2024-248 Bijlage 1 Programmabegroting 2025-2028
Tekst van het document
2024-248 Bijlage 1
Programmabegroting 2025-2028
Programmabegroting 2025-2028
Inhoudsopgave Programmabegroting 2025-2028 ............................................................1 1. Algemeen ............................................................................................4 1.1 Leeswijzer............................................................................................................5 1.2 Bestuurlijk perspectief ...........................................................................................7 1.3 Financieel perspectief ............................................................................................8 1.4 Sluitende Meerjarenbegroting ...............................................................................11
2. Programmaplan .................................................................................17 2.1 Bestuur en Dienstverlening ...................................................................................18 2.2 Wonen en Economie ............................................................................................28 2.3 Leefomgeving en Veiligheid ..................................................................................41 2.4 Vrije tijd ............................................................................................................64 2.5 Versterking eigen kracht, Ondersteuning en Bescherming .........................................73 2.6 Bedrijfsvoering..................................................................................................101 2.7 Algemene dekkingsmiddelen ...............................................................................115
3. Paragrafen ......................................................................................121 3.1 Lokale heffingen ................................................................................................122 3.2.Financiering ......................................................................................................130 3.3 Weerstandsvermogen, risicobeheersing & kengetallen ............................................134 3.4.Onderhoud kapitaalgoederen ..............................................................................141 3.5 Verbonden partijen ............................................................................................145 Detailoverzicht verbonden partijen....................................................................146 3.6.Grondbeleid ......................................................................................................160 3.7 Parkeerexploitatie..............................................................................................164 3.8 Bedrijfsvoering..................................................................................................166
4. Financiële begroting ........................................................................173 4.1 Overzicht van baten en lasten .............................................................................174 4.2 Overzicht reservemutaties ..................................................................................177 4.3. Overzicht voorzieningenmutaties ........................................................................188 4.4 Overzicht incidentele baten en lasten ...................................................................197 4.5 Geprognosticeerde balans...................................................................................200 4.6 Begrotingscijfers per taakveld .............................................................................201 4.7 Investeringen ...................................................................................................204
Pagina 2 van 230
Programmabegroting 2025-2028
5. Overige gegevens ............................................................................215 5.1 Inleiding...........................................................................................................216 5.2 Kerngegevens ...................................................................................................216 5.3 Landelijke basisset indicatoren ............................................................................217
Bijlage: Stand van zaken traject Sluitende Meerjarenbegroting ..........219 Bijlage: Stand van zaken traject Sluitende Meerjarenbegroting .....................................220
Pagina 3 van 230
Programmabegroting 2025-2028
1. Algemeen
Pagina 4 van 230
Programmabegroting 2025-2028
1.1 Leeswijzer Opzet programma's We hebben gekozen voor een begroting die 7 programma's bevat: Programma 1
Bestuur en Dienstverlening
Programma 2
Wonen en Economie
Programma 3
Leefomgeving en Veiligheid
Programma 4
Vrije tijd
Programma 5
Versterking eigen kracht, Ondersteuning en Bescherming
Programma 6
Bedrijfsvoering
Programma 7
Algemene dekkingsmiddelen
Per programma volgen we de onderstaande opzet.
W-vragen De door ons gebruikte systematiek sluit aan bij de vastgestelde richtlijnen. De W-vragen pellen als het ware af, van het te bereiken doel in 2025 naar welke activiteiten nodig zijn om dit doel te behalen en vervolgens welke middelen nodig zijn voor het bereiken van het doel. Om de begroting niet te omvangrijk te maken focust de begroting zich vooral op nieuwe doelen en activiteiten en op de (inhoudelijke en financiële) veranderingen ten opzichte van de vorige begroting.
Pagina 5 van 230
Programmabegroting 2025-2028
Per programma beschrijven we eerst de ambitie van dat programma. Wat is de bedoeling? Wat willen we bereiken met onze inspanningen? Daarna volgen per thema de W-vragen. 1e W-vraag: Wat willen we bereiken? Het antwoord op deze vraag richt zich op de ambitie die we hebben bij het thema. Wat is het doel/ zijn de doelen binnen het thema en vervolgens toegespitst op de doelen die we in 2025 willen bereiken of beïnvloeden. 2e W-vraag: Wat gaan we daarvoor doen? Dit bevat de activiteiten in 2025 waar in de bestuursrapportage en de jaarstukken voortgang en resultaat op wordt aangegeven. Dit is een deel van de activiteiten binnen een programma, namelijk die activiteiten waar we een extra impuls aan geven in het komende jaar. De 'going concern' activiteiten voeren we wel uit, maar benoemen we niet expliciet in de begroting. Financiële toelichting Hier staan toelichtingen op de financiële ontwikkelingen binnen het thema. De structuur van de boekhouding is voorgeschreven door het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). Hier komt de term 'producten' terug die u niet in de tekstuele toelichting bij de programma's zult terugvinden. Deze verplichte structuur maakt het leggen van een solide financiële verbinding tussen boekhouding en ambities en doelstellingen lastig. Met de toelichting hebben wij dit wel zo veel als mogelijk aan elkaar verbonden.
De bedragen die in de kolom 'Begroting 2024' zijn opgenomen, betreffen de bedragen van de gewijzigde begroting na bestuursrapportage en de resultaatbestemming 2023. We maken inzichtelijk welke budgetten gemoeid zijn met de verschillende activiteiten en werkzaamheden die onder een programma plaatsvinden. Voor een aantal middelen die specifiek genoemd zijn in het coalitieakkoord geldt dat deze gedurende de gehele collegeperiode beschikbaar zijn, maar vanwege de beschikbare incidentele middelen verwerkt zijn in de specifieke jaarschijven. De samenvatting van de financiële effecten op programmaniveau staan aan het einde van het programma. Indicatoren De indicatoren stonden voorheen in een bijlage bij de begroting, conform afspraak zijn deze onderdeel gemaakt van de programma's waar ze bij horen. Er zijn verschillende indicatoren: prestatie-indicatoren (P) die iets zeggen over de vraag of we hebben gedaan wat we zouden doen, deze staan onder de doelen. En effectindicatoren (E) die iets zeggen over de vraag of we met onze inspanningen bereiken wat we wilden bereiken, deze staan onder de ambitie. Dit onderdeel van de begroting is nog in doorontwikkeling, de volgende begroting zetten we hierin een volgende stap. 3e W-vraag: Wat mag het kosten? De raad stelt de begroting vast op programmaniveau, vandaar dit overzicht van het totale programma.
Omdat alle kosten voor bedrijfsvoering op het programma Bedrijfsvoering zijn verantwoord en er geen doorbelasting naar de andere programma's plaatsvindt, ontstaat in sommige gevallen de situatie dat baten op een product de lasten lijken te overschrijden. Dit komt onder andere voor bij de onderdelen Riolering, Afval en Begraafplaatsen. Voor die onderdelen wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen voor een uitgebreide toelichting.
Pagina 6 van 230
Programmabegroting 2025-2028
De bedragen in de tabellen zijn afgerond. Door de afrondingen in de tabellen kan het voorkomen dat totaaltellingen niet volledig aansluiten.
1.2 Bestuurlijk perspectief Voor u ligt de programmabegroting 2025 – 2028. De verdere uitwerking van de Kadernota 2025 waarmee u medio dit jaar richting heeft gegeven voor de opmaak van deze begroting. De uitdagingen waar we als gemeente voor staan zijn onverminderd groot. Mede daarom blijven wij ons inzetten om de stad en de voorzieningen voor onze inwoners kwalitatief op orde te houden. Zo gaan de werkzaamheden op Rijnhuizen en in City onverminderd door en pakken we de ontwikkeling op en rond het terrein van de Zeepfabriek verder op. Het is mooi om te zien hoe de werkzaamheden aan de Doorslag vorderen en het moment van oplevering nadert. En we kijken uit naar de komst van de eerste bewoners in de loop van 2025. Ook het vernieuwde Stadshuis wordt in 2025 opgeleverd. Daarmee krijgt de integrale dienstverlening en programmering van de partners in het gebouw een extra impuls. De opstelling en vaststelling van wijkuitvoeringsplannen voor aardgasvrije wijken krijgt in 2025 een vervolg voor o.a. de wijken Gebouwendriften, Doorslag, Zandveld en (nieuw) Vreeswijk. Datzelfde geldt voor de gebiedsgerichte isolatieaanpak. En in de eerste helft van 2025 stellen wij het omgevingsprogramma Circulaire Stad vast.
Dit alles doen wij in een stad die qua beheer en onderhoud op orde is en blijft door het uitvoeren van alle (geactualiseerde) beheerplannen, het omgevingsprogramma Natuur in de Stad en de uitvoering van maatregelen ter bevordering van de doorstroming in de stad. Ook de lopende aanpak Betere Buurten en het programma Leefbaarheid en Veiligheid zetten we in 2025 voort. En dat geldt eveneens voor de activiteiten op het gebied van veiligheid die eraan bijdragen dat inwoners en ondernemers zich veilig voelen in onze stad. Verder blijven we ons inzetten voor de bestrijding van armoede(problematiek) in de stad. En hebben we in het sociaal domein op het terrein van de jeugdzorg en WMO te maken met een stijgende vraag. De vorig jaar vastgestelde koers sociaal domein geeft daarbij richting over hoe hier mee om te gaan. Tegelijkertijd groeit ook het besef dat wij als gemeente niet alle problemen (zelf) kunnen oplossen. Dat vraagt toenemende samenwerking met de partners in het maatschappelijk veld, maar ook meer zelfredzaamheid van inwoners. De impact van al deze activiteiten op de stad is groot en vraagt betrokkenheid van partijen en omwonenden. Participatie en communicatie blijven van belang en daarom zetten wij in op het verbeteren daarvan. Onder andere op basis van de evaluatie van het participatiebeleid die wij aan het voorbereiden zijn.
Een deel van deze uitdagingen spelen breder dan alleen Nieuwegein en volgen uit de opgaven die landelijk zijn geadresseerd. In dat licht volgen we nauwlettend in welke mate het nieuwe kabinet op deze thema’s accenten al dan niet gaat verleggen.
Pagina 7 van 230
Programmabegroting 2025-2028
Tegelijkertijd bereiden we ons verder voor op maatregelen om de financiën op lange termijn gezond te houden. De nieuwe normeringssystematiek van het Gemeentefonds, door deze te koppelen aan de groei van het bruto binnenlands product (BBP), biedt veel meer zekerheid over onze inkomsten. Maar het lost het probleem van het ravijnjaar niet op. De noodzaak voor het traject sluitende meerjarenbegroting, dat wij eind vorig jaar zijn gestart, staat daarmee nog altijd overeind. We zijn erin geslaagd het begrotingsjaar sluitend te maken met een mix aan (veelal technische) maatregelen uit dat traject en een extra verhoging van de onroerendezaakbelasting. Hiermee ontstaat er een buffer in 2025 voor het opvangen van (mogelijke) tegenvallers en is een deel van het ravijn in de jaren daarna al opgelost. De maatregelen die raken aan het voorzieningenniveau brengen we momenteel in kaart en worden integraal aan u voorgelegd bij en in aanloop naar de Kadernota 2026. Daarin zitten dan ook keuzes die pijn gaan doen. Tot slot In de volgende paragraaf gaan wij nader in op de financiële positie van onze gemeente in de komende jaren op basis van de voorstellen die wij aan u voorstellen en een toelichting daarop. Waar van toepassing zijn deze voorstellen ook in de programma’s verwerkt. Wij wensen u veel plezier met het lezen van deze begroting en kijken uit naar de komende gesprekken hierover.
1.3 Financieel perspectief In deze paragraaf geven wij een toelichting op de hoofdlijnen van deze voorliggende meerjarenbegroting 2025-2028. Zoals al uit de kadernota 2025 is gebleken en ook in het bestuurlijk perspectief is beschreven, hebben we bij het opstellen van deze begroting te maken met een negatief beginsaldo. Na de kadernota zijn er meerdere ontwikkelingen geweest, met niet in de laatste plaats het traject sluitende meerjarenbegroting. Onderdelen daarvan verwerken we nu in de begroting 2025. In het vervolg van deze paragraaf lichten wij toe hoe het begrotingssaldo wijzigt ten opzichte van de kadernota en welke financiële consequenties het vastgestelde beleid voor 2025-2028 heeft. We beginnen met het eindsaldo. In onderstaand overzicht is het uitgangspunt van de kadernota als beginstand genomen. De verderop beschreven ontwikkelingen en de voorgestelde maatregelen geven dan dit beeld: Ontwikkeling saldo incl. maatregelen SMB
2025
2026
2027
2028
Start kadernota 2025 Brief meicirculaire 2024 Algemene ontwikkelingen Nieuwe ontwikkelingen Correcties op de begroting/kadernota Saldo na ontwikkelingen en correcties
-2.184.000 827.000 1.271.000 -1.375.000 -268.000 -1.729.000
-5.658.000 792.000 -548.000 -1.364.000 -6.777.000
-4.265.000 753.000 -1.086.000 -1.364.000 -424.000 -6.386.000
-7.087.000 1.730.000 66.000 -1.367.000 -621.000 -7.280.000
Totaal voorgestelde maatregelen Beginstand begroting 2025-2028
3.689.000 1.959.000
3.965.000 -2.811.000
3.962.000 -2.425.000
4.223.000 -3.057.000
Hierin zien we dat vooral door de voorgestelde maatregelen het begrotingssaldo voor 2025 ruim
Pagina 8 van 230
Programmabegroting 2025-2028
1.9 miljoen positief is. De maatregelen zorgen in de jaren daarna voor een minder negatief saldo dan in de kadernota 2025 was opgenomen. Het is dan ook niet nodig om in 2025 een beroep te doen op de algemene reserve en de stelpost ‘groei van de stad’ kan in stand blijven voor ontwikkelingen in 2025. Onderstaand worden verschillende onderdelen nog verder toegelicht. Meicirculaire en Algemene ontwikkelingen Algemene ontwikkelingen Brief meicirculaire 2024 Overige effecten meicirculaire Structurele effecten bestuursrapportage Ontwikkeling afschrijvingslasten Renteontwikkeling Indexatie van budgetten Effecten septembercirculaire
2025 827.000 562.000 -99.000 1.037.000 747.000 -996.000 20.000
2026 792.000 370.000 -93.000 581.000 629.000 -2.128.000 93.000
2027 753.000 1.017.000 -93.000 320.000 636.000 -3.052.000 86.000
2028 1.730.000 953.000 -103.000 1.131.000 1.000 -1.504.000 -412.000
2.098.000
244.000
-333.000
1.796.000
In aanvulling op de effecten zoals benoemd in de raadsbrief met betrekking tot de meicirculaire 2024 (2024-184), is er een aanvullend positief effect vanuit de algemene uitkering. Dit bestaat uit de bijstelling van de maatstaven en overige mutaties die nog niet waren verwerkt in deze brief of het saldo. Daarnaast zijn de structurele effecten van de bestuursrapportage verwerkt. Opvallend is het positieve effect van de afschrijvings- en rentelasten. Dit hangt samen met de actualisatie van de lopende investeringen en het nieuwe Meerjareninvesteringsplan (MIP). Daaruit blijkt dat niet alle geplande investeringen haalbaar zijn in het oorspronkelijk geplande jaar. Dat zorgt voor minder afschrijvingslasten. Omdat de verschillen in kapitaallasten zijn verspreid over diverse investeringen voornamelijk binnen de programma's Leefomgeving en Veiligheid en Bedrijfsvoering zijn de voordelen niet in één programma te vangen. Bij de toelichtingen bij de programma's worden met name de verschillen ten opzichte van 2024 toegelicht. Per saldo stijgen de kapitaallasten als geheel, maar deze stijging valt lager uit dan zonder de genomen maatregelen. Ook is daardoor minder behoefte aan financiering op dat moment. Dit heeft ook als gevolg dat we de investeringen kunnen financieren met al eerder aangetrokken goedkope leningen. Het is niet nodig om nieuwe, duurdere leningen aan te trekken.
We hebben te maken met een negatief effect door indexeringen. Dit hangt samen met de nieuwe bbp-systematiek van de algemene uitkering zoals ingevoerd bij de voorjaarsnota 2024 door het Rijk. Hierin is de ontwikkeling van het gemeentefonds gesplitst in een prijscomponent en een volumecomponent, waarbij beiden gekoppeld zijn aan de ontwikkeling van het BBP. De werkelijke kosten nemen echter toe op basis van de prijsindexcijfers, die hoger zijn. De indexatie van het Rijk en de beperkte stelpost 'beschikbaar voor indexeringen' zijn ontoereikend om de verwachte prijsstijgingen te kunnen dekken, waardoor hier een nadeel ontstaat. Tot slot zijn de financiële effecten van de septembercirculaire 2024 verwerkt. Deze zijn voor 20252027 positief, maar van beperkte omvang. Voor 2028 is een negatief effect te zien. Dit is hoofdzakelijk het gevolg van een daling van de uitkeringsbasis, waardoor de hoogte van de algemene uitkering afneemt.
Pagina 9 van 230
Programmabegroting 2025-2028
Nieuwe ontwikkelingen Nieuwe ontwikkelingen Gemeentelijke bijdrage WIL Actualisatie begroting vervoer 18Bijstelling programmabudgetten
2025 -1.087.000 -200.000 -88.000
2026 -1.085.000 -200.000 -79.000
2027 -1.083.000 -200.000 -81.000
2028 -1.083.000 -200.000 -84.000
-1.375.000
-1.364.000
-1.364.000
-1.367.000
In bovenstaande tabel zijn nieuwe ontwikkelingen opgenomen ten opzichte van hetgeen bekend was bij de kadernota. De omvangrijkste nieuwe ontwikkeling is de stijging van de gemeentelijke bijdrage aan WIL. In het cijfer dat hier wordt gepresenteerd is een inschatting van de verwachte compensatie vanuit het Rijk (BUIG) meegenomen. Daarnaast is een aantal andere begrotingsposten geactualiseerd. Correcties op de begroting/kadernota
Correcties op de begroting/kadernota Correctie bijdrage GGD Correctie bijdrage RUD Technische correcties Correctie baten omgevingswet
2025
2026
2027
2028 -200.000
-18.000 -250.000 -268.000
-
-424.000
-421.000
-424.000
-621.000
Dit omvat een aantal zaken die zijn gewijzigd ten opzichte van de kadernota of de begroting. De technische correcties bestaan uit budgetten die incidenteel waren geraamd, maar welke structureel van aard zijn. Dit leidt tot een verslechtering in 2027 en 2028. Voor de Omgevingswet geldt dat er mogelijk middelen vanuit het Rijk komen voor deze taak in 2025. Dit is echter nog niet vastgesteld en loopt via de algemene uitkering. Voorgestelde maatregelen Voorgestelde maatregelen (SMB) Saldo na ontwikkelingen en correcties
2025 -1.729.000
2026 -6.777.000
2027 -6.386.000
2028 -7.280.000
Maatregelen met een overwegend technisch karakter
1.457.000
1.218.000
1.218.000
1.218.000
Maatregelen die overwegend technisch van aard zijn, maar wel met impact op de stad
2.410.000
2.280.000
2.277.000
2.538.000
Maatregelen zoals genoemd in de kadernota 2025 (met effect op activiteiten)
485.000
235.000
235.000
235.000
Maatregelen met effect op activiteiten 2025
272.000
232.000
232.000
232.000
Niet inzetten stelpost Groei van de Stad
-935.000
Totaal voorgestelde maatregelen
3.689.000
3.965.000
3.962.000
4.223.000
Begrotingssaldo 2025-2028
1.959.000
-2.811.000
-2.425.000
-3.057.000
Om te komen tot een sluitende (meerjaren)begroting worden eerste maatregelen voorgesteld en verwerkt in deze begroting. Zoals al benoemd in het bestuurlijk perspectief bestaan deze uit een mix van overwegend technische maatregelen en een verhoging van de onroerendzaakbelasting. In bovenstaande tabel is te zien wat de financiële effecten zijn van deze maatregelen op de komende
Pagina 10 van 230
Programmabegroting 2025-2028
begrotingsjaren. Een toelichting op de maatregelen staat in de volgende paragraaf (Sluitende Meerjarenbegroting) en bij de betreffende programma's en paragrafen.
1.4 Sluitende Meerjarenbegroting Bij het vaststellen van de meerjarenbegroting 2024 is een plan van aanpak gepresenteerd om te komen tot een sluitend meerjarenperspectief. Het college heeft gekozen voor een gedegen en zorgvuldige aanpak waarbij gesprekken met stakeholders onderdeel zijn van de gezamenlijke zoektocht naar bijsturen van doelen en ambities. In de voorliggende begroting ligt de focus op het sluitend krijgen van de jaarschijf 2025 met de nadruk op technische maatregelen met geen of beperkte invloed op de stad en het verhogen van de inkomsten. Deze hebben ook meerjarig een dempend effect, maar de uitdaging blijft om bij de kadernota 2026 keuzes te maken die leiden tot een meerjarig sluitend perspectief. Zoals uit eerder onderzoek is gebleken (Nota Duurzaam Financieel Evenwicht en Kadernota 2024) verslechtert het beeld na 2028 nog verder als er geen maatregelen worden genomen en keuzes worden gemaakt. In de bijlage van deze begroting wordt ingegaan op het vervolgproces en de maatregelen en zoekrichtingen die bij en in de aanloop naar de kadernota 2026 zullen worden besproken. In deze fase van dit traject hebben we eerder aangegeven dat we ook doorkijken naar 2030 en deze 2 jaarschijven zijn aan onderstaande tabel toegevoegd. Meerjarig financieel
2025
2026
2027
2028
2029
2030
Begroting 2025-2028
-1.729.000
-6.777.000
-6.386.000
-7.280.000
-6.868.000
-6.868.000
Maatregelen SMB
3.689.000
3.965.000
3.962.000
4.223.000
4.223.000
4.223.000
-1.330.000
-2.320.000
-100.000
-250.000
-325.000
-650.000
-4.400.000
-5.865.000
perspectief
Ontwikkelingen na 2028: Kapitaallasten afschrijving Kapitaallasten rente Ingroeivariant Betere Buurten en Beheerplannen Begrotingssaldo
1.959.000
-2.811.000
-2.425.000
-3.057.000
U ziet dat na 2028 het saldo verder verslechtert en op basis van de nota Duurzaam Financieel Evenwicht weten we dat in de jaren daarna - bij ongewijzigd beleid - dit zich verder voortzet als gevolg van de investeringen in scholen en openbare ruimte in onze ruim 50 jaar oude stad. Het blijft daarom onverminderd van belang om op zoek te zijn naar maatregelen die we nu kunnen nemen om het toekomstige financiële beeld gunstiger te maken. Het is verstandig om volgend jaar na vaststelling van de begroting 2026 ons weer een beeld te vormen van de jaren tot en met 2040 door de nota Duurzaam Financieel Evenwicht te actualiseren naar de nieuwste inzichten van dat moment. Er ontstaat met deze aanpak een 3-trapsraket die begint in het heden en via de kadernota 2026 zich richt op 2040.
Pagina 11 van 230
Programmabegroting 2025-2028
Eerste inhoudelijke maatregelen verwerkt De eerste inhoudelijke maatregelen worden u in deze begroting voorgesteld. Deze liggen in lijn met de kadernota die in juni is vastgesteld en zijn aangevuld met maatregelen die relatief weinig impact hebben op onze samenleving. Deze heeft u kunnen zien in de tabellen bij het financieel perspectief en vindt u ook terug in de teksten en financiële toelichting bij de programma’s. Maatregelen zoals genoemd in de Kadernota 2025 (met effect op activiteiten)
2025
2026
2027
2028
80.000
80.000
80.000
80.000
Facilitaire kosten sociaal domein
45.000
45.000
45.000
45.000
Routekaart energie: dekking personeel met subsidie
250.000
Verminderen frequentie gemeentepagina
35.000
35.000
35.000
35.000
Woonbeleid
75.000
75.000
75.000
75.000
485.000
235.000
235.000
235.000
Economisch beleid: minder inzet binnenstadsmanagement/loket
Totaal
Economisch beleid en bedrijfscontacten € 80.000 Door minder in te zetten op binnenstadsmanagement gedurende de verbouwing van City en gerichter in zetten op promotie- en netwerkactiviteiten kan € 80.000 worden bespaard. Facilitaire kosten sociaal domein € 45.000 Het budget voor facilitaire uitgaven binnen het sociaal domein kan worden beperkt. Dit verkleint de flexibiliteit, maar de impact is beperkt. Routekaart energieneutraal € 250.000 In 2025 kan naar verwachting een gedeelte van de personele inzet worden gedekt uit Rijkssubsidies. Dit levert een besparing op van € 250.000 Verminderen frequentie gemeentepagina € 35.000
Pagina 12 van 230
Programmabegroting 2025-2028
Met de onlangs gemaakte professionaliseringsslag van onze onlinecommunicatie, is dit mogelijk met behoud van onze ambitie. Dit levert een besparing op van € 35.000 per jaar. Woonbeleid € 75.000 Er was voorzien om diverse woonwetswijzigingen van het Rijk te vertalen naar gemeentelijk beleid. Door het uitblijven van dit Rijksbeleid wordt geen beroep gedaan op dit budget van € 75.000. Maatregelen met effect op activiteiten in 2025
2025
2026
2027
2028
Openbaar groen algemeen
100.000
100.000
100.000
100.000
Peuterbudget
15.000
15.000
15.000
15.000
Plaagdierenbestrijding (advies e.d.)
25.000
25.000
25.000
25.000
Sportstimulering, buurtsportcoaches
65.000
25.000
25.000
25.000
Wijkgericht samenwerken
67.000
67.000
67.000
67.000
272.000
232.000
232.000
232.000
Totaal
Openbaar groen algemeen € 100.000 We gaan minder inboeten. Inboeten is het opnieuw inplanten op plaatsen waar andere planten zijn weg gevallen. Dit heeft een beperkt effect op het totale groenbeeld. Peuterbudget € 15.000 Op dit budget resteert jaarlijks € 15.000 dat niet nodig is in de uitvoering van ons beleid. Plaagdierenbestrijding € 25.000 Dit betreft de adviesfunctie bij plaagdierenbestrijding bij inwoners en openbare ruimte. We behouden de algemene voorlichtingsfunctie bij dit onderwerp op onze website. Sportstimulering, buurtsportcoaches € 65.000 in 2025 en € 25.000 vanaf 2026 Het voorstel is om in 2025 te bezuinigen op een sportparkmanager en structureel op verenigingsondersteuning. Met wat is voorgesteld is de impact beheersbaar. Het gemis hiervan zal door de inwoners minder worden gevoeld. Wijkgericht samenwerken € 67.000 Dit betreft het budget dat wijkcoördinatoren beschikbaar hebben. De afgelopen jaren laten zien dat we door slim gebruik te maken van reguliere budgetten dit budget slechts beperkt aanspreken. Financieel technische maatregelen Ook is het gelukt om een aantal financieel technische maatregelen te vinden die geen impact hebben op onze samenleving en wel helpen het tekort te dempen. Daarnaast bevat deze begroting een voorstel om de inkomsten van de gemeente te verhogen door het verhogen van de OZB.
En daarnaast houden we vast aan de kostendekkendheid van onze leges wat resulteert in een bijstelling van de tarieven voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Maatregelen met een overwegend technisch karakter Dit zijn maatregelen die geen effect hebben in onze stad of in ons beleid. Bij dit type maatregelen is wel een aandachtspunt dat we scherper aan de wind zeilen en daardoor mogelijk ook meer risico lopen op overschrijdingen bij onverwachte tegenvallers. We hebben daarbij goed gezocht naar de
Pagina 13 van 230
Programmabegroting 2025-2028
balans tussen het nemen van de maatregelen en de mogelijke risico's. Die schatten wij voor de hier genoemde maatregelen in als klein. Maatregelen met een overwegend technisch karakter
2025
2026
2027
2028
325.000
325.000
325.000
325.000
Externe subsidies
150.000
150.000
150.000
150.000
Mutaties voorzieningen
289.000
150.000
150.000
150.000
693.000
593.000
593.000
593.000
1.457.000
1.218.000
1.218.000
1.218.000
Ingroeimodel reserve Betere buurten en Beheerplannen uitstellen
Structurele onderuitputting (analyse afgelopen jaarrekeningen) Totaal
Ingroeimodel reserve Betere buurten en Beheerplannen uitstellen In de meerjarenbegroting 2024-2027 is een ingroeimodel ingericht om de groeiende kapitaallasten voortkomend uit Betere Buurten en de beheerplannen geleidelijk ten laste van het begrotingssaldo te brengen. Hiertoe wordt de jaarlijkse onttrekking aan de reserve Betere Buurten en Beheerplannen vanaf 2025 elk jaar met € 325.000 extra verlaagd. Doordat de kapitaallasten in 2025 beperkt stijgen is het mogelijk om het ingroeimodel een jaar uit te stellen waardoor € 325.000 wordt bespaard. Het is een bestaande afspraak om jaarlijks € 325.000 te 'sparen' om zo een reserve op te bouwen om de toekomstige investeringslast enigszins te dempen. In deze begroting stellen wij voor dit voor 2025 nog niet te doen waardoor dit bijdraagt aan een positief saldo. Externe subsidies Sinds dit jaar is een collega aangetrokken om de subsidieverwerving steviger neer te zetten. Dit heeft al geresulteerd in extra subsidiemogelijkheden die wij kunnen inzetten. Dit telt niet altijd sterk financieel door in de begroting omdat het bijvoorbeeld om investeringen gaat die (lagere) kapitaallasten geven en dus is uitgespreid over een lange periode. We verwerken in deze begroting een voordeel van € 150.000 structureel. Als in de komende periode blijkt dat deze raming omhoog kan, zullen we dat uiteraard verwerken.
Mutaties voorzieningen Dit betreft het bijstellen van jaarlijkse dotaties aan voorzieningen, bijvoorbeeld de voorziening wethouderspensioenen en voorziening premie reparatie WW. Structurele onderuitputting We hebben een gedetailleerde analyse gemaakt van de lasten en baten in de afgelopen jaren. Het resultaat van die analyse is dat we op een aantal budgetten structureel minder uitgeven dan begroot. Dit levert € 693.000 op aan bij te stellen budgetten. Inkomsten verhogen (maatregelen die overwegend technisch van aard zijn, maar met impact op de stad) In deze begroting stellen wij voor de inkomsten te verhogen (zie ook paragraaf algemene heffingsmiddelen). Dit zorgt voor lastenverzwaring bij onze inwoners en ondernemers. Wij hebben hierbij gekeken naar redelijkheid. We houden hierdoor voor nu het voorzieningenniveau in onze
Pagina 14 van 230
Programmabegroting 2025-2028
stad op peil. We ontzien zoveel als mogelijk de kwetsbare inwoner en houden scherp in de gaten hoe onze tarieven zich verhouden tot de regiogemeenten en het landelijk gemiddelde. Inkomsten
2025
2026
2027
2028
1.465.100
1.474.900
1.532.100
1.596.400
Rioolheffing
89.050
-22.110
66.350
233.100
Afvalstoffenheffing
856.020
827.480
678.880
708.890
2.410.000
2.280.000
2.277.000
2.538.000
Onroerendezaakbelasting
Totaal
Verhogen onroerendezaakbelasting Voor woningen (eigenaren) bedraagt de verhoging 10% bovenop de inflatiecorrectie van 3,25%. Voor de niet woningen (eigenaren en gebruikers) wordt voorgesteld het tarief met 5% extra te verhogen bovenop diezelfde inflatiecorrectie. Het tarief in Nieuwegein blijft, ondanks dit voorstel, nog steeds lager dan het landelijk gemiddelde. Verhogen afvalstoffenheffing en rioolheffing Bij de afvalstoffenheffing en rioolheffing is er sprake van een uitgangspunt van kostendekkendheid van de leges: toe te rekenen kosten mogen niet (structureel) hoger zijn dan de opbrengsten. Jaarlijks worden de kosten in beeld gebracht en maken wij bij de kadernota een inschatting van de stijging van de opbrengsten. Ter voorkoming van grote schommelingen in het tarief richting inwoners werken we met een voorziening. Afvalstoffenheffing Uit een analyse komt naar boven dat we enerzijds te weinig kosten hebben doorbelast aan de afvalstoffenheffing, anderzijds stijgen de kosten van de RMN voor de komende begroting. Omdat we naar 100% kostendekkendheid streven, betekent dit dat ook de opbrengsten stijgen. In totaal voor de afvalstoffen een tariefstijging van 7,25% (3,25% uit de kadernota een extra stijging van 4%). Dit levert een verwacht tarief op van 388 euro (meerpersoonshuishouden) voor 2025, een stijging van 24 euro.
Rioolheffing Bij de kostenontwikkeling is als uitgangspunt genomen de inflatie vanuit het Centraal Economisch Plan (CEP). Daarnaast zijn de toe te rekenen kosten individueel bezien. Daar waar nodig zijn de kosten bijgesteld op basis van de meest actuele inzichten. De stijging van het tarief komt hiermee voor 2025 op 3,75%. Voor 2025 bedraagt het tarief voor een meerpersoonshuishouden € 204,51 (2024 € 197,12) en voor een eenpersoonshuishouden € 143,13 (2024 € 137,76). Gebruik maken van de voorzieningen Doordat wij voor de afvalstoffenheffing werken met een voorziening en deze voorziening nog enige ruimte biedt, zetten wij dit in als dempend middel op de woonlastenstijging voor onze inwoners.
Aanwending voorziening afvalstoffenheffing
2025
Mutatie voorziening
-1.072.520
-585.880
53.820
22.710
Kostendekkendheid
91%
95%
100%
100%
Pagina 15 van 230
2026
2027
2028
Programmabegroting 2025-2028
We zijn kostendekkend voor het totaal aan inkomsten doordat we uit de voorziening aanvullen naar 100% kostendekkendheid. Totale lastenstijging Samen vormen deze heffingen en verhoging van de OZB een lastenstijging voor onze inwoners en ondernemers. Gezien waar Nieuwegein staat ten opzichte van het landelijke gemiddelde en in de regio is dit ons inziens te rechtvaardigen, omdat het ons in staat stelt om het voorzieningenniveau op peil te houden en beleidskeuzes zo veel als mogelijk in stand te laten voor het jaar 2025. Een overzicht van de woonlasten en de vergelijking met regiogemeenten is te vinden in paragraaf 3.1 – Overzicht tarieven woonlasten. Hierin is te zien dat de woonlasten 2025 onder het gemiddelde van de regio in 2024 blijven. De vergelijking naar de toekomst toe is regionaal niet te maken. Alle gemeenten zijn op dit moment bezig de begroting op te stellen en pas als die klaar zijn kunnen we een vergelijking maken op basis van alle nieuwe uitgangspunten uit die begrotingen. Dat beeld is mogelijk wel beschikbaar tijdens de avond voor de stad op 24 oktober.
Pagina 16 van 230
Programmabegroting 2025-2028
2. Programmaplan
Pagina 17 van 230
Programmabegroting 2025-2028
2.1 Bestuur en Dienstverlening Wat is de bedoeling van dit programma? We zoeken in Nieuwegein naar mogelijkheden om de samenleving optimaal te betrekken bij bestuurlijke keuzes en duidelijk te maken waarom we keuzes maken. We hechten veel waarde aan een goede dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en instellingen. Een dienstverlening die hen past en die effectief en efficiënt is. De wijkgerichte aanpak met wijkcoördinatoren stelt ons in staat om knelpunten in een wijk bespreekbaar te maken en bij de wijk passende oplossingen te zoeken. Met het nieuwe Stadshuis beogen we een gezamenlijke aantrekkelijke programmering te bieden die bezoekers helpt, vooral als het vraagstuk meervoudig is.
Wat doen we samen? De belangrijkste samenwerkingspartner voor de gemeente is de samenleving zelf. Het kennen van onze inwoners, ondernemers, instellingen en wijken en buurten organiseren wij via wijkcoördinatoren. De wijkcoördinator is een integrale domeinoverstijgende functie, die zich richt op leefbare, veilige en gezonde wijken. De wijkcoördinatoren brengen professionals in beweging en vervullen een scharnierfunctie tussen de gemeentelijke organisatie, bewoners en professionals zoals welzijnswerk, jongerenwerk, politie, woningcorporaties en zorginstellingen. Zij kunnen snel schakelen, maken knelpunten in de wijk bespreekbaar en zoeken actief naar oplossingen. Kerntaken zijn o.a. het geven van advies rondom leefbaarheidsvraagstukken, het verbinden en activeren van lokale netwerken en het helpen van initiatiefnemers met plannen en ideeën. Wijkcoördinatoren kennen de buurt en hebben oog voor verschillende belangen die in de wijken spelen. Er is een aantal thema’s die in alle wijken een rol spelen. Uiteraard is elke buurt ook anders, waardoor accenten verschillen en maatwerk wenselijk is. Wijkcoördinatoren verbinden, schakelen, initiëren en activeren op thema’s:
Schoon: activiteiten die bijdragen aan een ordelijk en net straatbeeld. O.a. het in kaart brengen van hotspots, ondersteunen van schoonmaakacties, het stroomlijnen van de in- en externe samenwerking en het initiëren van gedragsinterventies.
Heel: vergroten van de fysieke leefbaarheid van wijken en het tegengaan van verloedering.
Veilig: het tegengaan van overlast en onveiligheidsgevoelens. Dit kan variëren van irritaties binnen de buurt, sociale spanningen tussen groepen, ondermijning, asociaal gedrag van bewoners, burenruzie(s), en (crimineel) gedrag van overlast gevende jongeren.
Welzijn, gezondheid en bouwen aan de gemeenschap voor en door de inwoners van Nieuwegein hebben een belangrijke rol in het werken aan verschillende maatschappelijke vraagstukken. Denk aan het versterken van de samenhang tussen buurtgenoten, het tegengaan van sociale uitsluiting, het verkleinen van de kloof tussen inwoners en bestuurders of het zorgen dat de jeugd op het ‘rechte pad’ blijft.
Spelen: participatie is een wezenlijk onderdeel van de speelvisie. Ook hierin heeft de wijkcoördinator een afgebakende rol, die is afgestemd met het openbaar domein.
Betere Buurten: bij deze buurtaanpak, gericht op de verbetering van de kwaliteit van de Nieuwegeinse buurten, worden bewoners gestimuleerd zoveel mogelijk te participeren en
Pagina 18 van 230
Programmabegroting 2025-2028
eigen initiatieven te ontplooien. Hier is naast de wijkcoördinator, een Betere Buurtencoördinator actief die een extra impuls kan geven aan participatie.
Thema Bestuur College en raad willen graag het goede doen voor Nieuwegein. Het bestuur staat ten dienste van de stad en zet zich dagelijks in om de ambities te realiseren die in deze programmabegroting zijn opgenomen. Dit bereikt ze door een transparant en zorgvuldig proces van beeldvorming, oordeelsvorming, besluitvorming, realisatie en verantwoording. College en raad willen in verbinding staan met inwoners. Zodat inwoners betrokken worden bij de besluitvorming en college en raad weten wat er leeft onder inwoners. En hier bij besluitvorming rekening mee kunnen houden. Het vertrouwen in de gemeente en de politiek is niet vanzelfsprekend. Door te werken aan bestuurlijke en democratische vernieuwing willen we het vertrouwen van inwoners vergroten.
Ambitie 1: De beste, transparante besluiten nemen voor de stad. Het bestuur staat ten dienste van de gemeenschap. Dat betekent dat besluitvorming zich richt op het realiseren van ambities in deze programmabegroting, die alle van toegevoegde waarde zijn voor (delen van) de gemeenschap. Doelstelling(en): 1.
2.
We hanteren het NSOB-model (Nederlandse School voor het Openbaar Bestuur) om te bepalen hoe we komen tot een bestuurlijk besluit; daarbij is de mate van participatie afhankelijk van de mate waarin de gemeente een verantwoordelijkheid heeft in het realiseren van prestaties. Besluitvorming is het sluitstuk van een herleidbaar proces waarin de betrokkenheid van stakeholders en inwoners expliciet onderdeel is van het voorstel dat voorligt voor besluitvorming. We onderzoeken of een burgerberaad bijdraagt aan de kwaliteit van besluitvorming.
Activiteiten 2025 D1-A1
We maken voor grotere trajecten in het opdrachtformulier inzichtelijk of sprake is van participatie en langs welk kwadrant van het NSOB model we aan de slag gaan met participatie.
D1-A2
We ronden de evaluatie van de participatienota af en bepalen op basis hiervan of we doen wat we hebben afgesproken en of dit het gewenste effect oplevert.
D2-A1
In 2024 zetten we een burgerberaad in, waarvan de resultaten in 2025 bekend worden en zo nodig tot besluitvorming leiden.
Ambitie 2: Inwoners, ondernemers en instellingen hebben vertrouwen in het lokale bestuur. We leven in een tijd waarin vertrouwen in het lokale bestuur niet vanzelfsprekend is. Dat vraagt een extra investering in de relatie. Met inwoners, ondernemers en instellingen. Maar ook onderling. Een inwoner maakt vaak geen onderscheid tussen een raadslid, een wethouder of een ambtenaar. Zij zijn samen ‘de gemeente’. Jongeren hebben de toekomst en kunnen de lokale democratie nieuw elan geven door mee te doen en inzichten en ideeën te delen. Doelstelling(en): 1.
Raad, college en ambtelijke organisatie werken, ieder vanuit een eigen rol en verantwoordelijkheid, samen aan het bereiken van de ambities voor de stad.
Pagina 19 van 230
Programmabegroting 2025-2028
2.
We willen een diverse groep jongeren enthousiasmeren voor en commiteren aan de lokale democratie. De gemeente communiceert betrouwbaar, eenduidig en begrijpelijk.
3. 4.
Het college geeft pro actief invulling aan haar informatieplicht richting raad, inwoners, ondernemers en organisaties. Raad en college staan in verbinding met de stad.
5. 6.
We willen weten of het burgerberaad als instrument bijdraagt aan vertrouwen in het lokaal bestuur. We willen weten wat de activiteiten onder de noemer 'Raad in de Stad' (koffiekar, maaltijden etc.) hebben opgeleverd.
7.
Activiteiten 2025 D1-A1
We maken startnotities voor grotere projecten waarin wordt aangegeven hoe we invulling geven aan de gezamenlijke verantwoordelijkheid.
D1-A2
De avonden voor de stad worden ingezet om de raad mee te nemen in de stand van zaken met betrekking tot grotere opgaven. Zo wordt ook bij de raad opgehaald waar zij zorgen over hebben of aandachtspunten willen meegeven.
D2-A1
In Q3 van 2024 is een kinderburgemeester geïnstalleerd die als boegbeeld de betrokkenheid van en samenwerking met kinderen bevordert.
D2-A2
De Raadswerkgroep Jongerenparticipatie zorgt voor passende activiteiten en bijeenkomsten om lokale politiek en jongeren te verbinden.
D3-A1
We hebben een trainingsmodule voor nieuwe medewerkers over onze aanpak om betrouwbaar, eenduidig en begrijpelijk te communiceren.
D4-A1
Bij elke collegebesluit besteedt het college aandacht aan de vraag of communicatie nodig is en met wie.
D4-A2
Als het college constateert dat er op een bepaald terrein sprake is van een situatie die niet past binnen de door de raad meegegeven kaders draagt het college er zorg voor dat dit op, bij de situatie passende wijze, wordt gecommuniceerd met de raad: Voor beperkte afwijkingen via de P&C cyclus Voor gevoelige afwijkingen met een brief aan de raad, eventueel gevolgd door een toelichting tijdens een avond voor de stad
D5-A1
Zowel de raad als het college zijn zichtbaar aanwezig tijdens activiteiten in de stad.
D6-A1
Er wordt een procesevaluatie uitgevoerd van de pilot Burgerberaad.
D7-A1
We werken in 2025 aan een evaluatie van de activiteiten in het kader van de 'Raad in de Stad' om in de overdracht naar de nieuwe raad waardevolle lessen mee te kunnen geven.
Effectindicatoren Realisatie 2023
Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025
Type
Nr.
Omschrijving
E
1
Waardering voor het bestuur van de gemeente door inwoners (1)
45%
55%
55%
E
2
Waardering voor het bestuur van de gemeente van ondernemers (2)
3,4
3,5
3,5
E
3
Waardering ruimte voor participatie door inwoners (2)
3,2
4,0
4,0
E
4
Waardering ruimte voor initiatieven door inwoners (2)
3,4
4,0
4,0
E
5
Waardering ruimte voor initiatieven door ondernemers (2)
3,4
4,0
4,0
E
6
Waardering uitvoeringstaken van regionale samenwerkingsverbanden waar we aan deelnemen (2)
-
3,5
3,5
1. Percentage dat veel of heel veel vertrouwen heeft. 2. Gemeten op schaal van 1 (laag) tot 5 (hoog).
Pagina 20 van 230
Programmabegroting 2025-2028
Financiële toelichting Product Bestuur In het onderdeel Bestuur in de begroting zitten budgetten voor diverse onderdelen. Zo worden hier de personele kosten voor het college en de raad geraamd. Daarnaast is er een budget geraamd voor ondersteuning van de gemeenteraad en de rekenkamer. De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema met name bij aan:
Ambitie 1: De beste, transparante besluiten nemen voor de stad.
Ambitie 2: Inwoners, ondernemers en instellingen hebben vertrouwen in het lokale bestuur.
Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2024 Product
Bestuur Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Lasten
3.283
2.827
2.834
2.879
2.886
Baten
0
0
0
0
0
Saldo
3.283
2.827
2.834
2.879
2.886
Ten opzichte van de begroting 2024 is te zien dat de lasten in 2025 sterk afnemen. Het verschil tussen deze jaren hangt hoofdzakelijk samen met de volgende onderdelen: Ideeënmarkt (lagere lasten € 285.000) Voor uitvoering van projecten die voortkomen uit de ideeënmarkt is voor 2025 € 200.000 beschikbaar gesteld. In 2024 was ook € 200.000 beschikbaar plus nog aanvullend € 285.000 (dus totaal € 485.000) wat is doorgeschoven vanuit 2023. Dotatie voorziening pensioen wethouders (lagere lasten € 290.000). In 2024 is een dotatie begroot van € 302.500. Voor 2025 is besloten dat gezien het saldo en de risico's de dotatie voor 2025 bijgesteld kan worden naar € 13.500. Kapitaallasten (hogere lasten € 60.000) Betreft de kapitaallasten voor in 2023 afgeronde investering Beelduitzending raadzaal. Deze kapitaallasten waren ook voor 2024 nog niet begroot. Personeelskosten (hogere lasten € 60.000) Indexatie salariskosten c.q. vergoeding college- en raadsleden. Voor de pilot met het burgerberaad is in deze raadsperiode in totaal een budget van € 150.000 in de begroting opgenomen; verdeeld over de jaren 2023, 2024 en 2025. De overige verschillen op dit product zijn kleiner dan € 25.000 en worden verder niet toegelicht.
Pagina 21 van 230
Programmabegroting 2025-2028
Product Strategie en samenwerking In het onderdeel Strategie en samenwerking zitten budgetten voor diverse onderdelen. Zo worden hier de kosten voor Intergemeentelijke samenwerking (voornamelijk bijdrage VNG) begroot, evenals de budgetten voor de realisatie van de Sustainable Development Goals. De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema met name bij aan:
Ambitie 1: De beste, transparante besluiten nemen voor de stad.
Ambitie 2: Inwoners, ondernemers en instellingen hebben vertrouwen in het lokale bestuur.
Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2024 Product
Strategie en samenwerking Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Lasten
417
422
430
437
475
Baten
0
0
0
0
0
Saldo
417
422
430
437
475
De verschillen op dit product zijn kleiner dan € 25.000 en worden verder niet toegelicht. Product Wijkgericht samenwerken In het onderdeel Wijkgericht samenwerken zitten budgetten voor diverse onderdelen. Zo worden hier de kosten voor wijknetwerken (initiatieven in de wijk) begroot, evenals een budget voor het project buurtbemiddeling. De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema met name bij aan:
Ambitie 1: de beste, transparante besluiten nemen voor de stad.
Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2024 Product
Wijkgericht samenwerken Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Lasten
303
243
249
255
262
Baten
102
105
107
109
112
Saldo
201
138
142
146
151
Wijkgericht samenwerken (besparing € 67.000) Er wordt een besparing van € 17.000 gerealiseerd op subsidierelaties met wijknetwerken, gebaseerd op een lagere groei van de uitgaven dan de indexatie rechtvaardigt. Daarnaast wordt € 50.000 bespaard op het budget voor diverse kosten van wijkcoördinatoren, vanwege efficiënte benutting van elders in de begroting beschikbare middelen. Dit kan doordat initiatieven in de wijk vaak worden betaald uit andere beschikbare budgetten (zie tevens paragraaf 1.4 Sluitende Meerjarenbegroting).
Pagina 22 van 230
Programmabegroting 2025-2028
Thema Dienstverlening We willen moderne laagdrempelige dienstverlening die is afgestemd op de behoeften van de inwoners en ondernemers: digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet en ondersteunen waar nodig. De diversiteit in de samenleving vraagt dat we onze dienstverlening daarop laten aansluiten. Onze dienstverlening is begrijpelijk, eenduidig en betrouwbaar. 2025 is het tweede jaar in de vijfjarige piek (als gevolg van het verlengen van de geldigheidsduur) in de aanvragen voor reisdocumenten 2024 - 2028. We zijn hierop voorbereid en hebben er vertrouwen in dat we onze dienstverlening onverminderd op goed niveau kunnen houden. Uiteraard houden we een vinger aan de pols en nemen maatregelen als dat nodig blijkt. In de eerste maand van 2025 gaan we daadwerkelijk onze inwoners, ondernemers en organisaties ontvangen in een andere, mooiere, warmere ontmoetingsplek: het Stadshuis, de plek waar Nieuwegein samenkomt. In de inclusieve samenleving van Nieuwegein mag iedereen naar eigen behoefte meedoen en is dit ook mogelijk. Dit houdt in dat we een stad zijn waar je gezien wordt, je jezelf mag zijn en kan meedoen, ongeacht wie je bent en waar je vandaan komt. In dit thema dragen we hieraan bij door zowel digitaal als fysiek goed toegankelijk te zijn met begrijpelijke taal, extra focus op laaggeletterdheid en minder digi-vaardigen.
Hierbij werken we onder andere samen met de Bibliotheek Nieuwegein in het project Informatiepunt Digitale Overheid (IDO).
Ambitie 1: Wij zijn goed bereikbaar voor inwoners, ondernemers en instellingen en betrouwbaar, eenduidig en begrijpelijk in onze contacten. De gemeente is open, laagdrempelig en goed toegankelijk. Dit geldt fysiek voor het Stadshuis, voor onze medewerkers en voor onze (digitale) producten en diensten. Voor de inwoners van Nieuwegein zijn alle kanalen beschikbaar (digitaal, balie, telefoon, post). We werken vanuit het principe digitaal waar mogelijk en persoonlijk contact waar nodig is. Er is altijd een digitaal kanaal beschikbaar, zodat de meeste mensen zelfstandig en op het tijdstip dat zij dat willen, hun zaken met de gemeente kunnen regelen. Het doorontwikkelen van onze digitale dienstverlening is een blijvende ontwikkeling, waarbij we steeds meer producten en diensten digitaal aanbieden. Daarbij is bij voorkeur het gehele proces van aanvraag tot afhandeling digitaal. Het aantal inwoners en ondernemers dat die producten of diensten digitaal bij ons aanvragen groeit gestaag. Daarbij is het wel belangrijk dat er waar nodig altijd een persoonlijk alternatief beschikbaar is. Niet alleen voor inwoners die vanuit een beperking of gebrek aan kennis niet of moeilijk gebruik kunnen maken van digitale middelen, maar ook als inwoners geen gebruik willen maken van het digitale kanaal.
Telefonisch zijn wij snel en gemakkelijk te bereiken voor mensen die graag een persoonlijk contact willen. Nieuwegein wil dienstverlening leveren die aansluit op de leefwereld en daarmee past bij de behoeften en wensen van onze inwoners, instellingen en ondernemers. Dat doen wij vanuit drie serviceprincipes; betrouwbaar, eenduidig en begrijpelijk. Waar mogelijk worden (aan)vragen direct beantwoord of in behandeling genomen.
Pagina 23 van 230
Programmabegroting 2025-2028
De communicatie via al onze kanalen is in begrijpelijke taal. Het is duidelijk waar mensen moeten zijn, wat er van een klant verwacht wordt en wat de klant van de gemeente kan verwachten; welke stappen deze moet nemen om een melding of een aanvraag te doen of om een initiatief in te brengen. Wij hanteren duidelijke servicenormen voor onze dienstverlening en wij zijn daar transparant over. Behoeften en ervaringen van onze inwoners, instellingen en ondernemers onderzoeken wij structureel. Wij vragen en ontvangen feedback, doen gericht gebruikersonderzoek en maken klantreizen ter verdere verbetering van onze dienstverlening. In 2025 zal er weer een inwoners onderzoek worden gedaan waarin we ook de beleving van het nieuwe Stadshuis zullen meenemen. Het nieuwe Stadshuis is omgebouwd naar een huis voor de stad; een plek waar iedereen zich welkom voelt. Van een koel gebouw naar meer warmte en een aantrekkelijke verblijfsplek. De nieuwsgierigheid van de mensen wordt straks geprikkeld. We stimuleren inclusiviteit met plekken om te ontmoeten en mee te doen. Mee te doen aan een debat, kennisdelen, een mening vormen en gewoon om samen te verblijven. Tijdens de ideeënmarkt van de raad is een idee opgehaald dat toevallig al paste in de vernieuwing van het Stadshuis.
Onze partner de bibliotheek verzorgt in het nieuwe Stadshuis meer studieplekken waar bezoekers gebruik van kunnen maken om rustig te studeren. Het Stadshuis is ook een prachtige plek om het politieke café (ook een idee van de ideeënmarkt) een thuis te kunnen geven. Doelstelling(en): 1.
De gemeente is open, laagdrempelig en goed toegankelijk.
2.
Wij leveren onze diensten steeds meer digitaal.
3.
Wij zijn snel en makkelijk te bereiken.
4.
Onze dienstverlening is betrouwbaar, eenduidig en begrijpelijk.
5.
Wij geven waar mogelijk direct en correct antwoord op vragen via alle kanalen.
6.
Wij staan voor kwaliteit en handelen meldingen, aanvragen, producten en diensten adequaat en binnen de gestelde termijn af. Het Stadshuis (voorheen Atrium) is dé vindplaats voor informatie en een bezoeker die een hulpvraag heeft voelt zich geholpen ongeacht het loket waar hij aanklopt.
7.
Activiteiten 2025 D2-A1
Na de implementatie van het nieuwe communicatie (telefoon) systeem monitoren we hoe we de dienstverlening nog kunnen verhogen.
Ambitie 2: We gebruiken digitalisering om onze dienstverlening te verbeteren. Digitalisering beperkt zich niet alleen tot ICT, maar gaat ook over techniek en innovatie die de eisen en wensen van de inwoners, ondernemers en ook de medewerkers van onze gemeente volgt. We houden inwoners en ondernemers verbonden door onze digitale dienstverlening laagdrempelig, betrouwbaar en eenvoudig te maken. Dit doen wij in combinatie met open, transparante en veilige communicatie. Als lokale overheid blijven we scherp op de risico’s van het inzetten van digitale technologie, zoals het verzamelen en het gebruik van data. Daarom zetten we dit alleen in als het een verbetering oplevert voor inwoners en ondernemers.
Pagina 24 van 230
Programmabegroting 2025-2028
Het kaartmateriaal dat wij aanbieden aan inwoners, ondernemers en instellingen is meer en meer digitaal. Zo kan 24/7 gezocht worden naar (digitale) activiteiten, meldingen, beleid, wet- en regelgeving of andere informatie over de fysieke leefomgeving. Doelstelling(en): 1.
Wij leveren goede en passende manier van dienstverlening die aansluit bij de hulpvraag.
Activiteiten 2025 D1-A1
We gaan onderzoeken of RX Mission kan helpen bij de digitalisering van het aanvragen van evenementen vergunningen.
Ambitie 3: Wij beheren betrouwbare basisregistraties en leveren diensten en producten van burgerzaken en de burgerlijke stand. Wij gaan door op de ingeslagen weg met het verminderen van administratieve lasten voor inwoners, instellingen en ondernemers. Een voorbeeld van een vereenvoudigd proces is de mogelijkheid om al digitaal een verlenging rijbewijs aan te vragen (DAR). De Basisregistratie Personen (BRP) is dé basisregistratie voor persoonsgegevens. Van iedere levensloop registreren wij administratief de belangrijkste aspecten, zoals geboorte, gezag, verhuizing, vertrek naar het buitenland, huwelijk en overlijden. De BRP vormt de basis voor afgifte van reisdocumenten, rijbewijzen, verklaringen en uittreksels, alsmede voor de stempas bij verkiezingen. Data uit de BRP wordt verplicht gebruikt binnen de gehele overheid. Wij zorgen ervoor dat de BRP actueel is. Hierbij werken wij samen met overheidsdiensten, afnemers en ketenpartners. De problematiek rondom woonfraude en ondermijning, maar ook de taak om de BRP op orde te houden, krijgt ook in 2025 veel aandacht. Doelstelling(en): 1.
Wij beheren betrouwbare basisregistraties.
Activiteiten 2025 D1-A1
We controleren actief op woonfraude.
Prestatie-indicatoren Type Amb.
Nr.
Omschrijving
Realisatie 2023
Streef waarde 2024
Streef waarde 2025
P
1
1
Digitale processen I-burgerzaken
-
30
29
P
2
1
Digitale formulieren zijn toegankelijk met eherkenning en e-idas (europese Digid)
15
30
30
P
3
1
Zelfevaluatie Kwaliteit Basisregistratie Personen (BRP)
95%
95%
95%
Pagina 25 van 230
Programmabegroting 2025-2028
Effectindicatoren Realisatie 2023
Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025
Type
Nr.
Omschrijving
E
1
Waardering algehele gemeentelijke dienstverlening door inwoners (1)
3,6
4,0
4,0
E
2
Waardering algehele gemeentelijke dienstverlening door ondernemers (1)
3,3
4,0
4,0
E
3
Waardering dienstverlening via digitale faciliteiten door inwoners (1)
3,6
4,0
4,0
E
4
Waardering dienstverlening via digitale faciliteiten door ondernemers (1)
3,3
4,0
4,0
E
5
"De medewerker verraste mij aangenaam met de service die hij/zij verleende" door inwoners (2)
56%
60%
65%
"De medewerker verraste mij aangenaam met de service die hij/zij verleende" door ondernemers (2)
34%
50%
65%
E
6
1. Gemeten op schaal van 1 (laag) tot 5 (hoog). 2. Percentage dat veel of heel veel vertrouwen heeft.
Financiële toelichting Product Burgerzaken In het onderdeel Dienstverlening in de begroting zitten budgetten voor diverse onderdelen. Zo worden hier de kosten van verkiezingen en ontvangen leges voor reisdocumenten en rijbewijzen in verantwoord. De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema met name bij aan:
Ambitie 3: Wij beheren betrouwbare basisregistraties en leveren diensten en producten van burgerzaken en de burgerlijke stand.
Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2024 Product
Burgerzaken Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Lasten
1.012
1.028
1.106
1.102
1.132
Baten
1.369
1.433
1.618
1.740
1.793
Saldo
-356
-405
-512
-638
-661
De begroting voor 2025 voor Burgerzaken is redelijk stabiel ten opzichte van 2024. We verwachten iets hogere baten uit de leges reisdocumenten en paspoorten en iets hogere lasten bij de algemene kosten. Per saldo een klein verschil.
Pagina 26 van 230
Programmabegroting 2025-2028
Product Klantcontacten en voorlichting Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2024 Product
Klantcontacten en voorlichting Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Lasten
182
149
137
141
144
Baten
0
0
0
0
0
Saldo
182
149
137
141
144
Gemeentepagina, lagere lasten € 35.000 In het kader van het traject Sluitende Meerjarenbegroting wordt voorgesteld om de frequentie van de gemeentepagina te verlagen. Met de onlangs gemaakte professionaliseringsslag van onze onlinecommunicatie, is dit mogelijk met behoud van onze ambitie. Dit levert een besparing op van € 35.000 per jaar. Product Vergunningsverlening Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2024 Product
Vergunningsverlening Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Lasten
4
4
5
5
5
Baten
56
58
59
61
63
Saldo
-51
-53
-55
-57
-59
De verschillen op dit product zijn kleiner dan € 25.000 en worden verder niet toegelicht.
Wat mag het kosten?
Thema
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Bestuur
2.760
4.002
3.491
3.513
3.571
3.623
Dienstverlening
1.013
1.198
1.181
1.248
1.247
1.281
Totaal lasten
3.772
5.201
4.673
4.761
4.819
4.904
128
102
105
107
109
112
Dienstverlening
1.043
1.424
1.491
1.677
1.801
1.857
Totaal baten
1.171
1.526
1.596
1.785
1.910
1.968
Saldo van lasten en baten
2.601
3.674
3.077
2.977
2.908
2.936
Storting in reserves
-
-
-
-
-
-
Onttrekking aan reserves
-
-
-
-
-
-
2.601
3.674
3.077
2.977
2.908
2.936
Bestuur
Totaal van het programma
Pagina 27 van 230
Programmabegroting 2025-2028
2.2 Wonen en Economie Wat is de bedoeling van dit programma? Wonen Nieuwegein is een groene, duurzame en veilige stad in de stedelijke regio Utrecht. In Nieuwegein kunnen de huidige en volgende generaties in goede gezondheid wonen, werken, ondernemen en recreëren. Het woningaanbod sluit aan bij de vraag van onze inwoners. De kwaliteit van de omgeving is aantrekkelijk met groene buurten waar men zich thuis voelt en met City als een levendige en duurzame binnenstad. Nieuwegein is een stad die voortbouwt op haar geschiedenis met historische dorpsgezichten en waardevolle cultuurhistorie en archeologie. We zetten slim in op de energietransitie en de verduurzaming en zorgen ervoor dat onze stad de gevolgen van de klimaatverandering aan kan. Economie Ondernemers krijgen de ruimte duurzaam te ondernemen en er is voldoende werkgelegenheid. In de samenwerking met het bedrijfsleven werken we intensief samen voor herstructurering, intensivering en verduurzaming van de bestaande werklocaties.
Relatie met andere programma's De thema's Wonen en Economie pakken we integraal op. We maken gebruik van de kennis en kunde in onze eigen organisatie en in de regio om tot het best mogelijke resultaat te komen. Met de inzet op vijf kritische succesfactoren die richting geven aan groei van de stad hebben we een integrale aanpak ontwikkeld. Hiermee wordt wonen verbonden met de andere thema's in de stad, zoals voorzieningen vrije tijd en kwaliteit van leefomgeving en veiligheid. Onze inspanningen voor de ontwikkeling van de stad verbinden we (waar mogelijk) met het programma Leefbaarheid en Veiligheid. We willen daarmee de leefbaarheid in de wijken en de bestaanszekerheid van inwoners in de Centrale As mede versterken. Erfgoed wordt zowel behandeld in het programma Wonen & Economie als in het programma Vrije Tijd.