonen. Complexe jeugdhulp wordt vaak ingezet door wettelijke verwijzers buiten het jeugd- en gezinsteam en zijn nauwelijks beïnvloedbaar. De afgelopen jaren lagen deze kosten voor onze gemeente aanzienlijk lager. Hoewel wij op basis van de huidige ontwikkelingen verwachten dat de kosten in de tweede helft weer dalen, is dat niet met zekerheid te zeggen. Tegenover deze extra kosten staan extra inkomsten die de gemeenten via de meicirculaire van het Rijk ontvangen. De bijraming voor 2026 en 2027 bedraagt € 300.000 en voor 2028 en 2029 € 150.000.
29
Maatschappelijke Zorg Door het uitblijven van het landelijk besluit om het objectieve verdeelmodel in te voeren, verwachten we dat zowel de baten als de lasten niet stijgen, zoals eerder berekend. Daarom stellen we de bedragen bij op basis van de baten en lasten in 2025, plus verwachte indexatie. Opvang Oekraïne Deze regeling is verlengd. De baten en de lasten voerden we op in 2026. Muziekonderwijs Amendement bij de kadernota over muziekonderwijs verwerkten we in de begroting 2026.
Verbonden partijen Wij werken samen met andere overheden in een aantal gemeenschappelijke regelingen. Voor een overzicht en toelichting, zie paragraaf Verbonden partijen.
Financieel overzicht Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten Inburgering en sociale basis
7.317
5.870
3.525
3.418
3.378
Jeugd
8.042
8.778
8.628
8.479
8.479
Onderwijs
4.646
4.448
4.629
4.595
4.811
Participatie
7.328
7.516
7.521
7.526
7.528
Sport en cultuur
6.296
6.268
6.089
6.028
6.039
Toegang en vroegsignalering
135
231
315
402
402
Volksgezondheid
2.633
2.514
2.471
2.471
2.471
WMO
6.709
7.013
7.002
7.002
7.002
Totaal Lasten
43.106
42.637
40.180
39.920
40.109
-4.055
-2.863
-421
-421
-421
Baten Inburgering en sociale basis Onderwijs
-682
-686
-734
-734
-734
Participatie
-4.452
-4.452
-4.452
-4.452
-4.452
Sport en cultuur
-1.268
-1.273
-1.263
-1.263
-1.263
Volksgezondheid
-190
-190
-143
-143
-143
WMO
-410
-321
-417
-417
-417
Totaal Baten
-11.057
-9.785
-7.430
-7.430
-7.430
Totaal saldo van lasten en baten
32.049
32.851
32.749
32.490
32.679
-2.064
-5.704
-731
-593
-486
Reserves
5.625
5.222
44
44
0
Saldo mutaties reserve
3.561
-482
-687
-549
-486
Geraamd resultaat
35.610
32.370
32.062
31.941
32.192
Onttrekkingen Reserves Stortingen
30
Financiële toelichting Lasten Inburgering en sociale basis € 1.447.000 lagere lasten De regeling voor Oekraïners wordt, in tegenstelling tot eerdere berichten, toch voortgezet in 2026, maar de vergoeding per nacht per bed wordt minder. In 2025 was dit bedrag ook al verlaagd. Dit wordt verwerkt in de decemberwijziging. Het budget van de Verbinding is lager. Dit is een technische wijziging. We hevelen jaarlijks geld over van het inburgeringsbudget naar een regulier exploitatiebudget. De middelen zijn bedoeld voor leerbaarheidstoetsen en vervoerskosten van inburgeraars Er zijn minder lasten opgenomen voor de Scheve Huisjes. De bouw hiervan was gepland in 2025 en hoewel de voorbereidingen inmiddels in volle gang zijn, verwachten we de echte uitgaven voor de Scheve Huisjes in 2026. Dit geld wordt overgeheveld. Jeugd € 736.000 hogere lasten Na vaststelling van de kadernota werd duidelijk dat de kosten van de Jeugdhulp zullen stijgen in 2026 met € 300.000. Daarmee komt de totale stijging op €736.000 meer begroot in 2026 dan in 2025. Dit bestaat uit de € 150.000 verhoging uit de kadernota 2026, € 300.000 verhoging in de begroting 2026 en € 286.000 uit verhoging voorgaande jaren. Onderwijs € 198.000 lagere lasten We hebben minder lasten op Onderwijs. In 2025 hadden we extra kosten vanwege de tijdelijke huisvesting voor IKC de Poel.
In de zomer van 2025 is IKC de Poel geopend en tijdelijk huisvesting is in 2026 niet meer nodig. Dit resulteert in lagere lasten op onderwijshuisvesting. Participatie € 188.000 hogere lasten Voor Participatie is er een taakmutatie uit de meicirculaire ontvangen van €28.000. Voor het jaar 2025 wordt dit verwerkt in de decemberwijziging. Er is daarnaast € 69.000 aan extra uren toegerekend. Dit is een technische verwerking van de personeelsbegroting en verklaart voor een groot deel de hogere lasten. Toegang en vroegsignalering € 96.000 hogere lasten In de decemberwijziging zijn €93.000 extra lasten begroot vanwege indexatie Wmo in verband met vergrijzing. Vanuit het Rijk is dit extra geld binnengekomen via de algemene middelen. Volksgezondheid € 119.000 lagere lasten Door de bezuinigen bij Hecht zijn de lasten voor Volksgezondheid €58.000 lager. Er is daarnaast €54.000 minder aan uren toegerekend. Dit is een technische verwerking van de personeelsbegroting. WMO € 304.000 hogere lasten Er is €237.000 aan extra uren voor overige maatwerkarrangementen toegerekend. Dit is een technische verwerking van de personeelsbegroting en verklaart voor een groot deel de hogere lasten. De overige extra lasten bestaan onder andere uit een al eerder ingeboekte stijging van de uitgaven voor de opdracht Ondersteuning.