CConstaterende datNieuwegein
Koppel je AI →
Document · PDF

2026-352 Bijlage 2. Omgevingsprogramma Vrije Tijd def. versie

Raadsvergadering | 2026 15 december 2026, gemeente NieuwegeinBij agendapunt: Omgevingsprogramma Vrije Tijd10.751 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Omgevings programma V rije Tijd Ontmoeten, meedoen en beleven 2026-352 Bijlage 2 Inhoudsopgave Samenvatting���������������������������������� | 3 | 8. Groen en bewegen dichtbij huis�������������� | 30 8.1 | Inleiding����������������������������������� | 30 1. Inleiding en totstandkoming ������������������ | 58.2 | Wat willen we bereiken?��������������������� | 30 1.1 | Doel van het omgevingsprogramma | ������������� 68.3 | Waarom is het belangrijk? ������������������� | 31 1.2 | Afbakening vrije tijd | �������������������������� 78.4 | Maatregelen������������������������������� | 31 1.3 | Leeswijzer ����������������������������������� | 7 1.4 | Raakvlakken��������������������������������� | 7 | 9. Vernieuwing en versterking van het 1.5 | Communicatie en participatie | ������������������ 8vrijetijdsaanbod������������������������������� | 32 2. Nieuwegein getypeerd������������������������ | 9 | 9.1 | Inleiding����������������������������������� | 32 2.1 | Historische en culturele identiteit | ��������������� 9 | 9.2 | Wat willen we bereiken?��������������������� | 33 2.2 | Groen en water als dragers van leefkwaliteit | ������ 99.3 | Waarom is het belangrijk?�������������������� | 33 2.3 | Vrijetijdsaanbod en voorzieningen | ������������� 109.4 | Maatregelen������������������������������� | 33 2.4 | Inwoners, onderzoek en context vrije tijd�������� | 10 | 10.

Toegankelijk en inclusief vrijetijdsaanbod���� | 34 2.5 | Uitdagingen en kansen����������������������� | 11 | 10.1 | Inleiding����������������������������������� | 34 10.2 | Wat willen we bereiken?��������������������� | 34 3. Beleidsanalyse, trends en input uit de stad���� | 1210.3 | Waarom is het belangrijk? ������������������� | 35 3.1 | Beleidsanalyse������������������������������ | 12 | 10.4 | Maatregelen������������������������������� | 35 3.2 | Demografische groei en ruimtedruk������������ | 14 3.3 | Maatschappelijke trends���������������������� | 14 | 11. Randvoorwaarden en integrale samenwerking | 36 3.4 | Behoeften en kansen uit gesprekken����������� | 14 | 11.1 | Samenwerking en commitment��������������� | 36 3.5 | Input van inwoners en ondernemers����������� | 15 | 11.2 | Randvoorwaarden��������������������������� | 37 3.6 | Leefstijlen en kansen voor vrijetijdsbesteding���� | 1511.3 | Bijdrage aan Sustainable Development Goals 3.7 | Kansen voor vrije tijd en haar bijdrage aan de stad | 16(SDG’s)����������������������������������������� | 37 4. SWOT-analyse vrije tijd in Nieuwegein�������� | 1712.

Uitvoering��������������������������������� | 38 4.1 | Sterktes����������������������������������� | 19 | 12.1 | Van beleidsambitie naar uitvoering en 4.2 | Zwaktes����������������������������������� | 20 | besluitvorming���������������������������������� | 38 4.3 | Kansen������������������������������������ | 21 | 12.2 | Financiën���������������������������������� | 39 4.4 | Bedreigingen������������������������������� | 22 | 12.3 | Planning����������������������������������� | 39 12.4 | Monitoring en evaluatie���������������������� | 39 5. Ambitie voor 2040��������������������������� | 23 | 12.5 | Vervolg en samenwerking�������������������� | 40 6. Stad van water en erfgoed������������������� | 25 6.1 | Inleiding����������������������������������� | 25 6.2 | Wat willen we bereiken?��������������������� | 25 6.3 | Waarom is het belangrijk?�������������������� | 26 6.4 | Maatregelen������������������������������� | 26 7.

Ruimte voor ontmoeting, jongeren en levendigheid���������������������������������� | 27 7.1 | Inleiding����������������������������������� | 27 7.2 | Wat willen we bereiken?��������������������� | 28 7.3 | Waarom is het belangrijk?�������������������� | 28 7.4 | Evenementen en locaties in de stad | ������������ 28 7.5 | Maatregelen������������������������������� | 29 Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein | 2 3Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 Vrije tijd maakt het leven leuker en gezonder. Het is een motor voor ontmoeting, beleving en vernieuwing in Nieuwegein. Vrije tijd geeft inwoners van alle leeftijden en achtergronden de kans om samen dingen te doen, actief te blijven en bijzondere ervaringen op te doen. Zo ontstaat een stad waar iedereen zich welkom voelt en steeds iets nieuws kan ontdekken. Vrijetijdsvoorzieningen spelen hierin een belangrijke rol: ze zorgen voor beweging, ontspanning en plezier en geven ruimte om talenten te ontwikkelen, creatief te zijn en nieuwe ervaringen op te doen. Zo bouwen we aan een levendig Nieuwegein waar iedereen zich thuis voelt en met plezier woont en leeft. Nieuwegein groeit en verandert. Met duizenden nieuwe woningen in ontwikkeling neemt de druk op de openbare ruimte en de bestaande vrijetijdsvoorzieningen toe.

Deze toenemende druk maakt zichtbaar dat Nieuwegein ooit vooral is ontworpen als woon‑werkgemeente, waarbij recreatie, ontmoeting en verblijfskwaliteit lange tijd minder aandacht kregen. Tegelijkertijd veranderen de behoeften van inwoners. Jongeren zoeken plekken om elkaar te ontmoeten en zich ook ’s avonds welkom te voelen, ouderen willen dichtbij huis actief blijven, gezinnen zoeken aantrekkelijke plekken om samen te ontspannen en te bewegen, en inwoners met een kleinere beurs hebben behoefte aan betaalbare, laagdrempelige manieren om eropuit te gaan. Deze veranderende behoeften, in combinatie met de groei van de stad, vragen om bewuste keuzes in hoe en waar vrije tijd een plek krijgt. Het Omgevingsprogramma Vrije Tijd speelt in op deze ontwikkelingen met één doel: een samenhangend, toegankelijk en toekomstbestendig vrijetijdsaanbod dat bijdraagt aan ontspanning, ontmoeting en beleving voor álle inwoners. Vanuit die ambitie schetsen we in de volgende alinea hoe Nieuwegein zich richting 2040 ontwikkelt. In 2040 wil Nieuwegein een stad zijn waar iedereen ‑ jong en oud, met elke achtergrond of portemonnee ‑ kan ontspannen, beleven en elkaar kan ontmoeten in een groene, beleefbare omgeving dichtbij huis. De stad beschikt over voldoende kwalitatieve en goed bereikbare recreatieruimte, waar natuur, water en erfgoed samenkomen.

De rijke geschiedenis van Nieuwegein is zichtbaar en voelbaar in wijken als Vreeswijk en Jutphaas, waar verleden en heden elkaar versterken. Het sterke aanbod aan vrijetijdsvoorzieningen en winkelmogelijkheden maakt Nieuwegein aantrekkelijk voor bezoekers. De verschillende recreatieve voorzieningen vormen één samenhangend netwerk: aantrekkelijke routes, groene verbindingen en levendige plekken zorgen voor een stad die bruist van activiteit, ontmoeting en beleving. Nieuwegein positioneert zich als een stad waar vrije tijd voor iedereen toegankelijk is, én waar vernieuwing en beleving een extra impuls geven. Inclusie en innovatie gaan hand in hand. Nieuwegein is daarmee een gezonde, sociale en gastvrije stad, waar vrijetijdsbesteding bijdraagt aan de kwaliteit van leven voor iedereen. Samenvatting

4Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 De komende jaren werkt Nieuwegein aan vijf speerpunten: Samenvatting van het omgevingsprogramma • Stad van water en erfgoed • Ruimte voor ontmoeting, jongeren en levendigheid • Groen en bewegen dichtbij huis • Vernieuwing en versterking van het vrijetijdsaanbod • Toegankelijk en inclusief vrijetijdsaanbod De maatregelen binnen deze speerpunten worden in een afzonderlijk uitvoeringsprogramma voor een periode van vier jaar uitgewerkt. Daarbij sluiten we aan bij de beschikbare middelen, benutten we waar mogelijk koppelkansen met andere opgaven en bieden we ruimte aan initiatieven van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. In 2040 wil Nieuwegein een stad zijn waar iedereen dichtbij huis kan beleven, meedoen en elkaar kan ontmoeten.

5Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 1 Nieuwegein is volop in ontwikkeling. De komende jaren staat een groei van duizenden nieuwe woningen gepland. Daardoor neemt de druk op de openbare ruimte en vrijetijdsvoorzieningen toe. Tegelijkertijd vragen veranderende behoeften van inwoners om een ander en beter passend aanbod. Jongeren zoeken plekken om elkaar te ontmoeten, ouderen willen dichtbij huis actief blijven, gezinnen willen aantrekkelijke plekken om samen te genieten en inwoners met een kleinere beurs hebben behoefte aan betaalbare recreatie. Vrije tijd is meer dan ontspanning: zij draagt bij aan gezondheid, ontmoeting en een levendige stad. Met het Omgevingsprogramma Vrije Tijd zetten we in op een stad met een laagdrempelig, divers en verbindend vrijetijdsaanbod, nu en in de toekomst. Van groene ontmoetingsplekken tot culturele en sportieve activiteiten: we bouwen aan een stad waar iedereen zich welkom voelt, mee kan doen en nieuwe ervaringen kan opdoen. Inleiding en totstandkoming

6Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 • Historische plekken zichtbaar en beleefbaar maken. • Nieuwegein profileren als groene stad aan het water. • Aantrekkelijke plekken creëren voor ontmoeting en activiteit. • Ruimte bieden voor diverse en kleinschalige evenementen. • Stimuleren van sport‑ en cultuuraanbod dat inwoners verbindt. Het programma werkt ambities uit de Omgevingsvisie verder uit, zoals: 1. Inleiding en totstandkoming Het Omgevingsprogramma Vrije Tijd maakt duidelijk hoe Nieuwegein deze waarden de komende jaren wil versterken. Het programma bundelt recreatie, sport, cultuur, erfgoed en evenementen in één samenhangend kader. Daarmee sluiten we aan bij de ambities uit de Omgevingsvisie “Nieuwegein verstedelijkt en vergroent”, de Koers Sociaal Domein en het rapport ‘Groei van de Stad’. Het programma zorgt voor integraliteit en flexibiliteit, zodat we kunnen inspelen op trends en ontwikkelingen op het gebied van inclusie, duurzaamheid en stedelijke verdichting. Het totstandkomingsproces is breed opgezet: met inwoners, culturele partners, sportorganisaties en ondernemers. Via dialoogbijeenkomsten, een inwonersonderzoek en verkennende gesprekken is input verzameld. De bouwstenen zijn vertaald naar een SWOT‑analyse, ambitie en speerpunten.

Het programma wordt in 2026 vastgesteld en loopt tot en met 2040, maar het uitvoeringsdeel wordt elke vier jaar herijkt om flexibel in te spelen op trends en behoeften. 1.1 Doel van het omgevingsprogramma Het doel is een samenhangend, toegankelijk en toekomstbestendig vrijetijdsaanbod dat bijdraagt aan een gezonde, sociale en gastvrije stad. Het programma draagt bij aan een duurzame, veilige en gezonde stad door: • Vrijetijdsvoorzieningen te koppelen aan gezondheid en inclusie. • Ontmoetingsplekken te creëren die de sociale cohesie versterken. • Groene en waterrijke recreatieplekken te verbeteren en te verbinden, • Veilige, aantrekkelijke routes en toe gankelijke openbare plekken te realiseren.

7Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 Via het uitvoeringsprogramma sturen we periodiek bij op basis van ontwikkelingen en behoeften. Het uitvoeringsprogramma heeft een looptijd van vier jaar. Daarbij kijken we welke maatregelen binnen de beschikbare middelen realiseerbaar zijn en hoe deze kunnen worden verbonden met lopende ontwikkelingen en initiatieven in de stad. 1.2 Afbakening vrije tijd In het Omgevingsprogramma Vrije Tijd verstaan we onder ‘vrije tijd’ de activiteiten die inwoners en bezoekers ondernemen buiten hun verplichtingen om, in de openbare ruimte of bij betaalde vrijetijdsvoorzieningen. Het gaat daarbij om activiteiten die bijdragen aan ontspanning, ontmoeting en beleving: • Recreatief gebruik van de buitenruimte (zoals wandelen, fietsen, varen); • Een dagje of avondje uit (bijvoorbeeld een bezoek aan een evenement, cultureel aanbod of horeca); • Vrij toegankelijke vormen van cultuur, sport of erfgoedbeleving. Activiteiten zoals sport en cultuur in georganiseerd verband (zoals sportverenigingen, muziekverenigingen en amateurkunsteducatie) vallen buiten de scope van dit programma, tenzij ze rechtstreeks bijdragen aan de vrijetijdservaring in de openbare ruimte.

Ook vastgoedvraagstukken, infrastructuur, onderwijs, jongerenwerk en veiligheid zijn geen primaire focus van dit programma, maar kunnen wel aangeraakt worden waar ze het vrijetijdsgedrag beïnvloeden. Bijvoorbeeld: wanneer de openbare ruimte als onveilig wordt ervaren, of wanneer jongeren geen gebruik maken van vrijetijdsvoorzieningen, omdat die niet bij hen aansluiten. 1. Inleiding en totstandkoming 1.3 Leeswijzer Dit Omgevingsprogramma Vrije Tijd vertelt het verhaal van hoe Nieuwegein werkt aan een stad waar iedereen kan ontspannen, ontmoeten en beleven. Het document is zo opgebouwd dat het stap voor stap inzicht geeft in de achtergrond, de keuzes en de ambities. We beginnen met een inleiding waarin staat waarom dit programma nodig is en hoe het tot stand is gekomen. Daarna volgt een schets van Nieuwegein: wat maakt onze stad bijzonder, welke voorzieningen zijn er al en welke uitdagingen zien we door groei en veranderende behoeften. Vervolgens laat het programma zien welke trends en ontwikkelingen spelen en welke ideeën inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners hebben ingebracht. Op basis daarvan is een SWOT‑analyse gemaakt: een overzicht van sterke punten, zwaktes, kansen en bedreigingen. Daarna komt het hart van het programma: onze ambitie voor 2040 en vijf speerpunten.

Elk speerpunt legt uit wat we willen bereiken, waarom dat belangrijk is en welke maatregelen we nemen. Tot slot beschrijven we in de laatste hoofdstukken de randvoorwaarden voor uitvoering, de samenwerking met partners en de wijze waarop we de uitvoering organiseren. Ook gaan we in op planning, monitoring en de stapsgewijze uitwerking van maatregelen. Zo wordt duidelijk wat we willen doen en hoe we daar samen met partners en inwoners verder invulling aan geven. 1.4 Raakvlakken Het Omgevingsprogramma Vrije Tijd sluit aan bij meerdere gemeentelijke programma’s, visies en beleidskaders. Deze raken verschillende domeinen: • Ruimtelijk Domein: Omgevingsvisie, Rapport ‘Groei van de Stad’, Omgevingsprogramma Ruimtelijke Kwaliteit (in ontwikkeling), Horeca en het Omgevingsplan Evenemententerrein (in ontwikkeling).

1. Inleiding en totstandkoming • | Maatschappelijke Ontwikkeling: Koers Sociaal | Verder met onder nemers zoals Down Under en Domein, Omgevingsprogramma Gezondheid. | de Skipiste. Zij deelden hun ideeën over recreatie, • | Openbaar Domein: Omgevingsprogramma | evenementen en samenwerking. Natuur in de Stad, Speelvisie. | Ook jongeren zijn actief betrokken. In samen | werking • | Toezicht, Leefbaarheid en Veiligheid: | met MOvactor is een bijeenkomst georganiseerd voor Omgevingsprogramma Vergunningen, | jongeren van 12–16 en van 16–24 jaar. Tijdens deze Toezicht en Handhaving. | sessie deelden zij hun wensen en ideeën over cultuur, • | Vastgoed: Omgevingsprogramma Vastgoed | sport, recreatie en uitgaan. Daarnaast zijn in maart (in ontwikkeling). | 2026 op City spontane interviews afgenomen met diverse jongeren om hun behoeften en ervaringen in Daarnaast draagt het programma bij aan diverse | kaart te brengen. Tot slot vond een brede werksessie Sustainable Development Goals (SDG’s), zoals | plaats met collega’s uit verschillende gemeentelijke gezondheid, inclusie en duurzame steden. Deze zijn | domeinen. Samen is verkend hoe vrije tijd kan verder uitgewerkt in hoofdstuk 11. | bijdragen aan andere beleidsopgaven.

1.5 | Communicatie en participatie | Hoe is geparticipeerd? Voor het Omgevingsprogramma Vrije Tijd werd een | • | 9 oktober 2025 – op Plein34 in gesprek breed participatieproces opgezet, volgens de | met jongeren over hun wensen en ideeën Partici | patienota Samen met de stad (2021). Het | • | 20 januari 2026 – strategische doelstellingen doel van de participatie was om inwoners, | getoetst in dialoog met de stad maatschappelijke organisaties, culturele | • | 5 maart 2026 – concept‑uitvoeringsprogramma partners en ondernemers actief te betrekken, | besproken in dialoog met de stad zodat het programma aansloot bij de behoeften van | • | 30 maart 2026 – op City jongeren geïnterviewd Nieuwegein. | over hun vrijetijdsbesteding Hoe is informatie verzameld? | Wat verwachten we van participatie? De basis voor het Omgevingsprogramma Vrije Tijd | • | Draagvlak voor speerpunten en richting. is gelegd via bureauonderzoek naar gemeentelijk | • | Ideeën en prioriteiten voor het beleid. Daarbij zijn onder andere de Omgevingsvisie, | uitvoeringsprogramma. de Koers Sociaal Domein, het rapport ‘Groei van | • | Samenwerking bij uitvoering (partnerschappen, de Stad’ en diverse Omgevingsprogramma’s geraad‑ | vrijwilligers). Jongeren hebben aangegeven ook bij pleegd. Ook het Burgerberaad 2025 en regionaal | uitvoering betrokken te willen worden.

beleid, zoals de provinciale visie Toerisme, Recreatie, Sport en Bewegen 2026–2029 en het Groen Groeit | Voorwaarden en grenzen Mee Pact, vormden belangrijke bronnen. | • | Focus op vrijetijdsaanbod in de openbare ruimte Daarnaast zijn trends en ontwikkelingen in de vrije‑ | en bij laagdrempelige voorzieningen; geen tijdssector geanalyseerd, evenals het type inwoners | vastgoed, verenigingen of wettelijke erfgoedtaken op basis van de Leefstijlvinder. Het inwoners‑ | (zie ook afbakening 1.2). onderzoek 2022–2024 gaf inzicht in wensen en | • | Raadsbesluiten, zoals het evenemententerrein, zijn gemiste voorzieningen op het gebied van vrije tijd. | uitgangspunt en staan niet opnieuw ter discussie. Om kansen en behoeften verder te verkennen, zijn gesprekken gevoerd met culturele partners zoals de | Communicatie Bibliotheek Nieuwegein, DE KOM en de Museumwerf | Via gemeentelijke kanalen (nieuwegein.nl,) en fysieke en met de sport‑ en welzijns | organisatie: bijeenkomsten in januari en maart 2026. Alle input SportID en MOvactor. | wordt transparant teruggekoppeld. Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein | 8 9Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 2 Vrijetijdsbesteding speelt een belangrijke rol in de kwaliteit van leven van inwoners van Nieuwegein. Zij biedt ontspanning, beleving en ontmoeting en draagt bij aan fysieke en mentale gezondheid.

Hoe en waar inwoners hun vrije tijd kunnen doorbrengen, hangt echter sterk samen met de ruimtelijke opzet en de ligging van de stad. Om de behoeften aan vrije tijd goed te begrijpen, is het daarom belangrijk te kijken naar wat Nieuwegein typeert. 2.1 Historische en culturele identiteit Nieuwegein is een jonge stad met een rijke historie. De UNESCO‑Hollandse Waterlinies lopen dwars door de gemeente en vormen een uniek erfgoedlandschap. Dat is te zien aan de forten Jutphaas, Vreeswijk en De Batterijen, en aan de Plofsluis. Sinds 2021 hebben de Hollandse Waterlinies de status van UNESCO‑werelderfgoed, wat kansen biedt voor cultuurhistorische beleving. Ook de historische kernen Jutphaas en Vreeswijk vertellen het verhaal van de stad en haar ontwikkeling. Kunst is zichtbaar in de openbare ruimte, onder andere via het Buitenmuseum: een openluchtcollectie van ruim 50 beelden verspreid door de stad. 2.2 Groen en water als dragers van leefkwaliteit Naast erfgoed heeft Nieuwegein veel te bieden op het gebied van natuur en recreatie. Stadspark Oudegein is een belangrijke groene voorziening met mogelijkheden om te wandelen, sporten en ontspannen. Het IJsselbos fungeert als rustpunt in de stedelijke dynamiek, terwijl de Galecopperzoom aan de noordzijde uitnodigt tot beweging en beleving.

Samen met de historische waterwegen vormt dit een netwerk van groen en blauw dat bijdraagt aan gezondheid en leefkwaliteit. Deze kwaliteiten zijn essentieel in een stad die steeds verder verdicht. Nieuwegein getypeerd

10Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 2.3 Vrijetijdsaanbod en voorzieningen Nieuwegein heeft een gevarieerd vrijetijdsaanbod. Groene plekken zoals Park Oudegein, het IJsselbos en de Galecopperzoom bieden ruimte om te wandelen en te fietsen. De historische gebieden rond Vreeswijk, Jutphaas, de forten en de Plofsluis geven de stad een herkenbare cultuurhistorische structuur. Daarnaast zijn er stedelijke voorzieningen zoals City, de bibliotheek, DE KOM, de Museumwerf, zwembad Merwestein en recreatielocaties zoals Down Under en het Nedereindse Park. Nieuwegein beschikt over een divers aanbod aan horecazaken, vooral geconcentreerd in en rond City, met diverse cafés en restaurants. Via verschillende wandel‑ en fietsroutes zijn deze plekken met elkaar verbonden. 2.4 Inwoners, onderzoek en context vrije tijd Vrije tijd draagt bij aan meerdere maatschappelijke opgaven tegelijk. Het gaat daarbij niet alleen om economische waarde, maar ook om gezondheid, ontmoeting, toegankelijkheid, leefbaarheid en een aantrekkelijke leefomgeving. Deze brede benadering sluit aan bij de manier waarop Nieuwegein vrije tijd wil inzetten voor haar inwoners. Nieuwegein maakt bovendien deel uit van regionale wandel en fietsroutenetwerken langs water en erf goed, die bijdragen aan de bereikbaarheid en beleef baarheid van de stad voor inwoners en bezoekers. 2.

Nieuwegein getypeerd inwoners telt Nieuwegein en groeit de komende jaren verder. Deze groei vergroot de druk op de openbare ruimte en benadrukt het belang van voldoende en aantrekkelijk vrijetijdsaanbod dichtbij huis. Uit het inwoners- tevredenheidsonderzoek blijkt dat inwoners over het algemeen tevreden zijn over het vrijetijdsaanbod dat zij gebruiken. Tegelijkertijd geeft een aanzienlijk deel van de inwoners aan dat niet al het aanbod bekend is of makkelijk te vinden, met name als het gaat om uitgaan en evenementen. De toeristisch- recreatieve sector Levert daarnaast een duidelijke bijdrage aan de stad. Aan deze sector zijn in Nieuwegein duizenden banen verbonden en, net als in de regio, laat de sector een lichte groei zien. Vrijetijds‑ en horecavoorzieningen zijn daarbij vooral geconcentreerd in het stadscentrum, de oude kernen en de wijk‑ en buurtwinkelcentra. ruim 65.000

11Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 2.5 Uitdagingen en kansen De groei van de stad en veranderende behoeften zorgen voor toenemende druk op de beschikbare recreatieruimte en vragen om slimme oplossingen om rust, ruimte en beleving te behouden. Tegelijkertijd zien we dat jongeren en inwoners met een kleinere beurs vaak beperkt gebruikmaken van het aanbod, wat vraagt om inclusieve en betaalbare voorzieningen. De kwaliteiten van water en erfgoed bieden hiervoor duidelijke kansen, maar worden op dit moment nog onvoldoende benut in het dagelijkse vrijetijdsgebruik. Het Omgevingsprogramma Vrije Tijd richt zich daarom op het versterken van samenhang, toegankelijkheid en gebruikswaarde van het bestaande aanbod, zodat vrije tijd voor een bredere groep inwoners betekenisvol en bereikbaar wordt. 2. Nieuwegein getypeerd 1 4 1 11 12 10 8 3 9 6 14 13 5 2 7 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Galecopperzoom Down under Nedereindse park Fort jutphaas Fort de batterijen Waterwegen Plofsluis City Merwestein DE KOM Park oudegein IJsselbos Museumwerf Fort vreeswijk Ruimtelijke kwaliteiten en vrijetijdsvoorzieningen van Nieuwegein

12Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 3 3.1 Beleidsanalyse Vrije tijd staat niet op zichzelf, maar raakt aan meerdere gemeentelijke en provinciale opgaven. Uit de beleidsanalyse komen vijf thema’s naar voren die richting geven aan het Omgevingsprogramma Vrije Tijd. Deze thema’s laten zien dat vrije tijd niet alleen draait om ontspanning en ontmoeting, maar ook bijdraagt aan gezondheid, inclusie, duurzaamheid en stedelijke kwaliteit. Beleidsanalyse, trends en input uit de stad

3. Beleidsanalyse, trends en input uit de stad Erfgoed en cultuur beleven | ontmoetingsplekken te creëren. Dit is terug Nieuwegein wil dat inwoners en bezoekers | te vinden in het Ambitiedocument Centrale de rijke geschiedenis van de stad kunnen | As (2023), waarin zes wijken met druk op ervaren en gebruiken. Dit blijkt uit de | leefbaarheid worden benoemd. De openbare Omgevingsvisie ‘Nieuwegein verstedelijkt | ruimte in deze wijken wordt verbeterd door en vergroent’ (2020), waarin de historische | meer kwalitatief groen, en vernieuwing van forten en kernen van Jutphaas en Vreeswijk | straten en pleinen. Ook wordt ontmoeting expliciet als plekken van erfgoedbeleving | meer gestimuleerd, door het creëren en worden genoemd. Daarnaast legt de Koers | bevorderen van meer formele en informele Sociaal Domein 2024‑2040 de nadruk op | ontmoetingsplekken en ‑momenten. De culturele initiatieven en kunstprojecten als | Speelvisie 2019‑2029 benadrukt daarnaast middel om de stad levendiger te maken | het belang van ruimte voor spelen, en verschillende groepen en inwoners met | sporten en ontmoeten voor verschillende elkaar te verbinden. | leeftijdsgroepen, inclusief jongeren.

Sport, bewegen en gezonde | Evenementen en uitgaan leefomgeving | Evenementen en uitgaansmogelijkheden De gemeente heeft als doelstelling | zijn belangrijk voor inwoners, zoals blijkt uit gezondheid terug te laten komen in alle | het Burgerakkoord Nieuwegein 2025. Hierin omgevingsprogramma’s. Zo staat een | wordt onder andere genoemd dat inwoners gezonde en uitnodigende leefomgeving | kleinschalige festivals, openluchtbioscopen centraal in beleid rond sport en bewegen. | en plekken voor jongeren willen zien en dat Het Omgevingsprogramma Gezondheid | horeca meer ruimte zou moeten krijgen. De 2024‑2026 benadrukt dat voorzieningen | Omgevingsvisie 2020 ondersteunt dit door zoals sport, cultuur, horeca en openbare | ruimte te bieden aan diverse evenementen ruimte goed bereikbaar moeten zijn te voet, | en culturele initiatieven om inwoners met per fiets of met het openbaar vervoer, om | elkaar te verbinden. ontmoeting en gezond gedrag te stimuleren. De Omgevingsvisie 2020 noemt sportparken | Groen, water en stedelijke kwaliteit zoals Galecop en Parkhout‑Zandveld | Groen en water zijn cruciaal voor de als plekken waar sport en ontmoeting | leefkwaliteit, de mentale en fysieke samenkomen. Ook het beleidsprogramma | gezondheid en de toegankelijkheid van Toerisme, Recreatie, Sport en Bewegen 2026‑ | de stad voor recreatie en bewegen.

Dit 2029 van de provincie Utrecht benadrukt | blijkt uit meerdere beleidsdocumenten: het stimuleren van bewegen en gezondheid | de Omgevingsvisie (2020) benoemt de via voorzieningen in de buitenruimte. De | ruimtelijke kwaliteit en de identiteit van provincie zet daarbij onder meer in op het | Nieuwegein als groene stad aan het water, verbeteren van recreatieve routenetwerken. | de Speelvisie 2019‑2029 en het Omgevings‑ programma Natuur in de Stad 2023‑2033 Leefbare, sociale en veerkrachtige | benoemen het belang van groen en water wijken | voor recreatie, speelruimte en stedelijke leef‑ Nieuwegein werkt aan leefbare en | kwaliteit. Provinciale afspraken in het Groen veerkrachtige wijken door de kwaliteit van | Groeit Mee Pact versterken deze ambitie de openbare ruimte te verbeteren, meer | door bij gebiedsontwikkelingen groen en groen toe te voegen en formele en informele | recreatie hand in hand te laten groeien. Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein | 13 14Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 3.2 Demografische groei en ruimtedruk Nieuwegein staat voor een forse groei: het aantal inwoners stijgt naar verwachting met 16% tussen 2025 en 2045. Deze verdichting legt extra druk op de beschikbare recreatieruimte en vraagt om slimme oplossingen om rust, ruimte en beleving te behouden.

De ruimtedruk wordt versterkt doordat Nieuwegein in de jaren zeventig is ontworpen als woon‑werkstad met een autogerichte structuur. Recreatie en verblijfsruimte maakten destijds geen wezenlijk onderdeel uit van het stedenbouwkundig plan. Hierdoor zijn groene recreatiegebieden versnipperd, niet altijd aantrekkelijk of veilig ingericht en soms slecht bereikbaar. De ligging tussen drie snelwegen vergroot deze barrières, waardoor inwoners minder vanzelfsprekend toegang hebben tot omliggende groene gebieden. De combinatie van deze historische ontwerpkeuzes en de huidige verdichting maakt de opgave om voldoende kwalitatieve recreatieruimte te realiseren extra nodig. 3.3 Maatschappelijke trends Vrijetijdsbesteding wordt steeds meer beïnvloed door maatschappelijke trends zoals groeiende aandacht voor inclusie, betaalbaarheid en sociale verbinding, omdat dagjes uit duurder worden. Dat vergroot het belang van toegankelijke plekken voor ontmoeting, veilige en aantrekkelijke routes en betaalbare activiteiten. Tegelijkertijd neemt de behoefte aan sociale samenhang toe, zowel lokaal als landelijk. Vrijetijdsactiviteiten spelen hierin een belangrijke rol door ontmoeting te faciliteren, vrij willigers‑ initiatieven te ondersteunen en bij te dragen aan het tegengaan van eenzaamheid.

Ook veranderingen in mobiliteit en demografie zijn van invloed: het gebruik van (elektrische) fietsen neemt toe, waardoor recreatieve routes belangrijker worden, en de vergrijzing zorgt voor een groeiende vraag naar comfortabel, nabij en toegankelijk vrijetijdsaanbod. Deze ontwikkelingen samen benadrukken het belang van een vrijetijds aanbod dat aansluit bij verschillende levensfasen en behoeften. 3.4 Behoeften en kansen uit gesprekken Uit de gesprekken blijkt dat er grote behoefte is aan ontmoetingsplekken, vooral voor jongeren en in de avonduren. Het huidige aanbod schiet hierin tekort, waardoor jongeren uitwijken naar Utrecht of IJsselstein. Daarnaast is er ook een groeiende behoefte aan laagdrempelige ontmoetingsplekken voor jonge gezinnen. Een deel van de nieuwe woningen zal vermoedelijk door jonge gezinnen worden gekocht, wat deze behoefte verder vergroot. Tegelijkertijd zien maatschappelijke partners kansen om Nieuwegein te onderscheiden met haar water en erfgoed. Locaties zoals de forten, Vreeswijk en Jutphaas hebben een rijke geschiedenis, maar worden nog onvoldoende benut voor recreatie en toerisme. Het evenemententerrein in Park Oudegein en de Zeepfabriek worden genoemd als plekken met potentie. 3. Beleidsanalyse, trends en input uit de stad

15Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 3. Beleidsanalyse, trends en input uit de stad 3.5 Input van inwoners en ondernemers De inzichten uit gesprekken met inwoners, jongeren en ondernemers worden bevestigd door het inwonersonderzoek. Hieruit blijkt dat inwoners hun vrije tijd vooral besteden aan wandelen, fietsen en recreëren in het groen en dat zij over het algemeen tevreden zijn over de voorzieningen die zij gebruiken. Tegelijkertijd geeft een aanzienlijk deel van de inwoners aan dat met name het aanbod voor uitgaan en culturele activiteiten beperkt is. Genoemd worden onder meer de wens voor meer variatie in horeca, muziek‑ en culturele evenementen, plekken waar ook in de avond iets te doen is en een bioscoop. Jongeren geven daarbij aan behoefte te hebben aan veilige en toegankelijke plekken waar zij welkom zijn en willen actief meedenken over de invulling van het aanbod. Dit sluit aan bij signalen uit gesprekken met ondernemers, die steeds vaker inzetten op duurzaamheid en sociale betrokkenheid. Een sterkere samenhang en betere communicatie over het aanbod zijn daarmee belangrijke voorwaarden om ontmoeting, cultuur en beleving in de stad te versterken. 3.6 Leefstijlen en kansen voor vrijetijdsbesteding Nieuwegein kent een divers inwonersprofiel.

Op basis van de ‘Leefstijlvinder’ (een veelgebruikt model om inzicht te krijgen in doel‑ en gebruikers‑ groepen), zien we dat plezierzoekers en rustzoekers beide ongeveer 19% van de bevolking vormen, terwijl inzichtzoekers en stijlzoekers beide ongeveer 16% uitmaken. Deze groepen hebben elk specifieke wensen en verwachtingen: Het huidige aanbod in Nieuwegein sluit vooral goed aan bij plezierzoekers. Voor rustzoekers bestaat al een basisaanbod in de vorm van wandel‑ en fietsroutes en recreatie in het groen. Voor inzichtzoekers en stijlzoekers is het aanbod beperkter, terwijl deze groepen relatief sterk vertegenwoordigd zijn onder de inwoners van Nieuwegein. Dit biedt kansen om het vrijetijdsaanbod verder te verbreden. • Plezierzoekers: levendige plekken, entertainment en gezamenlijke ervaringen. • Rustzoekers: rustige omgevingen en laagdrempelige recreatie, zoals wandel‑ en fietsroutes. • Inzichtzoekers: betekenisvolle en leerzame belevingen, zoals erfgoedlocaties en thematische routes. • Stijlzoekers: exclusiviteit en kwaliteit, bijvoorbeeld hoogwaardige horeca en bijzondere culturele ervaringen. De behoefte ligt niet zozeer bij het toevoegen van geheel nieuw aanbod, maar vooral bij betere zichtbaarheid, bereikbaarheid en continuïteit van bestaande, laagdrempelige voorzieningen.

16Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 3.7 Kansen voor vrije tijd en haar bijdrage aan de stad Tijdens een interne werksessie is verkend hoe vrije tijd kan bijdragen aan andere beleidsopgaven en hoe het aanbod beter kan aansluiten op de groei van Nieuwegein. De opbrengst is uitgewerkt in vier hoofdthema’s die richting geven aan keuzes voor de toekomst. Identiteit en erfgoed Vrije tijd kan bijdragen aan de identiteit en het erfgoed van Nieuwegein door erfgoedplekken meer zichtbaar en beleefbaar te maken. Dat kan bijvoorbeeld bij Fort Jutphaas en Vreeswijk, waar activiteiten en routes het verhaal van de stad vertellen en de trots van inwoners vergroten. Ook samenwerking met partijen bij het behoud en ontwikkeling van historische plekken en horeca kan hierbij een rol spelen. Tijdens de werksessie is benadrukt dat ook op en rond het water kunnen beter worden benut, bijvoorbeeld door aantrekkelijke routes en voorzieningen langs de kades. 3. Beleidsanalyse, trends en input uit de stad Vrije tijd blijkt daarbij niet alleen een bron van ontspanning, maar levert ook een strategische bijdrage aan identiteit, gezondheid, bereikbaarheid en leefbaarheid. Deze vier hoofdthema’s vormen het vertrekpunt voor de verdere uitwerking van het omgevingsprogramma.

Gezondheid en samenleving Vrije tijd kan bijdragen aan gezondheid en sociale cohesie door plekken voor beweging en ontmoeting aantrekkelijk, veilig en toegankelijk te maken. De toegangswegen en entrees naar Park Oudegein bijvoorbeeld zijn niet uitnodigend. Met de komst van het evenemententerrein en de verdere ontwikkeling van Park Oudegein als recreatieve plek – met ruimte voor spelen en ontmoeten – loont het om te werken aan de toegankelijkheid. De bouw van veel nieuwe appartementen in de omgeving zorgt voor meer behoefte aan buitenruimte bij nieuwe bewoners. Ook is er behoefte aan ontmoetingsplekken voor jonge ouders en binnenspeelruimte in zones tussen woongebieden en industrie. Ruimte en bereikbaarheid Vrije tijd kan bijdragen aan een beter bereik van de openbare ruimte en de bereikbaarheid van voorzieningen. Dat kan bijvoorbeeld door routes en plekken langs de snelfietsroute te verbeteren, vrijetijdsplekken beter zichtbaar te maken en voorzieningen zoals banken, picknickplaatsen of bewegwijzering strategisch in te zetten. Het Nedereindse Park ligt in de gemeente Utrecht, maar met de verwachte ontwikkelingen zal dit een prachtige plek worden voor inwoners van Nieuwegein om vrije tijd door te brengen.

Groei en leefbaarheid Vrije tijd kan bijdragen aan de leefbaarheid en sociale levendigheid van de stad door ontmoetingsplekken te creëren bij speeltuinen, scholen of uitlaatzones voor honden. Dat kan bijvoorbeeld in de omgeving van het evenemententerrein, de nieuwe klimhal (National Climbing Center) en City Nieuwegein, waar meerdere ontwikkelingen samenkomen en een concentratie van vrijetijdsvoorzieningen kan ontstaan. Kleinschalige horeca buiten het centrum kan deze plekken versterken, mits veiligheid en sociale controle goed worden geborgd.

17Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 4 De SWOT-analyse geeft inzicht in de sterke punten, zwaktes, kansen en bedreigingen van het vrijetijdsaanbod in Nieuwegein. Deze analyse is gebaseerd op de bouwstenen die in de hoofstukken 2 en 3 omschreven zijn. De SWOT vormt het fundament voor de ambitie en speerpunten in dit programma. SWOT-analyse vrije tijd in Nieuwegein

18Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 4. SWOT-analyse vrije tijd in Nieuwegein Sterktes • Erfgoed en verrassende historische plekken. • Grote speler op het gebied van vrijetijds voorzieningen en winkelen. • Integrale samenwerking binnen de gemeente. • Maatschappelijk verantwoord ondernemen door lokale instellingen. • Inwoners zijn overwegend tevreden over bestaande voorzieningen. Kansen • Recreatie meekoppelen aan ruimtelijke ontwikkelingen. • Ontwikkeling van Nedereindse Park. • Meer aandacht voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. • Vrijetijdsvoorzieningen inzetten voor sociale cohesie en gezondheid. • Impuls door (her)ontwikkeling van bestaande voorzieningen. Zwaktes • Versnipperd vrijetijdsaanbod, weinig samenhang. • Weinig voorzieningen voor jongeren en avondprogrammering. • Potentie van water en erfgoed wordt onvoldoende benut. • Recreatie(ruimte) zit niet in het oorspronkelijke ontwerp van de stad. • Beperkte regie en onduidelijke positionering vanuit de gemeente. Bedreigingen • Sterke concurrentie van omliggende steden. • Moeizame ontwikkeling uitgaansinitiatieven. • Toenemende druk op buitenruimte. • Betaalbaarheid van vrijetijds‑ voorzieningen staat onder druk. • Moeilijker vinden van vrijwilligers voor lokale initiatieven. SWOT

19Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 4.1 Sterktes Erfgoed en verrassende historische plekken. De Nieuwe Hollandse Waterlinie en forten (Jutphaas, Vreeswijk, De Batterijen) zijn onderdeel van UNESCO‑werelderfgoed en bieden unieke kansen voor cultuurhistorische beleving en toerisme. Maatschappelijk verantwoord ondernemen door lokale instellingen. Steeds meer ondernemers zetten in op duurzaamheid en sociale betrokkenheid, bijvoorbeeld via afvalscheiding, energiezuinige oplossingen en inclusieve voorzieningen. Dit sluit aan bij landelijke trends en lokale initiatieven. Inwoners zijn overwegend tevreden over bestaande voorzieningen. Uit het inwonersonderzoek blijkt dat inwoners over het algemeen tevreden zijn met het huidige aanbod; ontevredenheid blijft onder de 10%. Grote speler op het gebied van vrijetijdsvoorzieningen en winkelen. Down Under, City (een van de grootste winkelcentra van Nederland) en het National Climbing Center maken Nieuwegein aantrekkelijk voor vrijetijdsbesteding en winkelen. Integrale samenwerking binnen de gemeente. De gemeente zet actief in op samenwerking tussen beleidsvelden, wat zichtbaar is in de samenhang van beleidsdocumenten en visies. Deze aanpak maakt het mogelijk om vrijetijdskansen integraal op te pakken. 4. SWOT-analyse vrije tijd in Nieuwegein S

20Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 Versnipperd vrijetijdsaanbod, weinig samenhang Het vrijetijdsaanbod in Nieuwegein mist samenhang. Er zijn een aantal relatief geïsoleerde plekken waar recreanten terecht kunnen, maar die weinig relatie met hun directe omgeving hebben. Nieuwegein heeft veel horeca, maar vooral gecentreerd rondom het winkelcentrum en maar weinig met avondopenstelling. Recreatie(ruimte) zit niet in het oorspronkelijke ontwerp van de stad. Nieuwegein is destijds ontworpen als woon‑ werk‑gemeenten met veel aandacht voor de auto en maar weinig aandacht voor recreatie. De groene recreatieruimte die er is, is niet altijd even goed toegankelijk, veilig of aantrekkelijk. De ligging tussen snelwegen zorgt bovendien voor fysieke barrières tussen inwoners en de omliggende groene gebieden. Beperkte regie en onduidelijke positionering vanuit de gemeente. Het ontbreekt een duidelijk herkenbaar vrijetijdsprofiel: wat past er wel of niet bij Nieuwegein? Doordat er onvoldoende richting wordt gegeven aan toekomstige ontwikkelingen, belemmert dat ook nieuwe initiatieven. Die worden ook (in ieder geval in de beeldvorming van initiatiefnemers) te veel beperkt door regelgeving. Weinig voorzieningen voor jongeren en avondprogrammering. Nieuwegein heeft weinig voorzieningen waar jongeren elkaar kunnen ontmoeten en kunnen uitgaan.

Potentie van water en erfgoed wordt onvoldoende benut. Het water en het erfgoed in Nieuwegein is maar zeer beperkt beleefbaar. Nieuwegein beschikt over karaktervolle plekken met een rijke geschiedenis, zoals Vreeswijk, Jutphaas en de zeepfabriek. Door het historische verhaal beter uit te dragen en deze plekken te benutten als decor voor culturele, recreatieve of horeca‑initiatieven, kunnen zij uitgroeien tot aantrekkelijke bestemmingen voor inwoners en bezoekers 4.2 Zwaktes 4. SWOT-analyse vrije tijd in Nieuwegein W

21Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 4.3 Kansen Recreatie meekoppelen aan ruimtelijke ontwikkelingen. In lopende en toekomstige ruimtelijke projecten kan de vrijetijdsfunctie nadrukkelijker worden meegenomen. Door bij woningbouw, mobiliteitsprojecten en gebiedsontwikkelingen ruimte voor recreatie mee te nemen, ontstaat een meer samenhangende en aantrekkelijke leefomgeving. Het provinciale programma Groen Groeit mee biedt aanknopingspunten om hieraan nader invulling te geven Vrijetijdsvoorzieningen inzetten voor sociale cohesie en gezondheid. Vrijetijdsvoorzieningen kunnen bijdragen aan sociale cohesie, gezondheid en inclusie. Activiteiten op het gebied van sport, cultuur en recreatie bieden mogelijkheden om inwoners met elkaar te verbinden, gezonde leefstijl te stimuleren en eenzaamheid tegen te gaan. Impuls door (her)ontwikkeling van bestaande voorzieningen. De ontwikkelingen van bestaande en nieuwe voorzieningen zoals het evenemententerrein, Merwestein en de Museumwerf kunnen een nieuwe impuls geven aan het vrijetijdsaanbod. Het maakt het recreatieve aanbod aantrekkelijk en stimuleert mogelijk andere voorzieningen ook te investeren. Ontwikkeling van Nedereindse Park. De ontwikkeling van het Nedereindse Park biedt nieuwe, veelzijdige recreatiemogelijkheden voor de Nieuwegeiners.

Door aan te sluiten bij de ontwikkelingen en te zorgen dat ook Nieuwegein wordt verbonden met het Nedereindse park, kan het park uitgroeien tot een belangrijke ontmoetingsplek voor inwoners uit de hele stad en regio. Meer aandacht voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Steeds meer Nieuwegeinse organisaties en ondernemers zetten zich in voor duurzaamheid en maatschappelijke betrokkenheid. Door deze beweging te versterken en samen te werken met lokale ondernemers, kan het vrijetijdsaanbod nog socialer en duurzamer worden ingericht. 4. SWOT-analyse vrije tijd in Nieuwegein O

22Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 Sterke concurrentie van omliggende steden. Nieuwegein ligt in een regio met aantrekkelijke steden met veel aanbod en meer historische uitstraling, zoals Utrecht en IJsselstein. Dat betekent enerzijds een grote concurrentie van deze plaatsen voor potentiële bezoekers. Anderzijds is de aantrekkingskracht van bijvoorbeeld Utrecht voor Nieuwegeiners ook groot. Het maakt het mogelijk moeilijker om voorzieningen in Nieuwegein zelf rendabel te houden. Betaalbaarheid van vrijetijdsvoorzieningen staat onder druk. Uitjes worden steeds duurder, waardoor de betaalbaarheid van vrijetijdsvoorzieningen onder de druk kan komen te staan. Vooral voor inwoners van Nieuwegein met een lager inkomen kan dit impact hebben. Moeilijker vinden van vrijwilligers voor lokale initiatieven. Veel lokale initiatieven en evenementen draaien op de inzet van vrijwilligers. Het wordt echter steeds moeilijker om voldoende vrijwilligers te vinden, wat het voortbestaan van kleinschalige culturele en maatschappelijke activiteiten onder druk zet. Moeizame ontwikkeling uitgaansinitiatieven. Nieuwe initiatieven in de uitgaanssector komen moeilijk van de grond.

Eerdere negatieve ervaringen in de gemeente zorgen ervoor dat er terughoudendheid is ten opzichte van nieuwe initiatieven als het gaat om veiligheid en potentiële criminaliteit, wat de ontwikkeling van een levendige avond‑ en vrijetijdscultuur belemmert. Toenemende druk op buitenruimte. Door stedelijke verdichting en woningbouwopgave, zoals de komst van de nieuwe wijk Rijnenburg van de stad Utrecht, neemt de druk op de beschikbare buitenruimte toe. Tegelijkertijd groeit de behoefte naar groene beleefbare recreatieruimte. 4.4 Bedreigingen 4. SWOT-analyse vrije tijd in Nieuwegein T

23Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 5 Het Omgevingsprogramma Vrije Tijd vertaalt de ambities uit de Omgevingsvisie, de Koers Sociaal Domein en het rapport ‘Groei van de Stad’ naar een samenhangend pakket van maatregelen. Ambitie voor 2040

24Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 5. Ambitie voor 2040 De ambitie concretiseert daarmee vijf behoeften: nabijheid en laagdrempeligheid, ontmoeting en levendigheid, groen en bewegen dichtbij huis, identiteit door water en erfgoed, en toegankelijkheid en inclusie. Deze sluiten aan bij de groei van de stad, de diversiteit aan leefstijlen en de regionale positie van Nieuwegein. De speerpunten zijn in de hiernavolgende hoofdstukken uitgewerkt. Nieuwegein biedt iedere inwoner een aantrekkelijk, toegankelijk en betaalbaar vrijetijdsaanbod. Iedereen, jong en oud, met elke achtergrond of portemonnee, kan ontspannen, beleven en elkaar ontmoeten in een groene, beleefbare omgeving dicht bij huis. De stad beschikt over voldoende kwalitatieve en goed bereikbare recreatieruimte, waar natuur, water en erfgoed samenkomen. De rijke geschiedenis van Nieuwegein is zichtbaar en voelbaar in wijken als Vreeswijk en Jutphaas, waar verleden en heden elkaar versterken. Bezoekers weten Nieuwegein te vinden dankzij het sterke aanbod aan dagrecreatie en winkelmogelijkheden. De verschillende recreatieve voorzieningen vormen samen één samenhangend netwerk van aantrekkelijke routes, groene verbindingen en levendige plekken. Zo ontstaat een stad die bruist van activiteit, ontmoeting en beleving.

Nieuwegein is daarmee een gezonde, sociale en gastvrije stad, waar vrijetijdsbesteding bijdraagt aan de kwaliteit van leven voor iedereen. • Stad van water en erfgoed (hoofdstuk 6) • Ruimte voor ontmoeting, jongeren en levendigheid (hoofdstuk 7) • Groen en bewegen dichtbij huis (hoofdstuk 8) • Vernieuwing en een duidelijk vrijetijdsprofiel (hoofdstuk 9) • Toegankelijk en inclusief vrijetijdsaanbod (hoofdstuk 10) Om deze ambitie te realiseren, werken we aan vijf speerpunten:

25Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 6 6.1 Inleiding Nieuwegein benut haar historische kwaliteiten – water en erfgoed – om recreatie en identiteit te versterken. Dit speerpunt maakt historische plekken toegankelijk en beleefbaar. Ze worden verbonden met routes, evenementen en horeca. Zo ontstaat een stad waar verleden en beleving elkaar ontmoeten. 6.2 Wat willen we bereiken? Nieuwegein versterkt haar identiteit als groene stad aan het water door haar unieke kwaliteiten – zoals de Hollandse Waterlinies, historische verhalen en haar ligging aan het water – actief in te zetten voor recreatie en toerisme. Erfgoedlocaties worden plekken van beleving en ontmoeting, verbonden met wandel‑ en fietsroutes, evenementen en culturele activiteiten. Zo ervaren inwoners én bezoekers Nieuwegein als een aantrekkelijke stad om te ontdekken. Daarnaast benut Nieuwegein het water voor recreatie op een wijze die past bij het dagelijks gebruik en de schaal van de stad. We richten ons op een aantrekkelijk, veilig en duurzaam gebruik van water en kades, met ruimte voor zowel Stad van water en erfgoed

26Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 6. Stad van water en erfgoed actieve als rustige vormen van waterbeleving, voor zover deze bijdragen aan de beleving door inwoners en de draagkracht van de omgeving. Het veerpontje tussen Nieuwegein en Vianen blijft een belangrijke recreatieve verbinding over water. We nemen het pontje op in het netwerk van wandel‑ en fietsroutes en zorgen in samenwerking met partners voor een toekomstbestendige exploitatie. 6.3 Waarom is het belangrijk? Inwoners hebben behoefte aan betekenisvolle en herkenbare plekken om hun vrije tijd door te brengen. Tegelijkertijd zijn water en erfgoed in Nieuwegein nog niet overal vanzelfsprekend beleefbaar, waardoor deze kwaliteiten in het dagelijks gebruik beperkt tot hun recht komen. Tijdens de dialoogbijeenkomst met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners kwam naar voren dat investeringen in waterrecreatie vooral waardevol zijn wanneer zij bijdragen aan het dagelijkse gebruik door inwoners. Daarom wordt waterrecreatie alleen ingezet op plekken waar deze aantoonbaar bijdraagt aan de beleving en het gebruik door de lokale gemeenschap. Door water en erfgoed beter zichtbaar, toegankelijk en met elkaar verbonden te maken, spelen we in op de behoefte aan rust, beleving en identiteit.

Dit leidt tot meer samenhang tussen recreatieve plekken en draagt bij aan een levendige, aantrekkelijke en goed beleefbare stad. Bovendien ondersteunt deze aanpak het behoud en onderhoud van erfgoed‑ locaties en versterkt zij de positie van Nieuwegein als een veelzijdige stad met een eigen karakter. 6.4 Maatregelen 1. Ontwikkelen van een wandel- en fietsroutenetwerk langs water en erfgoed We ontwikkelen samen met andere afdelingen een samenhangend routenetwerk dat wandelen en fietsen beter verbindt met erfgoedlocaties, zoals museum Warsenhoeck en fort Jutphaas, waarbij we ook knelpunten zoals toegankelijkheid aanpakken. Door aan te sluiten bij bredere ruimtelijke ontwikkelingen, zorgen we voor een toekomstbestendige recreatieve infrastructuur die inspeelt op de groeiende behoefte aan groen en ontspanning. 2. Waterrecreatie aantrekkelijker en toegankelijker We maken het water toegankelijker door langs de Doorslag en het Merwedekanaal zitplekken, groene kades en veilige instapplekken voor kanoën en suppen aan te leggen. Ook koppelen we het veerpontje beter aan het recreatieve netwerk, zodat inwoners dit makkelijker kunnen gebruiken tijdens een wandeling of fietstocht. Zo ontstaat meer ruimte voor ontspanning en sportief gebruik van het water voor inwoners. 3.

Kleinschalige programmering rond water & erfgoed We stimuleren dat lokale partners kleinschalige activiteiten organiseren, zoals wandelingen, openluchtlezingen en kinderexpedities. Waar nodig faciliteren we hen met afstemming, zichtbaarheid en lichte ondersteuning. Zo worden plekken zoals de Plofsluis, forten en Vreeswijk vaker benut voor betekenisvolle activiteiten. Door jaarlijks terugkerende initiatieven blijft de verbinding met water en erfgoed levend in de stad.

27Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 7 7.1 Inleiding Ontmoetingsplekken vormen het hart van een sociale en levendige stad. Dit speerpunt zet in op toegankelijke locaties voor ontmoeting, kleinschalige evenementen en avondprogrammering, met actieve betrokkenheid van jongeren Ruimte voor ontmoeting, jongeren en levendigheid én aandacht voor jonge gezinnen. Het nieuwe evenemententerrein in Stadspark Oudegein wordt daarbij een blikvanger: een groene, gastvrije plek voor muziek, sport en cultuur, waar inwoners elkaar ontmoeten. Evenementen zijn duurzaam en dragen bij aan een groene, inclusieve stad.

28Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 7. Ruimte voor ontmoeting, jongeren en levendigheid 7.2 Wat willen we bereiken? We willen een socialere en levendigere stad door meer toegankelijke ontmoetingsplekken te creëren, met nadruk op jongeren en avondaanbod. Tegelijkertijd spelen we in op de behoefte van jonge gezinnen aan laagdrempelige plekken om elkaar te ontmoeten en ervaringen te delen. Dit realiseren we door ruimte te bieden voor kleinschalige evenementen en avondprogrammering, het stimuleren van lichte horeca en het faciliteren van ondernemers door waar nodig regelgeving aan te passen. Jongeren betrekken we actief bij de programmering en het gebruik van deze plekken, zodat zij zich mede‑ eigenaar voelen van het aanbod. Bij het uitbreiden van avondaanbod houden we rekening met landelijke trends: zelfstandige jongerenhoreca (zoals clubs of jeugdcafés) is nauwelijks rendabel en neemt landelijk af. Daarom richten we ons op samenwerking met bestaande voorzieningen en horeca voor haalbare programmering. 7.3 Waarom is het belangrijk? Uit het inwonersonderzoek blijkt dat juist bij uitgaan en avondbeleving het gemis het grootst is. Met name jongeren geven aan behoefte te hebben aan veilige, toegankelijke plekken waar zij kunnen samenkomen en waar ook in de avond iets te doen is.

Kleinschalige ontmoetingsplekken, al dan niet gecombineerd met lichte horeca en met actieve betrokkenheid van jongeren bij de programmering, sluiten direct aan op deze behoefte en verminderen het uitwijkgedrag naar omliggende steden. Toegankelijke ontmoetingsplekken versterken de sociale cohesie en zorgen voor een levendige stad waar jong en oud elkaar ontmoeten. Ze dragen bij aan een positieve leefomgeving die jongeren ondersteunt in hun ontwikkeling en maken Nieuwegein aantrekkelijk als plek om te wonen en te bezoeken. Zo ontstaat een volwaardig en divers vrijetijdsaanbod dat aansluit bij de behoeften van verschillende groepen inwoners. 7.4 Evenementen en locaties in de stad Evenementen zijn een belangrijk middel om ontmoeting en levendigheid te stimuleren. Nieuwegein biedt ruimte voor kleinschalige festivals, culturele activiteiten en sportevenementen die passen bij de schaal en draagkracht van de stad. Deze evenementen richten zich in de basis op inwoners en versterken ontmoeting, beleving en samenhang in de stad. In Nieuwegein zijn verschillende typen locaties geschikt voor evenementen. De onderstaande opsomming geeft richtinggevende voorbeelden van locaties en de aard van evenementen die daar in beginsel passend zijn, inclusief aandachtspunten die daarbij een rol spelen.

Locatie • Park Oudegein • Park Kokkebogaard • Fort Vreeswijk, fort Jutphaas, fort de Batterijen • Zeepfabriek • City Type evenementen • Kleinschalige festivals, sportevenementen • Buurtgerichte activiteiten, kinder‑ en gezinsevenementen, kleinschalige culturele ontmoetingen • Culturele en erfgoedactiviteiten • Creatieve broedplaats, experimentele evenementen • Winkelgerelateerde activiteiten, optredens Randvoorwaarden • Geluid, toegankelijkheid, natuurbehoud • Geen grootschalige evenementen, respect voor omwonenden, geluid en veiligheid • Geen grootschalige evenementen, erfgoedbehoud • Veiligheid, draagkracht omgeving • Vergunningen, crowdmanagement De mate van beleidsmatige uitwerking verschilt per locatie. In dit omgevingsprogramma worden geen locatie

29Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 De mate van beleidsmatige uitwerking verschilt per locatie. In dit omgevingsprogramma worden geen locatie specifieke keuzes of randvoorwaarden vastgelegd. De nadere uitwerking van wat op specifieke locaties precies mogelijk is, vindt plaats in locatieprofielen en in het uitvoerings en omgevingsplantraject. Zo blijft dit programma richtinggevend en toekomstbestendig, terwijl per locatie maatwerk mogelijk blijft. 7.5 Maatregelen 1. Duidelijke locatieprofielen voor evenementen We leggen per locatie vast welke soorten evenementen passend zijn, inclusief schaal, frequentie en randvoorwaarden. Daarbij horen ook duurzaamheidsrichtlijnen en heldere afspraken over geluid, materialen en de impact op de omgeving. Dit geeft inwoners en organisatoren duidelijkheid en voorkomt misverstanden achteraf. Zo ontstaat een voorspelbare en toekomstbestendige evenementencultuur in Stadspark Oudegein en andere aangewezen plekken. 2. Jongeren doen mee en beslissen mee We betrekken jongeren actief bij het ontwerp, de programmering en het beheer van ontmoetingsplekken, zoals het evenemententerrein. Jongeren denken structureel mee én beoordelen mee, waardoor plekken beter aansluiten op hun wensen en leefwereld. Dit vergroot eigenaarschap, vermindert overlast en versterkt de onderlinge betrokkenheid.

Deze aanpak sluit aan bij een eerdere raadsuitspraak over het versterken van de positie van jongeren bij besluitvorming over voorzieningen en openbare ruimte. 7. Ruimte voor ontmoeting, jongeren en levendigheid 3. Initiatieven voor ontmoeting en cultuur stimuleren We vergroten de mogelijkheden voor inwoners, verenigingen en kleine organisaties om zelf activiteiten te organiseren. Hiermee ondersteunen we creativiteit en betrokkenheid, en zorgen we dat plekken zoals Park Oudegein en het evenemententerrein vaker en beter worden benut. De bestaande budgetten voor Geins Geluk en culturele initiatieven blijven hiervoor het uitgangspunt. Tegelijkertijd houden we zicht op de groeiende vraag naar ondersteuning om te bepalen of uitbreiding of herschikking van middelen in de toekomst nodig is. 4. Experimenteren met jongerenontmoetingsplekken We experimenteren op 2–3 bestaande locaties waar jongeren al samenkomen met verschillende vormen van jongeren ontmoetingsplekken, zoals JOP’s, plekken voor muziek en dans, skateplekken, creatieve zones en legale graffiti. De locaties worden tijdelijk ingericht (3–4 jaar), samen met jongeren vormgegeven en periodiek geëvalueerd. Zo onderzoeken we welke vormen het beste aansluiten op hun wensen en bijdragen aan een veilige, levendige avondbeleving.

30Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 8 8.1 Inleiding Groene en recreatieve ruimtes dragen bij aan gezondheid, leefkwaliteit én een actieve leefstijl. Dit speerpunt investeert in toegankelijke parken, routes en groene verbindingen, zodat inwoners dichtbij huis kunnen wandelen, fietsen, sporten en ontspannen. Zo versterken we gezondheid, inclusie en een aantrekkelijke leefomgeving. Groen en bewegen dichtbij huis 8.2 Wat willen we bereiken? Een beter verbonden en beleefbaar netwerk van groene recreatieruimte dat uitnodigt tot bewegen en sporten. We verbeteren de toegankelijkheid en beleving van park Oudegein, forten, water en routes en koppelen recreatie aan infrastructuur zoals de doorfietsroute, zodat routes niet alleen functioneel, maar ook recreatief en sportief zijn.

31Omgevingsprogramma - Vrije tijd in Nieuwegein September 2026 2. Buitenactiviteiten met sportaanbieders We stimuleren sportaanbieders om buitenactiviteiten te organiseren in parken en groene zones, zoals boot camps, yoga en wandelgroepen. Daarnaast faciliteren we korte sportieve pop‑up activiteiten, zoals pannatoernooitjes, freerun‑jams, basketbalclinics en dansworkshops in de avond. Subsidies en lichte ondersteuning verlagen de drempel om lessen en activiteiten in de openbare ruimte op te zetten. Zo ontstaat een zichtbaar, laagdrempelig en gevarieerd beweegaanbod in de hele stad. 3. Kunst en ontspanning in het groen van Park Oudegein We realiseren een nieuw kunstwerk in Park Oudegein dat ook functioneert als een plek voor rustgevende activiteiten zoals yoga, meditatie, Tai Chi of kleinschalige workshops. Het kunstwerk wordt zo ontworpen dat het uitnodigt tot verstilling en ontspanning, en tegelijkertijd een nieuwe iconische ontmoetingsplek vormt in het park. Hiermee verbinden we kunst, welzijn en natuur op een toegankelijke manier. 4. Veilige natuurgebieden en avondwandelroutes We verbeteren de sociale veiligheid in natuurgebieden en op geselecteerde avondwandelroutes door verlichting aan te brengen, zichtlijnen te verbeteren en rustige verblijfsplekken toe te voegen. We kiezen hiervoor trajecten die veel worden gebruikt, zoals delen van Park Oudegein en de route door City.

Deze maatregelen maken wandelen en recreëren, ook in de avonduren, prettiger en toegankelijker voor inwoners. 8. Groen en bewegen dichtbij huis Daarnaast versterken we de verbindingen met stedelijke ontwikkelingen zoals Groot Merwede en regionale voorzieningen zoals het Nedereindse Park, zodat inwoners profiteren van een groter netwerk van groene en sportieve routes. We investeren in de kwaliteit van het groen en vergroenen versteende gebieden, zodat natuur, sport, ontspanning en ontmoeting beter samengaan en we een aantrekkelijke stedelijke omgeving creëren. 8.3 Waarom is het belangrijk? Voor veel inwoners vormen wandelen, fietsen en recreëren in het groen een belangrijk onderdeel van de dagelijkse vrijetijdsbesteding. In een verder verdichtende stad groeit daarmee de behoefte aan kwalitatieve, veilige en toegankelijke groene ruimte dichtbij huis. Groene en recreatieve ruimtes dragen bij aan gezondheid, sociale cohesie en een actieve leefstijl. Ze verminderen sociale problematiek, nodigen uit tot bewegen en maken vrijetijdsbesteding laagdrempelig, vooral als dit dichtbij huis toegankelijk is. Tegelijkertijd versterken ze de aantrekkelijkheid van de stad als woon‑ en leefomgeving, waardoor Nieuwegein een gezonde, vitale en aantrekkelijke gemeente blijft. 8.4 Maatregelen 1.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://nieuwegein.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/a9a8c1d0-9837-47bd-8ce0-fed7b78df9e6?agendaItemId=844e1114-1a26-4a24-a69f-fb7e46b9dab0