2024-306 Bijlage 1 Integraal Veiligheidsplan gemeente Nieuwegein 2025-2028

24

November 2024

Integraal Veiligheidsplan 2025-2026

Met dark number wordt het deel van de criminaliteit aangeduid dat zich bevindt onder de radar van bijvoorbeeld de politie, waardoor er onvolledig zicht op de daadwerkelijke omvang van de criminaliteit is. 9 De definitie van artificiële intelligentie (of kunstmatige intelligentie): AI is de mogelijkheid van een machine om mensachtige vaardigheden te vertonen zoals redeneren, leren, plannen en creativiteit. 8

Integraal Veiligheidsplan 2025-2026

November 2024

25

3. De prioriteiten van de veiligheidsaanpak in Nieuwegein

3. De prioriteiten van de veiligheidsaanpak in Nieuwegein

3.4 Prioriteit: Maatschappelijke onrust

Welke ontwikkelingen zien we? Het vertrouwen in de overheid neemt de afgelopen

Binnen de prioriteit Maatschappelijke

desinformatie. Er wordt geïnvesteerd

Wat is het?

jaren af. De toon en inhoud van discussies worden

onrust gaan we ons de komende jaren

in de informatiepositie om in beeld te

Gemeenten hebben steeds vaker te maken met

harder en emotioneler. Mensen durven minder hun

richten op:

krijgen welke kennis en actuele informatie

groeiende tegenstellingen en polarisatie in de

mening te uiten waardoor de zwijgende massa gro-

1. Bewustwording en preventie

beschikbaar is op nationaal, regionaal

samenleving. Maatschappelijke onrust is te omschrij-

ter wordt. Het kunnen uiten van je mening en dus

We zijn ons ervan bewust dat zowel nati-

en lokaal niveau. Daarnaast werken we

ven als (zichtbare) collectieve gedragingen in situa-

ook ongenoegen is – zolang dit binnen de grenzen

onale, regionale als lokale beleidskeuzes

samen met de (veiligheids)partners, het

ties die voortkomen uit maatschappelijk ongenoe-

van de wet gebeurt – essentieel voor een vitale de-

invloed hebben op het sentiment binnen

maatschappelijk middenveld en inwoners

gen. Maatschappelijk ongenoegen is een gevoel van

mocratie. Er is echter een trend zichtbaar waarbij dit

de samenleving en (in)direct invloed kun-

met een achterban in Nieuwegein om

angst, onzekerheid, onvrede of miskenning. Deze

debat aan de grenzen van de wet voorbijgaat. Hier-

nen hebben op maatschappelijke onrust.

proactief onze informatie- en netwerk-

gevoelens kunnen voortkomen uit diverse oorzaken,

bij wordt een toename van de online aangejaagde

Het is van belang om in kaart te brengen

positie te versterken. Dit doen we mede

zoals sociale ongelijkheid, politieke beslissingen,

verstoringen geconstateerd. Ook binnen de regiona-

bij welke onderwerpen er (mogelijk)

door te investeren in het bondgenoten-

strafbare feiten, culturele of religieuze kwesties en

le veiligheidsstrategie Midden-Nederland 2023-2026

sprake is van maatschappelijke onrust en

netwerk10.

crisissituaties. Er zijn verschillende vormen van maat-

is maatschappelijke onrust een nieuw geprioriteerd

waardoor dit wordt veroorzaakt. Hier slui-

schappelijke onrust. Uiteenlopend van vreedzame

thema. Recent hebben de eerste bestuurlijke en

ten de twee onderstaande pijlers verder

en kleinschalige demonstraties tot radicale, straf-

ambtelijke werkgroepen plaatsgevonden om dit on-

op aan.

bare en grootschalige acties. Kritische geluiden zijn

derwerp nader uit te werken. Daarnaast is er vanuit

essentieel voor de democratie en rechtsstaat, maar

de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)

worden problematisch als daarbij de grenzen van de

een agenda maatschappelijke onrust opgesteld,

en netwerkpositie

binnen verschillende fasen van maat-

wet overschreden worden.

waarin wordt uitgelegd hoe zij gemeenten op dit

In alle stadia van maatschappelijke onrust

schappelijk ongenoegen en maatschappe-

onderwerp willen ondersteunen.

is het hebben van de juiste informatie

lijke onrust elk een eigen rol bij preventie,

3. Gezamenlijk handelingsperspectief/ (lokale) aanpak Gemeenten, Openbaar Ministerie, politie

2. Verbeteren van de informatie-

Terugblik 2020-2024

en maatschappelijke organisaties hebben

van cruciaal belang voor een effectief

dialoog en handhaving. Dat vraagt om

Het maatschappelijk debat over onderwerpen die

Ambitie

overheidsoptreden. Door te weten wat

intensivering van de samenwerking,

raken aan het (dagelijks) leven van grote aan-

We zijn voorbereid om adequaat en effectief te han-

er binnen de samenleving speelt en leeft,

bespreking van dilemma’s in dat kader en

tallen Nederlanders, wordt volop gevoerd. In onze

delen wanneer er ontwikkelingen zijn die tot onrust

kan er beter worden omgegaan met

een gezamenlijk handelingsperspectief

gemeente is de uitwerking hiervan in de afgelopen

en/of openbare ordeverstoringen (kunnen) leiden.

ongenoegen en onrust. Hierbij wordt de

aan de voorkant. Om dit brede scala aan

verbinding gelegd met de aanpak van de

mogelijkheden te duiden zal een route-

jaren zichtbaarder geworden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de impact van ontwikkelingen omtrent

Wat gaan we doen?

prioriteit digitale veiligheid, omdat het

kaart worden opgesteld met de focus op

coronavirus, de opvang van Oekraïense ontheem-

Binnen de aanpak van maatschappelijk onrust staan

ook van belang is om in kaart te brengen

de gemeentelijke aanpak.

den en vluchtelingen en aan de ontwikkelingen

de komende jaren de volgende pijlers centraal:

wat er zich online afspeelt en leeft. Er is

rondom huisvesting, klimaat en stikstof. In het laat-

daarbij aandacht voor problematiek als

ste geval met als uiting meerdere demonstraties bij

online haatzaaien, online aangejaagde

één van de lokale distributiecentra in Nieuwegein.

ordeverstoringen en het verspreiden van

Deze in de afgelopen jaren toegenomen onrust heeft geleid tot het besluit maatschappelijke onrust tot één van de vier prioriteiten van dit IVP te maken.

10

26

November 2024

Integraal Veiligheidsplan 2025-2026

 et bondgenotennetwerk is in 2024 gezamenlijk met de politie opgericht met als doel het opbouwen van relaties met sleutelfiguren in de stad. H De sleutelfiguren zijn geen professionals, maar inwoners die actief zijn en een achterban hebben bij bijvoorbeeld een stichting of sportclub.

Integraal Veiligheidsplan 2025-2026

November 2024

27

4.1 Jeugdoverlast

4 Reguliere werkzaamheden binnen de veiligheids­aanpak

Jongeren ontmoeten elkaar met regelmaat op

De aanpak is bewust al werkende weg gestart zon-

straat. Dat jongeren op straat afspreken heeft ver-

der vooraf aannames te doen of met strikte kaders

schillende redenen en is van alle tijden. In de meeste

te werken. De structuur van de aanpak is vormge-

gevallen is er niks aan de hand. In sommige gevallen

geven aan de hand van de volgende uitgangspun-

veroorzaakt dit wel overlast voor omwonenden,

ten: ‘Anders doen op het Nypelsplantsoen’, ‘Dat

bijvoorbeeld wanneer er structureel en voor langere

doen wat nodig is’ en ‘De burger is de basis’. De

tijd op een luidruchtige manier veel jongeren op

aanpak kon daardoor optimaal aansluiting vinden

dezelfde plek samenkomen. Wanneer dit het geval

bij door ‘inwoners ervaren’ kansen, oplossingen en

is werken politie, jeugdboa’s, jongerenwerk en

problematiek. Met de opgedane ervaringen is sinds

gemeente samen om deze overlast in de wijk aan

de start van de Aanpak Nypels steeds beter inzicht

te pakken door extra inzet op straat. Elke situatie

verkregen in de ernst, complexiteit en verscheiden-

van overlast heeft een eigen aanpak, bijvoorbeeld

heid van de problematiek. Leefbaarheidsgesprekken

toezicht door politie en handhaving (zij spreken

geven een compleet beeld van dat wat speelt en

overlastveroorzakers aan op gedrag en treden op bij

nodig is achter de voordeur. Ook de ontwikkeling

overlast) of contact leggen vanuit het jongerenwerk

van de ‘Nypelsgroep’ (criminele jeugdgroep) van een

(zij spreken ook aan op ongewenst gedrag, orga-

buurtgeoriënteerde groep naar een fluïde netwerk

niseren activiteiten, begeleiden naar school, werk

met aantrekkingskracht voor jonge jeugd is daar-

of hulpverlening waar nodig). De gemeente (team

door steeds beter zichtbaar geworden. En daarmee

Openbare Orde en Veiligheid) houdt toezicht op

is ook duidelijk geworden wat nodig en wenselijk

deze aanpak van jeugdoverlast en waar nodig op de

is om tot andere oplossingen te komen binnen de

aanpak van jeugdgroepen.

Aanpak Nypels.

De afgelopen jaren is er een afname van het aantal

De komende jaren ligt de focus van de Aanpak

(jeugd)overlastmeldingen, zowel bij politie als ge-

Nypels enerzijds op ‘verbindend samenwerken’,

meente (zie cijfers monitor). Naast het ontmoeten

anderzijds op het ‘Vernypelen11’ van trends en ont-

op straat zijn jeugd en jongeren veel online actief en

wikkelingen en het zoeken naar nieuwe manieren

hebben zij ook veel contacten op en rondom school.

om met inwoners samen de weerbaarheid tegen

Dit maakt dat de bestaande aanpak van jeugdover-

(ondermijnende) criminaliteit te vergroten. Ook

last en jeugdgroepen op straat zich uitbreidt naar

wordt er geïnvesteerd in het delen van kennis over

school en de onlinewereld.

de werkwijze van de Aanpak Nypels. Dit gebeurt zowel binnen de gemeentegrenzen en daarbuiten

4.2 Aanpak Nypels

met collega-gemeenten. Een extra aandachtspunt

In 2017 is er gestart met de integrale Aanpak

binnen de aanpak voor de komende jaren is het

Nypels; een specifieke veiligheids- en leefbaarheids-

groot onderhoud- en nieuwbouwproject op het

aanpak op en rondom het Nypelsplantsoen. Hierbij

Nypelsplantsoen. Dit is van invloed op de (sociale)

lag een sterke focus op de aanpak van een crimi-

veiligheid van het Nypelsplantsoen als gebied alsme-

nele jeugdgroep (ondermijning), de zogenaamde

de op hoe de inwoners de veiligheid ervaren.

Naast de prioriteiten zijn er diverse reguliere werkzaamheden die binnen

Nypelsgroep. Een groep die van invloed was op de

de veiligheidsaanpak worden uitgevoerd om de veiligheid in Nieuwegein

veiligheidssituatie in en rondom het Nypelsplant-

4.3 (Extreme) woonoverlast

te waarborgen en te versterken. Hieronder staan de belangrijkste

soen. Belangrijk gegeven is dat in gesprekken met

Woonoverlast is een serieus maatschappelijk

reguliere werkzaamheden binnen de veiligheidsaanpak beschreven.

inwoners toen, opviel dat inwoners niet openlijk

probleem. Ook in Nieuwegein zijn er inwoners die

over die bepalende invloed praatten.

dagelijks meer dan toelaatbare overlast ervaren van

Het aan de hand van concrete casuïstiek verhelderen hoe regelgeving, organisatiestructuren enz. uitpakken in de praktijk voor alle betrokkenen. Met als oogmerk bewustwording en waar mogelijk innovatie (en/of cultuurverandering) te bereiken.

11 

28

November 2024

Integraal Veiligheidsplan 2025-2026

Integraal Veiligheidsplan 2025-2026

November 2024

29

4. Reguliere werkzaamheden binnen de veiligheids­aanpak

4. Reguliere werkzaamheden binnen de veiligheids­aanpak

hun directe buren. Het gaat hierbij om onder andere

Ook de aankomende jaren zal worden ingezet op

4.6 Crisisbeheersing

geluidsoverlast, overlast als gevolg van huisdieren,

een maatwerkaanpak. Onderdeel hiervan is het in

In geval van een ramp of crisis voert de gemeen-

4.8 Interne afstemming en advisering

stankoverlast, problemen door drugs- en/of drank-

kaart brengen en bespreken van de ontwikkelingen

te Nieuwegein haar taken uit op het gebied van

Een grote diversiteit aan werkzaamheden die de ge-

gebruik, agressief gedrag of intimidatie. Aanhou-

met onze ketenpartners tijdens het aandachtsfuncti-

bevolkingszorg. Ook de komende jaren wordt ervoor

meente op diverse domeinen uitvoert gaat gepaard

dende overlast kan het woongenot en gevoel van

onarissenoverleg. Dit wordt tweejaarlijks belegd. Er

gezorgd dat de gemeente Nieuwegein beschikt over

met veiligheidsvraagstukken. Om deze reden wordt

veiligheid van inwoners ernstig bedreigen. De

wordt ook ingezet op het vergroten van de naams-

vakbekwame crisisfunctionarissen. Er is een nauwe

intern afstemming gezocht met diverse afdelingen

aanpak van deze extreme woonoverlast is een geza-

bekendheid en het bewustzijn over de meerwaarde

samenwerking met de VRU. Zo wordt gebruik ge-

en teams, waaronder Geynwijs, Economische Zaken,

menlijke verantwoordelijkheid van buurtbewoners,

van de PGA bij onze partners door voorlichting te

maakt van het aanbod van de VRU om lokale functi-

Maatschappelijke Ontwikkeling, Ruimtelijk Domein

gemeente, woningcorporaties en politie.

geven over de PGA aan onze ketenpartners. Tevens

onarissen op te leiden, te trainen en te oefenen. Ook

en Openbaar Domein om aansluiting te vinden bij

is een aandachtspunt het vergroten van de ken-

wordt op basis van ontwikkelingen in de veiligheids-

hun werkzaamheden, lopende en toekomstige pro-

De aanpak kenmerkt zich door de fases waarin de

nis op het gebied van personen met onbegrepen

regio een nieuw lokaal handboek crisiscommunicatie

jecten. Gedacht kan worden aan de aanpak Betere

overlast zich bevindt. In het begin van de overlast

gedrag. Daarnaast ligt de focus op intensivering van

ontwikkeld, om in geval van crisis goed en snel inwo-

Buurten, de implementatie van de omgevingswet en

worden inwoners zoveel mogelijk gestimuleerd hun

het werken vanuit het informatieverwerkingssys-

ners te kunnen benaderen en informeren. Daarnaast

omgevingsplannen, de aanpak van huiselijk geweld

melding van woonoverlast in de wijk te doen. Een

teem PGA-x, waar alle partners op aangesloten zijn.

is er aandacht voor het voorkomen van het ontstaan

vanuit het sociaal domein, het project toekomstbe-

of verder escaleren van crisissen, waarbij gebruik

stendige bedrijventerreinen en het benaderen van

wijkagent, wijkcoördinator of woonconsulent van woningbouwcorporatie vervult hier een belangrijke

4.5 Detentie & Terugkeer

wordt gemaakt van de planvorming die vanuit de

ondernemers om bewustwording en weerbaar-

proactieve rol door het gesprek aan te gaan om te

Vanuit de 10 gemeenten van Utrecht West vervult

VRU beschikbaar wordt gesteld m.b.t verschillende

heid te vergroten. Bij dit soort werkzaamheden en

stimuleren dat mensen zelf de situatie oplossen,

de specialist Detentie & Terugkeer een belangrijke

scenario’s, bijvoorbeeld grootschalige uitval van elek-

projecten ligt er een adviserende rol op het gebied

door te verwijzen naar bijvoorbeeld Buurtbemidde-

rol als het gaat om terugkeer ex-gedetineerden op

triciteit. Tevens wordt er de komende jaren gewerkt

van veiligheid, zodat mogelijke veiligheidsrisico’s in

ling en/of direct actie te ondernemen.

vijf leefgebieden. Zowel tijdens als na de deten-

aan de bewustwording van mogelijke risico’s en de

kaart kunnen worden gebracht. Op basis van deze

tieperiode wordt ingezet om de situatie op de vijf

samenredzaamheid van inwoners.

informatie kunnen waar nodig werkzaamheden of

Naarmate de overlast aanhoudt zullen zwaardere

leefgebieden/basisvoorwaarden (identiteitsbewijs,

interventies noodzakelijk zijn zoals vrijwillige, ge-

huisvesting, werk/inkomen, schulden, zorg) te

4.7 Openbare orde en veiligheid breed

rechtelijke en bestuursrechtelijke gedragsaanwijzin-

verbeteren en daarmee het perspectief van de (ex-)

Openbare orde en veiligheid bestaat naast de

gen. Aan het einde van het traject dreigt uitzetting

gedetineerden te vergroten en de kans op terugval

prioriteiten en bovenstaande werkzaamheden uit

of sluiting van een woning en mogelijk alternatieve

te verkleinen. De focus ligt de aankomende jaren

een groot werkgebied met diverse verantwoorde-

woonvormen. In alle gevallen is het streven naar een

op het continueren en verbeteren van de samen-

lijkheden. Hieronder vallen o.a. het voorkomen en

4.9 Inspelen op nieuwe en/of onverwachtse acute veiligheids­ vraagstukken

duurzame, oplossingsgerichte aanpak van belang.

werking en het doorontwikkelen van het proces

verminderen van veel voorkomende misdrijven met

Bovenstaand overzicht van de werkzaamheden bin-

Vanuit de gemeente (team Openbare Orde en

detentie en terugkeer. Hierbij wordt gekeken naar

een grote impact als woningbraken en het voorberei-

nen de veiligheidsaanpak is niet uitputtend, omdat

Veiligheid) wordt regie gevoerd op de aanpak van

trends die opvallen en waar afstemming gewenst is.

den van een veilige jaarwisseling. Binnen het uitvoe-

de actualiteit zich niet laat plannen. Er kunnen zich

extreme woonoverlast.

Een voorbeeld hiervan is de inzet en mogelijkheden

ren van deze werkzaamheden wordt er informatie-

altijd nieuwe en/of onverwachtse acute veilig-

bij detenties in het buitenland.

gericht gewerkt. Samen met de politie monitort de

heidsvraagstukken voordoen. Op het moment dat

4.4 Lokale persoonsgerichte aanpak (L-PGA)

gemeente de criminaliteitscijfers en brengt, mede op

dergelijke veiligheidsvraagstukken zich voordoen,

basis van informatie van de partners, ondernemers

wordt er capaciteit beschikbaar gesteld om als

De lokale persoonsgerichte aanpak (L-PGA) is

en inwoners, de veiligheidsontwikkelingen in beeld.

gemeente adequaat te kunnen acteren en daarmee

erop gericht om ernstig overlastgevend gedrag en

Het is van belang om een gezamenlijk, compleet en

de veiligheid te waarborgen. Op het moment dat

criminaliteit te verminderen en herhaling hiervan

actueel overzicht te hebben van wat er plaatsvindt op

nieuwe ontwikkelingen voor een langere tijd van in-

te voorkomen. Het omvat een mix van interventies

het gebied van de openbare orde en veiligheid, zodat

vloed zijn op de openbare orde en veiligheid wordt

zoals zorginterventies en interventies vanuit het

we vervolgens hier op kunnen inspelen vanuit een

waar wenselijk en noodzakelijk inzet bijgesteld. Bij

bestuurs-, civiel- en strafrecht. De lokale PGA vindt

gedeeld beeld en besef van de ernst van de proble-

deze afweging spelen de beschikbare middelen, de

plaats onder regie van gemeenten, samen met alle

matiek. Een voorbeeld hiervan is het gericht inzetten

doorlooptijd, het gewenste kwaliteitsniveau en de

betrokken ketenpartners. De L-PGA werkt samen

van interventies, zoals informatieve campagnes of

urgentie vanuit de samenleving en het bestuur een

met de tien gemeenten in het district Utrecht West

aangescherpt toezicht op het moment dat er in een

belangrijke rol.

en zij trekken gezamenlijk op als het gaat om door-

bepaalde periode of op een bepaalde plek sprake is

ontwikkeling van de L-PGA.

van relatief veel woninginbraken of autokraken.

30

November 2024

Integraal Veiligheidsplan 2025-2026

projecten worden bijgesteld ten behoeve van de

Integraal Veiligheidsplan 2025-2026

veiligheid en openbare orde.

November 2024

31

Organisatie De gemeenteraad De raad stelt de kaders van het veiligheidsbeleid in

Veiligheidscollege overleg over de voortgang van de

het IVP vast en vervult op basis van deze kaders een

aanpak van veiligheidsthema’s in het district West

controlerende taak. De raad neemt kennis van het

Utrecht. Dit overleg vindt viermaal per jaar plaats.

UVP. De raad heeft een mogelijkheid tot het stellen

De burgemeester heeft daarnaast een tweeweke-

van kaders, via de programmabegroting onder het

lijks veiligheidsoverleg met de teamchefs van politie

programma Leefomgeving en Veiligheid.

basisteam Lekpoort (Houten/Vijfheerenlanden/Nieuwegein).

Het college Alle beleidsterreinen raken bijna zonder uitzon-

Coördinatie: team OOV

dering het integraal veiligheidsbeleid, waardoor

Het team Openbare Orde en Veiligheid (OOV)

veiligheid kan worden beschouwd als een collec-

binnen de afdeling Toezicht Veiligheid en Leefbaar-

tieve verantwoordelijkheid van het gehele college.

heid is belast met de coördinatie van de veiligheids-

Veiligheid werkt door op vele terreinen en heeft

aanpak: opstellen IVP en UVP, monitoring van de

daardoor raakvlakken met bijna alle gemeentelijke

acties, bijstellen van de aanpak waar nodig en in

afdelingen. Om deze reden is het noodzakelijk dat

afstemming met de betrokken partners werken aan

het gehele college alert is op veiligheidsaspecten

prioriteiten. De capaciteit van team OOV is circa

van het gemeentelijk beleid en een actieve rol ver-

11,6 fte.

vult ten aanzien van integraal veiligheidsbeleid. De burgemeester vervult daarbij een bijzondere rol. De burgemeester De burgemeester is wettelijk belast met de handhaving van de openbare orde en veiligheid en is daarvoor als eerste aanspreekbaar en politiek verantwoordelijk. De burgemeester heeft het opperbevel bij rampen, branden of grootschalige calamiteiten en is gezagdrager op het terrein van de openbare orde en veiligheid en hulpverlening. De burgemeester vervult in verband met deze wettelijke taken een coördinerende rol binnen het integraal veiligheidsplan. Binnen de lokale driehoek (gemeente, politie en OM) stemt zij met de officier van justitie af wat de rol van de politie is als het gaat om de uitvoerende taken binnen het IVP en welke capaciteit daaraan gekoppeld kan worden. Op bestuurlijk niveau voert de burgemeester in het Districtelijk

32

November 2024

Integraal Veiligheidsplan 2025-2026

Integraal Veiligheidsplan 2025-2026

November 2024

33

Colofon Het IVP 2025 – 2028 is een uitgave van de gemeente Nieuwegein en verschijnt eens per vier jaar. Copyright Niets uit deze uitgave mag op enigerlei wijze worden overgenomen zonder schriftelijke toestemming van Gemeente Nieuwegein. Tekstredactie Team Openbare Orde en Veiligheid in samenwerking met partners en team Communicatie. Vormgeving en ontwerp Die Jongens Fotografie Die Jongens en Jan Buteijn Contactgegevens www.nieuwegein.nl

Hoewel deze publicatie met de grootst mogelijke zorg is samengesteld, kan gemeente Nieuwegein geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele fouten.