CConstaterende datnieuwkoop
Koppel je AI →
Document · PDF

01 Ontwerp geactualiseerde Omgevingsvisie Nieuwkoop

Oriënterende raad 19 november 2026, gemeente nieuwkoopBij agendapunt: Raadsvoorstel Vaststellen geactualiseerde Omgevingsvisie Nieuwkoop22.854 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

We bouwen ook voor aandachtsgroepen zoals (dreigend) dak- en thuisloze mensen, sociaal en/of medisch urgenten, arbeidsmigranten, woonwagenbewoners en statushouders16. Dit werken we verder uit in het Volkshuisvestingsprogramma. Focus op vrijkomende locaties binnen dorpsgrenzen Om aan de woningvraag te voldoen gaan we (waar dit past) in wat hogere dichtheden bouwen: dorpse compacte woonmilieus en woningtypes. 2. Aantrekkelijke bedrijventerreinen en werkplekken Bedrijven(terreinen) zijn en blijven belangrijk voor de werkgelegenheid en leefbaarheid van de dorpen. We behouden bestaande bedrijventerreinen en zetten in op een uitbreiding en verduurzaming van De Olm, in combinatie met energie-opwek (zon op dak of veld). Bedrijven(terreinen) en glastuinbouw toekomstbestendig We willen de ruimte op onze bedrijventerreinen beter benutten. Daarom stimuleren we verdichting, verduurzaming, circulariteit, bereikbaarheid, een aantrekkelijke uitstraling en innovatief omgaan met (technologische) ontwikkelingen. Bij de locatiekeuze en het type bedrijvigheid houden we rekening met hinder voor omwonenden (geur, geluid, verkeer). We streven naar de juiste balans tussen ruimte voor bedrijven en leefbaarheid. Een slimme locatiekeuze van bedrijven draagt bij aan kortere kringlopen en circulariteit. Zo kunnen bedrijven binnen dezelfde branche voorzieningen delen.

Dat zorgt voor efficiënt ruimtegebruik, minder verkeersbewegingen en een duurzame bedrijfsvoering. Van bedrijven wordt verwacht dat zij hun terrein efficiënt benutten en maatregelen nemen om het aantal verkeersbewegingen te beperken. Ook hier wordt een zekere mate van omgevingsbewustzijn gevraagd. Ruimte voor groen en een gezonde leefomgeving blijven daarbij uitgangspunten. Ook is het belangrijk dat de bereikbaarheid van woningen goed blijft of verbetert17. We bouwen als eerste ín de dorpen. En willen ook de bestaande woningvoorraad beter benutten, bijvoorbeeld door optoppen, aanplakken, uitplinten, stimuleren van doorstroming, woning delen, hospiteren en woningsplitsing. Niet alles past binnen de bestaande dorpsgrenzen; als we aan de rand van een dorp bouwen, gebeurt dit zorgvuldig en op een passende manier. Hierbij kijken we eerst naar de aangewezen 3-hectare- locaties (grotere woningbouwlocaties buiten het dorpsgebied) . Ook kijken we naar een ‘straatje of wijkje erbij’ : een klein aantal woningen toevoegen aan de rand van een dorp. We onderzoeken de haalbaarheid om op zeven (door de gemeente aangewezen) recreatieparken permanent wonen toe te staan. Hierbij wordt een duidelijke grens getrokken: alléén deze zeven parken veranderen van functie18. 16. Strategische koers; Woonzorgvisie 17. Strategische koers 18.

Procedure functiewijziging 22 OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP Bedrijventerreinen zijn lastig bereikbaar met het openbaar vervoer Werknemers zijn nu grotendeels afhankelijk van de auto. De realisatie van een mobiliteitshub bij deze locaties vergemakkelijkt zowel de bereikbaarheid als de werving van personeel. We hebben enkele grote zorginstellingen in onze dorpen De grote zorginstellingen zorgen voor veel werkgelegenheid. Door de toename van het aantal ouderen en een stijgende zorgvraag zal de zorgsector ook in de toekomst een belangrijke werkgever blijven. 3. Aantrekkelijke dorpscentra Het is belangrijk om de winkelgebieden en het ‘boodschappen-aanbod’ in onze dorpen te behouden. Dit is wel afhankelijk van klanten, die lokaal boodschappen doen. Om leegstand tegen te gaan, wordt detailhandel steeds meer geconcentreerd in winkelgebieden. Het aantal winkels buiten de centra willen we afbouwen. In het buitengebied behouden agrarische bedrijven de mogelijkheid om in beperkte mate eigen producten ‘aan huis’ te verkopen. Winkelgebieden blijven levendig en ‘goed (in) gevuld’ We willen leegstand in de winkelgebieden voorkomen. Daarom stimuleren we een bredere invulling van de panden, bijvoorbeeld als galerie, kantoor met publieksfunctie, zorgfunctie, werkplekken voor ZZP’ers of yogastudio. Zo zorgen we ervoor dat hier publieke functies blijven.

De toevoeging moet een passende aanvulling zijn op het centrum en meerwaarde bieden. We versterken de woonfunctie boven winkels en willen in en rondom de centra woningen toevoegen. Dat zorgt voor levendigheid en draagvlak voor voorzieningen. Tenslotte zorgen ook evenementen voor levendigheid en een grotere aantrekkingskracht van dorpscentra en winkelgebieden. Met ‘beleving’ bieden winkelgebieden een sterk alternatief voor online shoppen Aantrekkelijke winkelgebieden blijven klanten en bezoekers trekken. Daarom zijn samen met ondernemers en andere partijen centrumplannen gemaakt voor de grotere centrumgebieden Nieuwkoop en Ter Aar.. Daarbij blijft de eigenheid van de kern zichtbaar en spelen we in op de behoefte aan lokale producten, winkels en horeca. De centrummanager levert een belangrijke bijdrage voor het versterken van de winkelgebieden. Wij zetten in op samenwerking met meerwaarde, binnen een winkelgebied, tussen winkelgebieden en tussen winkeliers en gemeente. Zo moedigen we de samenwerking als Bedrijveninvesteringszone (BIZ) aan. Ook een ondernemersfonds is belangrijk voor initiatieven van een dorp. 4. Multifunctionele accommodaties Goede, (multi)functionele school- en sportaccommodaties zijn belangrijk Faciliteiten, accommodaties en buitenruimten moeten zo goed mogelijk gebruikt worden.

Aanbieden van functies in multifunctionele accommodaties én aansluiten op verschillende behoeften is dan cruciaal. In een Integraal Kind Centrum (IKC) wordt onderwijs, opvang en ontwikkeling van kinderen samengebracht. We hebben inmiddels 3 IKC’s ontwikkeld en werken aan 2 nieuwe IKC-locaties. Daarnaast denken we aan combinaties van sport en zorg om ontmoeting en beweging te stimuleren. Sterke en toekomstbestendige sport- en beweegaanbieders We vinden het belangrijk om verenigingen, stichtingen, kleine ondernemers, organisaties en (informele) groepen te ondersteunen. We stimuleren hen om zich meer als collectief te organiseren en om een veilige en positieve (sport)omgeving te realiseren. Luchtfoto centrum Ter Aar (Via Masterplan Dorpshart Ter Aar). Bedrijventerrein De Olm (Via Verenigde Ondernemers Nieuwkoop). “Om het sportaanbod op peil te houden, is samenwerking nodig: tussen sportverenigingen, kinderopvang, scholen, horeca, bibliotheek of zorg.” sportverenigingen OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP 23 Duurzame en bereikbare dorpen Speerpunten 1 | Een circulaire, aardgasvrije en energieneutrale gemeente in 2050. Met zelfvoorzienende dorpen en duurzame woningen en bedrijven. | 1. Zelfvoorzienende dorpen | Daarnaast willen we met de netbeheerder | 2. Groen de dorpen in: onderzoeken hoe we netbewuster kunnen bouwen.

| klimaatneutraal 2 | Klimaatbestendige dorpen | Woonwijken moeten in 2050 energieneutraal door meer en divers groen, | en aardgasvrij zijn | Verduurzamen van maatschappelijk vastgoed | Onze inwoners vinden groen belangrijk Dit is een complexe opgave. Het doel is dat het | stimuleren | Een groene omgeving verzacht de effecten van natuurinclusief bouwen en water | aardgasverbruik in woningen in 2030 35% minder | Het verduurzamen van gemeentelijk vastgoed slim vast te houden. | is ten opzichte van 2020. De overstap naar | heeft een voorbeeldfunctie. We richten ons hierbij | klimaatverandering, draagt bij aan biodiversiteit, aardgasvrije woningen pakken we gebiedsgericht | onder andere op sportaccommodaties en scholen. | zorgt dat mensen zich prettig voelen en heeft 3 | Bereikbaarheid, leefbaarheid en | aan via het Warmteprogramma: per dorp, wijk en | Daarnaast willen we eigenaren en gebruikers steunen | positieve gezondheids- en omgevingseffecten. Zo verkeersveiligheid verbeteren | buurt19. We willen verduurzaming van woningen | met het verduurzamen van monumenten. Bij nieuw | kan groen hittestress verlagen. vanuit het STOMP-principe. | en gebouwen betaalbaar maken, door inwoners en | en bestaand vastgoed hebben we aandacht voor | In onze bestaande leefomgeving en bij Doorgaand verkeer gaat zoveel | ondernemers te informeren over subsidies20.

| toekomstbestendigheid, duurzaamheid en efficiënt | nieuwe ontwikkelingen creëren we zachte mogelijk om de kernen heen. | bouwen. | overgangen naar het landschap en brengen Bij ruimtelijke ontwikkelingen hebben we aandacht | groen de wijken in. In woongebieden houden voor energie-aspecten, zoals de oriëntatie van | Een circulaire gemeente plannen en het samenspel met omliggende | De gemeente heeft zich aangesloten bij de | we rekening met klimaatverandering. Wijken bebouwing voor energie-opwekking en uitwisseling. | landelijk ambitie om in 2050 volledig circulair te | worden klimaatbestendig, klimaatadaptief en zijn en in 2030 50% minder primaire stoffen te | klimaatneutraal, met veel groen en water. We zorgen We vragen bedrijven omgevingsbewust te | gebruiken. De gemeentelijke organisatie neemt een | voor meer en diverser groen, gaan natuurinclusief opereren | verantwoordelijkheid bij de (inkoop van) diensten | bouwen en stimuleren inwoners hun tuin te Bedrijven(terreinen) moeten aan | en producen. We onderzoeken met bedrijven en | vergroenen. duurzaamheidseisen voldoen en stappen over op | organisaties circulaire verdienmodellen. Verder | Een robuust watersysteem is belangrijk in duurzame energiebronnen. Het helpt als bedrijven | ondersteunen we inwoners bij het verminderen van | onze dorpen samen optrekken en tot slimme combinaties komen.

| afval en stimuleren we hergebruik van materialen. | We houden regenwater langer vast en voeren Met de bedrijven werken we aan kennisuitwisseling, | het zoveel mogelijk af naar het oppervlaktewater bijeenbrengen van partijen en mogelijk maken van | en grondwater in plaats van naar de riolering initiatieven. | (afkoppelen). Een deel van de warmte van de afvalwaterzuiveringinstallatie (AWZI) in Nieuwveen wordt bijvoorbeeld gebruikt voor verwarmen en koelen van gebouwen op bedrijventerrein Schoterhoek II en zwembad Aarweide. Ook richtten we het Warmtebedrijf Langeraar op. 24 | OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP | 19. | Duurzaamheidsprogramma 20. | idem Groen speelt ook een rol om winkelgebieden aantrekkelijk te houden We versterken de beleving van centra door (waar mogelijk) de verbinding met het omliggende landschap te maken en groen en water toe te voegen. Dit zorgt voor meer koelte op hete dagen. In de winkelcentra willen we ook meer doen op het gebied van duurzaamheid. Ook bedrijventerreinen kunnen bijdragen aan vergroening, klimaatadaptatie en de inpassing in het landschap. Bij revitalisering van bedrijventerreinen werken we aan meer groen, water en/of groene daken of gevels. We starten onder andere vergroeningsprojecten in Schoterhoek 1 en rond het gemeentehuis21. Deze terreinen worden zo aantrekkelijke en gezonde werkplekken.

In de openbare ruimte willen we verschillende functies evenwichtig verdelen Groen en water zijn geen sluitpost bij ontwikkelingen, maar hebben net als andere thema’s hoge prioriteit. In elk project wordt daarom een goede afweging gemaakt in het ruimtegebruik. Ook onder de grond is het druk. Voor ondergrondse infrastructuur worden richtlijnen opgesteld waaraan gebiedsontwikkelingen moeten voldoen. Zo blijft er bijvoorbeeld ook ruimte voor bomen. 3. Bereikbaar én leefbaar De verbinding tussen dorpen en met de regio is niet overal optimaal. In de spits lopen wegen richting de snelwegen vol. Door het toenemende verkeer wordt dit probleem steeds groter. Ook het openbaar vervoer is ontoereikend. In het bijzonder zorginstellingen, bedrijventerreinen, winkelgebieden en recreatievoorzieningen zijn niet goed bereikbaar met het OV. In de regio werken we samen aan een betere bereikbaarheid We willen dat er snelle én langzamere openbaar vervoerverbindingen zijn door de dorpen . En goed regionaal openbaar vervoer vanuit onze dorpen, onder andere naar Alphen aan de Rijn en buiten Zuid-Holland (zoals naar Uithoorn). Door woningen te bouwen bij hoogwaardige OV-haltes versterken we het draagvlak voor het openbaar vervoer. Ook het versterken van het regionale fietsnetwerk is belangrijk. Bijvoorbeeld de aanleg van ontbrekende schakels zoals de fietsbrug in buurgemeente Alphen aan den Rijn.

Minder overlast, méér veiligheid In de kernen is veel doorgaand verkeer. Dit zorgt voor onveiligheid voor kwetsbare verkeersdeelnemers. Voor de leefbaarheid, veiligheid en bereikbaarheid22 wordt doorgaand verkeer zoveel mogelijk om de dorpen geleid via N-wegen. Hierbij hebben we aandacht voor het omleiden van sluip-, vracht- en landbouwverkeer en een veilige inrichting. We willen wegen in de dorpen zoveel mogelijk omvormen van 50 km/u naar 30 km/u. Goede handhaving van de regels is daarbij van belang. Ook onderzoeken we of centra autoluw kunnen worden. Daarnaast wordt er verkeerseducatie op scholen gegeven. Zo doen scholieren op jonge leeftijd ervaring op met (landbouw)voertuigen23. Bereikbare en leefbare dorpen Bij ontwikkelingen in onze gemeente hanteren we het STOMP-principe. Dat staat voor Stappen (lopen), Trappen (fietsen), Openbaar vervoer, Mobility as a service (deelmobiliteit) en Privé-auto. Doel is om dorpen veilig en bereikbaar te houden door voetgangers en fietsers prioriteit te geven en aantrekkelijke alternatieven te bieden voor de auto. Dat is in onze landelijke gemeente een uitdaging. De auto blijft belangrijk, maar we stimuleren lopen, fietsen, OV en deelmobiliteit zoveel mogelijk. Innovatief omgaan met mobiliteit en parkeren In onze gemeente zijn veel mensen afhankelijk van de auto.

Eigen autobezit is alleen minder vanzelfsprekend als er goede en betrouwbare alternatieven zijn. Hoge parkeernormen staan het bouwen van voldoende woningen soms in de weg. Dit willen we doorbreken. We stimuleren ‘mobility as a service’. Inwoners maken naar behoefte gebruik van openbaar vervoer, deelmobiliteit en eigen vervoer. Met name voor kleine kernen en het buitengebied zijn er kansen. Zo kunnen we woningen makkelijker realiseren. Per dorp en bij grote nieuwbouwprojecten willen we de behoeften en haalbaarheid onderzoeken. Gratis parkeren blijft de norm in de winkelgebieden, maar met een kritische blik op parkeerdruk en parkeernormen: minder auto’s versterkt in meerdere opzichten de leefbaarheid. Een gezonde, veilige leefomgeving is het uitgangspunt. De buurtbus in Langeraar 21. Duurzaamheidsprogramma 22. Regionale strategie mobiliteit Holland-Rijnland 23. Gemeentelijk verkeers- en vervoersplan “Meer groen, betekent minder steen en is beter voor het opvangen van regenwater en brengt verkoeling in tijden van hitte.” veel genoemd bij de enquête OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP 25 groene toekomst foto Ruben Griffioen 26 OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP Onze groene en waterrijke gemeente ligt midden in het Groene Hart. De bijzondere landschappen én het groen in de dorpen zijn van grote waarde voor inwoners, bezoekers en het (agrarische) bedrijfsleven.

Deze mensen willen graag blijven genieten en gebruik maken van wat Nieuwkoop te bieden heeft. Wat komt er op ons af? Onze leefomgeving wordt beïnvloed door klimaatverandering. In de toekomst gaat het vaker en harder regenen. Ook wordt het warmer en in sommige periodes juist droger. In het Klimaatakkoord heeft Nederland afgesproken dat we klimaatverandering tegengaan door toevoegen van groen en water en duurzame energieopwek. Het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie geeft aan dat Nederland in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig moet zijn ingericht. Daarnaast heeft het Rijk het het principe ‘water en bodem sturend’ geïntroduceerd. Dat betekent dat de eigenschappen van bodem en water bepalend worden bij ruimtelijke ontwikkelingen. We zien dat ons landschap onder druk staat. We hebben te maken met (lokale) bodemdaling, achteruitgang van de biodiversiteit en stikstofoverbelasting. Dat heeft zijn weerslag op mens en natuur. Het waterbeheer en het in stand houden van onze waardevolle natuurgebieden blijven een grote uitdaging. Agrarische bedrijven hebben te maken met steeds strengere regelgeving. Het aantal agrarische bedrijven in onze gemeente is de afgelopen jaren afgenomen, onder andere door schaalvergroting. Het is nog niet duidelijk of dit in de toekomst doorzet. We zien tegelijkertijd een ontwikkeling naar verduurzaming van de agrarische sector.

Visie: leve het landschap! Het landschap is de basis van onze leefomgeving en bepalend voor de identiteit van onze gemeente. Ons landschap met vruchtbare landbouwgronden en bijzondere natuur heeft ook een belangrijke economische, ecologische en recreatieve waarde. Wij willen het landschap levend houden en het versterken. Alle ‘gebiedspartijen’, zoals agrariërs, waterschappen, natuurbeheerders, ondernemers in groen, grond en infra en gemeente, werken daarom samen aan een duurzame leefomgeving waarin landbouw, tuinbouw, natuur, het opwekken van energie en recreatie een sterk geheel vormen. Zo wordt de waarde van het Groene Hart in de Randstad vergroot en blijft ons landschap in de toekomst een belangrijk en levendig gebied, dat benut en beleefd kan worden door onze inwoners, agrariërs en bezoekers. Visie: duurzame leefomgeving Ons klimaat verandert en daar moeten wij ons op voorbereiden. In 2050 willen wij daarom een energieneutrale en klimaatbestendige gemeente zijn. Die doelstelling past ook goed bij ons groene karakter en bij de grote groep inwoners en ondernemers die al actief zijn op het gebied van duurzaamheid. Duurzaamheid staat voor ons niet op zichzelf. Wij geven daarom voorrang aan oplossingen waarmee we onze kernwaarden en onze gebieden niet aantasten maar juist verder versterken. Bijvoorbeeld door het combineren van water, wonen, energie, natuur en recreatie.

Duurzaam, groen en waterrijk, met keuzes die passen bij onze inwoners en ondernemers, in onze dorpen en in ons landschap. Op de volgende pagina’s lees je hoe we dit willen bereiken. We willen… • Aandacht voor water, bodem en natuur • Sterk landschap met landbouw en recreatie • Duurzame energie en mobiliteit Ruygeborg I (Via Gemeente NIeuwkoop). “Pas als je het landschap kan beleven, ga je ervoor zorgen.” een inwoner van onze gemeente OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP 27 Aandacht voor water, bodem en natuur 1 2 3 4 Vanaf 2030 zijn we klimaatbestendig en waterrobuust – door water langer vast te houden, ruimte voor groen en water te creëren en waterkwaliteit te verbeteren. Water en bodem zijn sturend. We gaan bodemdaling tegen en verbeteren de bodemkwaliteit: door innovatief waterbeheer, natte natuur en duurzame landbouw. Beschermen en versterken van het Nieuwkoopse Plassengebied (Natura2000) door natuurdoelen leidend te houden, natuurherstel en biodiversiteit te bevorderen en recreatie zorgvuldig in te passen. Versterken van het Natuur Netwerk Nederland door natuurgebieden aan te leggen en ecologische verbindingen te verbeteren. Speerpunten 1. Water en groen: inspelen op klimaat Water en groen zijn belangrijk in ons landschap en in onze dorpen Klimaatverandering heeft gevolgen voor de waterhuishouding en onze gezondheid.

Er is meer kans op droogte en hitte, op overstromingen en hevige regenval. We bereiden ons hierop voor: we willen dat ons grondgebied in 203024 klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht met (meerlaagse) waterveiligheid als uitgangspunt. Dat bereiken we door vasthouden van ‘gebiedseigen’ water en door ruimte te maken voor groen en water in het landschap, in de openbare ruimte en op eigen terrein. Het toevoegen van oppervlaktewater biedt ook mogelijkheden voor natuurontwikkeling, wonen en recreatie. Daarnaast werken we mee aan de verduurzaming van de waterketen, bijvoorbeeld door hergebruik van regenwater. Het verbeteren en in stand houden van de (chemische en ecologische) waterkwaliteit, onder andere in de plassen, is een punt van aandacht. Hierbij moeten we rekening houden met de Europese Kader Richtlijn Water. Verbetering van de waterkwaliteit leidt ook tot versterking van de natuur. We zijn waterbewust: we gaan bewust om met water bij bouwprojecten. 2. Bodem en ondergrond versterken De bodem en ondergrond zijn belangrijke onderdelen van de leefomgeving. Verslechtering van bodem en ondergrond moeten we daarom voorkomen. We zetten in op behoud en verbeteren van de bodemkwaliteit. Het principe ‘water en bodem sturend’ wordt steeds meer uitgangspunt van beleid en bij ruimtelijke ontwikkelingen.

In een deel van de gemeente kampen we met een dalende bodem Bodemdaling komt door het inklinken van veengrond, een natuurlijk proces (dat mede door onderbemalingen wordt versneld). Bodemdaling heeft consequenties voor het grondgebruik en kan leiden tot verzakking van huizen en wegen. Daarom wordt met gebiedspartijen ingezet op het tegengaan hiervan, bijvoorbeeld door ontwikkeling van ‘natte natuur’ en flexibel peilbeheer. En door innovaties in de landbouw, zoals onderwaterinfiltratie (WIS). Uitgangspunt is een goede afstemming van functies en waterpeil. Nieuwkoopse Plassen (Via Gemeente NIeuwkoop). 24. Duurzaamheidsprogramma 28 OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP 3. Natuur beschermen en versterken In het zuidelijke deel van onze gemeente ligt natuurgebied De Nieuwkoopse Plassen en De Haeck. Dit is beschermd (Natura 2000: Europees natuurnetwerk) en het leefgebied van bijzondere plant- en diersoorten. De Nieuwkoopse Plassen zijn cultuurhistorisch en ecologisch beter bewaard gebleven dan vergelijkbare, door vervening ontstane plassengebieden in de omgeving. Dat komt doordat we met alle gebiedspartijen werken aan instandhouding, natuurherstel en passende vormen van recreatie. De Natura2000 doelstellingen blijven leidend voor het gebruik en beheer in het Nieuwkoopse plassengebied.

Onze natuur staat onder druk door verschillende ontwikkelingen De luchtvaart bedreigt de natuurwaarden en beleving van het stiltegebied. En ook de stikstofbelasting vanuit diverse bronnen is te hoog. De soortenrijkdom, ofwel biodiversiteit, gaat in Nederland achteruit. Daarom werken we mee aan het versterken van de natuur en vergroten van de biodiversiteit in de gemeente. Ondernemers en inwoners worden betrokken om biodiversiteit te behouden en te vergroten. Biodiversiteit krijgt een grotere rol in plannen en projecten. We leggen bijvoorbeeld Tiny Forests aan in Buytewech-Noord en Nieuwveen en onderzoeken nog een locatie voor een Tiny Forest25. 4. Nieuwe natuur ontwikkelen De afgelopen jaren zijn nieuwe natuurgebieden aangelegd De aanleg van natuur in de Groene Jonker, Meijegraslanden, Bovenlanden en Ruygeborg is afgerond. Ook in polder Westveen en de Noordse Buurt komt meer natuur. Deze gebieden horen bij het Natuur Netwerk Nederland (NNN). Dit netwerk van aaneengesloten natuurgebieden voltooien we samen met natuurorganisaties, waterschappen en regionale partners. De aanleg dient meerdere doelen. Door een betere verbinding tussen gebieden maken we natuur robuuster en beter bestand tegen invloeden van buitenaf. Nieuwe natuur zorgt ook voor het verbeteren van de biodiversiteit en waterhuishouding.

Bovendien is meer natuur in de omgeving aantrekkelijk en gezond voor inwoners en bezoekers. Zo kunnen we recreatie beter spreiden. “Ik hoop dat het landschap zijn karakter behoudt: de boeren, de natuur en het weidse uitzicht. Maar om dat te behouden, zullen we ook een betere balans moeten vinden tussen natuur en economie.” inwoners van onze gemeente “Meer betrokkenheid en bekendheid met onze natuur is van belang; natuureducatie en behoud van cultuurhistorie dragen hieraan bij.” natuurorganisaties Zwanen langs de Ringslootroute in Nieuwveen (Via ontdek Nieuwkoop). Fietstocht door Gouwe Wiericke (Via Veenweiden Gouwe Wiericke) 25. Duurzaamheidsprogramma OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP 29 Sterk landschap met landbouw 1 2 3 4 Behoud van het karakter en de openheid van het landschap door ontwikkelingen zorgvuldig in te passen en waarden te beschermen. Landschap en erfgoed dienen als inspiratiebron. Samenwerken aan duurzame toeristische groei van het Groene Hart. We maken het landschap toegankelijk en aantrekkelijk en zetten natuur en cultuurhistorie op de kaart. Samenwerken aan een toekomstbestendige landbouw door innovatie, circulariteit en verduurzaming te stimuleren. We bieden ruimte voor verbrede landbouw. Versterken van de Greenport Aalsmeer met moderne glastuinbouw en niches, verduurzaming en specialisatie. In maatwerkgebieden komt ruimte voor diverse functies. Speerpunten 1.

Behoud karakter en openheid Ons landschap heeft een weids en open karakter. Het bevat een unieke combinatie van cultuurhistorische waarden, zoals veenweidegebieden, plassen en de Oude Hollandse Waterlinie. De gebieden rond de Nieuwkoopse Plassen zijn historisch hoog gewaardeerd: ze herinneren aan de periode van turfwinning. Het landschap kent een boeiende afwisseling van weidse veenweiden, grote droogmakerijen, kleinschalig moerasgebied, veenplassen, veenriviertjes en hoger gelegen oeverwallen langs kanalen en de Meije. Kenmerkend zijn de hoogteverschillen tussen de diepe droogmakerijen en het ‘bovenland’. Het landschap is al eeuwenlang in verandering en dat blijft doorgaan We willen ontwikkelingen mogelijk maken en zorgvuldig inpassen, zodat de karakteristiek en geschiedenis van ons landschap voelbaar blijft. Behoud van de afwisseling en openheid van het landschap en cultuurhistorische elementen zijn van belang. Daarbij spelen onze agrariërs en gebiedsbeheerders een belangrijke rol. Ons landschap is rijk aan historie en erfgoed Bij ruimtelijke ontwikkelingen houden we rekening met landschap, archeologie en cultuurhistorie. We zien ons erfgoed als inspiratiebron en aanjager van ruimtelijke plannen en ontwikkelingen. Historische elementen in het landschap zijn bovendien aantrekkelijk voor recreatie. Die willen we behouden en versterken.

Als land- of tuinbouwbedrijven verdwijnen, bieden we ruimte voor functies die passen bij het karakter van het buitengebied. Vrijkomende monumentale boerderijen bieden kansen voor bijzondere woonmilieus en blijven zo behouden. 2. Meer recreatie in het Groene Hart Het Groene Hart is een bijzonder landschap, door menselijke invloed ontstaan Het Groene Hart is één van de minst bezochte toeristische gebieden van Nederland. En dat terwijl het in het meest dichtbevolkte deel van ons land ligt. Het Groene Hart kenmerkt zich nu voornamelijk door wat het níet is, namelijk dicht verstedelijkt. Voor de vitaliteit van het Groene Hart werken we in de regio samen aan een duurzame groei van het toerisme en het op de kaart zetten van het Groene Hart als recreatieve regio. We werken daarvoor samen met andere Groene Hart gemeenten. Zo krijgt het Groene Hart als ‘merk’ een bekendheid die de gemeente alleen niet kan bereiken26. Topnatuur, eeuwenoud cultuurhistorisch landschap en de plassen zijn onze Nieuwkoopse kernwaarden. Die willen we versterken. 3. Toegankelijk landschap Voor een toegankelijk en geliefd landschap, is een goede balans tussen natuur en recreatie essentieel. We werken daarom aan een spreiding van toeristen, zonering en handhaving van gedragsregels. De gemeente wil meedenken over agrotoerisme en kaders opstellen voor ondernemers.

In het agrarisch gebied verwelkomen we initiatieven voor dag- en verblijfsrecreatie bij de boer. Waterrecreatie is een belangrijk onderdeel van onze recreatieve sector Ons plassengebied is geschikt voor rustige beleving vanaf het water, per kano, roeiboot, met een hengel of op de schaats. Die rust onderscheidt ons van andere plassengebieden in de regio, die druk bezocht worden door liefhebbers van zeilsport en gemotoriseerde pleziervaart. In de Nieuwkoopse Plassen werken we met een zonering die varen mogelijk maakt (waar dit kan), zonder aantasting van kwetsbare natuur. en recreatie 26. Beleidsplan recreatie en toerisme 30 OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP Belangrijk is een goede beleving van het water: door de toegankelijkheid, aanlegmogelijkheden en het zicht te verbeteren en terughoudend te zijn met bebouwing. We houden ook aandacht voor de aantrekkelijkheid van de Langeraarse Plassen. Wandelen en fietsen zijn een populaire, groeiende én gezonde vrijetijdsbesteding Ons landschap biedt wandel- en fietsmogelijkheden die beter benut kunnen worden. We breiden het wandelnetwerk uit in combinatie met natuurontwikkeling. We onderzoeken de mogelijkheden voor routes door natuur en agrarisch land. De toename van (elektrisch) fietsen vereist een goed lokaal en regionaal netwerk met aantrekkelijke routes over brede, veilige fietspaden. 4.

Mogelijkheden voor landbouw Een groot deel van het landschap bestaat uit landbouw, voor voedsel en economie De landbouw in de regio en de gemeente staat onder druk. Met grondeigenaren, provincie, waterschappen en regio werken we aan een toekomstbestendige en ‘omgevingsbewuste’ sector. Bij voorkeur niet met nieuwe regels, maar door innovatie, nieuwe bedrijfsmodellen en aanpassen aan veranderende omstandigheden. Uitgangspunt is een gezond en toekomstbestendig verdienmodel om dit haalbaar te maken. Zo willen we bodemdaling tegengaan, stikstofdepositie en broeikasgas-emissie verminderen én zorgen dat boeren op lange termijn perspectief hebben. In 2030 behalen we 55% CO₂-reductie ten opzichte van 1990. We werken aan minder stikstofuitstoot en informeren en betrekken inwoners en ondernemers hierbij27. Bij alle maatregelen hebben we oog voor het karakter van het landschap. We ondersteunen de landbouw bij duurzame bedrijfsmodellen en korte ketens In het bijzonder zetten wij in op circulaire, meer extensieve landbouw. En het verstandig en duurzaam benutten van natuurlijke hulpbronnen en gewasbeschermingsmiddelen. Door het stimuleren van biologische landbouw willen we het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen verminderen en krijgt kringlooplandbouw extra aandacht28. We maken hierbij gebruik van regionale en lokale kennis29.

Een belangrijk voorbeeld is het Fieldlab Groene Hart, waarin samenwerking en innovatie in de melkveehouderij gestimuleerd wordt. 5. Ruimte voor verbrede landbouw Verbrede landbouw heeft meerwaarde voor boer én omgeving Er ontstaat meerwaarde doordat agrariërs streekproducten ontwikkelen en deze aan lokale winkels leveren, zorg, recreatie, horeca en natuurontwikkeling of -beheer op agrarische percelen of een bijdrage te leveren aan de energietransitie. We blijven verbreding van de landbouw mogelijk maken, maar bieden ook ruimte voor specialisatie. Agrariërs en kwekers houden de mogelijkheid voor beperkte verkoop van eigen producten en streekproducten (als aanvulling op hun bedrijfsvoering). We stimuleren bedrijven om slimmer om te gaan met energie. Bijvoorbeeld door tussen bedrijven energie uit te wisselen of gezamenlijk op te slaan. 6. Tuinbouw van de toekomst Visie op de Greenport Aalsmeer De glastuinbouw in het noorden van de gemeente maakt deel uit van de Greenport Aalsmeer, het grootste sierteelthandelscentrum ter wereld. De Greenport heeft een ruimtelijke visie ontwikkeld op het gebied. Belangrijk: voldoende grootschalig, modern glastuinbouwareaal en ruimte voor niches en specialisaties. Duurzaamheid wordt de komende jaren doorslaggevend in de glastuinbouw. Bijvoorbeeld door CO₂ en restwarmte te gebruiken en in te zetten op energiebesparing en -opwekking.

Daarbij hoort ook slim gebruik en inzet van water. De huidige concentratiegebieden van glastuinbouw blijven op dit moment gehandhaafd, inclusief Nieuw Amstel Oost I als potentiële hervestigingslocatie, in samenhang met herstructurering van incourante gebieden en sanering van verspreid glas. Met name rond Ter Aar en Papenveer verdwijnt (verouderde) glastuinbouw op sommige locaties. Dit zorgt voor openheid in het landschap. Visie voor maatwerkgebieden (glastuinbouw) De Visie Maatwerkgebieden biedt ruimte voor andere functies in de voor maatwerk aangewezen gebieden (en voor wijzigingen van het omgevingsplan). Per gebied wordt gekeken naar de geschikte ontwikkelingen, zoals woningbouw, recreatie of natuur. De gemeente is geen initiatiefnemer, maar heeft hierin een faciliterende rol. Rondom het Oudshoornpad (Via Ontdek Nieuwkoop). Boerderijwinkel in Zevenhoven (Via De Landkruidenier).27. Duurzaamheidsprogramma 28. idem 29. Agrarisch perspectief Nieuwkoop OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP 31 Duurzame energie en mobiliteit Speerpunten 1 | Bijdragen aan de Regionale | 1. Energie-opwek in het | We sluiten onze beschermde natuurgebieden uit Energie Strategie door ruimte | landschap | voor de opwek van energie. Ook willen we voorkomen voor zonne-energie en warmte.

| dat er in onze gemeente grote windturbines worden Met oog voor landschap, natuur | In Holland Rijnland is een Regionale Energie | geplaatst. We maken ons daar hard voor in de regio en betrokkenheid van inwoners | Strategie (RES) opgesteld30 | en bij andere overheden. De reden is de nabijheid en ondernemers. | We willen steeds duurzamer en minder afhankelijk | van beschermde natuur, nieuwe en bestaande zijn in ons energiegebruik. In de RES maken we | woonwijken en waardevol weidevogelgebied. 2 | Stimuleren van duurzame | daarom keuzes voor het grootschalig opwekken | Daarnaast gelden er beperkingen vanuit Schiphol energie-opwek bij bedrijven. | van duurzame energie. Regio Holland Rijnland zet | en zijn omgevingseffecten zoals geluidshinder, We willen hun voortrekkersrol | in op 1,05 TWh (3,7 PetaJoules) duurzame energie- | gezondheidsaspecten en verstoring van ecologische versterken en zorgen dat | opwek in 2030. Voor Nieuwkoop betekent dit een | waarden onvoldoende onderzocht. inwoners meeprofiteren van de | jaarlijkse opwek van 0,08 TWh in 2030. Dit gaan | Kansen voor warmtesystemen energietransitie. | we hoofdzakelijk realiseren met zonne-energie31.

In onze gemeente werken we daaraan mee door | In onze gemeente liggen kansen voor de (planologisch) ruimte te maken voor duurzame | omschakeling naar duurzame warmte, door 3 | Zorgvuldig omgaan met | productie van elektriciteit. | gebruik van ondiepe bodemwarmte, warmte elektriciteit door netbewust | uit oppervlaktewater en afvalwater. Het meest | Zon op bedrijfsdaken (Via Duurzaam Nieuwkoop). te bouwen. Zo belasten we het | Initiatieven voor zonnevelden faciliteren | aansprekende voorbeeld is de aanleg van een elektriciteitsnet zo min mogelijk. | Als doel stellen we circa 20 hectare zonnepanelen | warmtenet in Langeraar. In het Warmteprogramma op grote daken en circa 60 hectare zonnepanelen in | focussen we op collectieve warmtesystemen in 4 | Verminderen van CO₂-uitstoot | grote veldopstelling32. We hebben via een zorgvuldig | wijken, als alternatief voor aardgas. door duurzame mobiliteit: beter | proces zoekgebieden hiervoor aangewezen. Dat openbaar vervoer, wandel- en | heeft invloed op het landschap. Wij delen de zorgen fietsroutes, deelmobiliteit en | hierover, maar nemen ook verantwoordelijkheid elektrisch vervoer. Reizen wordt | voor onze energieopgave. Bij plannen voor schoner en veiliger. | energie-opwek houden we ook oog voor andere opgaven, zoals woningbouw, natuur en recreatie.

We houden rekening met de inpassing in het landschap, milieueffecten en vragen initiatiefnemers om inwoners en ondernemers bij de plannen te betrekken. We werken aan het verduurzamen van de glastuinbouwsector (Via Gemeente Nieuwkoop). 32 | OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP | 30. | Regionale Energie Strategie 31. | Duurzaamheidsprogramma 32. | idem 2. Innovatief in duurzame | 3. Zorgvuldig met elektriciteit | 4. Duurzame mobiliteit energie | omgaan | stimuleren Bedrijven hebben een voortrekkersrol in de | De ambities en doelstellingen voor woningbouw, | Verminderen van de CO₂-uitstoot energietransitie en verduurzaming | mobiliteit en duurzaamheid staan onder druk | In 2030 willen we de CO₂-uitstoot in onze gemeente In onze gemeente zijn veel ondernemers actief op het | vanwege de beperkingen van het elektriciteitsnet (de | met 55% verminderen ten opzichte van 199035. gebied van duurzaamheid en energie. We stimuleren | netinfrastructuur). Nieuwe aansluitingen zijn niet | Duurzame mobiliteit draagt hieraan bij. Er zijn steeds bedrijven tot verduurzaming door goed samen te | meer vanzelfsprekend. Dit is een landelijk fenomeen. | meer mogelijkheden voor duurzame mobiliteit en werken en kansrijke initiatieven verder te brengen. | De komende jaren ontstaan er wachtrijen voor groot | gezonder, veiliger en schoner vervoer.

Regionaal Wij willen ons profileren als onderdeel van een | -en kleinverbruikers. De toewijzing van capaciteit | zetten wij ons in voor beter en sneller openbaar regio waar duurzame innovaties en proefprojecten | wordt afgewogen door de netbeheerder afgewogen | vervoer, aanleg en versterken van regionale onderzocht worden. | op het maatschappelijk belang van een activiteit. | (snel)fietsroutes en stimuleren van deelauto’s en Een (tijdelijke) aansluitstop is inmiddels geen | elektrisch vervoer. We informeren inwoners en De agrarische sector heeft aandacht voor de | theoretisch scenario maar een reële mogelijkheid. | ondernemers over duurzame mobiliteit en helpen opwek van duurzame energie | inwoners de keuze te maken voor schone en Zonnepanelen op bedrijfsdaken zijn een goede optie | Het elektriciteitsnet zo min mogelijk belasten | energiezuinige vervoersvormen. Bijvoorbeeld door voor de opwek van duurzame energie. Daarnaast | Bij ontwikkelingen, zoals woningbouwprojecten | het plaatsen van laadpalen36. bieden we mogelijkheden voor kleine windmolens | of bedrijven(terreinen) willen we op een bewuste op het erf. Binnen de Greenport Aalsmeer wordt | manier met elektriciteit omgaan. We zetten in | Voorkomen dat infrastructuur in het samengewerkt aan het verduurzamen van de | op ‘netbewust bouwen’ door beperken en beter | landschap te zwaar wordt belast glastuinbouwsector.

| benutten van energie. Bijvoorbeeld met goede | We stimuleren dat inwoners en bezoekers zich isolatie, slimme energieopslag, warmte-koude- | op een duurzame manier, lopend of met de fiets, Inwoners en maatschappelijke organisaties33 | opslag, collectieve laagtemperatuur warmtenetten | verplaatsen. Lange afstanden met de auto of het moeten meeprofiteren van de energietransitie | of bodemlussen. Dit moet onderdeel worden van | openbaar vervoer, korte afstanden met de fiets, te We stimuleren het verduurzamen van bestaande | het ontwerpproces en de bouwplanontwikkeling. Zo | voet of met de boot. woningen en gebouwen door het mogelijk te maken | wordt het elektriciteitsnet zo min mogelijk belast. om duurzame maatregelen te treffen. Zo kunnen we sneller bijdragen aan de energietransitie. We stimuleren zonnepanelen op daken van | ‘‘Agrariërs hebben veel woningen en het werk van energiecoöperaties. Daarnaast is ons uitgangspunt dat onze inwoners | belangstelling voor het opwekken meeprofiteren van de opbrengst van grootschalige | van duurzame energie op hun erf of duurzame energieopwekking34. in de glastuinbouw.‘‘ LTO 33. | Duurzaamheidsprogramma | OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP 33 34. | Beleidskader zonne-energie (2024) 35. | Duurzaamheidsprogramma 36. | idem Uitwerking van de visie Omgevingsvisiekaart p. 35 Op de volgende pagina vind je de omgevingsvisiekaart voor de hele gemeente.

Je ziet hier hoe we de drie hoofdambities en verschillende thema’s de komende decennia een plek willen geven in onze gemeente. Panorama p. 36 Het panorama illustreert hoe de ruimtelijke principes in de verschillende gebieden kunnen worden toegepast. Zo werken we aan een samenhangende aanpak in elk type gebied. Drie deelgebieden p. 38 Vanaf pagina 38 geven we aan wat de visie nu en in de toekomst betekent voor de dorpen en landschappen in onze gemeente. Deze uitwerking is ingedeeld in drie deelgebieden: het noorden, midden en zuiden van onze gemeente. In het vorige hoofdstuk heb je de drie gemeentebrede ambities en verschillende speerpunten voor de toekomst van onze gemeente gelezen. We werken aan gelukkige mensen, sterke dorpen en een groene toekomst. Maar de omgevingsvisie krijgt pas écht betekenis op het niveau van dorpen, buurten en het landschap. In dit hoofdstuk volgt daarom een nadere uitwerking van de visie. Ruimtelijke principes: slim omgaan met de ruimte Niet alles kan overal. En de beschikbare ruimte is vaak beperkt. Bij het inrichten van onze leefomgeving moeten we daarom steeds keuzes maken: wat doen we wel en wat niet? En waar doen we wat? Hierbij gebruiken we een aantal inrichtingsprincipes. Deze principes komen uit de landelijke Nota Ruimte. 1.

Meervoudig ruimtegebruik Bij het inrichten van straten, buurten en landschap willen we de ruimte goed en efficiënt benutten: Gelukkige mensen: ruimte voor verschillende levensfasen Bijvoorbeeld met gebouwen waar je met een rolstoel of kinderwagen naar binnen kan. Sterke dorpen: combineren functies op één plekBijvoorbeeld een straat om te spelen, bewegen, je te verplaatsen en te ontmoeten. Groene toekomst: slim inrichten boven en onder de grond Bijvoorbeeld met zonnepanelen op het dak of waterberging onder de grond. 2. Aansluiten bij gebiedskenmerken Bij het inrichten van straten, buurten en landschap besteden we aandacht aan het karakter van de plek: Gelukkige mensen: aandacht voor geschiedenis en erfgoed Zodat mensen zich verbonden voelen en trots zijn op hun leefomgeving. Sterke dorpen: dorps karakter in een weidse omgeving Zodat een ontwikkeling past bij het dorpse en weidse karakter van onze gemeente. Groene toekomst: eigenschappen van water en bodem We houden rekening met de eigenschappen van de ondergrond en het landschap. 3. Problemen niet afwentelen naar andere gebieden of generaties Bij het inrichten van straten, buurten en landschap voorkomen we problemen op andere plekken of voor toekomstige generaties: Gelukkige mensen: een gezonde en veilige inrichting Zodat mensen niet snel ziek worden en hier gezond en veilig kunnen leven.

Sterke dorpen: door samen te werken Waar ondernemers, inwoners en organisaties meewerken aan toekomstbestendige oplossingen en plannen. Groene toekomst: van eigen bodem Waar we aan lokale oplossingen werken (korte kringlopen, opwek van energie, streekproducten, hergebruik). Noord Midden Zuid 34 OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP Legenda Dorp Uniek karakter van het dorp behouden Woningbouwlocatie IKC Ontmoetingsplek Recreatiepark Transformatie recreatiepark Museum Winkelgebied Aanlegplaats boten Openheid behouden Glastuinbouw Maatwerkgebieden Glastuinbouw Landbouw Weidevogelgebied NNN gebied Natura 2000 gebied Natuur ontwikkelen Dijk Zoekgebied RES zon op veld Zwembad Golfbaan Zorgfunctie* Wandelroute Fietsroute Nieuwe fietsbrug Bedrijventerrein Toekomstbestendige bedrijvigheid Wenselijke groei tussen dorpen Ambities gelukkige mensen sterke dorpen groene toekomst Omgevingsvisiekaart In de legenda is zichtbaar welke onderdelen bijdragen aan de drie hoofdambities van de omgevingsvisie en waar deze thema’s elkaar versterken. Klik op de kaart hiernaast om per dorp een toelichting te lezen (verderop in dit hoofdstuk).

Langeraar Nieuwveen Vrouwenakker Papenveer Ter Aar Noordeinde Noordse Dorp Korteraar Zevenhoven Nieuwkoop Alphen aan den Rijn Bodegraven-Reeuwijk De Ronde Venen Kaag en Braassem Noorden Meije Woerdense Verlaat Langeraarse Langeraarse Plassen Plassen NoordeinderplasNoordeinderplas NieuwveensewegNieuwveenseweg ZuideinderplasZuideinderplas Groene JonkerGroene Jonker MeijegraslandenMeijegraslanden Ruygeborg IIRuygeborg II BovenlandenBovenlanden GeerpolderplasGeerpolderplas Omgevingsvisiekaart De omgevingsvisiekaart geeft in één overzicht weer hoe we onze leefomgeving willen beschermen, behouden, beheren en ontwikkelen. N231 N231 *Huisartsenpraktijk of zorginstelling OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP 35 Panorama Met het panorama laten we zien hoe we in de gemeente Nieuwkoop slim omgaan met de ruimte en hoe we onze ruimtelijke principes per type gebied kunnen toepassen. Het panorama geeft hier inspiratie en ideeën voor. Sterk buitengebied Waardevolle natuurgebieden Toekomstbestendige woongebieden ontwerp: Carnero • Meervoudig ruimtegebruik Zoals met een combinatie van landbouw, natuurbeheer, recreatie en de opwek van energie • Niet afwentelen Bijvoorbeeld via een duurzame benadering van voedsel, water en grondstoffen.

• Aansluiten bij gebiedskenmerken Denk aan de cultuurhistorie, de bodem en de inrichting van het landschap • Meervoudig ruimtegebruik Zoals straten waar je kunt spelen, bewegen, fietsen, rijden, ontmoeten en met onder de grond een warmtenet • Aansluiten bij gebiedskenmerken Bijvoorbeeld door aan te sluiten op de dorpse bouwstijl of demografische opbouw • Niet afwentelen Denk aan groene straten met bomen en water en zorgzame buurten waar mensen naar elkaar omkijken • Meervoudig ruimtegebruik Waarin we rekening houden met natuur, recreatie, dier, plant en mens • Aansluiten bij gebiedskenmerken Zoals cultuurhistorie en de inrichting van het landschap • Niet afwentelen Denk aan een duurzame omgang met de bodem, het water en de natuur Sterke dorpen Groene toekomst Gelukkige mensen Sterke dorpen 36 OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP Sterk buitengebiedAantrekkelijke centra Toekomsbestendige bedrijventerreinen • Meervoudig ruimtegebruik Zoals multifunctionele en duurzame accommodaties voor jong en oud en wonen boven winkels en voorzieningen • Aansluiten bij gebiedskenmerken Bijvoorbeeld met toegankelijk erfgoed, voorzieningen en een sterke relatie met het landschap • Niet afwentelen Denk aan samenwerken met ondernemers voor een goede centrumbeleving of door aanpasbaar en toekomstgericht bouwen • Meervoudig ruimtegebruik Zoals het gebruik van daken voor energie, water en groen • Aansluiten bij

gebiedskenmerken Bijvoorbeeld door verbindingen tussen lokale bedrijven en scholen, evenementen • Niet afwentelen Denk aan ruimte voor de circulaire economie OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP 37 Glastuinbouw Glastuinbouw is goed zichtbaar in dit gebied: onderdeel van de Greenport Aalsmeer, het grootste sierteelthandelscentrum ter wereld. Deze glastuinbouw bestaat uit verschillende, verspreid liggende clusters, elk met een eigen karakter en toekomstperspectief. De grootste clusters zijn Bovenland (Nieuwveens Jaagpad tot Ruigekade, grenzend aan de Amstel) en het concentratiegebied Nieuw Amstel (bij Nieuwveen). Langeraarse Plassen en Geerpolder De Langeraarse Plassen zijn een gebied met laagveenplassen, tussen de dorpen Langeraar en Papenveer en ten westen van Nieuwveen. Er zijn drie plassen (twee recreatieplassen en één natuurplas), die worden gescheiden door oude veenkades. De Zuidplas (ca 65 ha) en een deel van de Noordplas (ca 65 ha, ook Oostplas genoemd) grenzen direct aan het dorp Langeraar en aan de glastuinbouw langs de Paradijsweg bij Papenveer. Deze plassen worden gebruikt voor watersport. Op de Noordplas wordt gewindsurft en op de Zuidplas is een zeilvereniging actief. De Geerpolderplas of Geerplas (ca 35 ha, eigendom Staatsbosbeheer) ligt in een open, agrarisch gebied met (naar het oosten) een venig graslandengebied met weidevogels.

Langeraar en Papenveer Inwoners van Langeraar en Papenveer waarderen het groene en kindvriendelijke karakter van de dorpen, met een prachtige ligging aan de Langeraarse plassen. Langeraar en Papenveer zijn dorpen waar naar eigen zeggen mensen echt betrokken zijn en aansluiting vinden door het verenigingsleven. Langeraar is een typisch lintdorp. Hier vind je de kerk en winkelcentrum De Strooplikker. Het beeld van de strooplikker, een turfsteker, is het middelpunt van Langeraar. Door het wegsteken van turf zijn de Langeraarse plassen ontstaan. Het kleinschalige Papenveer staat bekend om de tuinbouw, de brug en de sluis. Als je vraagt naar de meest geliefde plekken in Langeraar en Papenveer, ontkom je eigenlijk niet aan de surfsteiger en het Kerkpad. In Langeraar en Papenveer rijdt dankzij vrijwilligers een busje van Qbuzz en is er de Buurt Oproep Bus (BOB). Voor scholieren is het openbaar vervoer beperkt, onder andere door de vertrektijden. Nieuwveen Nieuwveen is een voormalig veendorp. Een dorp met een rijk historisch verleden dat nog steeds zichtbaar is in veel gebouwen. Het geeft het dorp karakter. Het centrum is dan ook aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Daarnaast is Nieuwveen heerlijk rustig en landelijk. Je kunt hier lekker ontspannen in het groen en genieten van het landschap rondom het dorp. Voor de dagelijkse boodschappen kun je terecht in de dorpskern.

Met de locatie Weteringplein is een nieuw sociaal woningbouwproject gerealiseerd. Ook kent Nieuwveen bijzondere plekken zoals Landgoed Ursula (een grootschalige zorginstelling met kinderboerderij en camping), Golf & Countryclub Liemeer en zwembad Aarweide. Men kent elkaar in Nieuwveen. Daardoor zetten veel mensen zich in als vrijwilliger of zijn lid van een vereniging. Vrouwenakker Vrouwenakker is een klein buurtschap in onze gemeente. Het heeft een bijzondere ligging aan de Amstel. Dit zorgt voor een mooi uitzicht waar mensen ook van genieten tijdens het varen, zwemmen, schaatsen of fietsen. In Vrouwenakker zijn saamhorigheid en ontmoeting erg belangrijk. Je vindt er ook ondernemers in de glastuinbouwsector. In Vrouwenakker wordt gebouwd aan een gevarieerd woningaanbod, dat de komende jaren wordt afgerond. Vanwege de kleine omvang van het buurtschap zijn er vrijwel geen voorzieningen aanwezig. Inwoners zijn qua voorzieningen, winkels, scholen en verenigingen vooral gericht op De Kwakel in buurgemeente Uithoorn. Het drukke autoverkeer (provinciale weg) blijft een punt van aandacht. Typering van het gebied nu Het noorden van onze gemeente In het noordelijke deel van onze gemeente bevinden zich de kernen Langeraar, Papenveer, Nieuwveen en Vrouwenakker. In dit gebied is glastuinbouw een belangrijke functie, die ook in de toekomst het gebied beïnvloedt.

Vanwege de ligging is dit een dynamisch gebied waar veel gebeurt en mogelijk is. Door een betere clustering én transformatie van glastuinbouw ontstaat hier een kans om de kwaliteit van de leefomgeving te versterken. Daar wordt al hard aan gewerkt: natuur, woningbouw en kleinschalige recreatie krijgen in dit gebied meer ruimte. Ook moet er genoeg aandacht blijven voor voorzieningen en ontmoeting. Het noorden van de gemeente blijft zo dynamisch, levendig, aantrekkelijk en in balans! Midden Zuid Noord Langeraarse Plassen (Via Duurzaam Nieuwkoop). 38 OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP Rondom Langeraar en Papenveer In en om Langeraar en Papenveer komt een aantal ontwikkelingen samen die elkaar kunnen versterken. Inwoners, ondernemers, waterschap en natuurorganisatie werken met de gemeente aan een levendig en vitaal gebied, waarbij de prachtige ligging aan de plassen véel beter wordt beleefd en benut. Dorpsraad Rondom De Plassen heeft in 2026 een dorpsvisie gemaakt (Dorpsplan Langeraar en Papenveer). Met woningbouw willen we de voorzieningen in het dorp vitaal houden. In Langeraar wordt daarom gewerkt aan (de afronding van) een aantal woningbouwprojecten, zoals Landgoed Langeraar. Het landgoed is toegankelijk en biedt recreatiemogelijkheden. Er wordt ingespeeld op het provinciale beleidsprincipe ‘straatje erbij’ om meer woningbouw te realiseren.

We onderzoeken ook woningbouw en voorzieningen voor Langeraar-Westzijde. Bijvoorbeeld kleinere woningen voor starters of senioren. Wij zetten nadrukkelijk in op een nieuwe (eerlijke) kans voor Langeraar-West. Zodat deze locatie de provinciale 3 ha-status terugkrijgt en een belangrijke bijdrage kan leveren aan de gemeentelijke woningbouwopgave en de vitaliteit van het dorp. De gezamenlijke eigenaren van de nieuwe woningen aan de zuidoostkant van de Langeraarse Plassen werken aan een omgeving waarin wonen, natuur en recreatie worden gecombineerd met meer doorzichten naar de plassen. De transformatie van glastuinbouw biedt ook voor Papenveer kansen op het gebied van recreatie en woningen. Op initiatief van inwoners is in de Langeraarse Plassen het Papeneiland gerealiseerd met een uitkijktoren, trimtoestellen, een strandje en aanmeerplek voor de scouting. We streven naar het versterken van recreatieve mogelijkheden van de plassen en verwelkomen initiatieven die hieraan bijdragen. Het waterschap werkt aan een betere waterkwaliteit in de plassen. In combinatie met natuurontwikkeling en wandelmogelijkheden rondom de Geerpolderplas is hier voor inwoners en recreanten steeds meer te beleven. De genoemde ontwikkelingen bieden mogelijkheden voor het centrum van Langeraar. Dat heeft nu een onzeker toekomstperspectief. De supermarkt heeft bijvoorbeeld haar deuren moeten sluiten.

Uitbreiding van het aantal winkels is niet aan de orde. Wel liggen er kansen voor kleinschalige winkels of daghoreca. De kleine markt is belangrijk voor de leefbaarheid. Rondom De Strooplikker moet de ruimtelijke structuur en de beleving worden verbeterd. De winkels liggen enigszins verscholen, net als de plassen en het historische Kerkpad. Die zijn niet zichtbaar vanaf het centrum. We verwelkomen initiatieven om dit te verbeteren. In Langeraar is onlangs een IKC (Integraal Kind Centrum) gebouwd. Deze staat op de locatie van de voormalige school, om zo ook het centrum te versterken. Ook voldoende ruimte voor het verenigingsleven en een dorpshuisfunctie blijven voor Langeraar belangrijk. Gemeente, verenigingen, kerk en dorpsraad zijn in gesprek over een toekomstbestendige invulling van dorpshuis Parola. Verder ziet het dorp een toekomst voor zich waarin polders vrij blijven van windturbines. Hier maken we ons als gemeente hard voor. Mobiliteit en openbaar vervoer zijn belangrijke aandachtspunten in deze dorpen. Met de toevoeging van nieuwe woningen is de Langeraarseweg in de toekomst mogelijk niet geschikt om nog eens honderden auto’s te verwerken in de spits. Het gebied in de toekomst 1 2 3 6 5 4 Rondom Nieuwveen en Vrouwenakker In Nieuwveen hebben de inwoners veel ideeën voor een toekomstbestendig dorp mét historisch karakter.

Saamhorigheid en voorzieningen zijn voor hen van belang, net als het leefbaar houden van het dorp. Ontmoeting tussen jong en oud is voor inwoners belangrijk. We zetten in op een combinatie van ontwikkelingen. Aan de rand van Nieuwveen zijn de laatste jaren verschillende woningbouwprojecten gerealiseerd, zoals De Verwondering en Teylerspark II. We verkennen de mogelijkheid voor maatschappelijke organisaties en woningen in het plangebied van De Kleine Verwondering. Impressie Tylerspark II (Via van Ekeren Kuipen). 7 OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP 39 Het toekomstperspectief voor het centrum van Nieuwveen is door de woningbouwontwikkelingen goed. De focus ligt op dagelijkse boodschappen. De supermarkt in het centrum is in 2025 uitgebreid. Uitbreiding van het áántal winkels lijkt niet aan de orde. Het is belangrijk dat het centrum levend blijft. In Nieuwveen wordt ook een IKC (Integraal Kind Centrum) ontwikkeld: IKC Het Veen. In het IKC krijgen basisschool De Veenvogel, Stichting Kinderopvang Liemeer, een sportzaal en een multifunctionele ruimte een plek. Zo worden verschillende voorzieningen in het dorp versterkt. Op de vrijkomende schoollocatie(s) ontstaat dan ruimte voor nieuwe woningen of maatschappelijke voorzieningen. Het toevoegen van zorgvoorzieningen is belangrijk voor de leefbaarheid van het dorp.

Het gebied rondom de golfclub en het zwembad is gericht op recreatie en vrije tijd. Voor de maatwerkgebieden van de glastuinbouw is een visie ontwikkeld. We gaan uit van een geclusterde aanpak, blijvend perspectief voor duurzame glastuinbouw en ruimte voor andere initiatieven met meerwaarde. In Vrouwenakker bouwen we aan een nieuwe woonwijk voor verschillende doelgroepen. Woningbouw maakt het mogelijk dat ouderen of jongeren in Vrouwenakker blijven wonen en draagt bij aan het behoud van de sociale cohesie. ‘De mensen maken het dorp’, het is belangrijk dat er een sterke sociale cohesie in het dorp is. Hiervoor moet draagvlak worden opgebouwd en zijn mensen en middelen belangrijk.

2 1 3 65 4 7 8 10 9 Langeraar Nieuwveen Vrouwenakker Papenveer Langeraarse Plassen Geerpolderplas Schilkerweg Provincialeweg N462 N231 N231 Legenda Dorp Maatwerkgebied Natuurnetwerk Nederland gebied Projecten Landgoed Langeraar Langeraar Westzijde Paradijsweg westzijde Papeneiland Centrum van Langeraar IKC De Poel Teylerspark (De Verwondering, Teylersplein) IKC Het Veen Maatwerkgebieden Hart van Vrouwenakker 1 6 4 8 2 3 7 5 9 10 De indeling van de drie deelgebieden (Noord, Midden, Zuid) is gebaseerd op CBS-wijkgrenzen 8 9 10 40 OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP Typering van het gebied nu Het midden van onze gemeente Kenmerkend voor het middengebied van onze gemeente is het Hollandse landschap en het agrarische karakter. Diepe polders en droogmakerijen met verkaveling haaks op de wegen bepalen het beeld. In dit gebied bevinden zich de kernen Ter Aar, Korteraar, Noordeinde en Zevenhoven. In het oosten vind je de rivier ‘De Kromme Mijdrecht’ en in het westen het brede Aarkanaal. Het middengebied blijft in de toekomst een belangrijk landbouwgebied - het leent zich er ook goed voor met de grote en uitgestrekte percelen. In de dorpen zijn de centra, voorzieningen en ontmoetingsplekken een belangrijk aandachtspunt, net als blijvende aandacht voor woningbouw.

Een toekomstbestendig agrarisch landschap met aantrekkelijke dorpen en een weids uitzicht: daar werken we aan! Ter Aar en Korteraar Ter Aar (of Aardam) is van oorsprong een agrarische kern. Het dorp heeft nu bijna 10.000 inwoners en alle benodigde winkels en voorzieningen bij de hand, waaronder IKC de Vaart. Helaas heeft het centrum nu maar weinig uitstraling en sfeer volgens de inwoners. De ligging aan het Aarkanaal en de Ringdijk zijn kenmerkend voor Ter Aar, maar dit wordt zeker in het centrum niet beleefd. Inwoners noemen het Argonnepark als een fijne plek in het dorp. Vanuit economisch oogpunt zijn het bedrijventerrein Bovenland, de winkels in het centrum en de Intratuinlocatie belangrijk. Ten zuidwesten van Ter Aar vind je het kleine lintdorp Korteraar met de mooie Hogedijk (een pelgrimsroute!). Hier wordt het uitzicht over de polders zeer gewaardeerd. Kenmerkend voor Korteraar is de Korteraarseweg en het gemaal. Zowel Korteraar als Ter Aar zijn gemoedelijke dorpen waar inwoners zich verbonden voelen met elkaar en hun omgeving. In beide dorpen loop je zo de polder in. Dat geeft een enorm gevoel van vrijheid. Zevenhoven en Noordeinde Zevenhoven en Noordeinde zijn leuke dorpen waar men geniet van het goede leven. Er is rust. Er is ruimte. Het is er kindvriendelijk. “Klein maar fijn!”.

De landelijke vergezichten en het uitzicht over de weilanden zijn belangrijk voor de inwoners van Zevenhoven en Noordeinde. Zij zijn betrokken bij hun dorp en nemen initiatief. Zo is er een actief verenigingsleven en hebben veel inwoners goed contact met hun buren. In Noordeinde vind je achter de Johannes Geboortekerk een stiltetuin met een Lourdesgrot. Verder zijn hier weinig voorzieningen. In Zevenhoven is een buurtwinkel en IKC 7Hoven waar opvang en onderwijs wordt geboden voor kinderen. Polders en droogmakerijen Het buitengebied rond Nieuwveen en Zevenhoven kenmerkt zich door het grootschalig en open droogmakerij-landschap, met lintbebouwing langs de hoger gelegen ‘ontginningsassen’, verspreide boerderijen in de polder, bomenrijen langs de wegen en beplanting in lijnen op de erfgrenzen. Deze polders worden gebruikt voor grondgebonden landbouw. Groene Jonker De Groene Jonker is een betrekkelijk nieuw natuurgebied met veel water, rietkragen en natte gras- en moeraslanden. Leefgebied van veel bijzondere weide- en moerasvogels en met goede wandelmogelijkheden. De Groene Jonker is omstreeks 2008 afgerond en verbindt de Nieuwkoopse Plassen (als ’stepping stone’) met de Vinkeveense Plassen. Planten en dieren hebben hierdoor meer ruimte om te overleven. De Groene Jonker zorgt ook voor waterberging.

De waterstanden wisselen per seizoen; hoog (nat) in de winter en laag (droog) in de zomer. Dit is goed voor de vogels, maar ook voor het inspelen op het veranderende klimaat. De Groene Jonker is de afgelopen jaren een geliefd gebied geworden bij inwoners, recreanten en natuurliefhebbers. Kromme Mijdrecht De Kromme Mijdrecht is een meanderend riviertje dat loopt van Woerdense Verlaat naar de Amstel. Het heeft een lengte van iets meer dan tien kilometer en wordt gebruikt om te varen, langs te fietsen of wandelen. De Kromme Mijdrecht helpt de polders ernaast om water af te voeren. Maar door het inklinken van die polders ligt de rivier nu ruim 1,5 meter hoger. Daarom zijn er twee gemalen: Zevenhoven en Noordse Buurt. Deze pompen het water uit de polders naar de rivier. Midden Zevenhovenseweg (Via Gemeente Nieuwkoop). OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP 41

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://nieuwkoop.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/46bb7c43-973f-4bd0-9d35-b1f07f26cd13?agendaItemId=c9288a3f-57d9-4bd4-8d98-8acb61b747e7