Begroting 2022 - 2025 versie 7-10

scholen, ontstaat nieuwe financieringsbehoefte waardoor de netto schuld per inwoner toeneemt. Kengetallen in samenhang: financieel beleid Zien we de verschillende financiële indicatoren en kengetallen in samenhang, dan ontstaat een beeld van de resultaten van het financiële beleid dat we in onze gemeente voeren. Ons beleid is gericht op robuustheid. Nieuwkoop wil niet in een situatie komen waarin beleidsinhoudelijke concessies (bezuinigingen) moeten worden gedaan als gevolg van externe ontwikkelingen, zoals die op de geldmarkt of de onroerend goed markt. Dat beleid krijgt vorm in het streven naar een gezonde schuldpositie, een stevige solvabiliteit, voldoende structurele ruimte in de exploitatie en een verstandige omgang met de verhoudingsgewijs omvangrijke gemeentelijke grondexploitaties. Neemt niet weg dat zich in de financiële verhouding met het Rijk en de financiering van de sociaal domein grote onzekerheden voordoen die het toekomstperspectief nadelig kunnen beïnvloeden. Al met al voldoen we voor 2022 nog aan de doelstellingen die we ons zelf gesteld hebben voor een gezonde financiële situatie. Het meerjarenperspectief laat op de meeste kengetallen een verslechtering zien, waarbij moet worden aangetekend dat dit voor een belangrijk deel het natuurlij ke gevolg is van (voorgenomen) investeringen die in het belang zijn van de Nieuwkoopse samenleving.

Bij het samenstellen van de begroting 2023 zal met name aandacht gegeven moeten worden aan de structurele exploitatieruimte. De solvabiliteitsratio kan op korte termijn feitelijk alleen worden verhoogd door voorgenomen investeringen te temporiseren. Ook kan een tijdelijke lagere solvabiliteit geaccepteerd worden, waarbij door een lager investeringsniveau en reguliere aflossingen na het huidige meerjarenperspectief er weer toegegroeid wordt naar de norm van 40%.

Programmabegroting 2022-2025

79

3.3 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Deze paragraaf geeft aan hoe kapitaalgoederen in gemeentelijk eigendom worden beheerd. In de Financiële verordening 2017 ex artikel 212 van de Gemeentewet staat in artikel 22 dat het college de verplichte onderdelen op grond van artikel 12 van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten opneemt bij de begroting en jaarstukken. Voor de verschillende kapitaalgoederen zijn beheerplannen vastgesteld die periodiek worden geactualiseerd en worden vastgesteld door de gemeenteraad. Deze beheerplannen beschrijven onder andere het areaal, de staat van onderhoud, nieuw beleid en hoe dit areaal wordt onderhouden. De openbare ruimte is het visitekaartje van onze gemeente. Het bepaalt mede of er sprake is van een aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat. De kwaliteit van de woonomgeving beïnvloedt, bewust of onbewust, zelfs het gedrag van mensen. Bovendien blijkt dat de economische waarde van woningen mede afhankelijk is van de kwaliteit en uitstraling van het openbaar gebied. Het duurzaam in stand houden van de kapitaalgoederen die onderdeel zijn van onze openbare ruimte, zoals wegen, civiele kunstwerken, riolering, openbaar groen, etc. is een essentieel onderdeel van onze verantwoordelijkheden.

Beleidskader De beleidskaders in de beheerplannen zijn uitgangspunt voor het beheer en het beoogde onderhoudsniveau van de openbare ruimte. Uitvoering van dit beleidskader moet leiden tot een bestendige situatie waarin deze kapitaalgoederen worden onderhouden volgens de vastgesteld functionaliteit en kwaliteitsniveau (schoon, heel en veilig), waarbij de totale kosten in beeld worden gebracht. Het beleidskader voor de kapitaalgoederen bevat per kapitaalgoed: • de werkzaamheden die we voor de instandhouding van het kapitaalgoed moeten doen; • besloten onderhoudsniveau; • de grootte van het areaal; • de kosten van de instandhouding van het kapitaalgoed, zoals klein- en groot onderhoud en vervangingskosten; • de huidige staat van onderhoud, zoals de technische beoordeling en schouw van de kwaliteit van het kapitaalgoed; • het scenario voor onderhoud van kapitaalgoederen; • als er een voorziening of egalisatie reserve aanwezig is, of deze toereikend is. Wat kost het? Regulier onderhoud Dit betreft werkzaamheden en maatregelen van kort cyclisch karakter, zoals het verhelpen van meldingen en schadeherstel. Goed, consequent uitgevoerd regulier onderhoud is levensduur verlengend. De kosten worden gedekt uit de beheer- en onderhoudsbudgetten, die jaarlijks in de begroting beschikbaar worden gesteld.

Groot Onderhoud Hieronder vallen de werkzaamheden die ervoor zorgen dat de kapitaalgoederen tijdens hun levensduur in goede staat blijven. De kosten voor deze werkzaamheden worden gedekt uit de verschillende voorzieningen. Deze voorzieningen worden jaarlijks gevoed met een dotatie uit de begroting, waarmee pieken en dalen in de uitgaven worden geëgaliseerd binnen die voorzieningen. Bij de actualisatie van de beheerplannen kan de omvang van de dotatie wijzigen.

Programmabegroting 2022-2025

80

Rehabilitaties Dit zijn werkzaamheden die worden uitgevoerd wanneer kapitaalgoederen het einde van de levensduur hebben bereikt of werkzaamheden die de levensduur verlengend zijn. Deze investeringen van maatschappelijk nut worden vanaf 2017 geactiveerd en in een aantal jaren afgeschreven. De afschrijvingstermijn zijn vastgelegd in de Nota Kapitaalgoederen. Op basis van het investeringsplan 2018-2021 zijn de investeringsbedragen geraamd en de cumulatieve kapitaallasten berekend. Wegen Areaal Klinkerwegen Asfaltwegen Beton Half verharding Totaal

873.569 m2 698.074 m2 8.392 m2 4.805 m2 1.538.840 m2

Afvalbakken Picknicksets

358 stuks 65 stuks

Banken

285 stuks

Hekwerken

7,1 kilometer

Verkeersborden

4.300 stuks

Straatnaamborden Bewegwijzering Snelheidsdisplay's Verkeerstellers

1.000 stuks 530 stuks 17 stuks 3 stuks

Gewenst kwaliteitsniveau Het gewenste kwaliteitsniveau van de wegen is kwaliteit B uit de kwaliteitscatalogus openbare ruimte van de CROW. Dit geldt voor zowel het technisch onderhoudsniveau van de verharding als voor de beeldkwaliteit met betrekking tot straatreiniging, straatmeubilair en onkruidbestrijding. Het bermonderhoud wordt gehandhaafd op het kwaliteitsniveau ecologisch, tenzij het vanuit de verkeersveiligheid niet wenselijk en mogelijk is. Maatschappelijke doelstellingen Wegen zijn noodzakelijk voor alle verplaatsingen binnen de openbare ruimte en dienen alle verkeersmodaliteiten. Daarnaast heeft een groot deel van het wegareaal een verblijfsfunctie. Hierdoor zijn de sociale en economische belangen bij het wegareaal groot. De staat van de verharding draagt in grote mate bij aan de uitstraling van de openbare ruimte. Voortgang in de realisatie van de doelstelling Binnen het regulier onderhoud wordt er voor gezorgd dat de doelstellingen binnen het gewenste kwaliteitsniveau behouden blijven. Bij rehabilitaties en groot onderhoud is het van belang dat de vormgeving van de wegen zo goed mogelijk worden afgestemd met het beoogd gebruik. Dit houdt in dat de wegontwerpen worden afgestemd op de huidige en toekomstige verkeersintensiteiten.

Voor wegen met een verblijfsfunctie is participatie een belangrijk hulpmiddel om de weginfrastructuur zo veel mogelijk aan te laten sluiten op het werkelijk gebruik ervan.

Programmabegroting 2022-2025

81

Beheerplan Het beheerplan 2021-2025 is op 3 juni 2021 vastgesteld en is afgestemd met het beheerplan Riolering (GRP) en het beheerplan Groen. Wat gaan we er voor doen? In 2021 is het beheerplan Wegen geactualiseerd voor de periode 2021-2025. Ter voorbereiding op het beheerplan Wegen is bepaald op welk punt de wegen zich binnen de onderhoudscyclus bevinden. Hierdoor kan beter worden gestuurd en geanticipeerd op de werkelijke onderhoudsbehoefte van het wegareaal binnen het ‘eeuwig durend‘ onderhoud. De basis voor dit uitgangspunt is het jaar van aanleg. Ook wordt een verbeterslag gemaakt op het integraal wijkgericht werken continue afstemming met omgevingsprojecten, maatregelen vanuit het GVVP en ruimtelijke ontwikkelingen. Enkele groot onderhoud projecten die staan gepland voor 2022 zijn de Geerweg in Langeraar, de Hazenweg in Nieuwveen en de Stationsweg (binnen de bebouwde kom) in Zevenhoven. Ook staan er diverse reconstructies (o.a. de Kousweg-Molenweg in Zevenhoven) en een dijkverzwaring (Dorpsstraat Zevenhoven tot Uiterbuurtweg) op de planning. Vanuit kabels en leidingen vinden er door derden ook werkzaamheden plaats. Vanuit de RES (energietransitie) heeft Liander komend jaar door de hele gemeente werkzaamheden gepland. Deze werkzaamheden zijn van positieve invloed op de begroting Wegen.

Wat kost het? Wegen Regulier onderhoud Groot Onderhoud/rehabilitaties Rehabilitaties en vervangingsinvesteringen Kapitaallasten Voorziening toereikend: ja

Bedragen in € 1.000 Begroting Begroting 2024 2025 362 354 169 252

Begroting 2022 462 1.080

Begroting 2023 324 193

4.324

6.255

3.169

2.207

206

272

371

421

Programmabegroting 2022-2025

82

Openbare verlichting Areaal Masten 5.662 stuks Armaturen 5.687 stuks Lampen 5.745 stuks Gewenst kwaliteitsniveau Het beheer van de openbare ruimte is erop gericht om de openbare verlichting goed te laten functioneren en duurzaam in stand te houden. Maatschappelijke doelstellingen Functionele en goed onderhouden openbare verlichting draagt bij aan de verkeersveiligheid, sociale veiligheid, beperking van CO2-uistoot en de uitstraling van het openbaar gebied. We streven er naar om buiten de bebouwde kom niet of minimaal te verlichten om ook rekening te houden met het behoud van de duisternis en de leefomgeving van de flora en fauna. Voortgang in de realisatie van de doelstelling De belangrijkste beleidsuitgangspunten zijn: duurzaam en doelmatig verlichten en de installatiekwaliteit goed op peil te houden op het 'Verlicht waar nodig'-principe. Zo streven we naar de milieudoelstellingen door het terugdringen van de CO 2 uitstoot. Dit bereiken we door jaarlijks een deel verouderde verlichting te vervangen voor duurzame LED-verlichting. Beheerplan Het beheerplan Openbare verlichting 2020 t/m 2024 is op 23 april 2020 vastgesteld. Wat gaan we er voor doen? In 2022 vinden in diverse kernen grote vervangingen plaats. In bijna de gehele kern van Noorden en de kern en het buitengebied van Woerdense Verlaat worden de masten vervangen.

Ook in Zevenhoven (Albrechtshof en Hogedijk) en in de Noordsebuurt (Voordijkseweg, Floraweg, Ir. Nysinghweg) staan vervangingen gepland. Wat kost het? Openbare Verlichting Regulier onderhoud Groot onderhoud Vervangingsinvesteringen Kapitaallasten Voorziening toereikend: ja

Begroting 2022 43 n.v.t. 283 39

Begroting 2023 44 n.v.t. 226 47

Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2024 2025 44 44 n.v.t. n.v.t. 195 195 54 61

Programmabegroting 2022-2025

Civiele kunstwerken Areaal Bruggen (incl. duikerbruggen en remmingwerken) Bruggen beweegbaar (elektrisch-mechanisch) Aquaducten Tunnels Duikers Vlonder

83

190 4 1 2 101 10

Gewenst kwaliteitsniveau Het beheerplan is erop gericht de staat van civiele kunstwerken op het vastgesteld onderhoudsniveau CROW kwaliteitsniveau B te houden (sober en doelmatig). De onderhoudsmaatregelen zijn in hoofdlijnen gericht op veiligheid en duurzame instandhouding. Maatschappelijke doelstellingen Kunstwerken zijn een essentieel onderdeel van de infrastructuur. Kwalitatief goede en veilige kunstwerken dragen bij aan een vlotte verkeersafwikkeling en een goede bereikbaarheid op zowel land als water. Daarnaast zorgt een deel van de kunstwerken voor een goede doorstroming van het oppervlaktewater. Dit is goed voor de waterkwaliteit en waterkwantiteit in het gebied. Voortgang in de realisatie van de doelstelling De maatregelen die voortkomen uit de diverse inspecties worden ook bepaald op basis van (constructieve) veiligheid. Dit is noodzakelijk om de functionaliteit, toegankelijkheid en veiligheid te garanderen. Naast veiligheid speelt ook duurzaamheid een rol. Bij vervangingen of grootschalig onderhoud passen we materialen toe met een lange levensduur. Voorafgaand aan de actualisatie van het beheerplan zijn de wettelijk benodigde inspecties uitgevoerd, ook voor beweegbare bruggen. Met name bij beweegbare bruggen is de kans op letsel en schade voor inwoners het grootst.

Naar aanleiding van de resultaten zijn de benodigde maatregelen geprioriteerd en in het beheerplan opgenomen. Beheerplan De gemeenteraad heeft op 10 december 2020 het beleids- en beheerplan Civiele Kunstwerken 20212025 vastgesteld. Wat gaan we er voor doen? Op basis van een aantal technische inspecties van alle kunstwerken (houten, stalen- betonnen en elektrisch- mechanische bruggen, duikers) is het beheerplan geactualiseerd met een bijbehorend meerjarig onderhoudsplan. De werkzaamheden die hieruit voortkomen zijn opgenomen in het uitvoeringsplan 2020 t/m 2024. Voor 2022 staat de vervanging van de volgende bruggen op de planning: brug Sportpark De Dulen, brug Mezenpad, brug Zaagmolenpad en de brug Kousweg. Wat kost het? Civiele Kunstwerken

Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2024 2025

Begroting 2022

Begroting 2023

Regulier onderhoud Groot onderhoud t.l.v. voorziening

72 250

74 173

74 287

74 340

Vervangingsinvesteringen/rehabilitaties

0

0

0

0

Kapitaallasten

22

22

22

22

Voorziening toereikend: Ja

Programmabegroting 2022-2025

Speelvoorzieningen Areaal Speelplaatsen Speel- en sporttoestellen Skate voorzieningen Sportlocaties (trapveldjes en basketbalpalen) Beweegplekken

84

120 stuks 465 stuks 3 stuks 16 stuks 6 stuks

Tafeltennistafels Jeu de boule baantjes

4 stuks 5 stuks

Gewenst kwaliteitsniveau De speelplaatsen hebben een relatief hoog kwaliteitsniveau. De gemeentelijke speelplaatsen zijn schoon en veilig en voldoen aan alle wettelijke veiligheidseisen. De speelplekken zijn aantrekkelijk en uitdagend voor kinderen om te spelen. De plek moet ook uitnodigen tot spelen. Maatschappelijke doelstellingen Het is belangrijk voor de jeugd om actief buiten te spelen. Voor zowel de fysieke- alsmede de sociaalemotionele ontwikkeling. De gemeente faciliteert dit door kwalitatief goede speelvoorzieningen die in voldoende mate en op de juiste locaties aanwezig zijn in de woonomgeving. Ook ouderen moeten de gelegenheid hebben om buiten actief te zijn. Voortgang in de realisatie van de doelstelling In de vorige beheerplanperiode was sprake van achterstallig onderhoud in de ondergronden. Alle (schors) ondergronden zijn vervangen. Veelal is gekozen voor kunstgras valondergronden om toekomstige onderhoudskosten te reduceren en de gebruiksvriendelijkheid en hygiëne van speelplaatsen te verhogen. Er zijn meer speelplaatsen gerealiseerd die uitnodigen om te spelen en aantrekkelijk zijn. Voor zover mogelijk willen we hierbij een combinatie maken van spelen, sporten en bewegen voor 0-99 jaar. Dit sluit aan bij de gemeentelijke visie ‘bewegen‘. Beheerplan Het beheerplan Spelen 2021-2025 is op 3 juni 2021 vastgesteld door de gemeenteraad.

Wat gaan we er voor doen? In 2022 worden de werkzaamheden conform het uitvoeringsplan 2022 van het beheerplan uitgevoerd. Dat programma omvat zowel het vervangen van individuele toestellen volgens het vervangingsschema als het volledig opnieuw inrichten van de speelplaatsen. Op basis van de omvang van de vervanging kiezen we de juiste vorm van participatie. De volgende bestaande speelplaatsen worden gerenoveerd; De Zeelt (Nieuwkoop), Klinkhamer (Nieuwkoop) en Repelhof (Zevenhoven) Wat kost het? Speelvoorzieningen Regulier onderhoud Groot onderhoud t.l.v. voorzieningen Vervangingsinvesteringen Kapitaallasten Voorziening toereikend: Ja

Begroting 2022 68 112

Begroting 2023 68 49

n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t.

Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2024 2025 68 68 58 201 n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t.

Programmabegroting 2022-2025

Waterpartijen Areaal watergangen: beschoeiing: natuurvriendelijke oevers: palenrijen fonteinen pompen

85

117.410 m1 46.410 m1 6.000 m1 1.000 m1 3 stuks 5 stuks

Gewenst kwaliteitsniveau De kwaliteit van de watergangen moet voldoen aan de eisen die de waterschappen stellen en die zijn vastgelegd in de Legger van het betreffende waterschap waarin de watergangen zijn gelegen. Maatschappelijke doelstellingen Watergangen moeten zorgen voor een vlotte opvang en afvoer van hemelwater uit de woonomgeving, waarmee wateroverlast in de wijk wordt voorkomen. Watergangen kunnen ook een recreatieve functie hebben in de wijk en in combinatie met het openbaar groen functioneel zijn in de aankleding van de woonomgeving. Openbaar water spelen een rol bij het vergroten van de biodiversiteit. In verband met klimaatverandering spelen watergangen een belangrijke rol in het klimaatadaptief maken en houden van het watersysteem. Voortgang in de realisatie van de doelstelling Met het klimaatadaptief maken van het watersysteem is in 2020 gestart. Ook in 2021 jaar worden verschillende beschoeiingen vervangen, waarvan een aantal omgevormd worden naar natuurvriendelijke oevers. De geplande baggercluster van 2019 heeft door de PFAS problematiek vertraging opgelopen. Deze baggercluster is in 2020 samen met de cluster van 2020 uitgevoerd. Voor 2021 wordt de bagger cyclisch conform de planning uitgevoerd. Beheerplan Het beheerplan Watergangen 2020-2024 is op 8 februari 2020 vastgesteld door de gemeenteraad.

Wat gaan we er voor doen? Bij renovaties van beschoeiingen wordt waar mogelijk natuurvriendelijke oevers gemaakt en nieuw oppervlaktewater gegraven. Hiermee vergroten we de waterbuffers en voldoen we aan het klimaatadapatief handelen vanuit het collegeprogramma. De voor 2022 geplande watergangen worden gebaggerd. Daarnaast worden twee stuwen aan de Roggeveldweg vervangen. Wat kost het? Water Regulier onderhoud Groot Onderhoud t.l.v. voorziening baggeren Investeringen oeverwerken Kapitaallasten oeverwerken Voorziening toereikend: ja

Begroting 2022 158 40

Begroting 2023 158 34

120 20

113 24

Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2024 2025 158 158 224 54 113 27

153 31

Programmabegroting 2022-2025

Nautisch- en vaarwegbeheer Areaal Remmingswerken bij bruggen BPR bebording Loswallen Plassengebied Betonning Trailerhellingen

86

8 110 3 2 16 5

Gewenst kwaliteitsniveau Voor alle voorzieningen voor nautisch beheer en vaarwegbeheer staat de bruikbaarheid en veiligheid voorop. Dit staat gelijk aan de CROW kwaliteitsindeling B, sober en doelmatig. De onderhoudsmaatregelen zijn in hoofdlijnen gericht op veiligheid, functionaliteit en duurzame instandhouding. Maatschappelijke doelstellingen Met het Nautisch- en vaarwegbeheer faciliteren wij de waterrecreatie en beroepsvaart in onze plassengebieden. Een kwalitatief goede infrastructuur op het water draagt bij aan de mobiliteit op het water en de veiligheid van de gebruikers en het stimuleert recreatieve ontwikkeling. Voortgang in de realisatie van de doelstelling Door een stelsel van regelgeving in combinatie met bebording volgens het Binnenvaart Politie Reglement (BPR) zorgen we voor zonering van gebieden, veiligheid en duidelijkheid op het water. In het geactualiseerde beheerplan is financiële ruimte om structureel vaarroutes op diepte te houden en voorzieningen in goede staat te houden. In 2020 zijn de vaarwegen gepeild en deze zijn in 2021 op diepte gebracht. Beheerplan De gemeenteraad heeft het beheerplan Nautisch- en Vaarwegenbeheer 2018 - 2022 op 7 juni 2018 vastgesteld. Wat gaan we er voor doen? We gaan de werkzaamheden uitvoeren zoals in het beheerplan voor de jaarschijf 2022 zijn vastgelegd.

Wat kost het? Nautisch- en vaarwegenbeheer Regulier onderhoud Onderhoud t.l.v. voorziening Vervangingsinvesteringen en reconstructies Kapitaallasten Voorziening toereikend: ja

Begroting 2022 n.v.t. 0

Begroting 2023 n.v.t. 0

0 n.v.t.

0 n.v.t.

Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2024 2025 n.v.t. n.v.t. 0 0 0 n.v.t.

0 n.v.t.

Programmabegroting 2022-2025

Riolering Areaal Vrijvervalriool Persleiding Vacuümleiding Drukriolering Bergbezinkbassins IBA’s Minigemalen Vacuümputten Inspectieputten Kolken Overstorten Hoofdgemalen

87

176 km 32,7 km 4,5 km 80,4 km 5 stuks 16 stuks 813 stuks 29 stuks 4.600 stuks 8.500 stuks 20 stuks 62 stuks

Gewenst kwaliteitsniveau Voorzieningen voor inzameling (riolering), transport en zuivering vormen samen het afvalwatersysteem. Volgens de wet (Wet milieubeheer en Waterwet) heeft de gemeente oorspronkelijk de inzamelings- en transporttaak en het waterschap de zuiveringstaak. De wettelijke basis is inmiddels verbreed en nu gericht op de zorgplicht voor afval, hemel en grondwater. In het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) staat hoe wij omgaan met onze drie zorgplichten. In het beheerplan is geen kwaliteitsniveau vastgesteld. Riolering moet optimaal en naar geldende weten regelgeving functioneren. Het streven is dit zo kostenefficiënt mogelijk te doen. Maatschappelijke doelstellingen Rioleringszorg draagt bij aan de volksgezondheid, het milieu en voorkomt financiële en maatschappelijke schade door wateroverlast en grondwaterproblematiek in bebouwd gebied. Ook draagt de riolering bij aan het klimaat adaptief maken van de gemeente Nieuwkoop. Voortgang in de realisatie van de doelstelling In 2019 en 2020 hebben wij de stresstesten uitgevoerd met als doel inzicht te krijgen in de risico’s binnen de gemeente m.b.t. wateroverlast, hitte en droogte. Dit is gebeurd aan de hand van een digitale klimaatatlas. De uitkomsten vormden een basis voor het Gemeentelijke RioleringsPlan (GRP) voor de periode 2021-2025.

Beheerplan Op 5 november 2020 is het Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP) voor de periode 2021 t/m 2025 in de raad vastgesteld. Wat gaan we er voor doen? De volgende rioleringsprojecten staan voor 2022 in de planning; vervangen Vacuümriool in de Noordse Buurt voor drukriolering, vervangen vrijvervalriolering o.a. in het hofje van de Gerberastraat in Noorden. Renovatie van hoofdgemalen o.a. gemaal ir. J. Nysinghweg en drukriolering o.a. Westkanaalweg en Schilkerweg.

Programmabegroting 2022-2025

88

Wat kost het? Riolering Regulier onderhoud Onderhoud t.l.v. voorziening

Begroting 2022 124 n.v.t.

Begroting 2023 124 n.v.t.

1.406 704

1.422 693

Vervangingsinvesteringen en reconstructies Kapitaallasten

Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2024 2025 124 124 n.v.t. n.v.t. 1.408 753

1.528 781

Voorziening toereikend: Ja

Recreatieve voorzieningen Areaal Knooppuntenroute wandelen Knooppuntenroute fietsen Knooppuntenroute varen Vrije aanlegplaatsen plassengebied Nieuwkoop Zwemstrand (strand zomer) Aanleghaven (Meijehaven)

1 st 1 st 1 st 6 st 1 st 1 st

Aanleg- en vissteigers

40 st

Gewenst kwaliteitsniveau De onderhoudskwaliteit van de recreatieve voorzieningen moet aansluiten bij de behoeften van zowel de inwoners van Nieuwkoop als de bezoekers van onze gemeente. Er moet een afgewogen pakket van voorzieningen beschikbaar zijn dat aansluit bij de belangrijkste recreatieve speerpunten van Nieuwkoop: fietsen, wandelen en varen. Aanvulling hierop zijn belangrijke voorzieningen die bijdragen aan de leefbaarheid van kernen zoals de zwemlocaties en hondenuitlaatgebieden. Maatschappelijke doelstellingen Voorzieningen die aansluiten bij de belangrijkste recreatieve speerpunten van Nieuwkoop: fietsen, wandelen en varen. Ook dragen deze voorzieningen bij aan de leefomgeving van onze inwoners. Voortgang in de realisatie van de doelstelling Met het beheerplan Recreatieve Voorzieningen zijn de financiële middelen gewaarborgd om de voorzieningen duurzaam in stand te houden. Beheerplan Het beheer- en beleidsplan Recreatieve voorzieningen 2017 - 2021 is op 9 november 2017 door de gemeenteraad vastgesteld. Wat gaan we er voor doen? In 2022 worden de werkzaamheden uitgevoerd overeenkomstig de jaarschijf zoals opgenomen in dit beheerplan.

Programmabegroting 2022-2025

89

Wat kost het? Recreatieve voorzieningen Regulier onderhoud Groot Onderhoud t.l.v. voorziening Vervangingsinvesteringen Kapitaallasten

Begroting 2022 52 5 0 0

Begroting 2023 52 12 0 0

Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2024 2025 52 52 7 7 0 0 0 0

Voorziening toereikend: Ja Gebouwen Areaal Gemeentehuis Sporthallen/gymzalen

2 st 6 st

Zwembad Brandweerlocaties

1 st 3 st

Kinderopvang / school Overige openbare gebouwen

9 st 12 st

Overige niet openbare gebouwen Overige objecten

18 st 5 st

Gewenst kwaliteitsniveau Het standaard uitgangspunt voor de kwaliteit van het onderhoud is het duurzaam in stand houden van de gebouwen. Vrij vertaald wordt hieronder verstaan dat een pand de ‘normale veroudering en slijtage’ mag vertonen en dat defecte bouwkundige- en installatietechnische onderdelen door eenzelfde kwaliteitsniveau worden vervangen als reeds aanwezig is. Voor een aantal locaties wordt onderbouwd afgeweken van het standaard kwaliteitsniveau. Maatschappelijke doelstellingen Kwalitatief goede sportcomplexen dragen bij aan het welzijn en de gezondheid van inwoners. Kwalitatief goede monumenten/musea/kinderopvang-/verenigings-/gebouwen dragen er toe bij dat de gemeente Nieuwkoop een aantrekkelijke plaats is om in te wonen en te recreëren. Kwalitatief goede huisvesting voor de brandweer draagt er toe bij dat de gemeente Nieuwkoop een veilige plaats is om te wonen. Kwalitatief goede gebouwen voor de eigen organisatie dragen er toe bij dat de eigen medewerkers en het bestuur op een goede manier hun taken kunnen uitvoeren en dat de gemeente Nieuwkoop een aantrekkelijke plaats is om te werken. Voortgang in de realisatie van de doelstelling De vastgestelde kwaliteitsniveaus in het Beheerplan Gebouwen 2019-2028 sluiten aan op de maatschappelijke doelstellingen.

Het budget dat jaarlijks beschikbaar is om de gebouwen op het vastgestelde niveau te onderhouden is zowel voor de voorziening (groot onderhoud) als voor regulier onderhoud toereikend. Er zijn geen achterstanden in onderhoud. Beheerplan Het beheerplan Gebouwen 2019 - 2028 is op 14 november 2019 door de raad vastgesteld. Wat gaan we er voor doen? Overeenkomstig het beheerplan worden de werkzaamheden uit de jaarschijf 2022 uitgevoerd.

Programmabegroting 2022-2025

90

Wat kost het? Gebouwen Dagelijks onderhoud Groot Onderhoud t.l.v de voorziening Kapitaallasten

Begroting 2022 342 338

Begroting 2023 342 509

0

0

Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2024 2025 342 342 509 509 0

0

Voorziening toereikend: ja

Openbaar groen Areaal Beplanting Gazon

371.409 m2 346.201 m2

Bomen

12.256 stuks

Gewenst kwaliteitsniveau Het kwaliteitsniveau is vastgelegd in het beheerplan Groen en is vergelijkbaar met kwaliteit B volgens de Kwaliteitscatalogus openbare ruimte van de CROW Maatschappelijke doelstellingen Groen draagt bij aan een gezonde en prettige leefomgeving. Daarnaast draagt het bij aan het welzijn van de flora en fauna. Op het thema Klimaatadaptatie draagt groen bij aan het verminderen van wateroverlast, droogtestress, hittestress en verbetert de biodiversiteit. Voortgang in de realisatie van de doelstelling In de afgeIopen jaren zijn op veel plaatsen bloeiende bermen aangelegd en in ons assortiment selecteren wij soorten die belangrijk zijn voor vogels en insecten. In 2019 zijn wij overgegaan op een ecologisch maaibeheer. In de Groene Cirkel Bijenlandschap werken we met veel verschillende partijen aan een bloemrijk netwerk dat (wilde) bijen voldoende voedsel en nestgelegenheid biedt en het landschap aantrekkelijker en kleurrijker maakt. De gemeente heeft de visie in 2018 ondertekend, omdat zij het belangrijk vind om samen met diverse partijen te werken aan verbetering van de biodiversiteit. Daarom neemt de gemeente Nieuwkoop al 10 jaar het initiatief tot de aanleg van bloemrijke bermen, vlinderidylles en plantsoenen. In het kader van de klimaatadaptatie is gestart met een mediacampagne met naam ‘Stichting Steenbreek’.

Inwoners worden ook in 2021 betrokken en gestimuleerd bij het klimaat adaptief maken van hun eigen leefomgeving. Beheerplan Het huidige beheerplan loopt van 2021 – 2025 en op 22 april 2021 vastgesteld. Wat gaan we er voor doen? In 2022 en verder wordt vanuit het groenbeheer actief de aansluiting gezocht met de beheerplannen van Wegen en Riolering. Dit borgt de integraliteit en hierdoor is het mogelijk om de inrichting klimaat robuust te maken door toevoeging en/of verbetering van het groen mee te nemen. Zo zal er naast de reguliere renovaties van de plantvakken het groen van de volgende projecten worden verbeterd; Schoterhoek I en Teylersplein (Nieuwveen)

Programmabegroting 2022-2025

91

Wat kost het? Openbaar Groen Regulier onderhoud Groot Onderhoud

Begroting 2022 556

Begroting 2023 556

Begroting 2024 556

Bedragen x € 1.000 Begroting 2025 556

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

0

0

0

0

Kapitaallasten Geen voorziening aanwezig.

Begraafplaatsen/lijkbezorging Areaal gemeentelijke begraafplaatsen 4 Gewenst kwaliteitsniveau De algemene begraafplaatsen zijn van voldoende kwaliteit. Een uitvaart kan zonder problemen plaatsvinden en de inwoners zijn tevreden over de kwaliteit. Het openbaar groen op en rond de begraafplaatsen is gelijk, qua kwaliteitsniveau, aan het overig openbaar groen van de gemeente. Maatschappelijke doelstellingen Iedere inwoner van onze gemeente die na zijn overlijden begraven wenst te worden op een openbare begraafplaats dan wel na crematie bijgezet wil worden, moet hiervoor in de gelegenheid zijn. Voortgang in de realisatie van de doelstellingen Op grond van het huidige beleid worden de begraafplaatsen in Nieuwkoop en Ter Aar voor de langere termijn geëxploiteerd. De begraafplaatsen in Nieuwveen en Zevenhoven zullen op termijn, door een tekort aan capaciteit en de onmogelijkheid van uitbreiding en ruiming buiten gebruik raken. De capaciteit van de algemene begraafplaats in Nieuwkoop is in 2016 uitgebreid en in 2019 opnieuw opgehoogd. Beheerplan Er is vooralsnog geen beheerplan voor het beheer van de begraafplaatsen. In 2021 wordt gewerkt aan het opstellen van een beheerplan. Wat gaan we er voor doen? Op de algemene begraafplaats in Ter Aar zullen de paden worden vernieuwd en op de diverse begraafplaatsen zijn ruimingen gepland.

Wat kost het? Begraafplaatsen Regulier onderhoud Groot Onderhoud

Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2024 2025 8 8

Begroting 2022 8

Begroting 2023 8

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

0

0

0

0

Kapitaallasten Geen voorziening aanwezig.

Programmabegroting 2022-2025

92

3.4 Paragraaf Financiering Algemeen De paragraaf financiering geeft inzicht in het (verwachte) risicoprofiel van de gemeente Nieuwkoop op het terrein van de treasury. In deze paragraaf gaan wij achtereenvolgens in op bestaand beleid, het risicobeheer, schatkistbankieren, de financieringsbehoefte, de ontwikkeling van de leningenportefeuille, de rente-toerekening, onze rentevisie, het EMU-saldo en tenslotte de liquiditeitsplanning. Bestaand beleid In de Wet Financiering decentrale overheden (Wet Fido) zijn kaders gesteld voor een verantwoorde en prudente inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie bij decentrale overheden. De Wet Fido verplicht de gemeente tot het opstellen van twee instrumenten op het gebied van treasury, te weten een treasurystatuut en een treasuryparagraaf. Het treasurystatuut is onderdeel van de Financiële verordening gemeente Nieuwkoop 2017. Het huidige treasurystatuut is van 5 januari 2015. In het treasurystatuut wordt de beleidsmatige infrastructuur van de treasuryfunctie vastgelegd in de vorm van uitgangspunten, doelstellingen, richtlijnen en limieten. Risicobeheer Het risicobeheer is gericht op het beperken van financiële risico’s. In het treasurystatuut zijn richtlijnen en limieten opgenomen, die de basis vormen voor alle transacties op dit gebied. Daarnaast geeft de Wet Fido normen voor het beperken van risico’s.

De belangrijkste risicocategorie is het renterisico. De kasgeldlimiet en de renterisiconorm zijn belangrijke richtlijnen om renterisico’s te beperken. De kasgeldlimiet heeft betrekking op leningen met een rentetypische looptijd tot één jaar en de renterisiconorm heeft betrekking op leningen met een rentetypische looptijd langer dan één jaar. Het doel van deze normen van de Wet Fido is te voorkomen dat bij (her)financiering van de leningen bij (aanzienlijk) hogere rente grote verschillen optreden in de hoogte van de rente die de gemeente moet betalen. De normen beperken de budgettaire risico's. Het niveau van de kasgeldlimiet is gelimiteerd op 8,5% van de begrote lasten. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer dan 20% van het begrotingstotaal mogen bedragen. De norm beoogt een evenwichtige opbouw van de leningen in de tijd. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is het wettelijk maximum aan leningen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar. De kasgeldlimiet staat de gemeente Nieuwkoop momenteel toe de financieringsbehoefte tot een bedrag van € 6.586 (2022) te dekken met kortlopende geldleningen. Zodra de verwachting is dat deze limiet langer dan twee kwartalen wordt overschreden moet een langlopende geldlening worden aangetrokken.

Gelet op de lagere rente voor kortlopende kredietfaciliteiten maakt de gemeente zoveel mogelijk gebruik van de toegestane norm. De kasgeldlimiet is voor de jaren 2022-2025 als volgt te berekenen:

Programmabegroting 2022-2025

93

Renterisiconorm De renterisiconorm geeft het feitelijke renterisico weer op de door de gemeente aangetrokken langlopende geldleningen. Jaarlijks mogen de renterisico’s van renteherziening en herfinanciering niet hoger zijn dan 20% van het begrotingstotaal. Voor de periode 2022-2025 is voor Nieuwkoop de volgende ruimte onder de risiconorm te berekenen:

Koersrisico De doelstelling van het koersrisicobeheer is het beheersen van de risico´s die voortvloeien uit de mogelijkheid dat de financiële activa van de gemeente in waarde verminderen door negatieve koersontwikkelingen. De gemeente Nieuwkoop bezit de volgende aandelen:

Het risico dat de intrinsieke waarde van de aandelenportefeuille daalt tot onder de boekwaarde is verwaarloosbaar klein. Liquiditeitsrisico De doelstelling van het intern liquiditeitsbeheer is het beheersen van de risico´s van mogelijke wijzigingen in de liquiditeitsplanning en meerjaren-investeringsplanning waardoor als gevolg daarvan de financieringskosten hoger kunnen uitvallen. De gemeente Nieuwkoop beschikt over een meerjarige liquiditeitsplanning. Er wordt gewerkt met een jaarplanning van de liquide middelen, waarbij per maand een prognose wordt afgegeven. Kredietrisico / Debiteurenrisico De doelstelling van het kredietrisicobeheer is het beheersen van de risico´s die voortvloeien uit de mogelijkheid van een waardedaling van de vorderingspositie als gevolg van het niet tijdig nakomen van de verplichtingen van de tegenpartij als gevolg van insolventie of deficit (niet in staat om schulden af te betalen). De gemeente Nieuwkoop heeft zich garant gesteld voor diverse geldleningen van derden. Per 1-1-2022 is de situatie als volgt:

Programmabegroting 2022-2025

94

Het totale bedrag van de door de gemeente verleende garantstellingen is aanzienlijk. De grootste borgstelling is afgegeven ten behoeve van leningen aan woningbouwverenigingen ad € 64 miljoen. Hiervan staat de gemeente Nieuwkoop garant voor 50%. Het betreft een tertiaire zekerheidstelling (achtervang na WSW), waardoor het risico voor de gemeente gering is. Het saldo van de door de gemeente Nieuwkoop verstrekte geldleningen is per 1-1-2022 als volgt:

De twee grootste posten van de overige geldleningen betreffen de leningen aan starters in het kader van huisvesting en de lening aan sportverenigingen e.d. (€ 171.000). Bij deze laatste categorie leningen loopt de gemeente meer risico dat de lening niet wordt afgelost (en/of de verschuldigde rente niet wordt betaald). Schatkistbankieren Voor decentrale overheden betekent schatkistbankieren dat zij hun overtollige liquide middelen niet mogen aanhouden bij banken maar in de schatkist bij het ministerie van Financiën. Gelden tot het drempelbedrag mogen buiten de schatkist worden gehouden. Dit drempelbedrag bedraagt 2% van het begrotingstotaal voor openbare lichamen met een begrotingstotaal kleiner dan € 500 miljoen met een minimum van € 1 miljoen. Dit minimumbedrag van € 1 miljoen is op de gemeente Nieuwkoop van toepassing. Op geld dat bij de schatkist in rekening-courant staat, wordt geen rente vergoed. Financieringsbehoefte Per 1 januari 2022 bedraagt het financieringstekort ruim € 7 miljoen. Dit is het verschil tussen enerzijds de beschikbare vaste financieringsmiddelen, die bestaan uit de opgenomen geldleningen, het eigen vermogen en de voorzieningen (totaal € 134 miljoen) en anderzijds de boekwaarde van de investeringen en de grondexploitaties (totaal € 141 miljoen).

De korte rente (rentetypische looptijd < 1 jaar) is in het algemeen lager dan de lange rente (rentetypische looptijd ≥ 1 jaar). Op grond van deze veronderstelling is het uitgangspunt om de financieringsbehoefte eerst te dekken met de maximaal toegestane kasgeldlimiet en de resterende behoefte te dekken met langlopende leningen. Met deze aanpak proberen wij de financieringskosten zo laag mogelijk te houden.

Programmabegroting 2022-2025

95

Leningenportefeuille Het volume van de leningenportefeuille stijgt naar verwachting van € 29 miljoen per begin 2022 naar € 31 miljoen per eind 2025 (zie onderstaande tabel leningenportefeuille).

De aflossingen betreffen reguliere aflossingen. In de jaren 2022-2025 vindt geen renteherziening plaats. De gemiddelde rente op de leningen bedraagt per 1-1-2022 1,15% Renteresultaat en wijze van toerekening Het verschil tussen de financieringslasten en -baten (rente) enerzijds en de toerekening daarvan aan producten anderzijds vormt het renteresultaat. Voor 2022-2025 ziet dit er als volgt uit:

Rentevisie Renterisico’s bij het aantrekken en uitzetten van gelden worden beperkt door de overeen te komen rentepercentages bij deze transacties te baseren op een rentevisie. Onze rentevisie wordt o.a. gebaseerd op de rentevisie van de huisbankier. De korte rente is in het algemeen lager dan de lange rente. Op grond van deze veronderstelling is het uitgangspunt om de financieringsbehoefte eerst te dekken met de maximaal toegestane kasgeldlimiet en de resterende behoefte te dekken met langlopende leningen. Van deze looptijd kan worden afgeweken indien deze kan worden gekoppeld aan andere financiële posities. Met deze aanpak gaat de gemeente ervan uit dat – rekening houdend met het risicoprofiel – de financieringskosten zo laag mogelijk zijn.

Programmabegroting 2022-2025

96

EMU-saldo Het EMU-saldo is het financieringssaldo van de totale Nederlandse overheid. Overschrijdt het EMUtekort in enig jaar de 3% van het BBP (Bruto Binnenlands Product) dan is een €uro-land verplicht maatregelen te nemen om het tekort terug te dringen. Om inzicht te krijgen in de ontwikkeling van het EMU-saldo moeten gemeenten in de begroting een prognose opnemen van het EMU-saldo van de eigen gemeente. Dit EMU-saldo wordt berekend op kasbasis. Omdat de gemeentelijke begroting moet worden opgesteld op basis van het stelsel van lasten en baten moet het begrotingssaldo van de gemeente worden omgezet naar het begrotingsresultaat op kasbasis. Voor Nieuwkoop ziet de prognose er als volgt uit:

De posten 2, 3, 5, 6 en 8 verkleinen het EMU-tekort en de posten 4, 7, 9, 10 en 11 vergroten het EMUtekort. Het geprognosticeerde EMU-saldo over 202 van de gemeente Nieuwkoop is licht positief. Dit verlaagt het landelijk EMU-tekort.

Programmabegroting 2022-2025

Liquiditeitsplanning

97

Programmabegroting 2022-2025

98

3.5 Paragraaf Bedrijfsvoering Het vernieuwde BBV schrijft voor om de kosten van overhead expliciet zichtbaar te maken in de begroting. In Nieuwkoop hebben we dit gedaan door een programma bedrijfsvoering in de begroting op te nemen. Dit heeft tot gevolg dat de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering aan de orde komen bij het programma. De verplichting om een paragraaf Bedrijfsvoering op te nemen is echter niet komen te vervallen. De paragraaf wordt daarom wel opgenomen, maar om te voorkomen dat dezelfde inhoud op twee plaatsen in de begroting voorkomt, verwijzen wij de lezer op deze plek naar programma 5 Bedrijfsvoering.

Programmabegroting 2022-2025

99

3.6 Paragraaf Verbonden partijen Algemeen Uitwerking voorgeschreven indeling lijst Paragraaf Verbonden partijen op grond van artikel 15 BBV: 1. Gemeenschappelijke regelingen, 2. Vennootschappen en coöperaties, 3. Stichtingen en verenigingen en 4. Overige verbonden partijen. Als gemeente werken we in de uitvoering van onze taken samen met andere partijen, zoals gemeenschappelijke regelingen, bedrijven, stichtingen, verenigingen etc. Op de programma's laten we zien welke verbonden partijen op een programma actief zijn en wat de maatschappelijke doelstellingen van de samenwerking zijn. In de paragraaf verbonden partijen laten we in een totaaloverzicht zien met welke partijen we samenwerken. Per verbonden partij laten we zien: a. de rechtsvorm, de doelstelling en een antwoord op de vraag hoe het openbaar belang gediend wordt; b. het belang dat de gemeente in de verbonden partij heeft; c. de omvang van het eigen vermogen en het vreemd vermogen van de verbonden partij; d. het verwachte financiële resultaat van de verbonden partij; e. de eventuele risico’s van de verbonden partij voor de financiële positie van de gemeente. Ad. 1 •

Holland Rijnland

•

ODWH

•

RDOG

•

Regionale Brandweer en GHOR Hollands Midden (VRHM)

•

SVHW

Ad. 2 •

Cyclus N.V.

•

Alliander N.V.

•

Oasen N.V.

•

BNG Bank N.V.

Ad. 3 •

VNG

•

Vereniging Zuid-Hollandse gemeenten

Ad.4 •

Regiotaxi Holland Rijnland

•

Centrum Regeling Gemeenten Alphen aan den Rijn, Kaag en Braassem en Nieuwkoop (Rijnvicus)

Programmabegroting 2022-2025

100

Overzicht Gemeenschappelijke regelingen Naam Programma Rechtsvorm Vestigingsplaats Doelstelling

Openbaar belang

Deelnemende partijen

Bestuurlijk belang

Ambtelijke verantwoordelijkheid Financieel belang

Bijdrage voorgaand jaar

Holland Rijnland 1. Ruimte en Energie / 2. Maatschappij en Jeugd / 3. Strategische Positionering Gemeenschappelijke Regeling Leiden De organisatie Holland Rijnland stimuleert en faciliteert de samenwerking tussen dertien gemeenten in de gelijknamige regio. Holland Rijnland is een aantrekkelijke regio om in te wonen, werken en recreëren. Door als 13 gemeenten samen te werken, willen we die eigenschappen verder versterken. In de regionale agenda staan de thema's benoemd waar we de komende jaren gezamenlijk aan werken. Ambities en speerpunten vormen ons gezicht in de Randstad, Nederland en Europa om belangrijke doelen te bereiken. De strategische visie is beschreven in de Regionale Omgevingsagenda. De organisatie Holland Rijnland staat ten dienste van de deelnemende gemeenten en geeft o.a. invulling aan haar platformrol en het organiseren en ondersteunen van onderlinge samenwerking. Ook lobbyt Holland Rijnland namens de 13 gemeenten bij hogere overheden, regio's en andere belanghebbenden. Alphen aan den Rijn, Hillegom, Kaag en Braassem, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Oegstgeest, Teylingen, Voorschoten en Zoeterwoude Het Algemeen Bestuur van de GR bestaat uit vertegenwoordigers vanuit de deelnemende gemeenten. Namens de gemeente Nieuwkoop zitten twee raadsleden in het AB.

Collegeleden zijn naar vakgebied vertegenwoordigd in de Portefeuillehouders overleggen. Strategisch adviseur/regio coördinator De begroting 2022 is opgesteld overeenkomstig de uitgangspunten uit de Kaderbrief 2022. Deze is vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur van 16 december 2020. De kaderbrief legt de financiële kaders vast voor de begroting. De inhoudelijke kaders zijn gebaseerd op de regionale agenda 2019-2023, zoals vastgesteld door het Algemeen Bestuur op 30 oktober 2019. De regionale agenda is de samenwerkingsagenda voor de komende jaren. De begroting is opgebouwd op basis van de opgaven en programma’s. In 2022 is de gemiddelde reguliere bijdrage per inwoner € 10,65 (ter vergelijking: dit was €10,59 in 2021). De bijdrage voor Nieuwkoop komt op € 383.102 (€ 218.225 regulier en € 164.877 TWO). de bijdrage voor Nieuwkoop in 2021 was € 381.791 (€ 229.191 regulier plus € 152.600 TWO). De totale bijdrage in 2021 was € 8.324.500.