2021-070d Participatieverslag

Het weidse boerenlandschap hoort bij onze gemeente Het landschap mag van gevarieerder Het landschap mag van mij mij gevarieerder HetIklandschap mag van mij gevarieerder zou graag vaker een boerderij bezoeken Ik zou graag vaker een boerderij bezoeken Ik zou graag vaker boerderij bezoeken ben bereid meer voor eten te ten betalen alseen dat ten goede komt aan Ik ben bereid om meerIkvoor eten om te betalen als dat goede komt aan de boer, de boer, de natuur en het welzijn van de dieren natuur hettewelzijn van dieren Ik ben bereid om de meer vooren eten betalen alsde dat ten goede komt aan de boer, Ik vind het belangrijkde dat onze boeren de overstap naar landbouw natuur en het welzijn van de dieren Ik vind het belangrijk dat onze boeren deduurzame overstap naar duurzame landbouw kunnen maken kunnen maken Ik vind het belangrijk dat onze boeren de overstap naar duurzame landbouw kunnen maken Ik vind het belangrijk dat oude ofdat bijzondere boerderijen behouden Ik vind het belangrijk oude of bijzondere boerderijen behoudenblijven blijven

Ik vind het belangrijk dat oude of bijzondere boerderijen behouden blijven Ik ervaarvan overlast van de boerenbedrijven in onze gemeente Ik ervaar overlast de boerenbedrijven in onze gemeente Ik ervaar overlast van de boerenbedrijven in onze gemeente Ik ben over tevreden de uitstraling de glastuinbouw Ik ben tevreden de over uitstraling van van de glastuinbouw Ik ben tevreden over de uitstraling van de glastuinbouw 0% Helemaal niet mee eens Helemaal niet mee eens

Niet mee eens Niet mee eens

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

0% 10% Neutraal

20% eens30% Mee

40% 50% 60% Helemaal mee eens

Neutraal

Mee eens

Helemaal mee eens

70%

80% 80%

90%

100%

90%

100%

35

WELKE PLEKKEN OF ROUTES IN ONS LANDSCHAP BEZOEK JE GRAAG? Er zijn veel plekken in ons landschap die mensen graag bezoeken! Onderstaande gebieden en routes werden vaak genoemd: • • • • • • •

Nieuwkoopse Plassen Langeraarse plassen Groene Jonker Lusthof De Haeck Kromme Mijdrecht De Meije Amstel

• • • • • •

Vijfbruggenpad Meijepad Hollandse Kade Nieuwveens Jaagpad Windepad Hoge Dijk

• • • •

Landgoed Ursula Strand Zomer Golfbaan Argonnepark

Sommige mensen geven aan ‘al het landschap’, of ze noemen de polders, de plassen, de natuur en de vele fiets- en wandelpaden in de gemeente.

VEEL INWONERS EN TOERISTEN KOMEN GRAAG NAAR ONS LANDSCHAP EN 14.DEMeningen over inwoners/toeristen in relatie tot landschap ONZE PLASSEN. GEEF JE MENING OVER VOLGENDE STELLINGEN:

We moeten zorg dragen voorvoor onzeonze bijzondere natuur We moeten zorg dragen bijzondere natuur mag best meer toegankelijk zijn voor inwoners onze natuur mag bestOnze meernatuur toegankelijk zijn voor inwoners en en bezoekers bezoekers in de gemeente Nieuwkoop moet kleinschaligzijn zijn ToerismeToerisme in de gemeente Nieuwkoop moet kleinschalig Toeristen zijn belangrijk voor het behoud van onze

Toeristen zijn belangrijk voor het behoud van onze voorzieningen voorzieningen In onze gemeente zijn maar weinig plekken waar bezoekers

In onze gemeente zijn maar weinig plekken waar bezoekers kunnen overnachten kunnen overnachten We moeten meer doen onzemeer monumenten interessant te maken voorte Weom moeten doen om onze monumenten interessant bezoekers maken voor bezoekers 0% Helemaal niet mee eens 36

Niet mee eens

10% Neutraal

20%

30%

Mee eens

40%

50%

60%

Helemaal mee eens

70%

80%

90%

100%

in Nederland stappen we de komende jaren over op duurzameenergiebronnen. vind je passen bij ons IN NEDERLAND STAPPEN WE DE KOMENDEWelke JARENmogelijkheden OVER OP DUURZAME landschapen onze dorpen? ENERGIEBRONNEN. WAT VIND JE PASSEN BIJ ONSbij LANDSCHAP EN ONZE DORPEN? 86%

KLIMAAT

77%

25%

28%

17%

67% 60%

Anders

Windmolens langs provinciale wegen

Windmolens in het landschap

Windmolens bij bedrijventerreinen

3%

Kleine windmolens op boerenerven

Velden met zonnepanelen

Zonnepanelen op daken van gebouwen zoals bedrijven en boerderijen

Zonnepanelen op daken van woningen

9%

23%

De komende jaren gaat het in Nederland steeds vaker en harder regenen. Ook wordt het steeds warmer en is onze bodem aan het dalen. We moeten maatregelen nemen om de overlastOverlast van het water enwater de hitte van het entegen hitte?te gaan. Welke maatregelen passen volgens jou bij onze gemeente?

Welke onderwerpen

Anders, namelijk: Veel invullers voegen hier nog extra aan toe, dat zij geen fan zijn van windmolens in het landschap. Wel zien mensen mogelijkheden voor andere energiebronnen dan zon en wind. Bijvoorbeeld aardwarmte, waterstof of energie uit de plassen. Enkele inwoners vinden kernenergie ook een optie.

58% 45%

36%

36%

8%

Meer groen en water in de dorpen

bestrating gebruiken Meer water aanleggen in ons die het water landschap makkelijk doorlaat

Groene daken aanleggen

Meer groen en Bij nieuwbouw minder tegels in de bijzondere vormen tuinen van natuur- en waterwonen toepassen

anders

Anders, namelijk (8%): De mensen die ‘anders, namelijk’ invullen, denken niet allemaal hetzelfde over klimaatverandering. Sommige mensen vinden dat dit niet bewezen is, anderen maken zich zorgen. Als oplossingen worden snellere afwatering en het planten van bomen genoemd. Ook wordt aangemoedigd om over de landgrenzen te kijken voor het vinden van oplossingen.

37

AUTOGEBRUIK

VERENIGINGEN

Het wordt steeds drukker op de Nederlandse wegen. Ook de luchtkwaliteit en duurzaamheid staan onder druk. In de toekomst worden andere manieren van vervoer daarom steeds belangrijker. Wanneer ben jij bereid om de auto te laten staan? Autogebruik

Veel mensen vinden de verenigingen erg belangrijk in het dorp. Toch hebben verenigingen het soms lastig, bijvoorbeeld door een tekort aan vrijwilligers. Hoe 17. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat onze verenigingen instand blijven? kunnen we ervoor zorgen dat onze verenigingen in stand blijven? 61%

61%

61%

46%

27%

25% 25%

16 17% 9%

Als ik vaker kan thuiswerken

Als er beter openbaar vervoer is

Als ik carpoolmogelijkheden heb

12%

Als ik gebruik kan maken van een deelauto Welke onderwerpen

Als ik mijn bestemming ook per fiets kan bereiken

Ik ben daar niet toe bereid

Anders, namelijk (15%) De invullers bij ‘anders, namelijk’ geven aan dat goedkoper openbaar vervoer een reden kan zijn om vaker de auto te laten staan. Ook het stimuleren van elektrische auto’s zien zij als middel om zich op een meer duurzame manier te verplaatsen. Enkele mensen geven ook aan dat zij afhankelijk zijn van de auto om op een bepaalde plek te kunnen komen. De auto laten staan is voor hen dus een lastige opgave.

38

15%

Verenigingen moeten meer samenwerken en voorzieningen delen Anders, namelijk:

Het vrijwilligerswerk moet flexibeler

Door clubgebouwen en velden om meer manieren te gebruiken

Flexibele lidmaatschappen aanbieden

Welke onderwerpen

Anders, namelijk (16%) Op de vraag hoe het verenigingsleven vitaal blijft, geven enkele inwoners een aanvullend antwoord. Meer subsidie vanuit de gemeente en meer respect voor de vrijwilligers!

And

MEEDENKEN OVER BUURT EN DORP Veel mensen laten weten dat zij graag over hun buurt of dorp meedenken. Toch worden bewonersavonden niet altijd druk bezocht. Daarom bekijken we hoe we 20. Hoe kunnen inwoners beter betrokkken worden bij het meedenken over onze inwoners beter kunnen betrekken. Van welke onderstaande mogelijkheden hun dorp? zou u graag gebruik maken? UIT ONDERZOEK BLIJKT DAT SOMMIGE MENSEN IN ONZE DORPEN ZICH EENZAAM 77% VOELEN. VOEL JIJ JE WEL EENS EENZAAM? Van de invullers geeft 10% aan zich wel eens eenzaam te voelen. De overige 90% geeft aan zich niet eenzaam te voelen.

39%

38%

36%

er verbeteren, in jouw dorp verbeteren, zodat mensen zich minder Wat kan erWat in uwkan dorp zodat mensen zich minder eenzaam voelen?eenzaam voelen?

31%

Meer organiseren

Als ik soms bezoek Dorp moet zich meer Meer openstellen ontmoetingsplekken krijg van een maatje

Beter openbaar vervoer

Weet ik niet

Anders, namelijk (18%): Volgens sommige bewoners kan eenzaamheid verbeterd worden als er in het centrum van het dorp meer te doen is. Anderen zien oplossingen in vrijwilligerswerk, huisbezoeken en gezamenlijke maaltijden. Er wordt ook gesproken over het ‘ons kent ons gevoel’ waardoor mensen zich soms niet welkom voelen. De oplossing hiervoor is misschien niet zo makkelijk te vinden.

13%

12%

Anders

Straatinterviews

Inlooppunt in het gemeentehuis

Inlooppunt in de dorpen

Op een website

18% 14%

Digitaal inwonerspanel

25%

Bewonersavond

34% 30%

Online vragenlijst

34%

14%

Via social media

22%

41%

Anders DE GEMEENTE WIL MEER MEEDENKEN MET INWONERS DIE EEN PLAN OF IDEE

WILLEN UITVOEREN. WAT KAN DE GEMEENTE HIERIN VERBETEREN? De onderwerpen

25% 24% 22% 21%

Duidelijkheid over regels en procedures Eén digitaal loket waar ik met mijn plan terecht kan Eén contactpersoon in de gemeente die mij begeleid met mijn plan Een startgesprek over wat ik kan verwachten

Bij de overige antwoorden wordt nog ‘simpeler taalgebruik’ als verbeterpunt genoemd en wordt voorgesteld om een vaste commissie op te richten, die specifiek belast wordt met het beoordelen van initiatieven. 39

BIJEENKOMST VOOR ONDERNEMERS Op maandagavond 7 oktober kwamen ruim 40 ondernemers bij elkaar. In samenwerking met de Verenigde Ondernemers Nieuwkoop (V.O.N.) organiseerde de gemeente deze avond over de toekomst en de omgevingsvisie. De voorzitter van de V.O.N. en wethouder Ingwersen namen de aftrap voor hun rekening. Daarna werden enkele vragen voorgelegd aan de aanwezigen in de zaal. Hieruit bleek dat de ondernemers blij zijn met het veilige en dorpse karakter van de kernen in de gemeente. Ook de centrale ligging binnen de Randstad wordt erg gewaardeerd. Daarnaast worden de bereikbaarheid en de mooie omgeving in het Groene Hart als positieve punten voor het ondernemen in Nieuwkoop genoemd. Dat is opvallend. Er zijn namelijk ook ondernemers die juist deze punten als minder positief ervaren. De regelgeving rondom Natura 2000 noemen sommige ondernemers als belemmering, net als het ontbreken van goed openbaar vervoer en de bereikbaarheid. Leegstand, parkeren en te weinig woningen (met name voor jongeren) worden ook genoemd als negatieve punten voor het ondernemen en het vinden van personeel in de gemeente. In de toekomst zien de ondernemers een aantal belangrijke ontwikkelingen op hun onderneming afkomen. Eén daarvan is vergrijzing. Er zijn soms geen opvolgers en goed opgeleid personeel is steeds moeilijker te krijgen. De energietransitie wordt genoemd.

Ook hebben ondernemers met veel regels te maken: voor milieu, stikstof, verduurzaming en heffingen. Daarnaast zien de ondernemers door de digitalisering een veranderende consument die steeds meer en vaker online boodschappen doet. De nieuwe burgemeester moet (volgens de aanwezigen) zoveel mogelijk kennismaken met ondernemers en zich inzetten om de gemeente op de kaart te zetten. Met een flink aantal bijzondere bedrijven kan dat niet moeilijk zijn! Over de Omgevingswet zijn de meeste ondernemers sceptisch: eerst zien dan geloven. Anderen vinden die nieuwe manier van werken juist een kans die we met elkaar kunnen oppakken.

40

Na deze centrale aftrap gingen de ondernemers met elkaar in gesprek tijdens vier workshops: Opbrengsten workshop toekomstbestendige bedrijven en terreinen Wat de bedrijven en terreinen in de gemeente Nieuwkoop kenmerkt is volgens de ondernemers de veelzijdigheid. De onderlinge samenwerking in de gemeente gaat goed. Veel bedrijven zijn vernieuwend. Er is weinig leegstand en soms juist een tekort aan ruimte. Sommige bedrijven en terreinen willen graag overstappen op schone energie, een warmtenet. Dat lijkt nog niet zo eenvoudig, snel en gemakkelijk te kunnen. Om toekomstbestendig te zijn is meer schone bedrijvigheid wél nodig. Een aantal bedrijventerreinen is deels verouderd. Ondernemers vragen hier aandacht voor. Een bedrijfsverzamelgebouw voor zzp’ers en kleine bedrijven is een gemis in de gemeente. Hier is wel degelijk behoefte aan volgens de deelnemers! Nieuwe technologie, revitalisering, het pakken van kansen en het lokaal inkopen en contracteren van producten en diensten zijn volgens de ondernemers aan deze tafel belangrijke pijlers voor toekomstbestendige bedrijven en terreinen. Opbrengsten workshop levendige dorpen In onze dorpen is het dorpse karakter en de goede (gratis) parkeervoorzieningen kenmerkend. In de ogen van ondernemers kan de levendigheid wel verbeterd worden.

Behalve op drukke dagen, dan is er voornamelijk een tekort aan parkeerplekken en een te hoog aantal verkeersbewegingen. Een duidelijke visie per gebied - met aandacht voor centraliseren en uitstraling is wat hen betreft een goed idee. Er mag meer georganiseerd worden en een fijne verbinding tussen de kernen is noodzaak om het voor alle dorpen leefbaar te houden. Daarnaast moet iets gedaan worden aan de leegstand in de winkelgebieden, dat is nu hier en daar een treurig gezicht. In 2040 maken we volop gebruik van elkaars krachten. Horeca, winkels, recreatie en events, maar ook de gemeente en natuurorganisaties hebben de handen ineen geslagen. Alle partijen hebben een open houding naar elkaar, denken niet in problemen maar in oplossingen. We hebben oog voor andere functies zoals ontmoeten en zoeken naar samenwerkingen buiten de eigen gemeente voor meer slagkracht en voorzieningen om recreanten te trekken.

Opbrengsten workshop gelukkige (kleine) ondernemers en zelfstandigen Onze ondernemers zijn harde werkers, veelal solistisch en trouw aan hun zakelijke relaties. Aan tafel worden ze ook afwachtend genoemd, ze zullen zelf niet zo snel initiatief nemen voor nieuwe ontwikkelingen in de gemeente. Blij zijn ze met de ligging van de gemeente, zo zit je binnen no time in het centrum van grote steden. Tijdens de spits mag die bereikbaarheid wel verbeterd worden, net als het openbaar vervoer. De samenhang en samenwerking tussen verschillende ZZP’ers willen zij in de toekomst bevorderen. Er is behoefte aan een bedrijfsverzamelgebouw of internetcafé waar ZZP’ers en bedrijven een plek kunnen huren om presentaties, vergaderingen en bijeenkomsten te organiseren tegen een redelijke prijs. Het zou mooi zijn als de gemeente een plek met vraag en aanbod kan stimuleren, zoals een ondernemersloket of netwerkborrel. Zo leren kleine ondernemers elkaar kennen. Bedrijven en ZZP’ers binnen Nieuwkoop moeten ambassadeurs worden voor elkaar! Opbrengsten workshop goed personeel, goed resultaat Een heel duidelijke oproep vanuit de ondernemers aan tafel: we moeten de mogelijkheden voor (jong) talent verbeteren. Goede scholing is een belangrijk punt, met name de aansluiting van het reguliere onderwijs op de vraag en de kwaliteit. Dit knelt bij ondernemers.

Maar ook bereikbaarheid, openbaar vervoer en een divers woningaanbod zijn hard nodig. Het VMBO-techniekhuis Nieuwkoop is een mooi initiatief en moet zeker behouden blijven. Een structureel overleg tussen het bedrijfsleven en onderwijs is nodig om toekomstbestendig te zijn. De gemeente kan hier faciliterend in zijn en is de verbinder.

41

BIJEENKOMST VOOR GEZONDHEIDSPARTIJEN In onze gemeente wordt op dit moment nieuw gezondheidsbeleid gemaakt. Dat gebeurt in overleg met verschillende partijen die zich met dit thema bezig houden. Gezondheid is ook een belangrijk onderwerp in de omgevingsvisie. Op 7 november 2019 organiseerden we daarom een gesprek over ‘gezond leven in de gemeente’. Aanwezige partijen: Adviesraad Sociaal Domein, Senioren Platform Nieuwkoop, Platform Gehandicapten en Senioren Nieuwkoop, 50+ Nieuwkoop, GGD, Tom in de Buurt, tiener/jongerenwerker Nieuwkoop, clientondersteuner, ouderen/klantadviseur, GGD afdeling medische milieukunde, PCI (parochiekerngemeenschap), Hervormde Kerk Nieuwkoop en de Gereformeerde Kerk Ter Aar.

Wat gaat er minder goed? Wat zijn de belangrijkste uitdagingen? • • • • • • •

Wat gaat er goed op het gebied van gezondheid in onze gemeente? • • •

• •

42

Voorzieningen: de gezondheidszorg is (redelijk) goed bereikbaar en er is een goed Centrum voor Jeugd en Gezin. Samenwerking: gezondheidspartijen werken beter samen. Iedereen weet elkaar te vinden. Activiteiten: er zijn veel actieve (senioren)clubs en een rijk verenigingsleven. Er worden bijvoorbeeld veel activiteiten georganiseerd voor ouderen (fietsclub, kaartavonden). Veel jongeren zijn lid van een sportvereniging. Ook kerken organiseren veel (maaltijden, cursussen, activiteiten voor ouderen). Leefomgeving: de leefomgeving wordt goed gewaardeerd: mensen zijn tevreden met de buurt, de woning en de (groene) omgeving. Beleid: het sociaal beleid van de gemeente is volgens de aanwezigen goed op orde en de gemeente is toegankelijk.

• • • • • •

Vergrijzing: het aantal ouderen groeit. Van deze mensen wordt veel zelfredzaamheid verwacht. Niet iedereen is hier toe in staat. De druk op mantelzorgers is groot. Dementie: het aantal mensen met dementie neemt toe. Eenzaamheid: er is veel eenzaamheid, dat wordt in deze regio steeds groter. Schulden: op mensen met schulden is lastig zicht te krijgen. Gezondheidsklachten zijn vaak gerelateerd aan eenzaamheid of financiële problemen. Alcohol en drugsgebruik: er is veel alcohol- en drugsgebruik in de gemeente, onder andere bij jongeren onder de 18 en jong volwassenen. Zorg- en onderwijsvoorzieningen: ziekenhuiszorg wordt steeds meer gecentraliseerd, voor zorg moeten we soms verder weg. Ook qua speciaal onderwijs is er weinig aanbod. Hinder: veel mensen ervaren overlast van vliegtuigen. Andere genoemde aandachtspunten zijn geurhinder, luchtkwaliteit, bestrijdingsmiddelen. Mobiliteit: met name voor senioren en jongeren een aandachtspunt. Openbaar vervoer en regiovervoer zijn nu niet goed in sommige dorpen. Woningaanbod: voor senioren en starters zijn er weinig betaalbare woningen. Ook is er weinig doorstroming. Er is behoefte aan (zorg)woningen voor ouderen en voor mensen met een beperking. Inclusiviteit: een groep mensen is niet zichtbaar. Bijvoorbeeld mensen met een licht verstandelijke beperking of die de taal niet goed spreken, zoals statushouders.

Deze groep heeft moeite om de zorg te krijgen die nodig is. Fit blijven: beweging is, onder andere voor senioren, van belang om lang gezond te blijven. Ook voor kinderen en jongeren is dit van belang, bijvoorbeeld bij het voorkomen van overgewicht. Openbare ruimte: de inrichting van de straten is niet altijd even toegankelijk (mindervaliden, senioren). Er wordt vaak hard gereden en veel op mobiele telefoons gekeken in het verkeer. Kerken: aantal kerkgangers en kerkbezoeken daalt.

Over een aantal onderwerpen gingen we verder in gesprek: Woningbouw voor senioren Geschikte woningbouw voor senioren (ook voor ouderen met dementie) is hard nodig volgens de aanwezigen: zij moeten soms jaren op geschikte huisvesting wachten. Er is behoefte aan wonen gecombineerd met zorg. Een kleinschalige woongemeenschap (hofje) of zorgboerderij worden genoemd als mooie voorbeelden. De gemeente kan met een woningcorporatie ondersteuning bieden om dit mogelijk te maken. Daarnaast moet er goede ondersteuning zijn, zodat mensen langer thuis kunnen wonen. Ook doorstroming in het woningaanbod is belangrijk. Hiervoor is voorlichting nodig. Daarnaast kan het helpen om woningen specifiek op starters te richten. Ook het behouden van de huurprijs bij verhuizing kan een instrument voor doorstroming zijn. Bewegen Er is veel overgewicht en kinderen bewegen te weinig. De openbare ruimte moet meer uitnodigen tot bewegen. Hiervoor kan samenwerking gezocht worden met bijvoorbeeld Natuurmonumenten. Daarnaast kan je ook denken aan (informele) speelmogelijkheden of het uitlaten van de hond. Dat kan nu vaak niet in de eigen omgeving. Beweging bij kinderen kan gestimuleerd worden door vakleerkrachten op scholen, naschoolse beweegactiviteiten en samenwerking met sportverenigingen. Het zou goed zijn als er meer gebruik kan worden gemaakt van sportvelden.

Om deze openbaar te maken is wel een goedde samenwerking nodig en duidelijke verantwoordelijkheden: wie doet wat? Mantelzorgondersteuning Het aantal ouderen en aantal mensen met dementie gaat stijgen in onze gemeente. Dit betekent dat de druk op mantelzorgers nog groter wordt. We moeten dit gezamenlijk aanpakken door te kijken naar andere vormen van woningbouw, samenwerking met wijkverpleging en bedrijven. Als het gaat om woningen voor mensen met dementie zou het mooi zijn als partners mee kunnen verhuizen.

de regio gebruik te maken of om naar school of de universiteit te gaan. Reguliere buslijnen zijn in kleine dorpen vaak niet rendabel. Daarom zouden we meer moeten denken aan kleinschalige vormen van vervoer, zoals de buurtbus (gerund door vrijwilligers) en het ‘AutoMaatje’. Eenzaamheid Eenzaamheid bij ouderen heeft soms te maken met het langer thuis wonen. Bij jongeren kan social media en het telefoongebruik een rol spelen volgens de aanwezigen. Een actief verenigingsleven (sport, muziek, cultuur) kan hierin een oplossing bieden. Zorg voor voldoende activiteiten voor jong en oud en stimuleer als gemeente dat de samenleving hier aandacht voor heeft. Alcohol- en drugs gebruik Er wordt gesignaleerd dat veel ouders tolerant zijn als het gaat om alcoholgebruik door jongeren. Daarom wordt geopperd om meer aan preventie en voorlichting te doen, bijvoorbeeld in sportkantines of op scholen. Daarnaast wordt er gepleit om minder te gedogen en meer te handhaven. Een samenhangende aanpak van preventie en handhaving (zoals bij de aanpak van roken). Tot slot geven de aanwezigen aan dat we met elkaar vooral oog moeten hebben voor de mensen in plaats van de systemen en de regels. Maatwerk moet mogelijk zijn! Maak slim gebruik van alle voorzieningen en mogelijkheden voor ondersteuning.

Mobiliteit Voor de zelfredzaamheid en mobiliteit van senioren en jongeren is goed openbaar vervoer heel belangrijk. Bijvoorbeeld om van voorzieningen in de gemeente en 43

Denk Mee Café Landschap Op woensdag 13 november kwamen ruim 40 inwoners bij elkaar in Parola in Langeraar. Na een korte presentatie over de omgevingsvisie konden de aanwezigen hun mening geven via het interactieve programma Mentimeter. Dat het landschap waarde heeft blijkt wel uit de hoeveelheid antwoorden op de eerste vraag ‘Welke waarde heeft ons landschap voor u?’. De aanwezigen waarderen vooral de rust, ruimte, vrijheid en de ontspanning die het landschap met zich meebrengt. Op de vraag ‘wat vindt u belangrijk voor de toekomst van ons landschap?’ kwamen antwoorden als biodiversiteit, behoud, ruimte voor recreatie en de natuur naar voren. Andere antwoorden zijn terug te lezen in de woordwolk.

We hebben d e aanwezige n ook naar h favoriete ple un kken in het la n dschap gevr antwoorden aagd. De laten deze to p 10 zien: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Meije Water en de plassen Groene Jonke r Polders Kromme Mijd recht Landgoed La ngeraar Fiets- en wan delpaden Meijepad Ruygeborg Amstel

Stellingen Iedereen is het eens met de stelling dat het weidse boerenlandschap bij de gemeente hoort. Opvallend is dat veel mensen neutraal zijn over de stelling ‘de natuur mag meer toegankelijk worden’. De meeste mensen vinden het belangrijk dat boeren de overstap naar duurzame landbouw kunnen maken. Ze willen ook best meer voor hun eten betalen als dat ten goede komt aan boeren, natuur en dierenwelzijn. De meest verdeelde antwoorden kregen we op de stelling ‘we moeten in het landschap inspelen op energietransitie en klimaatverandering’. Toch zijn de meeste mensen het hier wel mee eens. Het merendeel van de invullers vindt tenslotte dat het toerisme in de gemeente kleinschalig moet zijn. Na de stellingen was het tijd voor twee initiatieven uit de gemeente. Aan het woord waren de initiatiefnemers van Kas zonder Gas en Papeneiland. Beiden inspireerden bezoekers met een kort verhaal over hun ervaringen. Daarna gingen de aanwezigen aan de slag aan gesprektafels. Op alle tafels lag een poster met gespreksonderwerpen over het landschap. De volgende alinea’s beschrijven wat er in het gesprek is opgehaald.

44

Landbouw en tuinbouw Aan alle tafels is gesproken over land- en tuinbouw. Over één ding waren alle tafels het eens: de landbouw is belangrijk voor de cultuur en identiteit van de gemeente en moet gekoesterd worden. Boeren moeten dan ook ruimte krijgen om te ondernemen als dat passend is bij de gemeente. Te intensieve landbouw, die schadelijk is voor de omgeving, past bijvoorbeeld niet. Dit kan volgens de aanwezigen bodemdaling veroorzaken of de natuur aantasten. Daar maken zij zich zorgen om. Inwoners zien een schaalvergroting in de veehouderij niet zitten, maar de koeien in de wei mogen wel blijven. Een idee is om te kijken naar andere, nieuwe vormen van land- en tuinbouw. De gemeente kan de boeren meer mogelijkheden bieden qua bestemming en functies van de boerderijen, zoals wonen en kleinschalig toerisme. De glas- en tuinbouw kan meer geclusterd worden. Dat biedt voordelen qua geothermie (gebruik van warmte uit de ondergrond) en samenwerking tussen bedrijven.

Natuur en water Dat natuur en water belangrijk zijn voor de gemeente Nieuwkoop blijkt uit de gesprekken aan de tafels. De aanwezigen geven aan dat er meer gedaan kan worden aan de biodiversiteit, bloemrijke akkerranden en het aantal bomen. Ze willen de bijzondere natuurwaarden behouden. Balans is het toverwoord. Een balans tussen natuur, recreatie, landbouw, ondernemen, historie en wonen. Zij zien mogelijkheden om sterke combinaties te maken, zoals een landschappelijke inpassing van wonen langs de plas. Zolang het maar leefbaar blijft. De toegankelijkheid voor inwoners naar de natuur mag behouden en hier en daar verbeterd worden. Ook hier wordt bodemdaling weer genoemd. Kan er gekeken worden naar technische mogelijkheden om dit tegen te gaan? De natuur is niet alleen positief, maar zorgt ook wel eens voor overlast en schade zoals door weidevogels, ganzen en zwanen. Ook vragen inwoners steun van de gemeente voor het schoonhouden van de Langeraarse plassen en het ontwikkelen van een visie op de zuidzijde van dit gebied.

Energie Als het over energie gaat noemen veel mensen zonnepanelen. De meeste mensen staan hier positief tegenover. Vooral als er begonnen wordt met zonnepanelen op daken van woningen en stallen. Ze zien lokale energiecoöperaties graag in aantal toenemen en hier en daar worden acceptabele locaties genoemd voor een zonnepark. Bijvoorbeeld op voormalige glastuinbouwlocaties (‘glas voor glas’). Over windmolens is niet iedereen het eens, de één vindt alle soorten windmolens lelijk in het landschap, de ander ziet kansen om bijvoorbeeld zijn bedrijf ‘energieneutraal’ te maken met een kleine windmolen op eigen erf. Ook andere energiebronnen zoals aardwarmte en kernenergie worden genoemd om te onderzoeken. Inwoners aan tafel hebben het gevoel niet genoeg op de hoogte te zijn van de mogelijkheden en hebben behoefte aan uitleg en informatie over dit thema.

45

Beleving “Pas als je het landschap kan beleven, ga je ervoor zorgen” aldus een inwoner aan tafel. Kleinschalige recreatie en toerisme vinden inwoners hier passen. Geen clustering van recreatie op één plek is het advies, dan kunnen zo veel mogelijk mensen ervan genieten en heeft het minder impact op de natuur. Het merk ‘Groene Hart’ mag beter gebruikt worden. Om meer beleving te creëren vraagt de ene tafel om meer onverharde wandelpaden en fietsroutes, terwijl de andere tafel dit ‘verrommeling’ van het landschap noemt. Er is behoefte aan rustplekken en de openheid in het landschap mag niet verloren gaan. Specifiek voor de Langeraarse plassen wordt om samenwerking tussen het waterschap, de gemeente en bewoners gevraagd. Belangrijk is om oog te hebben voor jongeren en hun woningbehoeften. Nieuwbouw moet wel aansluiten op, en passen in het landschap. Tiny houses op agrarisch terrein zien inwoners wel zitten. Motto’s Elke tafel is om een motto voor het landschap van 2040 gevraagd:

• ‘Werk, recreëren en groen in balans’ • ‘Kleinschaligheid in balans’ • ‘Goede balans tussen mensen en omgeving’ • ‘Balans = natuur + recreatie + landbouw + wonen + duurzame energie’ • ‘Blijf met elkaar in gesprek, blijf veranderen en zoek naar tussenoplossingen’ • ‘Pas als je het landschap kan beleven kan je ervoor zorgen’

46

Denk Mee Café Dorpen Het Denk Mee Café Dorpen trok veel belangstelling. Op woensdag 20 november kwamen ruim 50 inwoners vanuit de hele gemeente samen in de Kaleidoskoop in Nieuwkoop. Daar werd op interactieve wijze naar de mening van de aanwezigen gevraagd met het programma Mentimeter. Na de eerste vraag werd duidelijk wat mensen verstaan onder het ‘dorpse karakter’. De veiligheid, rust, ruimte, gezelligheid, ons-kent-ons en het er voor elkaar zijn worden gewaardeerd. Op de vraag wat belangrijk is voor de toekomst van de dorpen kwamen veel verschillende antwoorden (zie woordwolk). Voldoende voorzieningen, goede gezondheidszorg, woningen voor jong en oud, duurzaamheid, waterbeheer, klimaat en behoud van historie en karakter werden veel genoemd.

Daarna vroegen we hoe de aanwezigen willen meedenken over plannen in de gemeente. De dorpsraden werden genoemd, maar ook een divers aanbod aan middelen (zowel online als offline) en goede informatie vinden inwoners belangrijk. Een paar mensen noemen ook specifiek het betrekken van jongeren. Het verenigingsleven houden we volgens de bezoekers ook in stand door meer jongeren te betrekken. Daarnaast hebben verenigingen in de toekomst meer praktische en financiële ondersteuning nodig en moeten we nadenken over het (anders) gebruik(en) van verenigingsgebouwen. Het merendeel van de bezoekers is het eens met de volgende stellingen: 1. 2. 3. 4.

In elk dorp moeten woningen voor alle doelgroepen te vinden zijn Ik ben bereid om voor cultuur en/of zorg voorzieningen naar een ander dorp te gaan Onze dorpen moeten energieneutraal worden De gemeente moet meer ruimte geven aan de samenleving om initiatief te nemen

Na deze aftrap was het tijd voor lokale initiatieven. Aan het woord waren de Gebiedscoöperatie over investeren in energie en de dorpsraad Zevenhoven over het ontmoeten van statushouders. Daarna gingen de deelnemers in gesprek aan de dorpstafels. Voor ieder dorp was een speciale tafel ingericht. Op de volgende pagina’s is te lezen wat er per dorp is ingebracht.

47

Verslag dorpstafels

Langeraar en Papenveer

Vrouwenakker

Dorpse karakter Typerend voor het dorpse karakter zijn de kerk, het Kerkpad, het verenigingsleven, het katholieke karakter, muziek en de fijne lagere school. Als mooiste plekken van het dorp zijn genoemd: alles rond de plassen, de kerk en het rusthuis en de begraafplaats.

Dorpse karakter Het sociale en de saamhorigheid zijn typerend voor het dorpse karakter van Vrouwenakker. De brug en de Amstel worden gezien als de mooiste plekjes van het dorp.

Hoe blijft ons dorp levendig? Inwoners hebben behoefte aan een verbetering van de winkelvoorzieningen. Dat er geen openbare pinautomaat is wordt ook ervaren als een probleem. Het openbaar vervoer is een aandachtspunt. De buslijn verdwijnt en de buurtbus draait op (schaarse) vrijwilligers. Die vrijwilligers mogen best meer gestimuleerd en beloond worden! Ze zijn belangrijk voor de dorpen en het behoud van de verenigingen. De braderie, oranjefeesten en kermis dragen bij aan de levendigheid en die zien de inwoners graag ieder jaar terug.

Hoe blijft ons dorp levendig De dorpsraad helpt mee aan de levendigheid van het dorp. Dat is fijn! De inwoners benoemen het gebrek aan winkels en voorzieningen in relatie tot levendigheid, maar zien dit nu niet per se als probleem. “Wat je nooit had kun je ook niet missen”. Ook wordt de bereikbaarheid als aandachtspunt genoemd.

Toekomstgericht dorp Er moet aandacht komen voor seniorenwoningen, waardoor eengezinswoningen beschikbaar komen voor jongeren. Duurzaamheid is een belangrijk thema voor een toekomstbestendig dorp en dan vooral met de kracht van het dorpse karakter: samen. Er is behoefte aan collectieve voorzieningen en postcoderoosregelingen. Gezond dorp Lokale bedrijven mogen volgens inwoners voorrang krijgen op bedrijven van buitenaf. In hun beleving zet de gemeente Nieuwkoop hier zich nu nog te weinig voor in. De gemeente moet voorkomen dat hinderlijke bedrijven of functies zich vestigen binnen- of aan de rand van de gemeente. Voorbeelden zijn de varkenshouderij en het migrantenhotel die door buurgemeente Kaag en Braassem tegen de gemeentegrens zijn gesitueerd. Motto

‘Behoud het landschap, solidariteit verbetert de waterkwaliteit, geschikte woningen en verbetering winkelaanbod.’ 48

Toekomstgericht dorp Belangrijk voor de toekomst is de bedrijvigheid van het dorp behouden. Ook nieuw aanbod van woningen is belangrijk. Tip voor de gemeente: luister! Vrouwenakker wil geen C-kern meer zijn. Inwoners willen geen 10 jaar wachten voordat er iets gedaan wordt in hun dorp. De toekomst is nu! Gezond dorp Belangrijk voor een gezond dorp is de beperking van Schiphol. Ontmoetingen in de Kwakel en bij Christa Snoek (bloemsierkunst) blijven belangrijk voor thema’s als eenzaamheid en gezondheid. Motto

‘Vrouwenakker first!’

Noorden, Noordse Dorp en Noordse Buurt Dorpse karakter De herinnering aan de kleinschalige tuinbouw uit het verleden moet behouden blijven. Als mooiste plekken in het dorp worden genoemd: het kerklaantje, de plassen, de kerk in Noorden, historische kroegen, het Plashuis en het Noorderlicht. Hoe blijven deze dorpen levendig? Noorden blijft volgens inwoners levendig door de aanpak van parkeeroverlast. De frequentie van de buurtbus zien ze graag toenemen. En de winkels die er zijn moeten behouden blijven. De realisatie van een haventje bij de kerk, een rondweg om Noorden en een fijne zwemlocatie staan op het verlanglijstje van inwoners. Toekomstgericht dorp Belangrijk is het toevoegen van seniorenwoningen en zelfstandig begeleid wonen. Ook recreatie en bevordering van het (natuur)toerisme is belangrijk. Ideeën hiervoor zijn: de ontwikkeling van meer toegankelijke natuur, invulling van Noordse Buurt met mogelijkheden voor fietsers, wandelaars en campers passend bij de omgeving en een recreatieknooppunt. Gezond dorp De zwemlocatie, die op het verlanglijstje staat, gaat bijdragen aan een gezonder dorp. Maar ook de verbetering van de bereikbaarheid voor ambulances en het verbeteren van stoepen zodat ook mensen met een beperking alle kanten uit kunnen. Motto

‘Van doorgaande weg naar natuurtoerisme’ en ‘stilstaan bij natuurtoerisme.’

49

Nieuwkoop

Nieuwveen

Dorpse karakter Bij het dorpse karakter van Nieuwkoop behoren zeker het dorpshart, de smederijen, de Reghthuystoren, en natuurlijk de Nieuwkoopse Plassen. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen mooiste en meest waardevolle plekken. De mooiste plekken zijn het Dorpsplein, de plassen en het Meijepark. De meest waardevolle plekken zijn Hollandsche Leeuw, de drijvende kelders, het Regthuys en de Hervormde Kerk (Remonstrantse Kerk).

Dorpse karakter Het verleden van Nieuwveen zorgt voor het karakter van het dorp. Je ziet dit bijvoorbeeld terug in de Oudheidkamer. De mooiste plekken van Nieuwveen zijn volgens de aanwezigen de stiltetuin, het bos van Ursula en het uitzicht op de Amstel. De plekken met de meeste waarde zijn: Sassenoord, alle historische panden, de kerkgebouwen, de Maalderij en boerderij Blokland. In alle seizoenen een ander aanzicht.

Hoe blijft ons dorp levendig? Het dorp blijft levendig als beide winkelcentra (Kennedyplein en Regthuysplein) behouden blijven i.v.m. de bereikbaarheid. Er kan wel wat gedaan worden aan de diversiteit van de winkels en de betrokkenheid bij de plannen voor het centrum. De trottoirs op de dorpsstraat zijn met name voor ouderen en mindervalide aan vervanging toe. Horeca op het Regthuysplein is ook belangrijk voor een levendig dorp. Toekomstgericht dorp Met name onder starters en ouderen is er een behoefte aan woningen. Een betere openbaar vervoer-verbinding is ook belangrijk voor de toekomst van het dorp. Gezond dorp Inwoners staan open voor burgerinitiatieven. Een gemeenschappelijke moestuin zou bijvoorbeeld bijdragen aan een gezond dorp. Motto

‘Dorpskarakter betrokkenheid inwoners.’

50

Hoe blijft ons dorp levendig Het behoud van de supermarkt en alle schoolvoorzieningen in het dorp dragen bij aan de levendigheid. Ook de saamhorigheid mag niet vergeten worden! Toekomstgericht dorp Onze inwoners weten veel, de gemeente kan daar volgens de aanwezigen altijd een beroep op doen. Benut die kans! En als er woningen gebouwd worden, bouw die dan mét de doelgroep. Zij weten als geen ander waar behoefte aan is. In de toekomst worden elektrische deelauto’s genoemd, maar de mogelijkheden moeten gefaciliteerd worden (mobility as a service).

Gezond dorp Het behoud van de binnensportaccommodatie is belangrijk voor een gezond dorp. Maar ook het ondersteunen van de verenigingen en het multifunctioneel gebruik van de accommodaties. Motto

‘Een levendig dorp, vol karakter voor jong en oud, waar ook voldoende plekken zijn voor rust en ruimte!’

Zevenhoven en Noordeinde Dorpse karakter De rust en ruimte horen echt bij Zevenhoven en Noordeinde. Ook de vele waterpartijen, de Kerk en Lourdesgrot, de Rooie Dijk en de Groene Jonker. Maar het allermooiste is volgens de bezoekers het uitzicht over de weilanden. Hier raak je niet snel verveeld. Hoe blijft ons dorp levendig Op dit moment zijn er in Noordeinde geen voorzieningen wat het vooral voor senioren lastig maakt om daar te wonen. De toekomst van de winkels is onzeker en ook de (sport)verenigingen en kerken hebben moeite om nieuwe leden te vinden, dus inwoners geven aan dat het goed is om de dorpen uit te breiden. De bereikbaarheid is toe aan verbetering met name het openbaar-vervoer. Toekomstgericht dorp In Noordeinde lijken seniorenwoningen door het gebrek aan voorzieningen niet handig. Starterswoningen kunnen daar prima. In Zevenhoven is er naast betaalbare starterswoningen ook behoefte aan seniorenwoningen, met zorg aan huis of gelijkvloers. Als er nieuwe woningen komen moeten die in ieder geval energieneutraal zijn. Voormalige bedrijfslocaties zijn goede plekken om nieuwe woningen te bouwen. Ook zou het voor beide dorpen goed zijn om aan elkaar te groeien, zodat men van elkaars voorzieningen gebruik kan maken. Gezond dorp Het ons-kent-ons en de onderlinge betrokkenheid is de sleutel tot een gezond dorp. Nu en in de toekomst moeten inwoners op elkaar letten.

Er mag meer aandacht komen voor ontmoetingen voor zowel oud als jong. Ook het verenigingsleven is belangrijk voor de gezondheid van het dorp. Daarom moet er volgens inwoners meer aandacht komen voor de jongeren en mensen met een kleine beurs zodat ook die lid blijven/worden. Helaas neemt de vliegtuigoverlast toe, dat moet stoppen om de gezondheid van inwoners te behouden.

Motto

‘Uitbreiden en inbreiden, starters en senioren. Betrokkenheid, welkom, verenigingsleven.’

51

Ter Aar en Korteraar Dorpse karakter De lintbebouwing in Korteraar en het gebrek aan historie in Ter Aar vinden aanwezigen typerend voor deze dorpen. De mooiste plekken vinden zij de Ringdijk en het Aarkanaal, de Korteraarseweg met het uitzicht op de polders en het gemaal in Korteraar. Hoe blijft ons dorp levendig In deze dorpen wordt een gezellig dorpshuis gemist: een leuke ruimte voor ontmoeting, een plek voor een kop koffie en goed gesprek met andere inwoners. De (oude) bibliotheek of de locatie van de Vlinder lijken hiervoor geschikt. Het centrum vinden belangstellenden te uitgestrekt en een visie op het winkelhart is hard nodig! Toekomstgericht dorp Er is behoefte aan betaalbare woningen. Vooral voor de doelgroepen ouderen en jongeren wordt weinig aangeboden. De nieuwbouw van dit soort woningen moeten volgens inwoners ontwikkeld worden in samenspraak met de doelgroep. Gezond dorp Vooral het groen in en rondom de dorpen dragen bij aan een gezond dorp. Belangrijk is ook om het dorpse karakter te behouden. Het draait allemaal om balans. Een fusie met omliggende gemeenten lijkt de bezoekers geen goed idee. Motto

‘Een dorp in balans.’

52

IN GESPREK MET DE GEMEENTERAAD - november 2019 Op 21 november 2019 werd het denk-en doe mee traject aan de gemeenteraad toegelicht. Daarna gingen de raadsleden kort met elkaar in gesprek over de toekomst. Daarbij werden de volgende ideeeën, suggesties en opmerkingen opgeschreven:

• • •

ONZE DORPEN IN 2040

ONS LANDSCHAP IN 2040

Dorpen met karakter en historie • Verschillen tussen de kernen zijn groot, diversiteit is belangrijk in de visie • Binding met het dorp verschilt per kern • Geschiedenis van het dorp zegt iets over binding die mensen ermee hebben

Landbouw en tuinbouw • Bodemdaling: bepaalde gebieden veranderen van functie • Landschapsbeheer • Recreatief medegebruik • Verkeer

Levendige dorpen • Er is in de gemeente geen ‘hoofdkern’. Op welke kern men georiënteerd is, heeft o.a. met (oude) busverbindingen te maken. • Dilemma: Bussen leeg <> behoefte aan openbaar vervoer. Mogelijke oplossing: kleine bussen tussen de dorpen onderling, kleinschaliger openbaar vervoer? • Mensen vragen om levendigheid, maar gebruik van voorzieningen neemt af. Oplossing: uitnodigend ‘Doe Mee’ naar nieuwe, jonge mensen, zorg voor binding. Toekomstgerichte dorpen • Weg met de labels (A,B,C kern)! • Kijk naar opgaven, behoeften per dorp of naar slim clusteren • Grote opgave: hoe gaan we om met stikstof? • Behoefte aan woningen versus weinig ruimte om te bouwen? Hoe hoog bouwen? • Denk aan doelgroepen, levensbestendige woningen • Zoek verbinding met de detailhandelsnota Gezonde dorpen • Vergrijzing is een belangrijk aandachtspunt • Behoefte aan ‘bejaardenhuizen’ – er is een tekort aan woningen voor ouderen

Waar hebben ouderen behoefte aan: CPO, hofjes, nieuwe concepten? Licht en geluid zijn aandachtspunten qua gezondheid Laten we slim gebruik maken van het feit dat wij Natura 2000 gebied hebben!

Natuur • Extensief/natuurinclusief (landbouw, landschapsbeheer) • Klimaat (adaptatie) en waterberging; nieuwe plassen? • Natuur versus Natura 2000 Energie • Energielandschap? • Geen windmolens of zonneparken in het landschap (beheerst, beperkt) • Glas voor glas (transformatie glastuinbouw) Beleving van het landschap • Openheid = boeren? • Bomen? • Grenzen aan bebouwde omgeving (bedrijventerreinen, woningen?) • Nieuwkoopse ladder?! Motto: nieuwe ontwikkeling = integrale ontwikkeling 53

IN GESPREK MET DE GEMEENTERAAD maart 2020 De gemeenteraad heeft aangegeven intensief betrokken te willen worden bij de omgevingsvisie. Daarom gingen de raadsleden op 12 maart 2020 voor de tweede keer met elkaar in gesprek. Dit keer stond de toekomst van de dorpen op de agenda. We spraken in drie groepen over de voorspelde demografische, economische, sociale

demografische ontwikkelingen

VEEL meer oudere mensen - kleinere huishoudenS groei aantal inwoners vooral bouwen voor jong en oud & betaalbaar

wonen

levensloopbestendige woningen ouderen: passende ‘hoogbouw’ in grotere kernen jongeren: in vrijkomende woningen kleine appartementen om jongeren te behouden mix van mensen aanspreken: variatie aan woningen saamhorigheid, solidariteit: er voor elkaar zijn

en ‘natuurlijke’ ontwikkelingen en wat dat voor de dorpen betekent. En we benoemden de relaties tussen de verschillende thema’s. De inbreng van de drie groepen is in het schema hieronder en hiernaast verwerkt.

economische en sociale ontwikkelingen meer digitaal en globaal - meer individueel meer flexibel en duurzaam

bepaalde kernen laten groeien om voorzieningen te behouden het toevoegen van woningen gaat de achteruitgang van het winkelaanbod niet keren

gezondheid en sport

klimaatverandering - bodemdaling achteruitgang biodiversiteit

liever compact bouwen, niet het buitengebied in beperkt bouwen buiten kernen: passend open plekken en leegstaande gebouwen in dorpen benutten compact = hoger bouwen (niet hoger dan bestaande bouw) Zevenhoven en Noordeinde: naar elkaar toe groeien

tijdelijke woningen zodat er in 2050 geen leegstand van woningen is

zachte overgang dorp > landschap duurzaam bouwen: recyclebaar, groene daken + erfafscheiding, voorlichting over energietransitie

woningen splitsen: van 1 grote naar 2 kleine steeds minder actieve leden voor verenigingen

blijven organiseren met elkaar (bijv. de verenigingen)

beweging in de natuur

zelfredzaam is een ‘oude’ term en afgezaagd, beter is: samenredzaam

dicht bij huis en individueel sporten mogelijk maken

bomen voor gezondheid

toverwoord voor gezondheid en sport is preventief

hoe krijg je mensen naar buiten én nog aan het winkelen? beleving: wat bedoelen we?

is de oudere van straks een andere dan die van nu? Ja!

open sportparken, multifunctioneler gebruik

54

natuurlijke ontwikkelingen

demografische ontwikkelingen

economische en sociale ontwikkelingen

ouderen dichtbij winkels/voorzieningen laten wonen

winkels concentreren, en vooral in de grotere kernen

aantrekkelijke centra voor alle doelgroepen

dilemma: centraliseren in grote kernen of kleine kernen laten groeien om voorzieningen te behouden?

ouderen en jongeren willen comfort en zien beleving verschillend

niet alle voorzieningen nodig per kern (als er een goede verbinding is tussen de kernen)

comfort = online winkelen (zoeken naar de ‘plus’ voor de centra)

we hebben te veel winkels > andere voorzieningen nodig om de centra sterk te houden

zoek in centra de combinatie met ontmoeten

flexibiliteit nodig: lege ruimtes anders benutten

zelfde uitdagingen als bij winkels/voorzieningen

flexibele werkplekken nodig voor ZZP – in centra

bedrijvigheid en recreatie

winkels en voorzieningen

VEEL meer oudere mensen - kleinere huishoudenS groei aantal inwoners

geen massa-toerisme woningbouwprogramma afstemmen op werkgelegenheid (inkomen, sectoren, bijv zorg)

verkeer en vervoer

recreatie: streven naar publiekstrekkers

energie

meer digitaal en globaal - meer individueel meer flexibel en duurzaam

maatregelen verkeer en vervoer koppelen aan vergrijzing en aan jongeren steeds belangrijker: OV, fietsen, wandelen, deelauto’s openbare ruimte geschikt maken voor scootmobiel verwachting dat er meer verkeer komt, maar dan gespreid over de dag zelfvoorzienende dorpen: mensen ontvangen het rendement van de energietransitie energiebehoefte stijgt (elektriciteit) panelen op hoogbouw en op bedrijven

andere balans werk/privé en einde groei ZZP?

natuurlijke ontwikkelingen klimaatverandering - bodemdaling achteruitgang biodiversiteit

landwinkels én winkels in de kernen (aanvullen, niet concurreren) flexibel bouwen: winkels en voorzieningen kunnen woningen worden en andersom combinatie tussen winkelen en recreatie > beleving winkels richten op biologisch/streekproducten, gespecialiseerde markt, incidenteel evenementen

natuur- en landschapsinclusief boeren! kan hetzelfde met de bedrijventerreinen?

recreatie: passend bij de gemeente en regio = kleinschalig wat maakt ons bijzonder? oude ambachten, kunst

liever kwaliteit dan kwantiteit. Bijvoorbeeld geen grote hotels maar slapen bij de boer.

nodig: doorbraak voor betere OV-concessies

goede fiets en wandelvoorzieningen en OV kosten geld maar leveren ook veel op: duurzaamheid, gezondheid, verkeersveiligheid

dorpslijn (OV) ontwikkelen door de hele gemeente, optimaliseren voor meerdere doelgroepen vervoer op maat, deeldiensten, pendeldiensten door bedrijven infrastructuur aanpassen op nieuwe vormen van vervoer. Bijv. elektrische fietsen, normale fietsen, stepjes etc.)

zelfrijdend en elektrisch wordt de regel fietsen en wandelen in nieuwe natuur milieuzonering? uitgangspunt is dat we in 2050 zelfvoorzienend zijn met duurzame energie

opbrengsten energietransitie ten goede laten komen aan de dorpen – versterken relatie met bedrijvigheid, voorzieningen, mensen

zon en wind in landschap blijft pijnpunt

thuiswerken en elektrisch rijden > relatie energie?

gebruik maken van warmte, waterzuivering? zon voor glas

55

IN GESPREK MET DE GEMEENTERAAD - april 2020 Op 16 april 2020 zou een derde gesprek met de raadsleden worden gehouden. Ditmaal stond de toekomst van het landschap op de agenda. Vanwege de maatregelen rondom het coronavirus hebben we dit gesprek vervangen door een online brainstorm.

natuurlijke ontwikkelingen klimaatverandering - bodemdaling achteruitgang biodiversiteit

•

land- en tuinbouw

• • •

• • • • •

56

Land- en tuinbouw hand in hand laten gaan met landschappelijke kwaliteiten. Versterken van biodiversiteit op boerenbedrijven. Een brede aanpak van bodemdaling (in regionaal verband). Verhogen van het waterpeil. Er is steeds meer aandacht van consumenten voor duurzaamheid en de herkomst van het voedsel. Dit biedt de agrarische sector een nieuw toekomstperspectief. Waardering van het Groene Hart als boerenlandschap. Het landschap delen; ruimte voor gastvrije boerenbedrijven en wandelroutes door het boerenland. Klimaatbestendige gemeente: bijvoorbeeld overloopgebieden creëren voor wateropslag. Geen windturbines en grootschalige zonnevelden in het open landschap. Oude glastuinbouw vervangen door zonne-energie. Aanpak stikstofproblematiek, mede door de omvorming van agrarische bedrijven.

Tijdens deze brainstorm konden de raadsleden aangeven wat de voorspelde demografische, economische, sociale en ‘natuurlijke’ ontwikkelingen voor het landschap betekenen. Hieronder leest u een samenvatting van de inbreng van de raadsleden over dit onderwerp.

economische en sociale ontwikkelingen

demografische ontwikkelingen

meer digitaal en globaal - meer individueel meer flexibel en duurzaam

•

• • • • •

Ruimte voor nieuwe vormen van agrarische bedrijfsvoering (combinaties van extensieve veehouderij, natuurbeheer, recreatie, educatie, streekproducten en/of zorg). De landbouwsector zou zelf na kunnen denken over hun positie ten opzichte van andere bedrijven en inwoners. Extensivering van grote bedrijven en de overgang naar een duurzame kringlooplandbouw, circulair. Kansen voor ‘herenboeren’. Geen herenboeren in de droogmakerijen. Ontwikkelen van een visie op de glastuinbouw (in Greenport-verband), gericht op structurele duurzame toegevoegde waarde en energiegebruik.

VEEL meer oudere mensen - kleinere huishoudenS groei aantal inwoners

•

In het kader van vergrijzing moeten we meer mogelijkheden geven aan jonge agrariërs voor extensivering van bestaande bedrijven (ter bevordering van duurzaamheid) en voor verbreding van de agrarische bedrijven.

natuurlijke ontwikkelingen klimaatverandering - bodemdaling achteruitgang biodiversiteit

• •

natuur

• • • •

recreatie en toerisme

•

• • • •

energie

•

• •

•

economische en sociale ontwikkelingen

demografische ontwikkelingen

meer digitaal en globaal - meer individueel meer flexibel en duurzaam

We zijn een groene oase in de Randstad met één van de mooiste natuurgebieden van Nederland! Beschermen en doorontwikkelen van landschap en natuur; doorgaan met verbinden en vergroten van natuurgebieden om de biodiversiteit te herstellen. Natuurvriendelijk beheer: van ’natuurbeheersing’ naar ‘natuur de ruimte geven’ in de dorpen. Versterken natuurwaarde van de weidegebieden (bloemrijke bermen en weidevogelbescherming). Inzetten op toekomstbestending natuurgebied dat bijdraagt aan klimaat, welzijn en gezondheid. Geef mensen een beeld hoe het landschap van de toekomst eruit kan zien. Groene landschappen door laten lopen in de kernen en langs dorpsgrenzen.

•

Recreatie kan ervoor zorgen dat het landschap zijn waarde behoudt; ook voor gebieden die niet meer door de landbouw gebruikt kunnen worden. Toerisme is een kansrijke bedrijfssector voor Nieuwkoop in de toekomst. Met name inzetten op rustig natuurtoerisme. Het Natura 2000-predikaat veel beter benutten door samenwerking tussen partijen (netwerk). Verbetering toegankelijkheid van het water in Langeraar en Noorden. Versterken kracht van dorpsplein van Noorden als pleisterplaats.

•

Gebiedsgerichte benadering van de energietransitie; o.a. zonne- en windenergie buiten Natura 2000-gebied en bij bedrijventerreinen of aan de randen van droogmakerijen. Ruimte bieden aan de opwekking van duurzame energie, met oog voor de natuur en belangen van inwoners. Aandacht voor winst en verlies bij de keuze voor energiebronnen (bijvoorbeeld inwoners laten meeprofiteren of compenseren voor het verlies van landschappelijke kwaliteit). Energie uit bodem, afval- of oppervlaktewater

•

• • • • • •

• • •

VEEL meer oudere mensen - kleinere huishoudenS groei aantal inwoners

Kies voor bedrijfssectoren die passen bij deze omgeving en verbinding hebben met natuur; duurzame bouwbedrijven, lokaal en duurzaam voedsel. ‘Duurzame koplopers’ geven betekenis aan hun bijzondere locatie bij een groot natuurgebied. Bedrijventerreinen en grote bedrijven landschappelijk inpassen. Inzetten op een goede balans tussen rust en ruimte én recreatie; we moeten grenzen trekken. Inzetten op kleinschalige, lokale verblijfsrecreatie (zeker in tijden van Covid-19). Beter op de kaart zetten en versterken van de ecologische, ruimtelijke en cultuurhistorische kwaliteiten van het hele Groene Hart. Inzetten op bevordering van gezondheid en activiteiten gericht op zingeving.

•

Zet in op een beperkte groei van recreatie en toerisme (in balans met kwaliteit en natuur). Dit dient als katalysator voor duurzame vernieuwing van de infrastructuur en toegankelijkheid van de natuur. Ontwikkeling van musea, galeries. Een combinatie van creatief, sportief en natuur. Vergroot de belevingswaarde van de kernen! Recreatie en toerisme digitaal promoten

•

•

•

• •

•

•

•

We hebben veel ondernemers in de bouwen installatietechnniek. Ontwikkel een verduurzamingshub over duurzaam/ energieleverend bouwen met regionale functie. Pak het aan als een echte transitie en zet in op verschillende elementen. Grootschalig inzetten op energiebesparing, zonne-energie op daken en kennisdeling. Klaar staan voor nieuwe ontwikkelingen, zoals productie en gebruik van waterstof.

• • • •

De recreanten van de komende decennia zijn veelal senioren. Het recreatie-aanbod in Nieuwkoop sluit hier goed op aan; fietsen, wandelen en tussendoor een terrasje. Natuurontwikkeling en deze vormen van recreatie gaan goed samen. Belangrijk om te investeren in de beleefbaarheid van natuur voor inwoners en bezoekers: voorzieningen bij de Langeraarse Plassen, wandel- en fietspadennetwerk, nieuwe natuur. Hiervoor is regionale samenwerking nodig. Balans tussen woningbehoefte en natuur/ landschap.

Inspelen op de ‘nieuwe oudere’ (langer vitaal en kapitaalkrachtig). Zorg voor toegankelijkheid voor senioren en mensen met een beperking. Uitnodigend zijn naar (potentiële) bezoekers van buiten de gemeente. Goed openbaar vervoer én fiets- en wandelroutes zijn essentieel voor toerisme, gezondheid en woon-werkverkeer of schoolgaande jeugd. Recreatie en toerisme zijn ook voor onze eigen inwoners van belang. Participatie van stakeholders (inwoners, bedrijven en instellingen) is essentieel bij de energietransitie. Betrek in het bijzonder jongeren bij keuzes over landschap en energietransitie en de omgevingsvisie. Zij zijn bereid te vernieuwen. Verstrek informatie aan inwoners over wat zij zelf kunnen doen voor een duurzamere levensstijl. Inzet Techniekhuis voor verduurzaming.

57

JONGEREN-ENQUÊTE In maart en april 2020 konden jongeren meedenken over wat zij belangrijk vinden voor hun leefomgeving en voor de toekomst van onze gemeente. We gingen langs bij het Ashram College en deelden de enquête via social media. 76 jongeren vulden de vragenlijst in.

geef je mening over de volgende stellingen: Ik vind het gezellig in mijn dorp

18 %

82 %

In mijn dorp is genoeg te beleven voor jongeren

78 %

Ik ben graag buiten in mijn dorp

22 %

72 %

28 %

Ik vind het belangrijk dat mijn dorp een busverbinding heeft

86 %

Op deze (sport)clubs zijn vaak leuke dingen te doen

18 % 58

74 %

13 %

87 %

Ik heb last van hangjongeren in mijn dorp

84 %

92 %

Mijn dorp heeft genoeg (sport)clubs om bij aan te sluiten

14 %

26 %

Ik vind groen en natuur rondom en binnen mijn dorp belangrijk

In mijn dorp zijn er genoeg uitgaansplekken

8%

oneens eens

82 %

16 %

Ik maak me zorgen om het klimaat

53 %

47 %

Ik vind het belangrijk dat ik (en mijn ouders) thuis zelf energie kunnen opwekken

37 %

63 %

Het leukste aan mijn dorp vind ik: Meest genoe mde 1. 2. 3. 4. 5.

Heb je buiten genoeg plekken om te spelen, sporten of te chillen?

antwoorden:

21 %

De sfeer en ge zell De rust en ruim igheid te Strand (Zome r) De kleinschali gheid, het ‘ons kent ons gevoel’ Veel sportgele genheid

Hier ben ik niet zo blij mee in mijn dorp:

n: de antwoorde Meest genoem schoolse Weinig buiten 1. or jongeren activiteiten vo ding naar Slechte verbin 2. school ls/horeca Te weinig winke 3.

79 %

NEE

JA

Er is vooral nog behoefte aan sportplekken, zoals een voetbal- of basketbalveldje!

Kan jij je snel en gemakkelijk verplaatsen binnen de gemeente? Ja, het openbaar vervoer en de fietspaden zijn goed geregeld

Nee, het openbaar vervoer kan beter

Nee, de fietspaden kunnen beter

Anders, namelijk:

60 % 5%

25 %

9%

“ik ga met de auto”

“BEIDE”

“een bus die op schooltijden rijdt” 59

Als ik klaar ben met de middelbare school wil ik: Werken in of dichtbij mijn dorp

Gaan studeren maar niet op kamers

24 %

44 %

Gaan studeren en op kamers

Anders, namelijk:

10 %

22 %

“veel geld verdienen!”

“ik weet het nog niet”

De gemeente Nieuwkoop heeft net een nieuwe burgemeester, toevallig de jongste van Nederland! Wat zou jij willen verbeteren als je de burgemeester van je dorp zou zijn?

“Meer huizen voor jongeren! Is nu niet te betalen en je bent daardoor bijna verplicht je dorp te verlaten.”

“plekken waar bijv lgbtq mensen bij elkaar kunnen komen”

“Wel luisteren naar de jongeren in de gemeente”

60

“Dorp meer laten leven”

“Meer uitgaansgelegenheden en een jaarlijks terugkerend feest in Ter Aar”

“Betere huizen”

“Betere speeltuinen voor 14+ kinderen”

“Meer busverbindingen”

“Meer winkels en uitgaansplekken”

“Klein centrumpje maken in Noorden”

De gemeente Nieuwkoop moet meer investeren in

In de toekomst gaat er veel veranderen. Denk bijvoorbeeld aan het veranderende klimaat, duurzame energie, zelfrijdende auto’s, online winkelen en een toename van het aantal oude mensen. Wat vind jij belangrijk voor de gemeente Nieuwkoop in 2040?

Meest genoe mde

in welk dorp woon je? Korteraar Langeraar De Meije Nieuwkoop Nieuwveen Noordeinde Noorden

1% 3% 0% 42% 12% 0% 7%

Noordse Dorp Noordse Buurt Papenveer Ter Aar Vrouwenakker Woerdense Verlaat Zevenhoven

0% 0% 1% 17% 3% 3% 9%

antwoorden:

• Meer groe n • Verduurza ming van de gemeente • Meer start erswoningen • Meer win kels/horeca

HoE OUD BEN JE?

61

IN GESPREK MET ORGANISATIES - juni 2020 In juni 2020 zijn we in gesprek gegaan met verschillende organisaties en ketenpartners. Vanwege de maatregelen rondom het coronavirus vond dit gesprek plaats via een online brainstorm. Tijdens deze brainstorm konden vertegenwoordigers van organisaties en ketenpartners aangeven wat de voorspelde demografische, economische, sociale en ‘natuurlijke’ ontwikkelingen voor de gemeente betekenen. Hieronder leest u een samenvatting van de inbreng van de organisaties over dit onderwerp. Naast de inbreng uit het gesprek hebben we ook gebruik gemaakt van aangeleverde stukken.

natuurlijke ontwikkelingen klimaatverandering - bodemdaling achteruitgang biodiversiteit

WONEN

• • • •

Een klimaatrobuuste omgeving voor iedereen Groene daken ontwikkelen voor klimaatmitigatie Groene dakparken ontwikkelen (als soort buurtcentra) Benutten kansen bij nieuwbouw; aanleg van gescheiden riolering, gunstige waterligging, aanleg van natuurvriendelijke oevers en aandacht voor (kwaliteits-) baggermogelijkheden

De volgende organisaties zijn vertegenwoordigd: - Omgevingsdienst West Holland - Veiligheidsregio Hollands Midden - GGD Hollands Midden - Waternet - LTO glas - LTO grond - Hoogheemraadschap van Rijnland - Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden - Natuurmonumenten

economische en sociale ontwikkelingen

demografische ontwikkelingen

meer digitaal en globaal - meer individueel meer flexibel en duurzaam

• • •

Aandacht voor cyber security (uitval van cruciale infrastructuur zoals water, elektriciteit, wegen, internet, telefonie etc.) Verduurzaming Aandacht voor problemen samengaan woon- en werkactiviteiten; gebiedsgerichte normen

VEEL meer oudere mensen - kleinere huishoudenS groei aantal inwoners

•

• • • • • •

62

Groeiend aantal inwoners en verandering huishoudensamenstelling. Daardoor meer woningen nodig, maar wellicht ook meer wijkvoorzieningen Aandacht voor groen in de buurt van woonwijken en buurtcentra Toename appartementen; kansen als groene daken en zonnepanelen benutten Keurmerk veilig wonen; gebiedsinrichting op een veilige manier organiseren Verduurzaming van de waterketen van huishoudens Bezinnen op mogelijke en gewenste stedenbouwkundige ontwikkelingen in de toekomst Bezinnen op randvoorwaarden ruimtelijke/ stedenbouwkundige ontwikkelingen

natuurlijke ontwikkelingen

economische en sociale ontwikkelingen

•

bedrijvigheid en recreatie