2026-352 Bijlage 2. Omgevingsprogramma Vrije Tijd def. versie
Tekst van het document
Versteende plekken vergroenen en geschikt maken voor sport, spel & ontmoeten We veranderen versteende plekken in groene verblijfsplekken met ruimte voor sport en spel. Door bomen, zitplekken en beweeg‑ of speelelementen toe te voegen, ontstaan prettige buurtplekken. Deze nieuwe groene zones worden logische schakels in het recreatieve netwerk. Zo krijgen wijken meer plekken voor inwoners om te ontspannen, te bewegen en elkaar te ontmoeten.
32Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 9 9.1 Inleiding Nieuwegein beschikt over een aantal sterke vrijetijdsplekken die een belangrijke rol spelen in ontmoeting, beleving en identiteit van de stad. Denk aan voorzieningen zoals City, Down Under, Merwestein, de Museumwerf en de nieuwe klimhal (National Climbing Center). Om mee te groeien met de stad en aan te sluiten bij veranderende behoeften van inwoners, is het nodig deze plekken te vernieuwen, te versterken en beter met elkaar te verbinden. Zo ontstaat een toekomstbestendig en aantrekkelijk vrijetijds- aanbod voor een groeiende en diverse stad. Vernieuwing en versterking van het vrijetijdsaanbod
33Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 9.4 Maatregelen 1. Vernieuwing van bestaande vrijetijds- voorzieningen We werken samen met partners aan de vernieuwing van onder andere Merwestein, Museumwerf, het sportpark Groot Merwede, het Nedereindse Park en het landschapspark Laagraven. Hierbij zorgen we ervoor dat sociale waarde en inclusie centraal staan. Deze investeringen versterken plekken die belangrijk zijn voor de identiteit en aantrekkingskracht van Nieuwegein. Zo bouwen we aan moderne, aan trek‑ kelijke voorzieningen die meegroeien met de stad. 2. Versterken van City als centrum voor winkelen, horeca en cultuur We ondersteunen de ontwikkeling van City tot een centrum voor winkelen, horeca en cultuur door afstemming met ondernemers, culturele partners en ruimtelijke projecten. Dit omvat ook het faciliteren van kleinschalige evenementen en culturele programmering. Deze inzet sluit aan bij de samenwerking met Stichting Binnenstadsmanagement, die zich richt op het versterken van City als levendig en aantrekkelijk stadscentrum. Samen werken we aan een veelzijdig aanbod dat inspeelt op de groei van Nieuwegein en de behoefte aan ontmoeting en beleving. 9.
Vernieuwing en versterking van het vrijetijdsaanbod 9.2 Wat willen we bereiken? We willen dat Nieuwegein beschikt over een samen hangend netwerk van vrijetijdsplekken die aansluiten bij verschillende doelgroepen en leefstijlen. Door bestaande voorzieningen te modern iseren, hun kwaliteit te verbeteren en de verbinding tussen plekken te versterken, ontstaat een veelzijdig aanbod waar inwoners dichtbij huis kunnen sporten, ontspannen, cultuur ervaren en elkaar ontmoeten. We bouwen voort op sterke plekken zoals City en belangrijke culturele en sportieve voorzieningen, en zorgen dat zij onderdeel vormen van een gevarieerd, uitnodigend en goed bereikbaar geheel. 9.3 Waarom is het belangrijk? Niet alle onderdelen van het huidige vrijetijdsaanbod sluiten even goed aan bij de wensen van inwoners. Uit de dialoog met de stad blijkt dat het aanbod soms versnipperd is of onvoldoende herkenbaar, waardoor inwoners regelmatig uitwijken naar omliggende steden. Vernieuwing wordt daarbij vooral gezien als het beter benutten, versterken en zichtbaar maken van wat er al is, in plaats van het continu toevoegen van nieuw aanbod. Door te investeren in kwaliteit, samenhang en herkenbaarheid zorgen we dat belangrijke plekken toekomstbestendig blijven en dat Nieuwegein een stad is waar mensen graag hun vrije tijd doorbrengen: nu én in de toekomst.
34Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 10 10.1 Inleiding Vrije tijd moet bereikbaar en betaalbaar zijn voor iedereen. Dit speerpunt zet in op inclusieve voorzieningen, goede bereikbaarheid en duidelijke communicatie, zodat alle inwoners kunnen meedoen en genieten van het aanbod. Zo versterken we sociale cohesie en gelijke kansen. Alle maatregelen worden uitgevoerd in lijn met het VN-verdrag Handicap. Dit betekent dat fysieke toegankelijkheid, begrijpelijke informatie en gelijke kansen voor deelname standaard uitgangspunten zijn. Toegankelijk en inclusief vrijetijdsaanbod 10.2 Wat willen we bereiken? Vrije tijd moet bereikbaar en betaalbaar zijn voor alle inwoners. Vrijetijdsvoorzieningen moeten goed bereikbaar zijn te voet, per fiets en met het openbaar vervoer en toegankelijk zijn voor iedereen, inclusief mensen met een beperking. Daarnaast willen we dat inwoners het bestaande en nieuwe aanbod eenvoudig kunnen vinden en benutten. Goede communicatie en zichtbaarheid zijn daarom essentieel.
35Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 2. Inzet van de Stadspas voor laagdrempelige sport- en cultuurdeelname We benutten de Stadspas actief om deelname voor inwoners met een laag inkomen betaalbaar te houden. Dit doen we via afspraken met aanbieders en door drempelverlagende kortingen te organiseren. De Stadspas helpt bewoners mee te doen aan activiteiten die anders buiten bereik zouden liggen. Zo vergroten we kansengelijkheid en deelname aan vrije tijd. 3. ‘Zie meer in Nieuwegein’ versterken als centraal informatiepunt voor vrijetijd We maken van ‘Zie Meer in Nieuwegein’ het hoofdplatform voor alle activiteiten in de stad. Met een gezamenlijke communicatieaanpak wordt het aanbod beter vindbaar voor alle doelgroepen. Ook offline zichtbaarheid wordt versterkt zodat het platform breder wordt herkend. Zo wordt het voor inwoners eenvoudiger om te ontdekken wat er te doen is. 4. Samen met het VrijwilligersHuis vrijwilligers verbinden en versterken We investeren extra in het VrijwilligersHuis, zodat zij initiatieven in de stad beter kunnen stimuleren en faciliteren. Het VrijwilligersHuis richt een initiatievenloket in waar inwoners terechtkunnen voor informatie, advies en ondersteuning bij het starten, versterken of verduurzamen van initiatieven.
Dit verlaagt de regeldruk voor initiatiefnemers, onder andere bij vergunningen, communicatie, verzekeringen en financiële administratie. Daarnaast stimuleren we het VrijwilligersHuis om vernieuwende manieren te ontwikkelen om vrijwilligers te werven, onbenut potentieel te benutten en organisaties te ondersteunen bij het vormgeven van aantrekkelijk vrijwilligerswerk. 10. Toegankelijk en inclusief vrijetijdsaanbod 10.3 Waarom is het belangrijk? Niet alle inwoners profiteren evenveel van het bestaande vrijetijdsaanbod. Uit het inwonerstevredenheidsonderzoek blijkt dat met name laagdrempelige voorzieningen zoals het theater, de bibliotheek en het sport‑ en evenementencomplex Merwestein veel worden gebruikt en hoog worden gewaardeerd. Deze voorzieningen bereiken een breed publiek en vormen voor veel inwoners een toegankelijke manier om hun vrije tijd in de stad te besteden. Tijdens de dialoogbijeenkomst met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners is daarbij benadrukt dat vooral betaalbaarheid, bereikbaarheid en continuïteit bepalend zijn voor wie daadwerkelijk kan meedoen. Als drempels toenemen, vallen juist groepen als jongeren, inwoners met een lager inkomen en mensen met een beperking buiten de boot.
Een toegankelijk en inclusief vrijetijdsaanbod vraagt daarom om het borgen van betaalbare, laagdrempelige voorzieningen en om stabiliteit bij initiatieven die aantoonbaar worden gebruikt en gewaardeerd. Zo versterken we sociale cohesie, vergroten we participatie en zorgen we ervoor dat vrije tijd voor alle inwoners bereikbaar blijft. 10.4 Maatregelen 1. Structurele ondersteuning aan partners voor activiteiten We bieden structurele ondersteuning aan partners zoals DE KOM, Bibliotheek Nieuwegein, MOvactor en SportID. Hierdoor kunnen zij doorlopend activiteiten aanbieden die bijdragen aan ontmoeting, cultuur, sport, inclusief avond‑ en weekendaanbod. De structurele basis van de financiering vergroot de continuïteit en stabiliteit van het vrijetijdsaanbod. Zo blijven vrijetijdsactiviteiten voor veel inwoners toegankelijk en betaalbaar.
36Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 11 11.1 Samenwerking en commitment De uitvoering van het Omgevingsprogramma Vrije Tijd vraagt om nauwe samenwerking en actieve betrokkenheid van meerdere afdelingen. Vrije tijd raakt aan het Ruimtelijk Domein (inclusief Economische Zaken), het Openbaar Domein, Vastgoed, Toezicht, Leefbaarheid en Veiligheid en Maatschappelijke Ontwikkeling. Daarnaast zijn thema’s zoals gezondheid, cultuur en natuur onlosmakelijk verbonden met dit programma. Zonder commitment vanuit deze domeinen is realisatie niet mogelijk. Denk bijvoorbeeld aan: Randvoorwaarden en integrale samenwerking • Het Ruimtelijk Domein voor gebiedsontwikkeling, mobiliteit en de economische positie van vrijetijdsvoorzieningen. • Openbaar Domein voor beheer van groene en recreatieve ruimte. • Maatschappelijke Ontwikkeling voor inclusieve, laagdrempelige activiteiten die bijdragen aan ontmoeting en sociale cohesie. • Vastgoed voor het gebruik en beheer van accommodaties die bijdragen aan vrijetijdsbesteding.
37Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 11.3 Bijdrage aan Sustainable Development Goals (SDG’s) Het Omgevingsprogramma Vrije Tijd draagt actief bij aan internationale duurzaamheidsdoelen. Deze doelen versterken de ambitie om Nieuwegein sociaal, inclusief en toekomstbestendig te maken. Door vrije tijd te koppelen aan gezondheid, inclusie, duurzaamheid en samenwerking, sluiten we aan bij de volgende SDG’s: SDG 1 – Geen armoede We zorgen voor betaalbare en laagdrempelige vrijetijdsvoorzieningen, onder andere via de Stadspas, zodat inwoners met een kleinere beurs kunnen meedoen. SDG 3 – Goede gezondheid en welzijn Vrije tijd stimuleert bewegen, ontmoeting en ontspanning. Dit draagt bij aan fysieke en mentale gezondheid en een actieve leefstijl. SDG 5 – Gendergelijkheid Alle vrijetijdsvoorzieningen en activiteiten worden toegankelijk gemaakt voor iedereen, ongeacht gender of achtergrond. SDG 10 – Ongelijkheid verminderen Het programma zet in op een inclusief aanbod dat bereikbaar en betaalbaar is voor inwoners met een beperking of een laag inkomen. SDG 11 – Duurzame steden en gemeenschappen We realiseren inclusieve en toegankelijke vrijetijdsvoorzieningen en koppelen deze aan groene en waterrijke plekken, zodat Nieuwegein een gezonde en leefbare stad blijft.
SDG 13 – Klimaatactie Bij evenementen en voorzieningen maken we duurzame keuzes, zoals het verminderen van afval, het gebruik van circulaire materialen en energiezuinige oplossingen. SDG 17 – Partnerschap om doelstellingen te bereiken Samenwerking met maatschappelijke partners, ondernemers en inwoners is een randvoor waarde voor succes. We werken integraal en participatief om deze doelen te realiseren. 11. Randvoorwaarden en integrale samenwerking Per speerpunt vindt daarnaast regelmatig afstem‑ ming plaats met partners, gebruikers en betrokken afdelingen, waarin ervaringen worden gedeeld en knelpunten en kansen voor vernieuwing worden opgehaald. 11.2 Randvoorwaarden Naast samenwerking en commitment zijn de volgende randvoorwaarden essentieel voor de uitvoering van de vijf speerpunten: • Integraal samenspel binnen de gemeentelijke organisatie en met externe partners, zodat maat ‑ regelen aansluiten op gebiedsontwikkeling, groen‑ beleid, mobiliteit en maatschappelijke opgaven. • Participatie van inwoners en ondernemers bij ontwikkeling en uitvoering. Maatregelen worden samen met de stad uitgewerkt, zodat draagvlak ontstaat en initiatieven aansluiten bij de behoefte van inwoners.
• Financiële dekking via de gemeentelijke begroting, waarbij maatregelen worden uitgewerkt binnen de beschikbare middelen en waar mogelijk worden gekoppeld aan bestaande programma’s, projecten en investeringen. • Juridische borging via het Omgevingsplan. Ruimtelijke maatregelen en locatieprofielen worden vertaald naar het Omgevingsplan, zodat duidelijk is wat waar mogelijk is en welke kaders gelden. Hiermee ontstaat rechtszekerheid en voorspelbaarheid voor inwoners, partners en initiatiefnemers. • Monitoring van voortgang via indicatoren op gebruik, bereikbaarheid, tevredenheid, inclusie en kwaliteit. • Duurzame uitvoering, in lijn met gemeentelijke ambities voor circulair organiseren en milieuvriendelijke evenementen. • Toegankelijkheid volgens het VN‑verdrag Handicap, zodat fysieke toegankelijkheid, begrijpelijke informatie en gelijke kansen voor deelname vanzelfsprekende uitgangspunten zijn. • Afstemming met de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR), zodat ontwerp‑ principes voor routes, vergroening en veiligheid aansluiten bij gemeentelijke richtlijnen.
38Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 12 12.1 Van beleidsambitie naar uitvoering en besluitvorming Dit Omgevingsprogramma Vrije Tijd beschrijft de beleidsmatige koers voor de ontwikkeling van vrije tijd in Nieuwegein tot 2040. Het programma biedt samenhang en richting voor de manier waarop vrije tijd bijdraagt aan ontmoeting, gezondheid en leefkwaliteit, maar legt geen uitvoeringsbesluiten vast. De in dit programma opgenomen maatregelen geven aan op welke thema’s en opgaven de gemeente wil inzetten. De mate van uitwerking verschilt per maatregel. Sommige maatregelen kunnen relatief snel worden opgepakt binnen bestaande kaders, terwijl andere nadere uitwerking vragen, onder meer vanwege samenhang met gebiedsontwikkelingen, benodigde afstemming tussen domeinen of uitvoerbaarheid in de praktijk. Uitvoering
39Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 begroting en van mogelijkheden om aan te sluiten bij bestaande programma’s, projecten en investeringen. In het uitvoeringsprogramma wordt inzicht gegeven in de uitvoerbaarheid, de financiële gevolgen en de wijze waarop maatregelen kunnen worden gerealiseerd. Als aanvullende besluitvorming of middelen noodzakelijk blijken, worden deze op het daarvoor geëigende moment aan de gemeenteraad voorgelegd. Na besluitvorming worden eventuele financiële consequenties verwerkt binnen de reguliere Planning & Control‑cyclus. 12.3 Planning De uitwerking en uitvoering van maatregelen vinden gefaseerd plaats en zijn mede afhankelijk van benodigde afstemming, samenloop met andere opgaven en beschikbare uitvoeringscapaciteit. Het Uitvoeringsprogramma Vrije Tijd bevat een nadere uitwerking van planning en fasering. Dit wordt periodiek geëvalueerd en waar nodig geactualiseerd. 12.4 Monitoring en evaluatie Monitoring maakt inzichtelijk of de doelen van het Omgevingsprogramma Vrije Tijd worden gerealiseerd en of maatregelen bijdragen aan de gewenste effecten. We monitoren zowel de voortgang van maatregelen als het gebruik, de bereikbaar¬heid, tevredenheid, inclusie en beleving van het vrijetijdsaanbod. Per speerpunt vindt periodiek afstemming plaats met partners, gebruikers en betrokken afdelingen.
Hierbij worden ervaringen, knelpunten en kansen opgehaald. De uitkomsten worden betrokken bij de jaarlijkse rapportage en vormen input voor de vierjaarlijkse herijking van het uitvoeringsprogramma. Op deze manier werken we met een lerende en adaptieve aanpak, waarbij beleid en uitvoering steeds beter aansluiten op ontwikkelingen in de stad en de behoeften van inwoners. 12. Uitvoering De nadere uitwerking van maatregelen vindt plaats in een afzonderlijk Uitvoeringsprogramma Vrije Tijd. Dit uitvoeringsprogramma wordt voorbereid door het college en separaat ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Daarbij kan blijken dat maatregelen worden aangepast of gefaseerd, of – wanneer zij bij nadere uitwerking niet haalbaar, wenselijk of passend zijn – niet verder worden uitgewerkt. Het uitvoeringsprogramma vormt daarmee de schakel tussen beleidsambitie en concrete uitvoering en biedt ruimte voor zorgvuldige afstemming, realistische fasering en bestuurlijke besluitvorming op het juiste moment. Daarbij wordt uitgegaan van de beschikbare middelen binnen de gemeentelijke begroting en wordt actief gezocht naar koppelkansen met andere opgaven, programma’s en ontwikkelingen in de stad. Ook biedt het uitvoeringsprogramma ruimte om initiatieven van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties te faciliteren wanneer deze bijdragen aan de ambities van dit omgevingsprogramma.
Het uitvoeringsprogramma wordt eens per vier jaar herijkt. Op dat moment bepalen we opnieuw welke maatregelen, binnen de beschikbare middelen en gegeven de ontwikkelingen in de stad, het meest bijdragen aan het realiseren van de ambities uit dit Omgevingsprogramma Vrije Tijd. Zo blijft het programma flexibel en adaptief inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen, groei van de stad en ervaringen uit de praktijk. 12.2 Financiën Aan het vaststellen van dit Omgevingsprogramma Vrije Tijd zijn geen directe financiële consequenties verbonden. Met dit programma worden geen bud‑ getten vastgesteld of middelen beschikbaar gesteld. Financiële keuzes over de uitvoering van maatregelen worden betrokken bij de vaststelling van het Uitvoeringsprogramma Vrije Tijd. Daarbij wordt in eerste instantie uitgegaan van de beschikbare middelen binnen de gemeentelijke
40Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 12. Uitvoering 12.5 Vervolg en samenwerking De uitvoering van het Omgevingsprogramma Vrije Tijd is een gezamenlijke opgave. Vrije tijd raakt aan meerdere gemeentelijke domeinen, waaronder Ruimtelijk Domein, Mobiliteit, Openbaar Domein, Vastgoed, Toezicht, Leefbaarheid en Veiligheid en Maatschappelijke Ontwikkeling. Integraliteit en afstemming zijn daarbij randvoorwaarden voor een succesvolle uitvoering. De verdere uitwerking van maatregelen vindt plaats in nauwe samenwerking met deze domeinen en met maatschappelijke en regionale partners. Dit betreft onder andere de samenwerking rondom: • recreatieve verbindingen en routes tussen Park Oudegein, City, Groot Merwede, de door‑ fietsroute en het toekomstige Nedereindse Park; • de programmering en benutting van plekken zoals Park Oudegein, forten en waterlocaties; • de inzet van fysieke ingrepen zoals verlichting, zichtlijnen en vergroening in relatie tot gebruik en beleving; • het versterken van City als centrum voor ontmoeting, cultuur en vrijetijdsbesteding. Voor maatregelen met ruimtelijke impact, zoals recreatieve verbindingen, verblijfsplekken en locatieprofielen, worden relevante onderdelen bij nadere uitwerking vertaald naar het Omgevingsplan.
Dit gebeurt stapsgewijs en in samenhang met bestuurlijke besluitvorming, participatie en de reguliere uitvoerings‑ en beheerprocessen. Zo ontstaat duidelijke en voorspelbare borging, passend bij de schaal en het karakter van de maatregelen.
Hoewel deze publicatie met de grootst mogelijke zorg is samengesteld, kan gemeente Nieuwegein geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele fouten. Colofon Opgesteld door Gemeente Nieuwegein, team Vrije Tijd. In samenwerking met Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd. Copyright Niets uit deze uitgave mag op enigerlei wijze worden overgenomen zonder schriftelijke toestemming van gemeente Nieuwegein. Vormgeving en ontwerp Die Jongens Fotografie Gemeente Nieuwegein Contactgegevens www.nieuwegein.nl