ACHTERGRONDINFORMATIE Natuurlijk Nieuwkoop basis Verkiezingsprogramma 2022

•

•

• • • • •

Zwembad De Wel vervult een belangrijke functie voor de kern Nieuwkoop maar ook voor de totale gemeente. We vinden het belangrijk dat het bouwen van een nieuw zwembad onderzocht wordt. Dat biedt kansen voor een duurzaam en efficiënt gebouw met betere faciliteiten. De locatie wordt in goede participatie met inwoners van alle kernen overwogen. Wij willen het gebruik van de kern Nieuwkoop als sluipweg voor vrachtwagens tegengaan; alleen voor bevoorrading maken we een uitzondering. Onderzoek naar oplossingen voor de verkeersintensiteit op de Ziendeweg – Nieuwkoop wordt voortgezet; Aandachtspunten: Wij vinden dat de toegankelijkheid van wandelpaden, met name voor mensen met een beperking verbetering behoeft. Onderzocht moet worden of er draagvalk in de kern Nieuwkoop bestaat voor het oprichten van wijkplatforms. Het is belangrijk dat er behoefte en draagvlak is en door inwoners wordt opgepakt. Een stringente bewaking van de in goed overleg met belanghebbenden vastgelegde afspraken rond Natura 2000. Bij het herzien van het huidige beheerplan (loopt af eind 2021) moet samen met de stakeholders opgetrokken worden. Wij pleiten voor voldoende, kwalitatief goede en een divers aanbod voor dagopvang en sociale activering. Heldere en vindbare informatie over aanbod voor zorgvragers en organisaties is belangrijk.

Behoud van voorzieningen als De Inloop, Het Taalhuis en het loket van het Trefpunt van stichting Welzijn vinden wij belangrijk.

4.5 Nieuwveen • •

• • •

• • •

Het centrumplan Nieuwveen is met veel inbreng van inwoners tot stand gekomen. Nu doorzetten met de bouw van appartementen voor senioren en starters waarbij rekening gehouden wordt met de wensen van de inwoners. In Greenport verband wordt samengewerkt aan toekomstgerichte glastuinbouw o.a. door een gebiedsgerichte aanpak van klimaat-, energie-, milieu-, onderwijs- en arbeidsmarktbeleid. De specifieke aandacht voor onze glastuinbouw moet geïntensiveerd worden/kan beter. We moeten doorpakken met de sanering van oud glas en de herstructurering van de bestaande glastuinbouw. Om het gebruik van de Ruimte voor Ruimteregeling te stimuleren moet er meer werk gemaakt worden van het leveren van maatwerk. Er komt geen ontwikkeling van Nieuw Amstel Oost, duidelijk is dat nut en noodzaak daarvoor ontbreekt. Wij hechten sterk aan het openhouden van het polderlandschap. Het onderzoek naar een locatie voor het nieuwe IKC (Integraal Kind Centrum) is gestart. Wij vinden dat alle 4 de opties, inclusief het initiatief Nieuwerveen van inwoners, objectief onderzocht moeten worden samen met de school, verenigingen en inwoners. Zonder op voorhand locaties uit te sluiten i.v.m. woningbouw of financiën. Het combineren van school en sport, zowel accommodatie als in samenwerking vinden wij belangrijk. Evenals multifunctioneel en optimaal gebruik van ruimtes.

Voor Nieuwveen moet minimaal de grootte van de huidige sportzaal van de Ringkant beschikbaar blijven. Vestia investeert niet meer in dit gebied, sociale huurwoningen worden steeds duurder. Samen met lokale woningcorporaties moeten wij actief inzetten op alternatieven voor dit woningbezit. Zodat sociale huur ook sociale huur blijft! 38

• •

•

•

• •

• •

• •

In de prestatieafspraken met Vestia moet opgenomen worden dat het onderhoud van de sociale huurwoningen op een adequaat niveau wordt gebracht en dat duurzaamheidsmaatregelen worden getroffen. Vestia investeert (nog) niet in het verduurzamen van de eigen sociale huurwoningen met financiële gevolgen de bewoners. Mogelijke ondersteuning van huurders voor het realiseren van duurzaamheidsmaatregelen vanuit de gemeente moet onderzocht worden, b.v. met steun van de gemeente huurders hun huis laten kopen. Het zwembad Aarweide is een belangrijke sport- en recreatievoorziening voor iedereen van jong tot oud uit onze gemeente maar voorziet ook in een regionale behoefte. Wij blijven de Stichting en zijn vele vrijwilligers op het huidige niveau ondersteunen. In het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan zijn knelpunten en oplossingsrichtingen voor de verkeersveiligheid op de Oude Nieuwveenseweg en de W.P. Speelmanweg opgenomen. Uitvoering van een duurzaam veilige inrichting moet in overleg met omwonenden/inwoners worden gedaan en daarbij een fiets/wandelpad op de Hogedijk als mogelijke oplossing onderzoeken. De verkeersveiligheid op de Laan der Verwondering moeten we blijven monitoren waar het gaat om verkeerssnelheid en verkeersintensiteit. Waar nodig moeten (tijdelijke) maatregelen getroffen worden.

De verkeersveiligheid in de omgeving van de basisschool de Veenvogel moet verbeterd worden, met name de oversteek Oude Nieuwveenseweg/A.H.Kooistrastraat/Hazeweg en Hazeweg/Laan van de Verwondering. Voor zowel verkeersveiligheid als sociale veiligheid is verlichting van het fietspad Kattebrug tot de Bilderdam nodig. De entree van Nieuwveen, de rechterzijdevan de W.P.Speelmanweg, kan beter en verdient aandacht. We willen samen met betrokkenen bekijken hoe dit opgepakt kan worden. Aandachtspunten: Wij blijven ons inspannen voor het behoud van het cultuurhistorisch landschap van Nieuwveen en omgeving Ipse de Bruggen is een belangrijk onderdeel van de kern Nieuwveen; het onderhouden en uitbouwen van een goede verstandhouding vinden wij heel belangrijk.

4.6 Noordeinde •

• •

•

•

Het vertrek van de basisschool naar het nieuwe IKC in Zevenhoven heeft impact op de leefbaarheid in Noordeinde. Het is belangrijk om samen met dorpsraad en inwoners te bekijken op welke manier ontmoeten en activiteiten behouden mogelijk versterkt kunnen worden. Woningbouwplan De Dobbe wordt ontwikkeld met inbreng van omwonenden, programma in evenwicht met kern Noordeinde. Vestia investeert niet meer in dit gebied, sociale huurwoningen worden steeds duurder. Samen met lokale woningcorporaties moeten wij actief inzetten op alternatieven voor dit woningbezit. Zodat sociale huur ook sociale huur blijft! In de prestatieafspraken met Vestia moet opgenomen worden dat het onderhoud van de sociale huurwoningen op een adequaat niveau wordt gebracht en dat duurzaamheidsmaatregelen worden getroffen. Vestia investeert (nog) niet in het verduurzamen van de eigen sociale huurwoningen met financiële gevolgen de bewoners. Mogelijke ondersteuning van huurders voor het 39

realiseren van duurzaamheidsmaatregelen vanuit de gemeente moet onderzocht worden, b.v. met steun van de gemeente huurders hun huis laten kopen.

•

Aandachtspunt: De RK kerk met Stiltetuin en oranjerie zijn ontmoetingsplaatsen voor de inwoners van het Noordeinde. Dat vinden wij belangrijk om te koesteren.

4.7 Noorden, Noordse Dorp en Noordse Buurt • • •

•

•

•

•

• •

• • •

•

De eerste fase van het Land van Koppen is ontwikkeld. De ontwikkeling van de 2e fase moet in goede samenspraak met inwoners en dorpsraad opgepakt worden. Mogelijkheden voor de bouw van starterswoningen in Noorden en Noordse Dorp moet onderzocht worden. Wij bepleiten voor de Noordse Buurt een sterk recreatieve functie. Wandelen, fietsen, natuurontwikkeling passen in het gebied. Drie gezonde veeteeltbedrijven hebben een plek in de Noordse Buurt en die zien we graag gehandhaafd. Wij zijn tevens voorstander van een verdere ontwikkeling van de natuur in de Noordse Buurt en rondom Noorden, die toegankelijk is voor inwoners en recreanten. Natuur voor iedereen. We willen samen met de bewoners en verkeerskundigen werken aan een aanpak van de snelheid op de Voorweg. Inclusief een volledige herziening van het kruispunt in Noorden bekend als het Kruis. Uitbreiding van rustige vaarroutes in het Nieuwkoops Plassengebied is zeer wenselijk en moet ook mogelijk gemaakt worden. Te denken valt aan een toegankelijke doorsteek van de Noordeinderplas vanaf de recreatiecaravans bij Camping Balvert. Wij willen een plan ontwikkelen om een fietspad door de polder Ruygeborg te realiseren en een fietspad van de Meije door de plassen naar Noorden. Aandachtspunten: Wij zijn met de Noordenaren trots op het project Huiskamer. Zo’n voorziening moeten we koesteren.

Noorden, Noordse Dorp, inclusief Noordse Buurt, hebben met de dorpsraad “De Koet” een goed werkend en enthousiast netwerk dat intensief betrokken moet worden bij de ontwikkelingen in deze kernen. Goede ondersteuning en samenwerking met de gemeente is belangrijk. ‘ Voldoende ruimte voor wonen, parkeren, ontmoeten en ontspannen zijn heel belangrijk voor ons. Wij willen dat de verkeersveiligheid en sociale veiligheid optimaal geregeld zijn. Wij staan achter de vastgestelde beleidsvisie gebruik recreatiewoningen waarmee wonen op het park het uitgangspunt is. Wij blijven bij de provincie aandringen op een positief besluit om dit mogelijk te maken. De overige inwoners van onze gemeente zullen geen extra bijdrage behoeven te betalen bij verandering van de functie van de zomerparken. De bescherming van unieke ecologische en landschappelijke waarden in het Groene Hart zijn voor ons heel belangrijk.

4.8 Papenveer •

Natte Kant van de Paradijsweg gaat ontwikkeld worden. Kassen maken plaats voor groen, woningen en wandelgebied. We gaan deze ontwikkeling met belangstelling volgen en daar waar nodig ondersteunen.

40

• • •

• • • •

Bij de herstructurering van de natte kant van de Paradijsweg moet de toegankelijkheid van het gebied voor inwoners en de bereikbaarheid van de Langeraarse Plassen voor de toekomst gewaarborgd te worden. We moeten doorpakken met de sanering van oud glas en de herstructurering van de bestaande glastuinbouw. Om het gebruik van de Ruimte voor Ruimteregeling te stimuleren moet er meer werk gemaakt worden van het leveren van maatwerk. Verbetering van de verkeersveiligheid langs de Westkanaalweg is opgenomen in het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan. Een vrij liggend fietspad is onze inzet. Het terugdringen van het vrachtverkeer en de verkeerssnelheid moet bij de uitvoering opgepakt worden in samenspraak met ondernemers en aanwonenden. Aandachtspunten: Sluipverkeer door de kern moet worden tegengegaan. Oplossingen om de verkeersveiligheid in Papenveer te verbeteren moeten in samenspraak met de inwoners opgepakt worden met specifieke aandacht voor de verkeerssnelheid en het (fout)parkeren. Een speel/hangplek voor jongeren tussen 10 en 16 jaar ontbreekt. We willen de behoefte en mogelijkheden hiervoor onderzoeken. Een hondenuitlaatplek in Papenveer ontbreekt. Mogelijkheden daarvoor willen we samen met inwoners in kaart brengen.

4.9 Ter Aar •

• •

•

• •

•

•

IKC De Vaart is in gebruik met een compleet nieuwe sporthal, een bibliotheek en Centrum voor Jeugd en Gezin. We vinden de combinatie school en sport belangrijk en willen stimuleren dat het IKC een belangrijk ontmoetingsplek wordt voor jong en oud. Natuurlijk Nieuwkoop vindt het belangrijk dat op de oude Vlinderlocatie betaalbare huurappartementen voor jongeren, starters en ouderen worden gebouwd. Deze locatie moet in samenhang met het winkelgebied ontwikkeld worden. Er wordt gewerkt aan een centrumplan voor Ter Aar in overleg met ondernemers om de vitaliteit en de identiteit van het centrum te versterken. Natuurlijk Nieuwkoop wil dat er ruimte komt voor horeca, goede bereikbaarheid van alle winkels en parkeergelegenheid. We vinden het opstellen van een integrale visie voor de hele kern Ter Aar belangrijk. Ontwikkelingen in het ene deel van de kern hebben gevolgen voor andere delen van de kern, bv wat betreft verkeer. Alle ontwikkelingen dienen goed op elkaar te worden afgestemd. We willen bezien of de planontwikkeling rond De Vlinder-locatie versneld kan worden, met behoud van goede betrokkenheid van de inwoners en omliggende bedrijven en winkeliers. Verbetering van de verkeersveiligheid langs de Westkanaalweg is opgenomen in het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan. Een vrij liggend fietspad is onze inzet.

Het terugdringen van het vrachtverkeer en de verkeerssnelheid moet bij de uitvoering opgepakt worden in samenspraak met ondernemers en aanwonenden. Revitalisering Bovenland blijft nodig en moet samen met de ondernemers opgepakt worden. Dit biedt ook kansen voor het ontwikkelen van een energiegebiedsenergiesysteem, waarin Bovenland en de Paradijsweg op een duurzame en efficiënte manier aan elkaar gekoppeld kunnen worden. De Kerkweg krijgt veel verkeer voor de kiezen. Samen met Intratuin, Vomar en Action én aanwonenden moet naar oplossingen gezocht worden. 41

•

•

Natuurlijk Nieuwkoop heeft de afgelopen jaren voortdurend aangedrongen op de realisatie van woningen in Ter Aar Noordoost. Inmiddels heeft de provincie daarvoor toestemming verleend. Deze ontwikkeling biedt naast kansen voor woningbouw ook mogelijkheden om een ontsluiting te realiseren richting de Oostkanaalweg waardoor de Kerkweg ontlast kan worden. Parkeerproblematiek in oudere wijken moeten we samen met de inwoners aanpakken.

Aandachtspunten: • Wij willen dat bij de ontwikkeling van een nieuwe wijk aansluitend aan een oude wijk onderzocht wordt of grond kan worden vrijgemaakt voor extra parkeerplaatsen om zo de parkeerproblemen in de oude wijken aan te pakken. • De oude basisscholen in Ter Aar zijn gesloopt. Op de vrijgekomen plekken worden naast koopwoningen in diverse prijsklassen ook 16 sociale huurwoningen gebouwd in de vorm van hofjeswoningen. Er komt een Futurahuis waar zelfstandig wonen wordt gecombineerd met zorg op maat. Daarmee wordt een lang verwachte wens voor zorg in de kern Ter Aar gerealiseerd. • Ter Aar en Korteraar hebben met de dorpsraad “Het Vosje” een goed werkend en enthousiast netwerk dat intensief betrokken moet worden bij de ontwikkelingen in deze kernen. Goede ondersteuning en samenwerking met de gemeente is belangrijk. • Zorgboerderij De Hoop vervult een belangrijke functie. Een kleinschalig en kwalitatief goed zorgaanbod, dat zorgt voor diversiteit en meer passend aanbod voor zorgvragers. • Het zwembad Aarweide is een belangrijke sport- en recreatievoorziening voor iedereen van jong tot oud uit onze gemeente, maar voorziet ook in een regionale behoefte. Wij blijven de Stichting en zijn vele vrijwilligers op het huidige niveau ondersteunen.

4.10 Vrouwenakker •

• • •

•

• •

• •

Er gaat veel verkeer en veel zwaar verkeer over de N231 door Vrouwenakker, de brug staat regelmatig in storing met grote verkeersopstoppingen tot gevolg. Hier blijvend aandacht voor vragen bij zowel de provincie ZH als NH is noodzakelijk. De effecten van de afsluiting voor vracht- en landbouwverkeer van de Irenebrug in Uithoorn moeten, in overleg met de gemeente Uithoorn, beperkt worden. De verkeerssnelheid op het Nieuwveensjaagpad moet blijvend gemonitord worden. Na de benodigde grondruil ten behoeve van woningbouw in Vrouwenakker West mag de daadwerkelijke ontwikkeling van het plan geen vertraging meer oplopen. Bouwen dus in 2024! De inbreng van dorpsraad én inwoners voor het woningprogramma moet serieus meegewogen worden, waaronder aantallen, soort woningen en het tempo van bouwen. Bij woningbouw dient er gekeken worden naar een evenwichtig programma t.o.v. de grootte en samenstelling van de kern Vrouwenakker. De mogelijkheden voor het bouwen van hofjes voor seniorenwoningen en een speelplek voor kinderen moeten bij de ontwikkeling van Vrouwenakker West onderzocht worden. De door de gemeente aangekochte terreinen van Vrouwenakker West dienen netjes onderhouden te worden. Wij willen geen grootschalige bedrijvigheid of migrantenhuisvesting in deze kleine kern. 42

•

•

Wij willen een adequate aanpak van de herstructurering en sanering van de glastuinbouw met toepassing van de Ruimte voor ruimte regeling met ruimte voor maatwerk. Verpaupering willen we daarmee voorkomen en tegengegaan. Faciliteren van de recreatiemogelijkheden in en om Vrouwenakker. Bijvoorbeeld door wandelroutes op de openbare dijk te markeren, fietsroutes verbeteren en aanleggen, het 3 provinciepunt onder de aandacht brengen.

4.11 Woerdense Verlaat •

• • • • •

Er komt een nieuw IKC (Integraal Kind Centrum) Woerdense Verlaat waarin naast basisschool De Meent ook gebouw Beatrix, kinderopvang en een gymnastieklokaal een plek krijgen. Inwoners moeten actief betrokken blijven worden bij de verdere ontwikkeling. Op de locatie van de huidige school komt woningbouw. De dorpsraad en inwoners moeten ook bij deze ontwikkeling actief betrokken worden. We willen een evaluatie van de proef in de Meije ‘Beperking van toegankelijkheid van motoren’ in de weekenden in de zomerperiode. Op basis van de uitkomsten willen we maatregelen treffen voor de Woerdense Verlaat langs de Kromme Mijdrecht. Kortere aanrijtijden van ambulances waar deze niet aan de norm voldoen We willen onderzoek naar de mogelijkheden van de aanleg van een zonneveld op de voormalige vuilstort in het kader van de ontwikkeling van het afwegingskader RES 1. Aandachtspunt: Samen met de dorpsraad Woerdense Verlaat en inwoners willen we stimuleren dat verrommelde locaties worden aangepakt.

4.12 Zevenhoven • • • •

•

•

•

•

•

Een prachtig IKC7hoven is gerealiseerd. De komende jaren willen we inzetten op het versterken van de samenwerking basisonderwijs, kinderopvang, jeugdzorg en sport. Initiatieven om van het IKC7hoven een multifunctioneel gemeenschapshuis te maken moeten we ondersteunen. Samenwerking tussen gemeente, jeugdwerk, jongeren en omwonenden is nodig om een fijne en veilige schoolomgeving te waarborgen. Vestia investeert niet meer in dit gebied, sociale huurwoningen worden steeds duurder. Samen met lokale woningcorporaties moeten wij actief inzetten op alternatieven voor dit woningbezit. Zodat sociale huur ook sociale huur blijft! In de prestatieafspraken met Vestia moet opgenomen worden dat het onderhoud van de sociale huurwoningen op een adequaat niveau wordt gebracht en dat duurzaamheidsmaatregelen worden getroffen. Vestia investeert (nog) niet in het verduurzamen van de eigen sociale huurwoningen met financiële gevolgen de bewoners. Mogelijke ondersteuning van huurders voor het realiseren van duurzaamheidsmaatregelen vanuit de gemeente moet onderzocht worden. We willen samen met de Dorpsraad onderzoeken welke potentiële woningbouwlocaties in Zevenhoven er zijn en wat er nodig is om deze te benutten voor woningbouw t.b.v. jongeren, starters en senioren.

Voor de verkeers- en sociale veiligheid is het belangrijk dat er verlichting komt langs het fietspad langs de Stationsweg vanaf ’t Haasje tot de bebouwde kom van Zevenhoven. De gemeentelijke centrummanager moet tijd en ruimte krijgen om, samen met winkeliers en het dorp te bekijken wat er nodig is om het huidige winkelaanbod te behouden en indien mogelijk te versterken. 43

•

•

•

• •

Initiatieven van de dorpsraad voor het organiseren van activiteiten voor jeugd, inwoners, statushouders verdienen ondersteuning van de gemeente v.w.b. faciliteren en subsidie. Het Openbaar Vervoer in Zevenhoven is er niet op vooruitgegaan; we blijven ons sterk maken voor een zo goed mogelijke OV aansluiting van Zevenhoven.

Aandachtspunten: Wij staan achter de vastgestelde beleidsvisie gebruik recreatiewoningen waarmee wonen op het park het uitgangspunt is. Wij blijven bij de provincie aandringen op een positief besluit om dit mogelijk te maken. Onderzoek naar mogelijkheden om verkeer te verleiden om via de N231 en Achterweg te rijden i.p.v. via de Stationsweg/Jonge Zevenhovense weg Voor de leefbaarheid van de kernen Zevenhoven en Noordeinde is behoud van voorzieningen bv buurtsuper, erg belangrijk.

44

5. Besturen: manieren van organiseren en communiceren 5.0 Onze idealen 5.1 Inwoners centraal 5.2 Duale verhoudingen tussen College en Gemeenteraad. 5.3 Kwaliteit van de gemeentelijke organisatie 5.4 Handhaven waar nodig en mogelijk

5.0 Onze idealen De samenleving verandert snel en ingrijpend. Mensen willen een aardige wereld, een veilige leefomgeving en een fatsoenlijk bestaan. Maar onze maatschappelijke systemen het laten het afweten. De ene na de andere crisis treedt op. We hebben te maken met grote problemen, onder andere met klimaat en energievoorziening, met gezondheid en zorg, met woningbouw en ruimtegebruik. Het besturen en communiceren verloopt steeds stroever en problematischer. Vraagstukken blijken vaak zo complex en verweven en de achterliggende waarden, belangen en strevingen van betrokkenen zo verschillend, dat bevredigende oplossingen nagenoeg onmogelijk lijken. Het gevolg is dat de kloof tussen bestuur en inwoners verder toeneemt en het vertrouwen in de politiek snel afneemt. Het blijkt dat de manier waarop we besturen en besluiten nemen niet goed overweg kan met complexe vraagstukken. In feite is sprake van verbroken verbindingen en van een verstoorde balans tussen zowel de economie en de natuurlijke omgeving - van klimaat en water tot milieu en grondstoffen - als die tussen de economie en de levensbehoeften van alle mensen - van gezondheid en zorg, van werken en wonen, tot onderwijs en veiligheid. Mensen zijn mondiger dan ooit tevoren en wensen serieus te worden genomen door politiek en overheid. Dat lijkt steeds moeilijker te lukken.

Inwoners hebben te veel het gevoel dat voor hen en over hen, maar zonder hen wordt besloten. In een tijd van ongekende communicatiemogelijkheden is dat niet uit te leggen of te verdedigen. Daarmee is er ook sprake van een verstoorde balans in de verhouding tussen politiek en overheid enerzijds en inwoners anderzijds. Politiek en gemeentelijke overheid kunnen die niet alleen, niet zonder hun kiezers en inwoners herstellen. Dat raakt aan publieke waarden die van invloed zijn op de effectiviteit en legitimiteit van beleid, zoals rechtvaardigheid, gelijkwaardigheid, fatsoen, solidariteit, menswaardigheid, gelijkheid en vooral ook vertrouwen. Participatie moet daarom veel meer zijn dan een dialoog over technische oplossingen vanuit een zakelijk en efficiënt managementperspectief. Politiek gaat ten principale over de weging van waarden. En keuzes voor nu en later, voor hier en elders, voor ons en anderen. Keuzes over private vrijheid en publieke bescherming, over kansenongelijkheid en onrechtvaardigheid, over draagvlak, legitimiteit en democratie. Politiek én inwoners gaan daarover. In de representatieve democratie in de vorm van macht en tegenmacht en in de participerende netwerkmaatschappij in de vorm van samenwerking. In een snel veranderende en complexer wordende samenleving kan beleid niet meer bogen op veronderstellingen van gisteren.

Meer dan ooit gaat het er om het werkelijke en veranderende leven van mensen als uitgangspunt te nemen. En vanuit een gedragen breed welvaartsperspectief (i.p.v. economische groei) integraal samen te werken aan een inclusieve en duurzamere samenleving. Sociaaleconomisch aan een minimum sociale basis, gezonde leefstijl en leefomgeving. En ecologisch-economisch aan duurzame ontwikkeling van productie, consumptie en fysieke leefomgeving. Daaraan samenwerken vinden wij natuurlijk, duurzaam, sociaal en democratisch. Daar staat Natuurlijk Nieuwkoop voor. Onder het motto: doe mee, denk mee, leef mee. Wij beseffen dat niet iedereen voldoende kansen en mogelijkheden heeft om hierin mee te komen. Daarom vinden wij dat er extra inspanningen geleverd moeten worden die erop 45

gericht zijn deze mensen mogelijkheden te bieden om hun kwaliteiten verder te kunnen ontwikkelen en hen uit te dagen hun gewaardeerde bijdrage aan de samenleving te leveren. Het gangbare openbaar bestuur heeft moeite met deze fundamenteel andere aanpak. Dat is ook begrijpelijk want participatie en netwerksturing vergen een andere houding, cultuur en werkwijze van politiek en overheid, dan de gebruikelijke manier van vooral intern en van bovenaf organiseren en sturen. Beleidsprocessen veranderen dan van technisch regelen (overheidsmaatregelen), naar sociaal leren en innoveren (veranderingen door samenwerking van de overheid met bedrijven, instellingen, inwoners en hun organisaties. Natuurlijk Nieuwkoop vindt het belangrijk dat voor de verschillende en veranderende vraagstukken van deze tijd die aanpak en sturingsvorm wordt gekozen die daar het meest geschikt voor is. Daarom willen wij dat de gemeente beter en sneller leert schakelen tussen de verschillende sturingsvormen en daar ook de ruimte voor creëert. Dat betekent vooral leren loslaten, om nieuwe verbindingen en initiatieven van inwoners en hun organisaties, van instellingen en van bedrijven mogelijk te maken, die bijdragen aan een samenleving en leefomgeving waar ze zelf deel van willen zijn.

De complexiteit en dynamiek van de samenleving maakt intensieve communicatie en goed overleg op basis van transparante informatie nodig. Door samen met de betrokkenen bij een vraagstuk te werken aan een aansprekend, richtinggevend en gedragen toekomstperspectief, is er een goede kans dat een stevige basis ontstaat voor een gedeelde probleemanalyse en daarmee van mogelijke – ook ongebruikelijke – oplossingsrichtingen. Dat is de basis voor een gezamenlijke inzet om die oplossingen ook te willen realiseren. Op een manier waarbij ook gewerkt wordt aan herstel van de verstoorde balans tussen overheid en inwoners wat betreft genoemde publieke waarden. Bij de transities in de zorg en de energievoorziening ontwikkelen zich daar succesvolle voorbeelden van. Met deze manier van organiseren en beleid maken – hoog op de participatieladder – wordt de kennis en de inzet van betrokkenen in de samenleving aangesproken en benut voor vraagstukken die de overheid niet in haar eentje kan aanpakken. Dat heeft een positief effect op zowel de effectiviteit als legitimiteit van beleid.

5.1. Inwoners centraal In de politiek gaat het om het ontwikkelen van visies en maken van keuzes. Dat vraagt van bestuurders, politici en inwoners dat zij elkaar serieus nemen, een vertrouwensbasis creëren en open en transparant met elkaar communiceren. Dat betekent wederzijds luisteren en informeren, gezamenlijk analyseren, nieuwe perspectieven/ visies ontwikkelen en oplossingsrichtingen zoeken, door met elkaar verantwoordelijkheden en inzet te verdelen en verantwoording af te leggen. Daar heeft het gangbaar beleid moeite mee. Natuurlijk Nieuwkoop wil niet langer dat inwoners steeds weer verrast worden met uitgewerkte oplossingen voor problemen waar inwoners zich niet (goed) in herkennen, of waarbij zij alleen achteraf mogen meepraten over de kleur van de straatstenen. Het gangbaar beleid van nota’s maken en vaststellen werkt voor steeds meer vraagstukken dan ook niet meer. Vraagstukken met hoge complexiteit en structurele veranderingen vergen transitiebeleid, wat een andere beleidsaanpak en -cultuur is die geleerd moet worden. Ook de Omgevingswet die gemeenten naar verwachting medio 2022 moeten invoeren, vergt een transitie-aanpak met goede en vroegtijdige betrokkenheid van inwoners, bedrijven en instellingen. Natuurlijk Nieuwkoop heeft daar concrete voorstellen voor en zal blijven proberen anderen daarvan deelgenoot te maken. Onze concrete actiepunten zijn •

Bij hun beleid en de evaluatie daarvan besteden college en raad expliciet aandacht 46

•

•

•

• • • • •

•

• • •

aan een open en transparante communicatie met en betrokkenheid van inwoners; Evenals in vele andere gemeenten ondersteunen wij meerdere initiatieven en experimenten met democratische vernieuwing, betere inwonerparticipatie en kansrijke inwonerinitiatieven. Aanstellen van een participatiecoach om inwoners daarin te begeleiden en ondersteunen, hoort daarbij. Daardoor ontstaan nieuwe verbindingen tussen mensen, met nieuwe inzichten en nieuwe impulsen voor individuele en gezamenlijke maatschappelijke initiatieven en activiteiten; Bij complexe vraagstukken wordt veel tijd ingeruimd om in goed overleg met betrokkenen tot een robuuste en realiseerbare agenda te komen. Dat geldt niet alleen voor de gemeente zelf, maar ook voor betrokken inwoners, organisaties, bedrijven en instellingen, b.v.

op het gebied van energie en klimaat, omgevingsbeleid, wonen, onderwijs, gezondheid en zorg; College en raad moeten voor verschillende soorten vraagstukken de juiste sturingsen participatievormen leren inzetten en tussen die vormen leren schakelen: van gangbaar naar transitiebeleid wanneer het vraagstukken betreft met hoge complexiteit en structurele (systeem) veranderingen; De raad bepaalt bij elk vraagstuk welke sturings- en participatievorm daar het beste bij past; Inwoners, instellingen en bedrijven worden goed geïnformeerd over het waarom, het hoe en het wat van de gekozen sturings- en participatievorm, om te bereiken dat verwachtingspatronen realistisch blijven; In navolging van andere gemeenten willen we dat inwoners het initiatiefrecht krijgen. Dat is het recht van inwoners om onderwerpen op de politieke agenda te zetten; Ook willen we dat initiatieven van inwoners die willen bijdragen aan de kwaliteit van hun leefomgeving, serieus worden bezien en actief gefaciliteerd. De motiemarkt is daar een voorbeeld van. Daartoe komt een loket voor burgerinitiatieven; Fracties en raad worden in de gelegenheid gesteld om het gemeentehuis te gebruiken voor openbare bijeenkomsten. Het gemeentehuis vormt het centrum van de gemeentepolitiek en is daarmee bij uitstek de plek om met inwoners te communiceren; Regels en procedures zijn er in principe niet voor niets.

Maar soms zijn ze overbodig geworden, te ingewikkeld, intern tegenstrijdig, betuttelend, of een barrière voor politieke besluitvorming, bestuurlijke vernieuwing en participatie. Wij willen een concreet onderzoek naar mogelijke vermindering van regeldruk en stroomlijning van bestuurlijke en administratieve procedures die beter past bij de aanpak van veranderende maatschappelijke vraagstukken en processen van deze tijd; Inwoners nog meer en beter blijven betrekken via digitale technieken en media, waaronder jongeren via digitale polls, enquêtes en opiniepanels; Mogelijkheden verkennen, experimenteren met en evalueren van deelname van inwoners aan besluitvorming; Waar wenselijk inwoners ondersteunen/begeleiden bij hun betrokkenheid, deelname en inbreng.

5.2 Duale verhoudingen tussen College en Gemeenteraad. Duaal besturen betekent voor ons dat de gemeenteraad zich in nog mindere mate opsplitst in coalitie-en oppositie partijen, maar meer als gezamenlijke partijen een eigen en zelfstandige rol speelt ten opzichte van het college. Naar analogie met het landelijk bestuur betekent dit een duidelijker scheiding van rollen tussen enerzijds de kader stellende en controlerende taak van de gemeenteraad en anderzijds de uitvoerende taak van het college van B&W, zoals ook in de wet is bedoeld. Onze concrete actiepunten zijn

47

• • •

•

• •

De Gemeenteraad stuurt vooral op hoofdlijnen. Hij stelt kaders op waarbinnen de uitvoering door het college dient plaats te vinden en controleert uitvoering Het nieuwe College van B&W streeft naar goed draagvlak in de samenleving én in de raad. Dat laatste kunnen wisselende coalities zijn; College en raad maken bij elk relevant beleidsdossier de bestuurlijke aanpak onderdeel van beraadslaging, om de relatie met en betrokkenheid van inwoners beter vorm en inhoud te geven. Kern moet zijn de publieke waarden, waaronder het vertrouwen tussen inwoners en overheid, te herstellen en met elkaar de dingen zo goed mogelijke te doen; Raadsprogramma + collegeprogramma worden niet in achterkamertjes door enkele partijen opgesteld, maar op basis van brede gedachtevorming op hoofdlijnen in de raad. Geen dichtgetimmerde programma’s, maar ruimte voor inbreng van inwoners, van nieuwe ervaringen en voortschrijdende inzichten en van veranderende omstandigheden; Na de verkiezingen wordt idealiter eerst een raadsprogramma opgesteld. Pas daarna wordt bekeken welke partijen wethouders gaan leveren; Overigens zijn wij voorstander van een gekozen burgemeester.

5.3 Kwaliteit van de gemeentelijke organisatie Ook de gemeentelijke overheid is in verandering. Als gevolg van veranderingen in de samenleving dient de organisatie wat betreft dienstverlening een verdere omslag te maken van aanbodgericht naar vraaggericht werken, waarin de behoeften van inwoners centraal staan. Dit betekent dat de gemeentelijke organisatie zich flexibel moeten richten op de grotere en veranderende rol van inwoners bij zowel dienstverlening als beleidsprocessen (zie para 4.1 en 4.2). Steeds moet de vraag vooropgesteld worden: Wat is de bedoeling? Onze concrete actiepunten zijn: • • •

• • • •

•

Verdere omslag van de organisatie van aanbod naar vraaggerichte dienstverlening op maat; Een goede samenhang tussen de bedrijfsprocessen: dienstverlening, digitalisering en informatisering; Leren schakelen tussen de verschillende typen sturingsvormen en participatieprocessen (regelen, onderhandelen, pacificeren, leren) voor de verschillende typen vraagstukken (mate van complexiteit, pluriformiteit, dynamiek, onzekerheid); Opleiden en (om)scholen van medewerkers voor veranderende en of andere functies, taken, vaardigheden (met name in de beleidskern). Dat bevordert ook doorstroom en groeimogelijkheden; Voldoende budget voor opleiding en ontwikkeling; Substantiële reductie van de inhuur van externen door om- en bijscholing, door uitwisseling, door het intergemeentelijk opzetten van regionale pools van deskundigen en door het betrekken van deskundige inwoners; De gemeente heeft een voorbeeldfunctie bij het in dienst nemen van mensen met minder kansen op de arbeidsmarkt, zoals mensen met een lichamelijke of geestelijke beperking, nieuwe Nederlanders, vrouwen en ouderen. De gemeente streeft ernaar 5 % van het personeelsbestand te reserveren voor langdurig werklozen, jongeren en mensen met een arbeidshandicap.

Waar nodig worden werkplekken daartoe aangepast; De gemeente geeft ook het goede voorbeeld om stageplekken voor jongeren en werkervaringsplekken op MBO en hbo-niveau aan te bieden.

48

5.4 Handhaven waar nodig en mogelijk Handhaving van regels is belangrijk voor het vertrouwen van inwoners in hun gemeentebestuur, omdat het willekeur voorkomt. Wanneer er niet goed wordt gehandhaafd, kan dat inwoners duperen die zich wel aan de regels houden en anderen bevoordelen die het niet zo nauw met die regels nemen. Belastingregels zijn daar een goed voorbeeld van, maar ook milieu- en veiligheidsregels. Onze concrete actiepunten zijn: •

• • • •

Handhaving wordt zo ingericht dat overtreders worden aangepakt, maar de grote groep van goedwillenden positief wordt benaderd. Dat vraagt om een houding van de ambtelijke dienst die niet bij voorbaat uitgaat van slechte bedoelingen van inwoners; Handhaving dient in een zo vroeg mogelijk stadium plaats te vinden. Voorkomen dient te worden dat overtredingen traag en laat worden aangepakt waardoor ze moeilijk zijn terug te draaien; Plaatselijke verordeningen en andere lokale regelgeving moeten vooral regels bevatten die niet alleen nuttig en noodzakelijk, maar ook controleerbaar en handhaafbaar zijn; De overheid moet zelf het goede voorbeeld geven. Wij vinden daarom dat de gemeente snel en in elk geval binnen de gestelde termijnen moet handelen. Dit, om te voorkomen dat inwoners onnodig worden gedupeerd; Vereenvoudiging van regelgeving en procedures en vermindering van administratieve lasten is een complex beleidsproces dat hoog op de beleidsagenda moet blijven.

49

6. Middelen 6.0 Onze idealen 6.1 Samen - werken 6.2 De begroting als instrument voor politieke besluitvorming 6.3 Financiële middelen

6.0 Onze idealen Niet alleen de gemeente zet middelen in om doelen in onze samenleving te realiseren: ook inwoners, bedrijven, instellingen, maatschappelijke organisaties en andere overheden doen dat. Met elkaar kan dat op verschillende beleidsterreinen veel beter worden afgestemd en tot aanzienlijke beleidsverbetering leiden. Daarbij komt dat alle voornoemde participanten niet alleen financiële, maar ook andere middelen ter beschikking hebben om beleid uit te (doen) voeren. Daarbij kan gedacht worden aan personeel, huisvesting, materieel, technieken &technologie, kennis & kunde, informatie & communicatie. Maar wellicht nog belangrijker zijn andere manieren van organiseren, werken en sturen in onze participatie- en netwerksamenleving. Anders dan de natuurlijke reflex van de (gemeentelijke) overheid, namelijk om van alles te willen regelen en financieren, vraagt die andere manier van besturen vooral het omgekeerde: namelijk fysieke, organisatorische en institutionele ruimte creëren voor nieuwe initiatieven en gezamenlijke inzet vanuit de samenleving. Systeeminnovaties en transities vragen daarom.

Deze andere manier van besturen levert grote voordelen op: vermindering van bureaucratie, betere methoden en technieken, ontlasting van professionals van administratieve taken en kwaliteitsverbetering van het werk, bijdragen vanuit het zelf-organiserend vermogen van de samenleving en tegelijk aanzienlijke financiële besparingen. Daardoor ontstaat een compleet andere verhouding tussen financiële en andere instrumenten en tussen overheidsinzet en bijdragen vanuit de samenleving. De relatie tussen beleidskwaliteit en middeleninzet betreft dus veel meer dan regels handhaven en de financiën en begroting van de gemeente beheren. Een en ander betekent dat de gemeentebegroting in samenhang met de inzet van andere gemeentelijke middelen en met de middeleninzet van derden moet worden bezien, maar tegelijk ook op orde gebracht.

6.1 Samen-werken Complexe vraagstukken kan de overheid niet alleen aanpakken. Op belangrijke terreinen, zoals de transities in de zorg, wordt van de overheid intussen een andere beleidsinzet en een andere manier van werken en organiseren verwacht. Dat vraagt om verandering van verticale hiërarchische naar netwerk sturing. Het gaat daarbij onder meer om veranderingen en verbeteringen die leiden tot minder bureaucratie, tot minder administratieve lasten, tot toenemend zelf-organiserend vermogen en daarmee zowel tot kwaliteitsverbetering van die zorg als tot aanzienlijke besparingen. Dat geldt ook voor andere complexe vraagstukken. Bij de uitvoering van de zorgtransities verwachten we dat er komende jaren voordelen door inverdieneffecten te behalen zijn. Daarvoor is wel nodig dat ingekochte zorg met steeds minder bureaucratie en administratieve lasten gaat functioneren. De tekorten die nog blijven bestaan vatten wij op als investeringen die nog belangrijke inverdieneffecten kunnen opleveren en derhalve niet in de vorm van bezuinigingen gecompenseerd dienen te worden. Onze concrete punten zijn: •

De tekorten die nog ontstaan in de ontwikkeling van de drie decentralisaties in het sociaal domein, moeten opgevat worden als investeringen die belangrijke inverdieneffecten op kunnen leveren en derhalve niet in de vorm van bezuinigingen dienen te worden gecompenseerd. Die tekorten mogen zeker niet ten koste gaan 50

•

• •

•

van degenen voor wie die middelen bedoeld zijn. Daar dienen elders op de begroting voorzieningen voor te worden getroffen; Veranderingen van beleid zullen zeker ook worden gerealiseerd door onze ambtenaren ander werk te geven en anders te laten werken. Dit vereist enerzijds een flexibel en daarbij goed opgeleid personeelsbestand en anderzijds een goede analyse van wenselijke veranderingen van de omvang van dat bestand; We moeten ook slimmer werken in samenwerking met onze inwoners en leveranciers van diensten, uiteenlopend van de SVHW en milieudienst, tot veiligheidsregio en zorgaanbieders, om kostenbesparingen te realiseren; Om ook de komende 8 jaar een evenwichtig begrotingsbeeld te realiseren willen we dat een strategische heroriëntatie op de rol van de gemeente in de lokale samenleving plaatsvindt. Er zullen daardoor andere arrangementen ontstaan tussen inwoners, bedrijven, instellingen en de gemeente. Zowel wat betreft participatie als middelen inzet; Samen met alle relevante partijen (inwoners, bedrijven en instellingen) willen we een traject starten om die heroriëntatie te agenderen/bespreken.

6.2 De begroting als instrument voor politieke besluitvorming Een sluitende meerjarenbegroting moet niet uitgangspunt van beleid zijn, maar het resultaat van weging en keuzen tussen beleidsopties. Daarvoor is een visie en analyse nodig van de relatie tussen gewenste sturingsvorm en de daarbij benodigde instrumenteninzet, waaronder een analyse van de effectiviteit van financiële en andere mogelijke instrumenten van betrokken deelnemers gezamenlijk. Dat zou inzicht geven in de meest effectieve en efficiënte beleidsopties, maar ontbreekt helaas nog. Veranderen van bestuurlijke en beleidsprocessen is een kwestie van lange adem. Zeker nu het financieel nog goed gaat en de druk weer wat van de ketel is, maar we blijven er aandacht aan schenken. Nieuwkoop staat er financieel goed voor. Er zijn overschotten terwijl er ook geïnvesteerd kan worden in de samenleving. De overschotten willen wij niet besteden aan verlaging van de OZB. Het grote nadeel daarvan is dat uitsluitend woningeigenaren, bedrijven en corporaties daarvan profiteren. Natuurlijk Nieuwkoop vindt dat het beter is te investeren in voorzieningen waaraan vooral inwoners met een lager inkomen de voordelen van kunnen plukken. Bijvoorbeeld bij het verbeteren van het energiegebruik in sociale huurwoningen en het oplossen van knelpunten bij sociaal zwakkeren. Onze concrete actiepunten zijn: •

•

• •

•

Als bezuinigingen nodig zijn dan gebeurt dat niet met de kaasschaafmethode, maar door beter, efficiënter besturen en beleidsprioritering. Financieel zwakkeren in de samenleving en zwakke waarden in de leefomgeving worden bij deze operatie zoveel mogelijk ontzien; Ingeval van overschotten willen we daar vooral de financieel zwakkeren en zwakke waarden van laten profiteren. Zo mogelijk gecombineerd met andere beleidsprioriteiten in dit programma. Verbeteren van de duurzaamheid van sociale huurwoningen is daar een voorbeeld van; De gemeente zorgt ervoor dat de gemeentelijke begroting financieel doorzichtig, begrijpelijk en consistent is en dat onnodige systeemwijzigingen worden vermeden; De auditcommissie speelt een cruciale rol bij de behandelprocedure van de begroting en versterkt zo de duale relatie tussen college en raad. Daar hoort bij dat de raad ook door het jaar heen snel inzicht krijgt in over- en onderschrijdingen; Voorts dient zij de financieel-technische vragen en problemen voor haar rekening nemen, zodanig dat het raadsdebat daar niet meer mee wordt belast; De meerjarenbegroting is structureel sluitend. 51

6.3 Financiële middelen De gemeente krijgt middelen tot zijn beschikking om doelen te realiseren. De herkomst van die middelen is divers. De grootste stroom is de algemene uitkering die de rijksoverheid verstrekt. Daarnaast is er een aantal doeluitkeringen, al dan niet opgenomen in de algemene uitkering. Verder heeft de gemeente opbrengsten uit belastingen, heffingen en leges. Veelal is de begroting een doorrekening van het bestaande beleid, waarin begrotingsregels en procedures centraal staan. Tot nog toe was in dat denken een sluitende begroting het doel van het begrotingsproces. Wij zijn van mening dat een meerjarenbegroting het resultaat moet zijn van beleidsafweging en –prioritering en de uitvoering daarvan. Omdat de zorgtransities meerdere jaren vergen om inverdieneffecten te realiseren, zet dit de begroting onder druk en moeten daarin keuzes worden gemaakt. Wij kiezen ervoor deze als investeringen op te vatten die inverdieneffecten genereren en niet als een korting op de middelen en voorzieningen voor de mensen die ze nodig hebben. Het is de bedoeling dat de gemeente in principe een meerjarige sluitende begroting heeft. Dat is beter te realiseren wanneer er door de jaren heen geen grote fluctuaties optreden en wanneer er buffers zijn om die op te vangen. Ook vinden wij het van belang dat de lasten voor de inwoners geen grote schommelingen moeten vertonen.

De afgelopen jaren is het gelukt om - afgezien van verschillen als gevolg van taxaties voor de onroerendezaakbelasting - een gelijkmatig lastenbeeld te realiseren. Wij willen dat de komende periode ook voortzetten. Een en ander betekent dat de belastingen ten hoogste meegroeien met de gemiddelde meerjaren inflatie (om tijdelijke inflatiepieken af te vlakken) en dat heffingen en leges in belangrijke mate kostendekkend zijn. Onze concrete punten zijn: • • • • • • •

• •

Met nieuwe projecten en investeringen mogen de financiële risico’s niet verder toenemen; De daadwerkelijke lasten voor inwoners stijgen maximaal met het inflatietempo; De afvalstoffenheffing en rioolheffing blijven in belangrijke mate kostendekkend. Ook andere heffingen en leges moeten in belangrijke mate kostendekkend zijn. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de begrafenisrechten; Ingeval de kosten van afvalverwerking kunnen worden verminderd, kunnen de besparingen in mindering worden gebracht op de afvalstoffenheffing, en daarmee de druk op de woonlasten worden verminderd; Inwoners mogen niet meer betalen voor dienstverlening dan strikt noodzakelijk is, maximaal kostendekkend dus. Door een zeer efficiënte dienstverlening willen we goedkoper worden; Wij willen een voortvarende aanpak van de zorgtransities. Vanwege te realiseren inverdieneffecten kan dat de druk op de begroting sneller verminderen; We willen de komende jaren ook een aantal nieuwe zaken realiseren en dat binnen de bestaande begroting realiseren. Overschotten kunnen daarvoor worden benut. Mogelijk kan ook oud beleid worden ingeleverd voor nieuw of aangepast beleid. Dit betekent dat de begroting een andere opbouw kan krijgen. Ook kunnen we een deel van het grote bedrag aan liquide middelen inzetten voor investeringen die zich terugverdienen (krediet of revolverend fonds) b.v.

voor startersleningen, energiezuiniger bouwen en duurzame energieopwekking; Noodzakelijke investeringen willen we niet achterwege laten. Voor de daaruit voortvloeiende afschrijvingen en rentetoerekening willen we ruimte in de begroting houden. Onderzoek naar de invoering van toeristenbelasting. Waarbij de opbrengst wordt ingezet voor de verdere doorontwikkeling van de toeristische sector.

52