Begroting 2025-2028
Tekst van het document
Begroting 2025-2028 Gemeente Nieuwkoop
1
Inhoudsopgave Begroting 2025-2028 .................................................................................................. 1 Inhoudsopgave .......................................................................................................... 2 Algemeen .................................................................................................................. 3 Inleiding .................................................................................................................... 3 Leeswijzer ................................................................................................................. 5 Financiële ontwikkelingen ............................................................................................ 6 Programma Ruimtelijke ontwikkeling ............................................................................ 9 Programma Ruimtelijk beheer .................................................................................... 17 Programma Sociaal domein........................................................................................ 23 Programma Bestuur en dienstverlening ....................................................................... 34 Overzicht overhead ...................................................................................................
37 Overzicht Algemene dekkingsmiddelen ........................................................................ 38 Paragrafen ............................................................................................................... 41 Paragraaf Lokale heffingen ........................................................................................ 41 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................... 51 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................... 57 Paragraaf Financiering ............................................................................................... 80 Paragraaf Bedrijfsvoering .......................................................................................... 88 Paragraaf Verbonden partijen ..................................................................................... 92 Paragraaf Grondbeleid ............................................................................................. 102 Paragraaf Duurzaamheid ......................................................................................... 108 Financiële begroting ................................................................................................
110 Gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd ............................................................. 110 Totaaloverzicht baten en lasten per programma ......................................................... 111 Overzicht structurele mutaties reserves ..................................................................... 112 Overzicht incidentele baten en lasten ........................................................................ 113 Totaaloverzicht investeringsplan ............................................................................... 116 Stand en verloop van reserves ................................................................................. 120 Stand en verloop van voorzieningen ......................................................................... 124 Prognosebalans ...................................................................................................... 126 Arbeid gerelateerde kosten ...................................................................................... 127 Bijlagen ................................................................................................................. 128 Uitvoeringsinformatie ..............................................................................................
128 Beleidsstukken ....................................................................................................... 137 Overzicht portefeuillehouders per productgroep .......................................................... 139
2
Algemeen Inleiding De programmabegroting 2025 is de tweede begroting die is samengesteld op basis van de nieuwe vereenvoudigde P&C- cyclus. Vorig jaar heeft de gemeenteraad met de uitgangspunten voor de vereenvoudiging van de P&C-cyclus, de nieuwe financiële verordening en de kadernota 2024 de basis gelegd voor een andere, efficiëntere manier van werken. Dat is niet een slag die in één keer te maken is. Bij de begroting voor 2024 hebben we een eerste stap gezet en de begroting 2025 maakt de resultaten verder zichtbaar. Dat betekent niet dat we er zijn. Ook de komende cycli verbeteren we de documenten nog verder. Zoals in de nieuwe cyclus bedoeld is, is de begroting vooral de uitwerking van de keuzes die we in en bij de kadernota maakten. Dit jaar hebben we bij de kadernota nadrukkelijk stil gestaan bij het blijvend in evenwicht brengen van de financiële positie van onze gemeente. Vanaf 2026 ontvangen alle gemeenten namelijk veel minder geld vanuit het Rijk. We hebben lastige keuzes in beeld gebracht en de raad heeft besloten tot een evenwichtige set maatregelen waarmee Nieuwkoop financieel gezond de toekomst in kan. Het financiële ravijn waar alle gemeenten mee te maken hebben overbruggen wij door de genomen maatregelen. Naast de uitwerking van de kadernota bevat de begroting enkele nieuwe ontwikkelingen die bekend werden na het vaststellen van de kadernota.
Dit zijn allemaal autonome ontwikkelingen waarop we geen invloed hebben, waar wel budget voor nodig is. Met name hierdoor wijkt het begrotingsresultaat af van de prognose bij de kadernota. Verderop in de begroting lichten we deze toe. Met deze ontwikkelingen blijft de begroting 2025 structureel sluitend. Het meerjarenperspectief laat voor 2028 een beperkt nadeel zien. Dit is geen aanleiding om nu aanvullende, mogelijk pijnlijke, maatregelen te nemen. We hebben er vertrouwen in dat we de positieve lijn de komende jaren kunnen voortzetten. De begroting 2025 ziet er op onderdelen anders uit dan de begroting 2024. De indeling van de begroting 2025 is aangepast in lijn met de afspraken over de nieuwe P&C-cyclus. De nieuwe programma-indeling is bij de kadernota 2025 vastgesteld en ook in de begroting verwerkt. Een andere reden dat de begroting er iets anders uitziet, is dat we dit jaar nieuwe software hebben om de P&C-cyclus en financiële functie te ondersteunen. Dit heeft de organisatie veel tijd en energie gekost, maar het geeft wel mogelijkheden om verder door te ontwikkelen.
3
Bedragen x €1.000 Programma
Begroting 2025 Lasten
Baten
Onttrekkingen
Stortingen
Saldo
Onvoorzien Lasten
28
0
0
0
28
Lasten
32.992
0
0
0
32.992
Baten
0
-28.259
0
0
-28.259
Onttrekkingen
0
0
-1.181
0
-1.181
Stortingen
0
0
0
75
75
32.992
-28.259
-1.181
75
3.626
Lasten
14.753
0
0
0
14.753
Baten
0
-9.571
0
0
-9.571
Onttrekkingen
0
0
-120
0
-120
Stortingen
0
0
0
502
502
14.753
-9.571
-120
502
5.565
Ruimtelijke ontwikkeling
Totaal Ruimtelijke ontwikkeling Ruimtelijk beheer
Totaal Ruimtelijk beheer Sociaal domein Lasten
41.941
0
0
0
41.941
Baten
0
-11.337
0
0
-11.337
Onttrekkingen
0
0
-420
0
-420
Stortingen Totaal Sociaal domein
0
0
0
3.882
3.882
41.941
-11.337
-420
3.882
34.066
Bestuur en dienstverlening Lasten
7.901
0
0
0
7.901
Baten
0
-494
0
0
-494
Onttrekkingen
0
0
-346
0
-346
7.901
-494
-346
0
7.061
Totaal Bestuur en dienstverlening Overhead Lasten
12.210
0
0
0
12.210
Baten
0
-223
0
0
-223
Onttrekkingen
0
0
-363
0
-363
12.210
-223
-363
0
11.624
Lasten
2.571
0
0
0
2.571
Baten
0
-64.949
0
0
-64.949
Onttrekkingen
0
0
-1.397
0
-1.397
2.571
-64.949
-1.397
0
-63.775
112.396
-114.834
-3.827
4.459
-1.806
Totaal Overhead Algemene dekkingsmiddelen
Totaal Algemene dekkingsmiddelen Begrotingssaldo
4
Leeswijzer De opbouw van de begroting op hoofdlijnen volgt de indeling op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Deze is verplicht voor alle gemeenten. Binnen deze hoofdstructuur is iedere gemeente tot op zekere hoogte vrij om de indeling aan de lokale omstandigheden aan te passen. De nieuwe P&C cyclus is een groeiproces waarvan de uitwerking meer aandacht vraagt. Helaas is het niet gelukt bij de begroting om de lasten met een “-“ teken te presenteren en de baten als positief te laten zien. Hierbij blijven de lasten een positief bedrag en de baten een negatief bedrag. Financiële ontwikkelingen en positie In dit document gaan we in twee hoofdstukken op de financieel-economische ontwikkeling in onze omgeving en de financiële positie van de gemeente zelf in. Onderwerpen die bij de financieel-economische ontwikkelingen aan de orde komen, zijn ontwikkelingen in het rijksbeleid en de algemene economische ontwikkeling. Bij de financiële positie van onze gemeente gaat het over de ontwikkelingen ten opzichte van de kadernota en een doorkijk naar de situatie op middellange termijn. Beleidsbegroting Daarna komen de verschillende programma’s (programmaplan) en paragrafen aan de orde. Onze begroting kent vier programma’s: Ruimtelijke ontwikkeling, Ruimtelijk beheer, Sociaal domein en Bestuur en dienstverlening.
In de programma’s beschrijven we de onderwerpen die in Nieuwkoop in 2025 aandacht vragen. Dit is de uitwerking van de ontwikkelingen die in de Kadernota zijn benoemd of die in het collegeprogramma staan. Ieder onderwerp behandelen we door het beantwoorden van de vier W’s: 1. Wat we willen bereiken (bestuurlijk doel) 2. Wat wij ervoor doen 3. Wat het kost (alleen bij ontwikkelingen na de kadernota) 4. Wat het oplevert Verder benoemen we de actuele beleidsdocumenten en de ramingen van het programma, onderverdeeld naar thema's. Naast de programma’s hoort bij het programmaplan nog een aantal onderwerpen: de kosten van overhead, het overzicht algemene dekkingsmiddelen, de raming voor vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorzien. Het programmaplan inclusief deze onderdelen omvat alle baten en lasten van de begroting voor 2024. De raming voor vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorzien staan in hoofdstuk 2 in het overzicht algemene dekkingsmiddelen. De paragrafen zijn voor het grootste deel verplicht en voor alle gemeenten gelijk. Deze geven een dwarsdoorsnede van de begroting op bepaalde thema’s. De bedragen die we in de paragrafen noemen, zijn ook onderdeel van één of meer delen van het programmaplan. Naast de wettelijk verplichte paragrafen kennen wij een paragraaf duurzaamheid.
Financiële begroting In het laatste deel van de begroting staan enkele overzichten en toelichtingen. Deze zijn over het algemeen financieel-technisch van aard en verplicht op basis van het BBV.
5
Financiële ontwikkelingen Financieel economische ontwikkelingen •
Inflatie De inflatie heeft verschillende oorzaken. De schommelingen in de energieprijzen kunnen een grote invloed hebben op de inflatie, maar ook de stijgende voedsel prijzen, stijgende lonen en de hogere rente hebben invloed op de inflatie. Mede hierdoor komt de inflatie in 2025 naar verwachting uit op 3,6 % (bron CBS augustus 2024) Voor de gemeenschappelijke regelingen is rekening gehouden met de afspraken gemaakt in de kaderstelling gemeenschappelijke regelingen, kenbaar gemaakt door de bestuurlijke werkgroep financiële kaderstelling gemeenschappelijke regelingen Hollands Midden. Hierin is afgesproken dat er gerekend wordt met een gemiddelde indexering van 9,25 %. Voor de overige budgetten is rekening gehouden met een inflatiepercentage van 2,2 % . Dit is iets lager dan de meest recente prognoses van het CBP maar gelet op de afzonderlijk beoordeelde budgetten achten wij dit realistisch.
•
Loonkosten In de kadernota is uitgegaan van een stijging van de loonkosten met 4,4 % (bron Kerngegevenstabel raming februari 2024 (CEP 2024)
•
Renteontwikkeling De rente is na een periode van stijging nu weer iets aan het dalen. De ECB heeft op 12 september 2024 opnieuw de rente verlaagd van 3,75 % naar 3,5 %. Bij de begroting hebben we rekening gehouden met een rente van 3%. Dit is lager dan de huidige marktrente. Voor het risico dat we daadwerkelijk moeten lenen tegen een hoger percentage hebben we in de risicoparagraaf een bedrag opgenomen.
•
Algemene uitkering Vanaf 2025 wordt er met een nieuw financieringsmethodiek gerekend, met als doel een stabielere financiering en daarmee meer autonomie voor de medeoverheden te bereiken. Dit heeft echter veel invloed op de hoogte van de algemene uitkering. Met als gevolg dat voor veel gemeenten vanaf 2026 flinke tekorten gaan ontstaan, het zo gehete ravijnjaar. Zo ook voor gemeente Nieuwkoop. Om structureel tot een sluitende begroting te komen is bij de kadernota 2025 ombuigingen vastgesteld. Deze zijn in deze begroting verwerkt.
6
Financiële positie
Dit onderdeel laat zien hoe de begroting 2025 - 2028 financieel is opgebouwd. Vertrekpunt is de door uw raad vastgestelde Kadernota 2025. De belangrijkste verschillen ten opzichte van de stand vanuit de kadernota staan hieronder opgesomd: Begroting
2025
2026
2027 2028
Saldo kadernota college (zonder amendementen)
-434
-638
-498
-700
Amendementen aanpassing OZB
250
250
250
250
Amendement Bermen klepelen
80
80
80
80
Amendement vergunningen/toezicht
18
18
18
18
Saldo kadernota Raad
-86
-290
-150
-263
Meicirculaire 2024
-930
-650
-660
-670
Aanpassing budget nieuwkoop werkt/ re-intergratiebudget
150
150
150
150
Aanpassing jeugdzorg budget
500
600
500
500
Beleidsplan bomen
87
87
87
87
Rentelasten
-996
-711
-130
479
Verhoging belasting opbrengsten
-218
-218
-218
-218
-313
-169
-248
-13
-1.806 -1.201
-669
52
Amendement Nieuw Duurzaamheidsprogramma (uitvoeringsmiddelen)?
Diverse kleine verschillen Saldo begroting 2025
89
(let op; een ‘min’ teken betekent een voordeel)
Toelichting Financiële positie •
Meicirculaire 2024 Hiervoor heeft de Raad een raadsbrief ontvangen op 13 juni. De bedragen hebben wij verwerkt in de begroting.
•
Aanpassing budget nieuwkoop werkt/ re-intergratiebudget Voor bijzondere bijstand wordt € 150.000 extra begroot om de komende jaren meer uitstroom naar werk te realiseren, verhoogd met € 150.000 om aan onze wettelijke verplichtingen te kunnen voldoen en om mensen met een laag inkomen een vangnet te kunnen bieden wordt het budget.
•
Aanpassing jeugdzorg budget Het stabiliseren van de kosten door inzet van de regionale Taskforce en beheersbaar maken van de uitrol van de hervormingsagenda. Begroting van SOZ is niet 1 op 1 overgenomen. Dit om tussentijdse begrotingswijzigingen zo veel mogelijk te voorkomen. In onze huidige meerjarenbegroting was rekening gehouden met een daling van kosten, welke niet is gerealiseerd.
•
Beleidsplan bomen Beleidsplan bomen 2024-2033 is op 6 juni 2024 vastgesteld. Dit houdt in dat het budget wordt verhoogd met € 87.000.
7
•
Rentelasten Het voordeel op de rentelasten ontstaat door het feit dat de werkelijke investeringen fors achterblijven bij de geraamde investeringen. Bij de Kadernota 2025 hebben wij daarboven een aantal investeringen verschoven in de tijd. Naast een daling van de kapitaallasten veroorzaakt dit ook een wijziging in de berekende rente. Verder hebben wij de stelpost rente voor de implementatie van het collegeprogramma gedeeltelijk afgeraamd omdat deze zijn verwerkt in het Investeringsplan.
•
Verhoging belasting opbrengsten Voor de heffingen van riool en afval zijn in de kadernota de lasten verhoogd met de inflatiepercentage (2,2%). Om vast te houden aan de kostendekkendheid zijn de opbrengsten in de begroting ook verhoogd met eenzelfde inflatiepercentage (2,2%) wat tot een positief begrotingsresultaat leidt. Daarnaast zijn de belastingen aangepast aan de laatste ramingen vanuit Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW).
8
Programma Ruimtelijke ontwikkeling
Inleiding Vanuit de ambities in de omgevingsvisie en het collegeprogramma werken wij door aan een sterk en vitaal Nieuwkoop met een goede brede welvaart voor onze inwoners. Dit betekent een gemeente met voldoende woningen voor alle doelgroepen, een groene en klimaatadaptieve omgeving die uitnodigt tot bewegen, een gezonde lokale economie, een actief verenigingsleven en een goed voorzieningenniveau. Vanuit de transitieopgaven, (nationale) maatschappelijke ontwikkelingen en rijksbeleid maken we een start met de herijking van de omgevingsvisie. En we zetten het proces voort om het (tijdelijk deel) omgevingsplan uit te werken naar een volwaardig omgevingsplan. Hier hebben we de tijd voor tot 2032. De druk op de woningmarkt blijft hoog. In 2025 realiseren wij een aantal woningbouwprojecten, verdeeld over de kernen. Met andere projecten werken we door richting realisatie. Ook start team woningbouw met de uitwerking van een aantal nieuwe projecten volgens de planning in de strategische koers woningbouw. Via deze koers is de ambitie vastgelegd om in 2040 2.300 doelgroepgerichte woningen te hebben gerealiseerd. Met de ontwikkeling van woningbouwlocaties nemen we ook de aanleg van verbindingswegen mee. Vanaf medio december 2024 is de nieuwe vervoerder Qbuzz verantwoordelijk voor het openbaar vervoer. We monitoren de nieuwe dienstregeling en bespreken verbeteringen.
Samen met Qbuzz en regiogemeenten onderzoeken we mogelijkheden voor de inzet van servicelijnen.
9
Een goed voorzieningenniveau is een belangrijk onderdeel van de brede welvaart. Integrale kindcentra (IKC) dragen in belangrijke mate bij aan de leefbaarheid van een dorp. In 2025 ronden we de bouw af van IKC de Poel in Langeraar en starten we met de bouw van IKC De Sluis in Woerdense Verlaat. Beide IKC bieden kansrijke mogelijkheden om de directe omgeving te verduurzamen. Voor IKC Het Veen in Nieuwveen zetten we voorbereidende stappen richting nieuwbouw. In 2025 werken we door aan het ontwerp voor het nieuwe binnenzwembad en besteden we de bouw van het nieuwe zwembad aan. Een groene toekomst is een van drie pijlers van de omgevingsvisie. We zetten actief in op een duurzame omgeving. Dit doen we onder andere via wijkgerichte aanpakken. Daarmee maken we wijken klaar om (in de toekomst) aardgasvrij te worden. Ook stimuleren we inwoners hun woning te isoleren en energie te besparen. We starten in 2025 een aanbesteding voor het Soortenmanagementplan wat isoleren van bestaande woningen eenvoudiger maakt. Voor de verduurzaming van ons gemeentelijk vastgoed zetten we stappen op basis van de gekozen strategie in de ‘Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed’. Deze routekaart stellen wij in 2025 vast. In 2025 gaat het college in gesprek over de huisvesting van de ambtelijke organisatie (zie paragraaf Bedrijfsvoering).
Dit vraagt om een integrale aanpak waar verduurzaming een belangrijk onderdeel van uitmaakt. Meer over de duurzaamheidsambities vindt u in de paragraaf Duurzaamheid. In ons toekomstbeeld zien wij sterke dorpen die bruisen van de activiteit. We zorgen met onze creatieve ondernemers voor aantrekkelijke centra met een eigen identiteit waar onze inwoners en toeristen graag samenkomen. In 2025 voeren we verblijfsbelasting in, zodat toeristen een bijdrage leveren aan het in stand houden van onze voorzieningen. De verblijfsbelasting voeren we later ook in voor internationale werkers (nachtregister). In Greenportverband werken we verder aan de registratie- en veilige huisvesting van arbeidsmigranten. Specifieke ontwikkelingen na kadernota Wet betaalbare huur (wettelijke taak) De Eerste Kamer heeft op 25 juni 2024 ingestemd met deze wet. Gemeenten moeten per 1 januari 2025 uitvoering geven aan deze wet. De invulling van de uitvoering van deze wet wordt door het Rijk verder uitgewerkt. De financiële gevolgen en bijdrage vanuit het Rijk zijn nog niet bekend. Indien voor de invulling van de uitvoering van deze wet extra geld nodig is, nemen wij dit mee in de decemberwijziging. Wat we willen bereiken Uitvoering geven aan een wettelijke taak waardoor er gewerkt wordt aan regulering van de middenhuur.
Wat we ervoor doen Het meldpunt ongewenst verhuurgedrag uitbreiden voor middenhuur evenals een aantal taken voor handhaving uitbreiden voor middenhuur. Wat het oplevert Voldoen aan de wettelijke verplichting en hiermee een bijdrage leveren aan het doel van de Wet betaalbare huur: huren in de middenhuursector weer betaalbaar maken en tevens zorgen voor betere huurbescherming in de middenhuur.
10
Warmteprogramma (wettelijke taak) Wat we gaan doen De gevolgen van de invoering van de Wet gemeentelijke instrumenten Warmtetransitie (Wgiw, voorzien met ingang van 01-01-2025) zijn nog niet meegenomen in de Kadernota. Vanuit de wetgeving heeft elke gemeente in december 2026 een eerste Warmteprogramma vastgesteld als onderdeel van de Omgevingswet. Dit vraagt in 2025 nader onderzoek en advies om de huidige transitievisie warmte om te vormen tot een warmteprogramma. Wat we willen bereiken Op 31 december 2026 is het eerste verplichte warmteprogramma van Nieuwkoop vastgesteld. In april 2024 heeft de raad van onze gemeente de herijking van de transitievisie Warmte vastgesteld. Daarin is een Warmteprogramma aangekondigd als verplicht programma onder de Omgevingswet. Wat wij ervoor gaan doen In het warmteprogramma maken we het tijdspad inzichtelijk: wanneer zetten we in welk gebied de levering van aardgas stop? Voor de gebieden die voor 2030 zijn aangewezen, brengen we de mogelijke alternatieven voor warmte in beeld. Binnen onze gemeente geldt dit nu alleen voor Langeraar. Uiterlijk eind 2026 stellen gemeenten hun warmteprogramma vast en wijzen aanvullende gebieden aan voor de periode tot 2035.
Bij de planning wanneer welk gebied van aardgas overgaat op een alternatieve bron spelen allerlei bouwtechnische, energetische, ruimtelijke, sociaal-maatschappelijke, economische en financiële aspecten een rol. Afwegingen maken wij dan ook zorgvuldig in samenspraak met betrokken inwoners, gebouweigenaren en andere belanghebbenden. Wat het ons oplevert Een Warmteprogramma dat voldoet aan de eisen van de Wgiw. Voorbereidingskredieten woningbouw Wat we willen bereiken Opstarten en voorbereiden van (nieuwe) woningbouwprojecten om de woningbouwambities te realiseren. Wat we gaan doen De voorbereidingskredieten zijn nodig voor die projecten waarvoor nog geen grondexploitatie beschikbaar is. De kredieten zijn nodig als dekking voor te maken kosten en inzet van uren. Wat het oplevert Voor een goede brede welvaart en vitale dorpen is het belangrijk dat er een goede demografische samenhang is. Ook hebben we een wettelijke verplichting voor het huisvesten van specifieke doelgroepen. Door woningen toe te voegen, voldoen we aan de wettelijke taken en zorgen we voor vitale dorpen volgens de ambities van het collegeprogramma en de strategische koers gebiedsontwikkeling Woningbouw.
11
Project
Aanvraag Krediet 2025
2026
2027 2028 Totaal
Dorpshart Ter Aar
-
397.000
301.000
-
-
698.000
Ter Aar Zuidoost
-
235.000
165.000
67.000
-
467.000
Ter Aar Noordoost
-
280.000
211.000 110.000
-
601.000
Land van Koppen
-
165.000
198.000
93.000
-
456.000
De Kleine Verwondering
-
318.000
135.000
-
-
453.000
Flexwoningen Teylersplein
-
93.000
31.000
-
-
124.000
Langeraar Westzijde Fase 1
-
194.000
182.000 113.000
-
489.000
Vml. Locatie Zwembad de Wel
-
95.000
315.000 136.000
-
546.000
Vml. Locatie Ringkant Veenvogel
-
95.000
315.000 136.000
-
546.000
Achterweg
-
95.000
315.000 136.000
-
546.000
1.967.000
2.168.000 791.000
-
4.926.000
TOTAAL Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) gemeentelijke gebouwen
Verbonden partijen Wij werken samen met andere overheden in een aantal gemeenschappelijke regelingen: • Gemeenschappelijke regeling Holland Rijnland Voor een toelichting, zie 3.6 Paragraaf verbonden partijen
12
Financieel overzicht Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2024 na wijzigingen
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Lasten Beheer gronden en gebouwen
439
388
534
472
319
Economie en Toerisme
2.079
1.289
1.099
1.044
1.044
Grondexploitatie
9.066
25.317
5.107
3.607
3.607
Ruimtelijk beleid en Duurzaamheid
5.145
5.997
4.356
4.662
4.548
Totaal Lasten
16.730
32.992
11.095
9.784
9.518
Beheer gronden en gebouwen
-144
-159
-159
-159
-159
Economie en Toerisme
-927
-877
-42
-42
-42
Grondexploitatie
-8.243
-24.562
-5.070
-3.601
-3.601
Ruimtelijk beleid en Duurzaamheid
-2.969
-2.661
-1.613
-1.613
-1.613
Totaal Baten
-12.283
-28.259
-6.884
-5.415
-5.415
4.447
4.732
4.211
4.369
4.103
0
0
0
0
0
Reserves
-3.306
-1.181
-557
-586
-323
Totaal Onttrekkingen
-3.306
-1.181
-557
-586
-323
0
0
0
0
0
Reserves
2.147
75
75
75
75
Totaal Stortingen
2.147
75
75
75
75
Saldo mutaties reserve
-1.160
-1.106
-482
-511
-248
Geraamd resultaat
3.287
3.626
3.728
3.859
3.855
Baten
Totaal saldo van lasten en baten Onttrekkingen Economie en Toerisme
Stortingen Ruimtelijk beleid en Duurzaamheid
13
Rekening 2023 Exploitatie
Rekening 2023
Lasten Beheer gronden en gebouw
983
Economie en Toerisme
3.764
Ruimtelijke beleid en Duurzaamheid
3.503
Grondexploitatie
6.633 Totaal
14.883
Baten Beheer gronden en gebouw
-129
Economie en Toerisme
-2.416
Ruimtelijke beleid en Duurzaamheid
-2.429
Grondexploitatie
-5.344 Totaal
Totaal saldo van lasten en baten
-10.318 4.565
Totaal Onttrekkingen
-7.396
Totaal Stortingen
10.279
Saldo mutaties reserve
2.883
Geraamd resultaat
7.448
Financiële toelichting Lasten Beheer gronden en gebouwen 51.000 lagere lasten • Lagere kapitaallasten 66.000 • Overige verschillen -15.000 Economie en toerisme 789.000 lagere lasten • Lagere lasten grondexploitatie Schoterhoek 795.000 • Overige verschillen-6.000 Grondexploitatie 16.251.000 hogere lasten • De lasten en baten voor het themagroep Grondexploitatie wisselen erg door de jaren heen. Dit komt vooral door de administratieve verwerking van de lasten en baten van het grondbedrijf. Dit hangt nauw samen met de fase waarin de verschillende projecten zich bevinden, wanneer nieuwe projecten opstarten en oude projecten afgesloten. Hierdoor is geen goede vergelijking te maken over de jaren. Met het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG) leggen we jaarlijks verantwoording af over de grondexploitaties. De cijfers uit het MPG 2024 zijn verwerkt in de Meerjarenbegroting 2025-2028. De hogere lasten in 2025 worden veroorzaakt door een grondverkoop. Omdat bij de boekhoudkundige verwerking van grondexploitaties baten via de lastenkant wordt geactiveerd leidt een hogere opbrengst ook tot hogere uitgaven.
14
Ruimtelijk beleid en duurzaamheid 357.000 hogere lasten • Hogere lasten i.v.m. haalbaarheidsstudie zuidelijke rondweg Ter Aar 100.000 • Hogere lasten basistaken O.D.W.H. 75.000 • Lagere lasten implementatie omgevingswet 65.000 • Hogere doorbelasting uren 228.000 • Overige verschillen 19.000 Baten Beheer gronden en gebouwen 15.000 hogere baten • De hogere opbrengsten 2024 betreft indexering huren. Economie en toerisme 50.000 lagere baten • Lagere baten grondexploitatie Schoterhoek2 Grondexploitatie 16.319.000 hogere baten • Zie de toelichting onder de lasten van themagroep grondexploitaties. Ruimtelijk beleid en duurzaamheid 308.000 lagere baten • Lagere opbrengst leges omgevingsvergunningen 255.000 • Bijdrage woonfonds in 2024 59.000 • Overige verschillen 6.000 Reserves Lagere onttrekkingen 2.125.000 • Lagere onttrekking reserve implementatie omgevingswet 65.000 • Lagere onttrekking reserve duurzaamheid 31.000 • Lagere onttrekking reserve kapitaallasten 107.000 • Onttrekking in 2024 uit de reserve flexibele woonvormen i.v.m. flexwoningen Ter Aar 894.000 ten gunste van de reserve woningbouw • Voor de flexwoningen Ter Aar is in 2024 een onttrekking gedaan t.l.v.
reserve woningbouw 911.000 • Lagere onttrekking algemene reserve (flexwonen) 117.000 Lagere stortingen 2.072.000 • In 2024 is vanuit het collegeprogramma een storting in de reserve inrichting openbare ruimte gedaan 1.000.000 • Voor de flexwoningen in Ter Aar is in 2024 een storting in de reserve woningbouw gedaan 894.000 en 119.000 in de reserve onvoorzien grondexploitaties • In 2024 was er een storting in de reserve woonfonds 59.000
15
Beleidsindicatoren Naam indicator
Eenheid
Functiemenging
Niekoop B2024
Nieuwkoop B2025
Gemeenten 25.000 50.000 inwoners
Bron
%
49,4 (2022)
49,7% (2023)
50,6 (2023)
CBS BAG / LISA
Per 10.000 inwoners 15-65 jaar
184,9 (2022)
174,2 (2023)
167,6 (2022)
LISA
Per 1.000 inwoners 15-74 jaar
522,3 (2022)
633,3 (2023)
738,4 (2023)
CBS / LISA
Gemiddelde WOZ waarde alle woningen
€ 1.000
378 (2022)
447 (2023)
362 (2023)
CBS
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
6,0 (2022)
6,0 (2022)
8,2 (2022)
BAG/ABF
74,40%
75,9% (2024)
79,5 (2024)
CBS
971 (2023) 1.033 (2024)
867 (2023)
COELO
949 (2023)
COELO
Vestiging(en) bedrijven
Aantal banen
Demografische druk
%
Gemeentelijke woonlasten Eenpersoonshuishouden
In Euro's
Gemeentelijke woonlasten Meerpersoonshuishouden
In Euro's
1.086 (2023)
Cijfers op basis van "Waar staat je Gemeente".
16
1.149 (2024)
Programma Ruimtelijk beheer
Onze inwoners mogen rekenen op een kwalitatief goede en veilige woonomgeving. De kwaliteit van de woon- en leefomgeving draagt in belangrijke mate bij aan het woonplezier, gezondheid en het welzijn van onze inwoners. Een fijne woonomgeving verbindt onze inwoners en draagt bij aan de cohesie in de wijk. Door de inwoners te betrekken bij de inrichting en het beheer van hun woonomgeving willen wij bereiken dat zij zich verbonden en verantwoordelijk voelen voor hun woonomgeving. Op dit moment zijn er diverse actuele thema’s die van invloed zijn op de openbare ruimte, zoals klimaatadaptatie, de energietransitie, aanleg glasvezelnetwerken, duurzaamheid en biodiversiteit en bodemdaling. Een goede integrale borging van die thema’s in de beheerplannen en projecten dragen bij aan een toekomstbestendige woon- en leefomgeving van onze inwoners. Voor een gedetailleerde planning van werkzaamheden per beheerelement verwijzen wij naar de Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen verderop in deze begroting.
17
Specifieke ontwikkelingen na kadernota Beheerplannen Openbare Ruimte Wat we willen bereiken In 2025 staan er diverse beheerplannen op de planning om te worden herzien. Dit zijn de beheerplannen Spelen, Wegen, Groen en Kunstwerken. Na vaststelling van deze beheerplannen hebben we een werkplan voor de komende vier jaar en daarbij de benodigde middelen gereserveerd voor de uitvoering. Wat we ervoor gaan doen Eens in de vier jaar maken we per beheerelement een beheerplan. In dit beheerplan staan de ambities, kaders, onderhoudsprogramma’s en financiële doorrekeningen. De financiële doorrekening maken we over het areaal en het onderhoudsniveau. Wat het ons oplevert Het beheerplan is het werkplan voor de komende vier jaar. Hierbij reserveren we de middelen in de exploitatie en rekenen we de Voorziening door voor de komende twintig jaar op voldoende middelen. Gemeente Rioleringsplan (GRP) Wat willen wij bereiken Een robuust rioleringsstelsel waarmee onze gemeente voldoet aan de Wet milieubeheer en klimaatadaptief is. Wat wij ervoor gaan doen In 2025 stellen we het GRP op voor de periode 2025-2029. Het hebben van een GRP is een wettelijke plicht op grond van de Wet milieubeheer. Het GRP beschrijft de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater. Ook staat erin hoe wij omgaan met het inzamelen en verwerken van hemelwater en grondwater.
Wij maken de ambities, kaders, onderhoudsprogramma’s en financiële doorrekeningen. De financiële doorrekening maken we over het areaal en het onderhoudsniveau. Wat het ons oplevert Het GRP is het werkplan voor de komende vier jaar. Hierbij reserveren we de middelen in de exploitatie en berekenen we de Reserve door voor de komende twintig jaar op voldoende middelen. De doorrekening is de grondslag voor de rioolheffing die we aan onze inwoners doorberekenen als een gemeentelijke heffing. Openbare verlichting De gemeenteraad stelde middelen beschikbaar om de openbare verlichting te vernieuwen en te vervangen voor ledverlichting. Dit is een grote operatie die in 2025 en 2026 gaat plaatsvinden. Wat we willen bereiken Een energiezuinig areaal openbare verlichting dat bijdraagt aan de energiedoelstellingen van onze gemeente. Wat wij ervoor gaan doen In 2025 schrijven we een Europese aanbesteding uit om het gemeentelijke openbaar verlichting areaal gefaseerd om te bouwen naar led verlichting. Het bestek en de voorwaarden zijn in de afrondende fase. De vervanging start medio 2025 en loopt in 2026 door. In totaal vervangen we ongeveer 6.500 lichtmasten en armaturen.
18
Wat het ons oplevert Het openbaar verlichtingen areaal voldoet aan de nieuwste eisen en draagt bij aan de energiedoelstellingen van onze gemeente. Door nieuwe technieken kunnen we het verlichtingsniveau regelen op specifieke plaatsen. Dit draagt bij aan een verbetering van de leefomgeving van inwoners, flora en fauna. Aanlegplaatsen Voorwetering Wat wij willen bereiken Het reguleren en organiseren van de aanlegplaatsen aan de Voorwetering in de kern Noorden. Zowel administratief als feitelijke aanlegvoorzieningen. Wat wij ervoor gaan doen Met de belangenorganisatie GPN en het hoogheemraadschap van Rijnland maken we beheerafspraken (beheerovereenkomst) over de inrichting, (administratieve) organisatie en het toezicht van aanlegplaatsen in de Voorwetering. Wat het ons oplevert De ligplaatsen in de Voorwetering zijn fysiek en administratief gereguleerd en we gaan verpaupering (dus handhaving) tegen. Verbonden partijen Wij werken samen met andere overheden in een aantal gemeenschappelijke regelingen: • OWDH • Cyclus Voor een toelichting, zie 3.6 Paragraaf verbonden partijen
19
Financieel overzicht Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2024 na wijzigingen
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Lasten Afval
3.477
3.477
3.476
3.477
3.463
Milieubeheer
1.259
1.391
1.400
1.400
1.400
Openbaar groen en openbaar water
2.348
2.220
2.198
2.201
2.191
Riolering
2.338
2.454
2.545
2.540
2.584
Verkeer en wegen
5.999
5.211
5.231
5.505
5.476
15.420
14.753
14.850
15.122
15.114
Totaal Lasten Baten Afval
-4.337
-4.449
-4.449
-4.449
-4.449
Openbaar groen en openbaar water
-321
-414
-414
-414
-414
Riolering
-3.406
-3.630
-3.630
-3.630
-3.630
Verkeer en wegen
-1.067
-1.079
-1.079
-1.079
-1.079
Totaal Baten
-9.132
-9.571
-9.571
-9.571
-9.571
Totaal saldo van lasten en baten
6.289
5.182
5.279
5.551
5.543
0
0
0
0
0
Reserves
-864
-120
-120
-95
-95
Totaal Onttrekkingen
-864
-120
-120
-95
-95
Reserves
417
502
351
233
221
Saldo mutaties reserve
-447
382
230
137
126
Geraamd resultaat
5.842
5.565
5.510
5.688
5.669
Onttrekkingen Afval
Stortingen
20
Rekening 2023 Exploitatie
Rekening 2023
Afval
3.193
Milieubeheer
949
Openbaar groen en openbaar water
3.711
Riolering
2.492
Verkeer en wegen
7.634 Totaal
17.979
Baten Afval
-4.215
Openbaar groen en openbaar water
-496
Riolering
-3.405
Verkeer en wegen
-1.220 Totaal
-9.336
Totaal saldo van lasten en baten
8.643
Totaal Onttrekkingen
-1.940
Totaal Stortingen
917
Saldo mutaties reserve
-1.023
Geraamd resultaat
7.620
Financiële toelichting Lasten Milieubeheer € 132.000 hogere lasten • € 132.000 hoger lasten voor de Omgevingsdienst West-Holland als gevolg van het Werkplan 2024 Openbaar groen en openbaar water € 128.000 lagere lasten • € 87.000 hogere lasten door Bomenbeleidsplan. • € 270.000 lagere lasten door aframing overheveling Beleids- en beheerplan Speelvoorzieningen; overheveling Wandelpaden en beweegplekken, overheveling Zwemlocaties en overheveling Veld Mr. Jonkerpad. • € 59.000 hogere doorberekende lasten begraafplaatsen. Riolering € 116.000 hogere lasten • € 59.000 hogere afschrijvingen • € 57.000 hogere doorberekende lasten riolering Verkeer en wegen € 788.000 lagere lasten • € 460.000 lagere lasten door aframing overheveling Herinrichting Nieuwveenseweg/Noordenseweg • € 200.000 lagere lasten door lager onderhoudsniveau wegen • € 92.000 hogere doorberekende lasten begraafplaatsen • € 200.000 correctie in storting voorziening wegen (in 2024 te hoog geraamd)
21
Baten Afval € 112.000 hogere baten • € 112.000 hogere opbrengst afvalstoffenheffing Openbaar groen en openbaar water € 89.000 hogere baten • € 89.000 hogere opbrengsten begraafrechten Riolering € 223.000 hogere baten • € 223.000 hogere opbrengsten rioolrechten Reserves € 744.000 lagere onttrekkingen • € 460.000 lagere onttrekking GVVP • € 270.000 lagere onttrekking Algemene Reserve € 85.000 hogere stortingen • € 71.000 hogere storting Reserve Herwaardering investeringen maatschappelijk nut
Beleidsindicatoren Taakveld 7. Volksgezondheid en milieu Naam indicator Hernieuwbare elektriciteit Huishoudelijk restafval
Eeindheid
Nieuwkoop B2024
Nieuwkoop B2025
Zuid-Holland
Bron
%
15,2% (2021)
22,9% (2022)
18,6% (2022)
Waar staat je gemeente
kg/inw
100 (2021)
93 (2022)
195 (2022)
Waar staat je gemeente
Waar staat je gemeente.nl: 04-072024
22
Programma Sociaal domein
Inleiding Binnen het sociaal domein voeren we opdrachten uit vanuit meerdere wetten: de Jeugdwet, de Participatiewet, de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, de nieuwe Wet inburgering, de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Wet publieke gezondheid. Door het uitvoeren van de wetten is voor alle inwoners een passend aanbod van activiteiten, ondersteuning en zorg beschikbaar. Voor de Wmo bleek uit een cliëntervaringsonderzoek, dat in 2024 werd gehouden, dat inwoners tevreden zijn over de dienstverlening. De budgetten van alle bovengenoemde regelingen staan echter onder druk. Voor de Jeugdhulp springt dat het meest in het oog. Het is een landelijk probleem. Hogere loonkosten en een stijgende vraag naar complexe zorg zijn de oorzaak hiervan. Op het gebied van werk en inkomen zijn de budgetten de afgelopen jaren ook niet meer toereikend. De uitstroom uit de Participatiewet stokt en meer mensen doen een beroep op de armoederegelingen. Door een vergrijzing van de bevolking doen inwoners ten slotte ook in toenemende mate een beroep op voorzieningen zoals hulp bij het huishouden. We werken in 2025 op verschillende manieren verder aan het beschikbaar houden van de voorzieningen en tegelijkertijd aan het beheersbaar houden van de kosten.
Dat doen we bijvoorbeeld door nieuwe (goedkopere) contracten af te sluiten, te zoeken naar toekomstbestendige nieuwe vormen van uitvoering en in te zetten op kostenbeheersing.
23
We richten ons ook intensief op preventie. In 2024 werd de Lokale Preventieagenda vastgesteld. We investeren de komende jaren extra in sport, bewegen, gezondheid, onderwijs, cultuur, veiligheid, vrijwilligers en mantelzorgers. We faciliteren activiteiten die vitaliteit en welzijn verhogen, die de mogelijkheid bieden vaardigheden te ontwikkelen en die leiden tot contact met dorpsgenoten. We werken daarbij samen met onze maatschappelijke partners. Met deze aanpak kunnen we de kracht van de gemeenschap versterken. We richten ons daarnaast op het vroegtijdig herkennen van mogelijke problemen, zodat we snel kunnen ingrijpen en voorkomen dat problemen zich verder ontwikkelen. Door hierop in te zetten, kunnen we de gezondheid en het welzijn van de inwoners bevorderen en de maatschappelijke kosten van zorg en ondersteuning verminderen. In 2025 gaat de aandacht onder andere uit naar de doorontwikkeling van Welzijn op Recept, de samenwerking tussen JGT en huisartsen, een programma rond valpreventie, het coördineren van een papierwinkel, de verkenning van alternatieve vervoersvormen, uitvoering van het nieuwe cultuur- en VVE-beleid en extra inzet op alcoholpreventie. De nieuwe subsidieverordening die in het najaar van 2024 in de gemeenteraad aan de orde is geweest, voeren we in 2025 na vaststelling gefaseerd in.
Vanuit de Verbinding gaan we verenigingen en clubs helpen om mee te denken en te werken aan de doelstellingen die in de preventieagenda staan. Daarnaast blijven we in 2025 vanuit de wettelijke taakstelling verantwoordelijk voor de huisvesting van ontheemde Oekraïners en voor het uitvoeren van de Spreidingswet en alles wat daarmee samenhangt. Om de doelen uit het coalitieprogramma te realiseren, werken we ook in 2025 samen met andere disciplines. Het sociaal domein is intensief betrokken bij bijvoorbeeld de woonzorgconcepten, het bouwen van IKC’s, het ontwikkelen van de omgevingsvisie en het meedenken op het gebied van gezondheid.
24
Specifieke ontwikkelingen na kadernota Ontwikkelingen jeugdhulp Lokaal De toegang en lichte vormen van jeugdhulp willen we binnen onze gemeente blijven organiseren. Wij doen dit met een lokaal jeugdhulpteam. Het team zet jeugdhulp in als het noodzakelijk is en verwijst voor lichte hulpvragen naar voorzieningen op het gebied van opvoedondersteuning, sport of cultuur. Het gaat niet altijd om zorg voor de jeugdigen, soms hebben ouders ondersteuning nodig. Het team stemt dan af met andere hulpverleners bijvoorbeeld op het gebied van maatschappelijke ondersteuning of schuldhulpverlening welke inzet noodzakelijk is. Een sterke verwevenheid binnen de Nieuwkoopse samenleving is daarbij een belangrijke randvoorwaarde. Daarnaast is het team een belangrijke partner voor ons om grip te hebben op inzet van specialistische jeugdhulp. Sinds 2024 zoeken we daarbij samenwerking met de gemeente Kaag en Braassem. De samenwerking draagt bij aan robuustere teams. Ook kunnen we bepaalde overheadkosten delen. Regionaal De specialistische jeugdhulp wordt regionaal ingekocht en gefinancierd. Daar waar de werkelijke kosten voor ons slechts beperkt stijgen, zien we in veel andere gemeenten een stijging. Hierdoor stijgen de kosten van de regionale jeugdhulp. Dit heeft ook invloed op onze bijdrage.
Door het huidige financiële stelsel droegen wij de afgelopen jaren meer bij aan de regionale jeugdhulpkosten dan de werkelijke kosten van specialistische zorg voor ons bedragen. Daarnaast was in de meerjarenbegroting juist rekening gehouden met een bezuiniging. Deze bezuiniging realiseren we voor 2025 niet. De kosten stijgen. Belangrijke oorzaken hiervan zijn: hogere salarissen in de zorg, complexere (dus duurdere zorg) en de afbouw van gesloten jeugdhulp. Vanaf 2027 moeten de effecten van de Task Force (zie hieronder) en de landelijke uitvoering van de hervormingsagenda duidelijk worden. Zodra effecten duidelijk zijn, worden deze opgenomen in komende begrotingen. Wat we willen bereiken (bestuurlijk doel) Voor onze jeugdigen en hun ouders willen we noodzakelijke jeugdhulp beschikbaar en betaalbaar houden. Op de eerste plaats doen we dat door het in stand houden en zo mogelijk versterken van een prettige omgeving waarin kinderen opgroeien en zich naar vermogen, ontwikkelen tot volwaardige deelnemers aan de maatschappij. Daarnaast beschikken we in onze gemeente over een ruim aanbod van preventieve voorzieningen. Als hulp nodig is, kunnen we een beroep doen op het jeugd- en gezinsteam of op specialistische jeugdhulp in de regio. Naast de beschikbaarheid van jeugdhulp zetten we in op het voorkomen van jeugdhulp en op kostenbeheersing van jeugdhulp.
Wat we ervoor gaan doen Lokaal De afgelopen jaren ontving Jeugdhulpaanbieder Cardea jaarlijks subsidie voor het in stand houden van een jeugd- en gezinsteam. Met dit jeugd- en gezinsteam waren wij in staat passende zorg te bieden als het nodig was en de omvang van jeugdhulp te beheersen. Het is daarom wenselijk de huidige werkwijze voor de komende jaren te borgen via een meerjarige begrotingssubsidie. Hiermee brengen we continuïteit in het voortbestaan van het jeugd- en gezinsteam. Het jeugd- en gezinsteam kan duurzame samenwerkingsafspraken maken met ketenpartners. Bovendien hebben we als gemeente zicht op de kosten van het jeugd- en gezinsteam voor de komende vier jaar. Daarnaast blijft het jeugdhulpveld sterk in beweging. Een subsidie biedt meer ruimte om mee te bewegen met langere termijn ontwikkelingen dan een op zichzelf staande organisatie.
25
Regionaal De beschikbaarheid van specialistische jeugdhulp wordt regionaal georganiseerd. Om de kosten beter beheersbaar te houden, is een Taskforce in het leven geroepen. De komende tijd onderzoekt de Taskforce met ondersteuning van een extern bureau of de regionale jeugdhulp anders te organiseren is. Wat het mag het kosten Lokaal Voor de subsidie van het jeugd- en gezinsteam is binnen de begroting een budget gereserveerd van maximaal 1,3 miljoen op jaarbasis voor de komende vier jaar. Deze kosten zijn vergelijkbaar met voorgaande jaren. Omdat we de subsidie over een langere periode krijgen, kunnen we kostenstijgingen en financiële risico's, naar verwachting, binnen de subsidie opvangen. De kosten voor het persoonsgebonden budget en vervoerskosten blijven, naar verwachting, stabiel. Regionaal De historie leert dat de regionale kosten van jeugdhulp de afgelopen jaren zijn toegenomen. Het stabiliseren van de kosten voor de komende jaren vraagt om forse maatregelen. We verwachten dat met de inzet van de regionale Taskforce en de landelijke effecten van de uitrol van de hervormingsagenda de kosten beter beheersbaar worden. Het is echter onzeker of dit ook daadwerkelijk zal leiden tot een bezuiniging.
Uit het oogpunt zo realistisch mogelijk te begroten en daarmee tussentijdse begrotingswijzigingen zo veel mogelijk te voorkomen is de meerjarenbegroting van de SOZ niet één op één overgenomen. Dit biedt enige ruimte om regionale begrotingsaanpassingen op te vangen. We kiezen voor de volgende bijraming van het budget: 2025 € 500.000 2026 € 600.000 2027 € 500.000 2028 € 500.000 Wat het oplevert Jeugdigen kunnen zich zo goed mogelijk ontwikkelen in een veilige omgeving. En door het kunnen volgen van onderwijs zich voorbereiden op een volwaardige deelname aan de samenleving. Door betere sturingsmaatregelen op regionale jeugdhulpkosten verwachten we een daling van het jeugdhulpverbruik en daarmee op termijn een daling van de kosten. Tekort op Werk en Inkomen Wat we willen bereiken (bestuurlijk doel) Werk is het beste middel om zelfstandig te zijn en mee te doen aan de samenleving. Er is een tekort aan arbeidskrachten. Ondanks die krapte stijgt het bijstandsbestand. Er zijn wel werkzoekenden, maar hun opleiding of opleidingsniveau sluit niet aan bij de openstaande vacatures. Er is dus sprake van een mismatch. De uitstroom in onze gemeente is daardoor laag. Ook de instroom is laag. De mensen die instromen, hebben over het algemeen een grote afstand tot de arbeidsmarkt. In 2023 steeg het aantal uitkeringen en in 2024 heeft dit aantal zich gestabiliseerd.
Door de stijging van het bestand hadden we in 2023 en 2024 te maken met een toenemend tekort op het BUIG budget (inkomen). Meer mensen die gebruik maken van een uitkering betekent ook meer mensen die gebruik maken van bijzondere bijstand en minimaregelingen. Dit betekent ook meer mensen die de medewerkers van het Serviceplein begeleiden of die Rijnvicus begeleidt/opleidt naar werk. De kosten voor werk en inkomen stijgen, maar de budgetten zijn al jaren vrijwel hetzelfde waardoor de tekorten toenemen. De inflatie van de laatste jaren heeft hier ook aan bijgedragen.
26
Wat we ervoor gaan doen Om de kansen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te vergroten, blijven we via Rijnvicus externe (bij werkgevers) en interne passende beroepsgerichte leerwerktrajecten aanbieden. De leerwerktrajecten sluiten zoveel mogelijk aan bij de behoeften van bedrijven in de regio. Daarnaast is het Serviceplein gestart met dienstverlenende gesprekken. Alle bijstandsgerechtigden die op ’tijdelijk niet bemiddelbaar’ staan, nodigt de Servicepleinmedewerkers uit. Tijdens deze gesprekken bespreken de medewerkers alle levensdomeinen en kijken of en waar ondersteuning nodig is. Ook kijken zij of iemand klaar is om de eerste stap richting arbeidsmarkt te maken en overgedragen kan worden aan Rijnvicus. Als dit nog een stap te ver is, kan Sociale activering (Kwadraad) een eerste stap zijn. Door bestandsanalyses te doen, hopen we inzicht te krijgen in de mogelijkheden van de werkzoekenden en de maatregelen die nodig zijn om de uitstroom te verhogen. Er is tenslotte eind 2024 een Banenmarkt georganiseerd. Afhankelijk van het succes van deze dag kunnen we dit soort initiatieven herhalen. Dienstverleningsovereenkomst (DVO) In artikel 12.2 onderdeel a. van de DVO staat dat de middelen die we ontvangen voor Reintegratie Klassiek, Begeleid werken en Wajong, overgeheveld worden naar Alphen aan den Rijn (Rijnvicus).
Deze re-integratiemiddelen verstrekken we vanaf 2024 niet meer als geoormerkte budgetten. We nemen ze op in de Algemene Uitkering. Dit maakt het lastig te bepalen welke bedragen we aan Alphen aan den Rijn moeten betalen. Omdat alle ontwikkelbedrijven tegen dit probleem aanliepen, heeft Berenschot in opdracht van Divosa en Cedris een rekentool ontwikkeld om de hoogte van het bedrag te kunnen bepalen. Eind 2023 is afgesproken dat wij voor het in rekening brengen van de kosten, als bedoeld in artikel 12.2 onderdeel a, de Berenschottool gebruiken. Wat het mag kosten In onze gemeente is op dit moment €800.000,- begroot voor de DVO-kosten voor Rijnvicus, maar met de rekentool van Berenschot komt dit voor ons uit op ruim € 930.000,-. De reintegratiemiddelen zijn opgenomen in de algemene middelen en moeten we aan Rijnvicus betalen. Voor de DVO-kosten (Rijnvicus) stellen we voor €150.000,- extra te begroten. Wat het oplevert Met de genoemde acties hopen we de uitstroom uit de Participatiewet te stimuleren. Door dit budget aan te vullen kunnen we de inspanningen van Rijnvicus financieren. Verbonden partijen Wij werken samen met andere overheden in een aantal gemeenschappelijke regelingen. Voor een overzicht en toelichting, zie 3.6 Paragraaf verbonden partijen
27
Financieel overzicht Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2024 na wijzigingen
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Lasten Inburgering en sociale basis
6.775
6.581
2.869
2.945
2.886
Jeugd
5.299
6.045
5.321
5.222
5.222
Onderwijs
4.456
4.025
4.219
4.353
4.350
Participatie
7.554
7.155
7.155
7.157
7.159
Sport en cultuur
6.356
6.494
6.406
6.329
6.486
Toegang en vroegsignalering
2.307
2.028
2.248
2.345
2.345
Volksgezondheid
2.639
2.620
2.620
2.577
2.577
WMO Totaal Lasten
6.316
6.994
7.295
7.441
7.441
41.702
41.941
38.133
38.369
38.466
-4.168
-4.163
-563
-522
-522
Baten Inburgering en sociale basis Onderwijs
-520
-492
-492
-540
-540
Participatie
-4.452
-4.452
-4.452
-4.452
-4.452
Sport en cultuur
-1.280
-1.344
-1.344
-1.335
-1.335
Volksgezondheid
-200
-190
-190
-143
-143
WMO
-410
-695
-863
-1.008
-1.008
Totaal Baten
-11.030
-11.337
-7.905
-7.999
-7.999
Totaal saldo van lasten en baten
30.672
30.604
30.229
30.370
30.467
-1.961
-420
-503
-546
-486
Reserves
3.776
3.882
172
0
0
Saldo mutaties reserve
1.815
3.462
-332
-546
-486
32.487
34.066
29.897
29.824
29.981
Onttrekkingen Reserves Stortingen
Geraamd resultaat
28
Rekening 2023 Exploitatie
Rekening 2023
Inburgering en sociale basis
6.243
Jeugd
5.647
Onderwijs
5.253
Sport en cultuur
5.565
Toegang en vroegsignalering
184
Volksgezondheid
2.441
WMO
5.858
Participatie
7.760 Totaal
38.951
Baten Inburgering en sociale basis
-4.636
Onderwijs
-531
Sport en cultuur
-2.266
Toegang en vroegsignalering
-182
Volksgezondheid
-15
WMO
-332
Participatie
-4.326 Totaal
-12.288
Totaal saldo van lasten en baten
26.663
Totaal Onttrekkingen
-4.009
Totaal Stortingen
5.773
Saldo mutaties reserve
1.764
Geraamd resultaat
28.427
Financiële toelichting Inburgering en sociale basis € 216.000 lagere lasten • Voor de Scheve Huisjes was in 2024 geld begroot. In 2025 is hiervoor nog geen geld apart gezet. Omdat de bouw waarschijnlijk in 2025 plaatsvindt, stellen wij de decemberwijziging voor om geld over te hevelen. • Het inburgeringsbudget is bedoeld voor statushouders die onder de oude Wet Inburgering vallen. Per statushouder biedt het Rijk eenmalig een vast bedrag beschikbaar. Dat bedrag is bedoeld voor de gehele inburgeringsperiode van de statushouder. Dat betekent dat middelen die nog niet zijn uitgegeven, meenemen naar het volgende jaar. Jeugd € 746.000 hogere lasten • De kosten voor de regionale jeugdhulp zijn sterk gestegen. De toenemende vraag, de inzet van complexe zorg, het gebruik van “buiten budgettaire routes” en hogere (wettelijke) tarieven veroorzaken de kostenstijging vooral. De kosten zijn echter in realiteit minder hoog. De lagere lasten bij Toegang en Vroegsignalering heft het tekort voor een deel op.
29
Onderwijs € 431.000 lagere lasten • De lasten voor onderwijshuisvesting waren in 2024 veel hoger, omdat we voor de tijdelijke huisvesting van scholen in Langeraar en Nieuwveen begrootten. Dit was nodig voor de bouw van de IKC's. Participatie € 399.000 lagere lasten • In 2024 begrootten we ook de energietoeslag op de post Bijzondere Bijstand. Deze regeling bestaat niet meer in 2025. • Met het in gebruik nemen van de Berenschottool stijgen de kosten voor de dienstverlening van Rijnvicus (zie specifieke ontwikkelingen). Sport en cultuur € 138.000 hogere lasten • Op cultuur, media en sport zijn op verschillende posten de lasten hoger dan in 2024, dit wordt onder andere veroorzaakt door indexatie. Toegang en vroegsignalering € 279.000 lagere lasten • Door de taakveldensplitsing (administratieve wijziging) is op Jeugd een hoger tekort zichtbaar (€746.000). Dit salderen we met de lagere lasten op deze taakveldgroep. Volksgezondheid € 19.000 lagere lasten N.v.t. WMO € 678.000 hogere lasten • De lasten voor de huishoudelijke verzorging zijn gestegen. Een aanpassing van de tarieven vanwege een uitgevoerd kostprijsonderzoek is de oorzaak. Voor 2025 heeft het Rijk hiervoor extra geld beschikbaar gesteld. • Begeleiding individueel is gestegen door de jaarlijkse indexering volgens de geldende contractafspraken.
• De stijging van de kosten voor MZ OMW zijn in de meerjarenbegroting op genomen op basis van de berekeningen van bureau AEF die aan het begin van de decentralisatie zijn gemaakt. Deze middelen krijgen we binnen via de centrumgemeente. Inburgering en sociale basis € 5.000 lagere baten Nv.t. Onderwijs € 28.000 lagere baten Nv.t. Participatie Nv.t. Sport en cultuur € 64.000 hogere baten
30
•
Door het verhogen van de toegangsprijzen is er €50.000 meer inkomsten begroot voor het zwembad.
Volksgezondheid € 10.000 lagere baten Nv.t. WMO € 285.000 hogere baten • In 2023 werd aangekondigd dat er weer een eigen bijdrage ging gelden voor de Wmo. Deze zou ingaan in 2025. Het Rijk boekte een bezuiniging in bij gemeenten. Deze is opgenomen in de meerjarenbegroting vanaf 2025. De nieuwe regeling is echter uitgesteld en gaat pas in vanaf 2026. • Voor Beschermd Wonen krijgt de centrumgemeente Leiden hogere uitkeringen voor Beschermd Wonen. Die keren ze weer uit aan de regiogemeenten. Regionaal is afgesproken (en gebudgetteerd) dat de uitgaven in lijn blijven met de middelen. Reserves € 1.623.000 lagere onttrekkingen • € 623.000 Onttrekking vanuit de overheveling van de decemberwijziging 2023 in 2024 • € 304.000 Egalisatie kosten begroting 2022 (dekking jeugdplan) onttrekking in 2024 • € 266.000 in 2024 onttrekking Tijdelijke Units Nieuwveen • € 317.000 Tijdelijke Units Nieuwveen onttrekking in 2024 € 106.000 hogere stortingen • € 105.000 storting in de reserve onderwijshuisvesting conform RB 2020-094 dd 12 nov 2020 om in stappen van 25% toe te groeien naar de vanaf 2027 uit de realisatie van het strategisch plan huisvesting onderwijs voortvloeiende afschrijvingslasten.
Beleidsindicatoren
31
Naam indicator
omschrijving
Eenheid
Absoluut verzuim
Het aantal leer- of kwalificatie- Aantal per plichtige jongeren dat absoluut 1.000 verzuimer is (geweest) gedurende het schooljaar: de jongere is niet ingeschreven bij een onderwijsinstelling en beschikt niet over een vrijstelling.
Nieuw- Nieuw- Gemeenten Bron koop koop 25.000 B2024 B2025 50.000 inwoners 1,8 (2022)
1,8 (2023)
6,0 (2023)
Duo/Ingrado
26 (2022)
30 (2023)
23 (2023)
Duo/Ingrado
% 1,8 deelnemers (2021) aan het VO en MBO onderwijs
1,4 (2023)
2,1 (2023)
Duo/Ingrado
42,2
47,9 (2022)
Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD’en, CBS en RIVM
'2023' staat voor schooljaar '2022/2023'. Relatief verzuim
Het relatieve aantal leer- of kwalificatie-plichtige jongeren zonder vrijstelling dat langer dan 4 opeenvolgende weken niet ingeschreven was op school.
Aantal per 1.000
'2023' staat voor schooljaar '2022/2023'.
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsvers)
sv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten. Een startkwalificatie is een havo of vwo diploma of minimaal een mbo-2 diploma. Het vsv-percentage staat voor het aantal vsv’ers als percentage van het aantal onderwijs-deelnemers die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan.
Niet sporters
Het percentage niet-wekelijkse % sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet.
46,1 (2020)
Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 74 jaar.
621,3 532,8 (2022)* (2023)
615,1 (2023) CBS Bevolkingsstatistiek / LISA - bewerking ABF Research
Banen
Per 1.000 inwoners
(2022)
* In 2022 werd nog gerekend met de leeftijdsgroep 15 t/m 64 jaar. Jongeren met een delict voor de rechter
Het percentage jongeren (12 % t/m 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen.
1 (2021)
0 (2022)
1 (2022)
CBS
Achterstand onder Jeugd - Kinderen in uitkeringsgezinnen
Percentage kinderen tot 18 % jaar die in een gezin leven dat van een bijstands-uitkering
3 (2021)
2 (2023)
4 (2023)
CBS jeugd
32
moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Achterstand onder jongeren - werkloze jongeren
Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie.
%
1 (2021)
1 (2023)
1 (2023)
CBS jeugd
Netto arbeidsparticipatie
Het percentage van de % werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking.
75,5 (2022)
76,3 (2023)
73,4 (2023)
CBS arbeidsdeelname
Personen met een bijstandsuitkering
Het aantal personen met een uitkering op grond van de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen.
Aantal per 10.000 inwoners
154,5 (2021)
134,0 (2023)
230,3 (2023) CBS - Participatiewet
Aantal re-integratievoorzieningen
Het aantal Aantal per reintegratievoorzien-ingen, per 10.000 10.000 inwoners in de leeftijd inwoners van 15-64 jaar.
75,7 (2022)
48,7 (2023)
196,1 (2023) CBS - Participatiewet
Jongeren met jeugdhulp
% van alle 13,6 jongeren tot (2022) 18 jaar
12,7 (2023)
13,5 (2023)
CBS Jeugd
Jongeren met Jeugdbescherming
%
1,1 (2022)
0,8 (2023)
1,1 (2023)
CBS Jeugd
Jongeren met jeugdreclassering
%
-
-
-
geen data bekend
580 (2022)
560 (2023)
686 (2023)
CBS - Monitor Sociaal Domein WMO
Cliënten met een Aantal per 10.000 inwoners in Aantal per maatwerkarrangement de betreffende 10.000 Wmo bevolkingsgroep. Een inwoners maatwerkarrange-ment is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentie-gemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten Cijfers op basis van 'Waar staat je Gemeente' per 04-72024.
33
Programma Bestuur en dienstverlening
Inleiding Wij staan voor een betrouwbaar bestuur: open en transparant en in samenwerking met en voor partners en onze inwoners. Wij staan voor een klantgerichte, persoonlijke en toegankelijke dienstverlening waarbij we onze inwoners, bedrijven en overige instellingen betrouwbaar, duidelijk, snel en op maat bedienen. Verbonden partijen Wij werken samen met andere overheden in een aantal gemeenschappelijke regelingen. Voor een overzicht en toelichting, zie 3.6 Paragraaf verbonden partijen
34
Financieel overzicht Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2024 na wijzigingen
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Lasten Bestuur
2.235
2.308
2.308
2.308
2.180
Burgerzaken
2.306
2.233
2.343
2.229
2.339
Veiligheid
3.068
3.359
3.237
3.237
3.249
Totaal Lasten
7.609
7.901
7.889
7.774
7.768
Baten Bestuur
-87
-87
-87
-87
-87
Burgerzaken
-383
-388
-388
-388
-388
Veiligheid
-19
-19
-19
-19
-19
Totaal Baten
-489
-494
-494
-494
-494
Totaal saldo van lasten en baten
7.120
7.407
7.394
7.280
7.274
5
-346
-346
-346
-346
Onttrekkingen Reserves Stortingen Reserves
134
0
0
0
0
Saldo mutaties reserve
139
-346
-346
-346
-346
Geraamd resultaat
7.258
7.061
7.048
6.934
6.928
Rekening 2023 Exploitatie
Rekening 2023
Bestuur
1.930
Burgerzaken
2.004
Veiligheid
2.504 Totaal
6.438
Baten Bestuur
-97
Burgerzaken
-347
Veiligheid
-92 Totaal
Totaal saldo van lasten en baten
-536 5.902
Totaal Onttrekkingen
-35
Totaal Stortingen
0
Saldo mutaties reserve
-35
Geraamd resultaat
5.867
35
Financiële toelichting Lasten Bestuur (toename € 73.000) • Hogere lasten van € 119.000 betreffende Bijdrage Regionaal Investeringsagenda; • Hogere lasten van € 18.000 betreffende bijstellen begroting Holland Rijnland 20252028; • Lagere lasten van € 63.000 door bezoldiging loonkosten raad. Burgerzaken 73.000 lagere lasten • In 2024 extra budget beschikbaar voor onderzoek naar de komst van een verenigingsraad (10.000) en de doorontwikkeling van het verenigingsloket (30.000). • Overige verschillen 33.000 Veiligheid 291.000 hogere lasten • Hogere bijdrage Veiligheidsregio Hollands Midden 333.000 i.v.m. prijs/loonstijging en de overheveling van de GHOR naar de Veiligheidsregio. • Lagere lasten openbare orde en veiligheid 53.000 door verlaging van de inhuur voor het Beleidsplan Veiligheid en Handhaving 2023 - 2026. • Overige verschillen 11.000 Baten Burgerzaken 5.000 lagere baten • Overige verschillen 5.000 Mutatie reserves Onttrekkingen • Hogere onttrekking egalisatiereserve omgevingsvergunningen in 2025 351.000 Stortingen • In 2024 is uitgegaan van een storting in de egalisatiereserve omgevingsvergunningen 134.000 Beleidsindicatoren Naam indicator