2024-243 Bijlage 1 Omgevingsprogramma Vergunningen Toezicht Handhaving
Tekst van het document
2024-243 Bijlage 1
:
NIEUWEGEIN Omgevingsprogramma Vergunningen, Toezicht & Handhaving Versie september 2024
Inhoudsopgave
Samenvatting
.................................................................... 4
1. Inleiding en totstandkoming
.................................................................... 9
1.1
Samenhang Omgevingsprogramma VTH met omgevingsvisie ..................................... 9
1.2
Raakvlakken ....................................................................................................... 11
1.3
Reikwijdte van het Omgevingsprogramma VTH ....................................................... 12
1.4
Status van het Omgevingsprogramma VTH ............................................................. 13
1.5
Totstandkoming van het omgevingsprogramma ...................................................... 14
1.6
Leeswijzer ......................................................................................................... 16
2. Visie op de uitvoering van VTH
.................................................................. 17
2.1
Uitgangspunten ................................................................................................... 17
2.2
Gebiedskwaliteiten als basis .................................................................................. 18
2.3
Dienstverlenend .................................................................................................. 18
2.4
Integraal samenwerken ........................................................................................ 19
2.5
Initiatief en eigen verantwoordelijkheid .................................................................. 19
2.6
Risicogericht ....................................................................................................... 20
2.7
Data gedreven .................................................................................................... 20
3. Prioriteiten en doelen
.................................................................. 21
3.1
Methode ............................................................................................................. 21
3.2
Prioriteiten.......................................................................................................... 23
3.3
Doelen ............................................................................................................... 24
4. Uitvoering
........................................................... 31
4.1 Financiën.................................................................................................................. 32 4.2 Uitvoeringsprogramma ............................................................................................... 34 2
4.3 Monitoring en verslag................................................................................................. 34
5. Kwaliteitsborging BIJLAGE A
........................................................... 35
Uitvoeringsstrategie voor de VTH-taken ....................................... 37
BIJLAGE A1 Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht ....................... 84 BIJLAGE A2 Protocol bouwwerken
........................................................... 85
BIJLAGE B
Omgevingsanalyse
........................................................... 86
BIJLAGE C
Doorwerking Omgevingsprogramma’s naar VTH-taken .............. 105
BIJLAGE D
Lijst van afkortingen
......................................................... 115
3
Samenvatting Een veilige leefomgeving is een basisvoorwaarde voor prettig wonen, werken, recreëren en reizen. De instrumenten vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) dragen bij aan een veilige, schone, gezonde en duurzame leefomgeving. De leefomgeving bestaat uit veel facetten en in onze stad vinden veel en uiteenlopende activiteiten plaats in de leefomgeving. Bij de uitvoering van de instrumenten moeten we keuzes maken. Dit doen we aan de hand van een risicomodel. Op basis van een risicomodel hebben we alle activiteiten in beeld gebracht en beoordeeld in welke mate de activiteiten leiden tot risico’s voor de fysieke leefomgeving. Dit is gedaan door de effecten te benoemen en door te kijken wat de kans is dat de activiteiten zich daadwerkelijk voordoen. Naast een beoordeling van de risico’s op basis van een model, is door middel van een enquête gevraagd in welke mate inwoners overlast ervaren op tal van onderwerpen. Voor een groot deel van de activiteiten hebben we via een enquête aan inwoners gevraagd in welke mate zij overlast ervaren van die activiteiten en welke zij het belangrijkst vinden om aan te pakken. De uitkomsten komen goed overeen met de risicoanalyse die ambtelijk is uitgewerkt. Inwoners ervaren het meest overlast van afval, parkeren, afsteken van vuurwerk en hondenpoep.
Op basis van het risicomodel en de ingevulde enquête zijn prioriteiten benoemd waar we ons de komende jaren op gaan richten met de inzet van VTH-instrumenten. De prioriteiten vormen samen met de reguliere werkzaamheden de basis voor onze inzet. We vinden het belangrijk om te ‘werken vanuit de bedoeling’. Hierin staat de leefwereld van inwoners en ondernemers centraal. Conform de wettelijke eisen hebben we in dit Omgevingsprogramma Vergunningen, Toezicht & Handhaving (verder: Omgevingsprogramma VTH) onze strategie voor de uitvoering van de VTH-taken vastgelegd. Deze sluit aan bij de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO) die deel uitmaakt van dit Omgevingsprogramma. In onze uitvoeringsstrategie (bijlage A) beschrijven we hoe we in de dagelijkse praktijk invulling geven aan: •
preventie om inzicht te geven in de regels;
•
het beoordelen van vergunningaanvragen en meldingen;
•
toezicht op naleving van regels;
•
sanctioneren bij het constateren van overtredingen;
•
afwegingen tot gedogen.
4
Onze inzet voor een veilige, schone, gezonde en duurzame leefomgeving gebeurt in samenwerking met een groot aantal partners en collega overheden. Onze uitvoeringsstrategie bevat een apart hoofdstuk waarin de wijze van samenwerking met deze partners is vermeld. Ook komt als rode draad in dit Omgevingsprogramma VTH de gezamenlijke inzet met deze partners terug. De ambities en uitgangspunten zijn: Onderwerpen
Ambities en uitgangspunten
Leefomgeving
We staan voor een schone, veilige en nette leefomgeving. Onze toezichthouders en BOA’s zijn zichtbaar aanwezig en controleren op tal van onderwerpen, waarbij afval en parkeren hoge prioriteit hebben. Op basis van onze eigen constateringen en de meldingen van inwoners en bedrijven beoordelen we op welke onderwerpen en in welke wijken onze inzet het meest is gewenst.
Overlast
Het afsteken van vuurwerk, loslopende honden en hondenpoep, drugshandel en drugsgebruik en het rondhangen van groepen zijn voorbeelden van zaken die tot overlast kunnen leiden. We reageren alert op meldingen van inwoners en bedrijven door zo snel als mogelijk ter plekke te zijn. We zetten preventieve maatregelen in naast repressie. We gaan in contact met notoire overtreders en proberen samen met politie, welzijns- of jongerenwerk het gedrag aan te passen. Als we overtredingen constateren, dan kunnen we bestuursrechtelijk en strafrechtelijk optreden.
Nieuwbouw en verbouw
Bij nieuwbouw en verbouw beoordelen en controleren we de plannen en de realisatie. De gebouwtypen met een hogere prioriteit beoordelen we diepgaander en controleren we vaker. Constructieve veiligheid, brandveiligheid, ruimtelijke kwaliteit en duurzaamheid krijgen bijzondere aandacht. Onze woningbouwopgave leidt tot een hogere benutting van de bestaande woningvoorraad (omzetten, splitsen, optoppen) en leidt tot nieuwe woonvormen (tijdelijke woningen, achtererf). Naast het stimuleren van de woningbouw en woonbenutting toetsen we zorgvuldig of dit past binnen de vastgelegde kaders. Verder hebben tijdelijke bouwwerken onze specifieke aandacht, omdat dit vaak andersoortige bouw is dan gebruikelijk. Een initiatiefnemer is verplicht een BLVC-plan (bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid, communicatie) op te stellen en op te volgen. We toetsen hier strikt aan en controleren op de uitvoering. Onder het nieuwe Wkb-stelsel (Wet kwaliteitsborging voor het bouwen) verzorgen kwaliteitsborgers de bouwtechnische beoordeling voor een groot deel van de nieuwbouw en op termijn ook voor verbouw. Wij houden een handhavende rol. In onze handhavingsstrategie Wkb is vastgelegd hoe we situationeel de handhavende rol invullen. We monitoren onze rol en na 2 jaar na inwerkingtreding van de Wkb gaan we onze strategische richting evalueren.
Bestaande bouw
Gebouwen moeten (blijven) voldoen aan de eisen uit landelijke en lokale regelgeving. Vanwege (bouwkundige) aanpassingen, veroudering van installaties, verandering van gebruik of verscherping van de regels geven we aandacht aan de bestaande bouw. We leggen de prioriteit bij parkeergarages, erfgoed, industrie, kantoren, logies, grote woongebouwen, gebouwen voor zorg met bedgebied, sportvoorzieningen en gebouwen met gelijkwaardige oplossingen op het gebied van veiligheid.
5
Onderwerpen
Ambities en uitgangspunten
Strijdig gebruik
Een juist gebruik van de fysieke leefomgeving draagt bij aan de kwaliteit en uitstraling en voorkomt overlast. We zien zichtbare en minder zichtbare strijdige activiteiten. Door middel van gebiedstoezicht, data-analyses, gerichte controles of meldingen van inwoners treden we op. Bij strijdig gebruik gaat onze aandacht vooral naar het strijdige activiteiten op het eigen (bedrijfs)perceel of het uitvoeren van bedrijfsmatige activiteiten die niet zijn toegestaan. Bij minder zichtbaar strijdig gebruik richt onze aandacht zich op illegale bewoning, illegale prostitutie en omzetten van woningen.
Evenementen
We stimuleren evenementen die levendigheid en vertier met zich meebrengen. Daarbij beoordelen we wel dat de evenementen passen in ons gemeentelijk evenementenbeleid en dat ze voldoen aan de regels om de veiligheid te garanderen, buitensporig gedrag te voorkomen en hinder en overlast te beperken. Voor de aanvrager en betrokkenen is de behandeling van de vergunning of melding duidelijk, eenvoudig en voorspelbaar. Op basis van het risico van het evenement voeren we (integraal) toezicht uit en evalueren we het evenement.
Asbest
Veel panden in Nieuwegein zijn gerealiseerd in een tijd dat er asbest in werd toegepast. Bij sloop, aanpassing van panden of het op eigen initiatief verwijderen van asbest eisen we een zorgvuldige verwijdering en afvoer. We communiceren de regels voor sloop en asbestverwijdering. Meldingen voor asbestverwijdering en inventarisatierapporten worden beoordeeld door asbestdeskundigen. Bij illegale sloop of asbestcalamiteiten leggen we de werkzaamheden onmiddellijk stil.
Alcoholverstrekking
Het doel is het voorkomen van alcoholgebruik door minderjarigen en van gezondheidsschade en verstoring van de openbare orde door alcoholgebruik en -misbruik. We controleren op het verstrekken van alcohol gedurende evenementen, door de horeca, verkoop door supermarkten en slijterijen en alcoholverstrekking door para commerciële instellingen (denk hierbij aan sportverenigingen). We controleren mede door ‘mystery guests’ in te zetten op het verstrekken van alcohol aan minderjarigen.
De ambities en uitgangspunten voor de reguliere werkzaamheden zijn: Onderwerpen
Ambities en uitgangspunten
Duidelijke en opvolgbare regels
Onze lokale regels voor activiteiten in de fysieke leefomgeving zijn duidelijk, toegankelijk en uitvoerbaar. We bieden inzicht in de regels om de bekendheid te vergroten en onbedoelde overtredingen te voorkomen.
Vroegtijdig contact
Algemene beginselen
Een initiatiefnemer kan met de gemeente in gesprek over de kansrijkheid van een initiatief in de fysieke omgeving en de verdere procedure voor realisatie. Onze grondhouding is meedenkend en constructief waarbij we onafhankelijk alle belangen afwegen of toetsen. In alle gevallen volgen we de algemene beginselen van behoorlijk bestuur: zorgvuldigheid, rechtszekerheid en gelijkheid.
Beginselplicht tot handhaving
Handhaving is een beginselplicht en we volgen de werkwijze en afwegingen uit de landelijke handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO) als we constateringen aantreffen.
Wettelijke basis en gebiedskwaliteiten
We beoordelen activiteiten in de fysieke leefomgeving aan wettelijke en lokale bepalingen en regels en aan de gebiedskwaliteiten en doelen uit de omgevingsvisie.
6
Onderwerpen
Ambities en uitgangspunten
Integraliteit en samenwerking
We stemmen regels en vereisten af met andere overheden en ketenpartners en handelen richting initiatiefnemers en belanghebbenden vanuit de gedachte van één overheid.
Eigen verantwoordelijkheid en werken volgens de bedoeling
Het uitgangspunt is dat inwoners en bedrijven zelf verantwoordelijk zijn voor de fysieke leefomgeving en dat we hen stimuleren om met oplossingen te komen. We gaan over tot passend optreden als de eigen verantwoordelijkheid niet wordt waargemaakt en de kwaliteit van de leefomgeving in het geding komt.
Datasturing
We benutten beschikbare data om onze capaciteit gericht in te zetten. Dit doen we door het analyseren van meldingen van inwoners en bedrijven en door bronnen te gebruiken die inzicht geven waar activiteiten voorkomen die we willen reguleren.
Termijnen
De besluitvorming op vergunningaanvragen en handhavingsverzoeken is binnen de wettelijke termijnen tenzij we in uitzonderingssituaties beargumenteert afwijken van de termijnen (werken volgens de bedoeling)
Meldingen van inwoners of bedrijven
De afhandeling van meldingen die inwoners of bedrijven doen over activiteiten in de leefomgeving is urgent en we bezoeken de locatie als er directe risico’s zijn voor de veiligheid, openbare orde, gezondheid of onomkeerbare schade kan optreden.
Controle op naleving
We voeren actief toezicht uit op de naleving van regels en voorschriften op basis van ons Omgevingsplan, afgegeven vergunningen en onze inhoudelijke prioriteiten.
Sanctioneren
We gaan over tot bestuurs- of strafrechtelijk sanctioneren op basis van onze sanctiestrategie als we overtredingen constateren waar onvoldoende zicht is op legalisatie.
7
Op basis van de omgevingsanalyse komen we tot de volgende prioriteiten:
Hogere prioriteiten
Gemiddelde prioriteiten
•
• • • • • • • • • • • • • •
• • • • • • • •
Nieuw- en verbouw individueel woongebouw of industriegebouw Huisvuil en grofvuil Dumpen van afval Illegaal vuurwerk Overlast door drugsgebruik en drugshandel Bedrijfsmatige activiteiten zonder melding Illegale prostitutie / sekswerkers Verwijderen asbest Bestaande woningen en scholen
• • •
Bedrijfsmatige activiteiten in woongebouwen Gebruik gronden en (bedrijfs)percelen Wonen in (bedrijfs)gebouwen zonder woonfunctie Omzetten van woningen Nieuwbouw en verbouw van een gebouw met logies Bouwen in strijd met het Omgevingsplan Tijdelijke (woon)gebouwen Aanleg van een werk Zwerfafval Voorwerpen op of aan een openbare plaats Evenementen: B en C + Illegaal Hinderlijk en gevaarlijk parkeren Overlast door groepen van personen Naleving alcoholverstrekking horeca, para commerciële instellingen en evenementen Overlast door bedrijfsmatige activiteiten Bestaande parkeergarages Bestaande panden industrie, kantoren, logies, sport
8
1. Inleiding en totstandkoming Voor een effectieve en consistente uitvoering van de VTH-taken is het nodig niet alleen naar de ontwikkelingen binnen het vakgebied te kijken, maar ook met een brede blik naar ontwikkelingen in de leefomgeving. Dit programma houdt daarom rekening met de doelen die in de omgevingsvisie en maatregelen die in de omgevingsprogramma’s omschreven zijn. Deze integrale afstemming zorgt voor uniformiteit en helpt bij de samenwerking tussen overheidsinstanties en bij het afstemmen van handhavingsacties. In dit hoofdstuk is de samenhang met de omgevingsvisie en de omgevingsprogramma’s omschreven.
1.1 Samenhang Omgevingsprogramma VTH met omgevingsvisie In de Omgevingsvisie Nieuwegein verstedelijkt en vergroent vinden we dat een veilige leefomgeving een basisvoorwaarde is voor prettig wonen, werken, recreëren en reizen. De speerpunten van de Omgevingsvisie zijn: 1. Verbonden met de stad, verbonden met elkaar 2. Fijne en groene stad met een levendig centrum 3. Een toekomstbestendige stad voor jong en oud 4. Een bedrijvige stad in een sterke regio Nieuwegein in 2040: een veilige, gezonde en duurzame stad Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) zijn instrumenten om deze speerpunten te borgen. Daarnaast vinden we het belangrijk om gezondheid, veiligheid, duurzaamheid, cultuurhistorische waarden, natuurwaarden en leefbaarheid te beschermen. In Nieuwegein zorgen we voor: veilige bouwwerken, verkeersveiligheid, een zelfredzame samenleving, beschermen van kwetsbare groepen, voorkomen en vermindering van criminaliteit en voorbereid zijn op rampen. Samen met onze partners – onder meer Veiligheidsregio Utrecht (VRU), Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Utrecht, politie – zorgt de gemeente voor een veilig, schoon en leefbaar Nieuwegein.
Doelen vanuit Omgevingsvisie: •
Rustige, groene woonwijken
•
Meer woningen
•
Trots en zuinig op erfgoed
•
Winkels en scholen dichtbij
•
Veilig gevoel op straat
•
Verbeterde bedrijventerreinen
•
Energieneutraal en klaar voor klimaatverandering
9
Bij de uitvoering van VTH-taken moeten we keuzes maken: waar liggen onze opgaven en prioriteiten en hoe strikt willen we activiteiten in de fysieke leefomgeving regelen en controleren? Bij onze prioriteitstelling spelen drie afwegingen een rol: •
De omvang van risico’s die samenhangen met activiteiten en de effectiviteit waarmee we VTH-instrumenten kunnen inzetten.
•
De eigen verantwoordelijkheid van inwoners en bedrijven in relatie tot de regelende en controlerende rol van de overheid.
•
De omvang van onze personele capaciteit en middelen.
Overheidsrollen Om de ambities en strategieën uit te voeren in het kader van vergunningverlening, toezicht en handhaving kan de gemeente verschillende rollen kiezen: •
Presterende overheid: bij het uitvoeren van de gemeentelijke doelen en taken, bijvoorbeeld bij het houden van toezicht op energiebesparende maatregelen.
•
Vanuit resultaten
Samenwerkende overheid: bij het uitvoeren van gezamenlijke doelen en taken in samenwerking met anderen en binnen netwerken. Bijvoorbeeld als de gemeente samen met de regio samenwerkingsafspraken maakt.
•
Rechtmatige overheid: als de gemeente als bevoegd gezag regels vastlegt, bijvoorbeeld via
Vanuit de gemeente
Vanuit De samenleving
vergunningen of het omgevingsplan. •
Uitnodigende overheid: als de gemeente uitnodigt, faciliteert of ondersteunt, bijvoorbeeld door bewoners, ondernemers of partners te vragen om ergens het initiatief in te nemen en dat de gemeente dat faciliteert. Vanuit randvoorwaarden
Voor het VTH-beleid vervult de gemeente een mix van deze vier rollen, omdat voor elk doel of elke doelgroep een andere rol (of combinatie van rollen) het effectiefst is. Werken volgens de bedoeling Daarnaast vinden we het belangrijk om te ‘werken vanuit de bedoeling’. Hierin staat de leefwereld van inwoners en ondernemers centraal. Wij vragen ons steeds af: Waarom doen we het? Voor wie doen we het? Doen we het (nog steeds) slim? Wat is de toegevoegde waarde van een regel? Uiteraard volgen we hierin de Landelijke handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO).
10
1.2
Raakvlakken
Omgevingsprogramma’s in Nieuwegein Het Omgevingsprogramma kent veel raakvlakken met ander beleid en Omgevingsprogramma’s. De regels en plannen in andere Omgevingsprogramma’s hebben invloed op dit omgevingsprogramma. In bijlage 3 zijn de raakvlakken met andere omgevingsprogramma’s uitgewerkt. Denk hierbij aan het: •
Integraal Veiligheidsbeleid
•
Omgevingsprogramma Duurzaam Bouwen 2022
•
Omgevingsprogramma Wonen
•
Omgevingsprogramma Nieuwegein gezond
•
Gemeentelijk afvalplan
Via reguliere overleggen wordt ingegaan op de samenhang van de programma’s. In bijlage C is aangeven wat de doorwerking is van andere programma’s en beleid naar het Omgevingsprogramma VTH. Regionale afstemming Het Omgevingsprogramma gaat niet over taken die door verbonden partijen worden uitgevoerd. Dit betreft de RUD Utrecht en de VRU die regionaal uitvoeringsbeleid opstellen voor de (basis)taken die aan hen zijn opgedragen. Er vindt samenwerking en afstemming plaats met verbonden partijen en andere organisaties. Deze afstemming is deels wettelijk verplicht en uitgewerkt in de uitvoeringsstrategie (bijlage A). De taken die de omgevingsdiensten (RUD Utrecht en Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU)) uitvoeren zijn omschreven in de regionale “Uitvoerings- en Handhavingsstrategie“ (ofwel: regionale U&H strategie). In de samenwerking binnen de regio Utrecht is een samenwerkingsovereenkomst afgesloten onder meer op het gebied van dubbele toezicht en handhaving en meervoudige vergunningverlening tussen ketenpartners. Dit is de opvolger van de Wabo-overeenkomst. Sustainable Development Goals Met het Omgevingsprogramma VTH dragen we daarnaast bij aan de volgende Sustainable Development Goals (SDG’s), die de Verenigde Naties vaststelden als nieuwe mondiale duurzame ontwikkelingsagenda voor 2030.
De SDG’s kunnen helpen om de samenhang tussen de doelen uit de verschillende omgevingsprogramma’s samen te brengen. Dit is de context waarbinnen VTH opereert.
11
Met dit Omgevingsprogramma dragen we bij aan de doelen: •
03. Goede gezondheid en welzijn: toezicht op alcoholverstrekking draagt bij aan een goede gezondheid voor de inwoners. Ook: toezicht op het correct verwijderen van asbest draagt bij aan de goede gezondheid van inwoners.
•
11. Duurzame steden en gemeenschappen
•
14. Leven in het water
•
15. Leven op het land
•
16. Vrede, justitie en sterke publieke diensten: helder en uitvoerbaar VTH-beleid draagt bij aan de gezonde en duurzame fysieke leefomgeving (op land en water).
•
17. Partnerschap om doelstellingen te bereiken: dit is door samen te werken met onze partners, zoals de RUD Utrecht, om te werken aan een gezonde leefomgeving.
1.3
Reikwijdte van het Omgevingsprogramma VTH
Dit omgevingsprogramma schetst onze visie en uitgangspunten voor de taken die aan de gemeente zijn opgedragen en die onder andere gebaseerd zijn op de Omgevingswet, Alcoholwet, bepalingen uit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en andere beleidskaders of verordeningen die betrekking hebben op de fysieke omgeving. Dit betekent dat het Omgevingsprogramma VTH gaat over preventie, vergunningverlening, toezicht en handhaving van onder andere het omgevingsplan, bouw-, sloop-, milieu- en brandveiligheid, erfgoed, reclame, rooien van bomen, terrassen, natuurbescherming en openbare orde. Hoe we omgaan in Nieuwegein op het gebied van de sociale veiligheid is weergegeven in het Integraal Veiligheidsplan. Dit Omgevingsprogramma vervangt de huidige nota’s “Beleidsnota Omgevingsrecht 2015-2018” en “Netheid van de Stad 2007”.
12
1.4
Status van het Omgevingsprogramma VTH
Voor vergunningverlening, toezicht en handhaving bestaat een verplichting tot het vaststellen van beleid met een risicoanalyse en prioriteitstelling zoals is vastgelegd in de Omgevingswet (afdeling 18.3) en het Omgevingsbesluit (afdeling 13.2). Het beleid wordt vastgesteld door het college en ter kennisname aangeboden aan de gemeenteraad. De VTH-beleidscyclus gaat over het Omgevingsprogramma (omgevingsanalyse, prioriteiten, doelen), een uitvoeringsprogramma met de planning van in te zetten VTH-instrumenten en capaciteit, de uitvoering en tenslotte monitoring van de uitvoering (verslaglegging en evalueren). De landelijke procescriteria bevatten eisen voor: •
de uitvoeringsstrategie
•
de handhavingsstrategie
•
het uitvoeringsprogramma
•
de uitvoeringsagenda
•
de uitvoeringsorganisatie
•
de borging van middelen
•
de evaluatierapportage
Dit Omgevingsprogramma heeft betrekking op de strategische cyclus. Het jaarlijkse uitvoeringsprogramma vormt het scharnierpunt voor de strategische en operationele cyclus. De strategische beleidscyclus wordt over het algemeen iedere vier jaar doorlopen, maar kan op basis van omgevingsfactoren, wetten of beleidsambities een andere frequentie hebben. De provincie houdt toezicht in het kader van het Interbestuurlijk Toezicht (IBT) op de implementatie van de VTH-beleidscyclus. We versturen jaarlijks onze documenten aan de provincie en ontvangen een beoordeling. De gevolgen van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) zijn meegenomen in dit beleid. Het gaat om twee nieuwe stelsels met flinke verschuivingen in de instrumenten, rol en werkwijze van onze gemeente. In dit Omgevingsprogramma zijn de protocollen opgenomen voor toetsing en toezicht op bouwwerken. Deze gelden voor de gevolgklassen 2 en 3. Voor de bouwwerken die onder de Wkb vallen zijn deze protocollen niet 13
van toepassing, de beoordeling ligt bij externe kwaliteitsborgers voor nieuwbouw (vanaf 1 januari 2024) en verbouw (vanaf 1 januari 2025). Voor verbouw blijven de huidige protocollen van toepassing, totdat de Wkb van kracht is voor verbouw.
1.5
Totstandkoming van het omgevingsprogramma
Evaluatie Er is gestart met een evaluatie van het huidige beleid voor de VTH-taken. Dit is onder andere vastgelegd in de Beleidsnota Omgevingsrecht (2015-2018), het Beleidskader Handhaving Onbebouwde Omgeving: Netheid van de Stad (2008-245), het jaarlijkse Uitvoeringsprogramma en deelbeleid op taken of onderwerpen. Het beleidskader Omgevingsrecht is niet geactualiseerd in afwachting van de komst van de Omgevingswet. Door het veelvuldig uitstel van de Omgevingswet is dit beleidskader niet geactualiseerd en is de werkingsduur verlengd. Voor verschillende taken is de wettelijke context of de uitvoeringswijze veranderd (bijvoorbeeld overdracht basistaken naar RUD Utrecht). Begrijpelijkerwijs is het beleidskader verouderd en met dit Omgevingsprogramma VTH weer in lijn gebracht met de actuele situatie. Op veel taken is het deelbeleid wel actueel. De kaders van de uitvoering van de VTH taken bleken nog actueel te zijn, maar we hebben dit nu vormgegeven in een omgevingsprogramma. Het beleidskader Handhaving Onbebouwde Omgeving (nota Netheid van de Stad) is alweer enkele jaren oud en op onderdelen zijn de taken en uitvoeringswijze veranderd. In grote lijnen is de analyse van destijds nog actueel en zijn de speerpunten nog geldig. Er zijn wel diverse taken en speerpunten bijgekomen.
Het jaarlijkse uitvoeringsprogramma en jaarverslag voor de bebouwde en onbebouwde omgeving is uitvoerig en vult de functie van het VTH-beleid deels in met risicoanalyses en prioriteringen. Voor de verschillende taken worden verschillende risicomodellen gehanteerd bij de afwegingen. De nota wordt in dit omgevingsprogramma overgenomen.
Dit Omgevingsprogramma bevat eenzelfde methodiek van risicoanalyse en prioriteitstelling voor alle VTH-taken en bevat het actuele uitvoeringsbeleid. Het jaarlijkse uitvoeringsprogramma wordt daarmee beknopter.
14
Proces van het Omgevingsprogramma Het Omgevingsprogramma is begeleid door een ambtelijke projectgroep. De inhoud is tot stand gekomen door een groot aantal werksessies met VTHmedewerkers en bij de betreffende activiteiten betrokken medewerkers uit andere disciplines. Tevens is gebruik gemaakt van data uit het jaarverslag en inzichten in meldingen van burgers en bedrijven. In de werksessies is gekomen tot de omgevingsanalyse, de uitvoeringsstrategie en is de vertaling gemaakt naar prioriteiten en doelen voor de VTH-taken. Er zijn gesprekken gevoerd met de trekkers van andere Omgevingsprogramma’s en is een analyse verricht op de doorwerking naar dit Omgevingsprogramma VTH (zie bijlage C). De resultaten zijn mede gebruikt bij de omgevingsanalyse en de doelstellingen. Het concept Omgevingsprogramma is voorgelegd aan onze partners: IBT, RUD Utrecht, VRU en ter inzage gelegd en de reacties zijn verwerkt. Participatie in de stad De participatie van dit Omgevingsprogramma is vormgegeven in de vorm van een enquête. In de periode half januari – half februari 2024 is een enquête uitgezet bij het inwonerpanel Nieuwegein (1.100 inwoners) en zijn 5.000 inwoners actief benaderd met een brief om de enquête in te vullen. De respons is dat 1.332 inwoners de enquête hebben ingevuld. De resultaten zijn gebruikt bij de omgevingsanalyse en prioritering.
De inwoners hebben aangegeven van welke onderwerpen zij de meeste overlast ondervinden en welke zij aangepakt wensen. De uitkomsten komen goed overeen met de risicoanalyse die ambtelijk is was uitgewerkt en de prioriteiten die daaruit voortkomen.
Top 5 onderwerpen (willekeurige volgorde) • • • • •
Parkeren Zwerfafval Afsteken vuurwerk Dumpen van afval Hondenpoep
Een samenvatting van het onderzoek is beschikbaar op www.ikbennieuwegein.nl.
15
1.6
Leeswijzer
Het Omgevingsprogramma gaat in onze prioriteiten op VTH-gebied en hoe we dit gaan inzetten. •
In hoofdstuk 1 is ingegaan op ambities en uitgangspunten, inleiding en totstandkoming, reikwijdte en raakvlakken met andere omgevingsprogramma’s.
•
Hoofdstuk 2 gaat in op de algemene visie op vergunningverlening, toezicht en handhaving.
•
In hoofdstuk 3 staat de inhoud met de resultaten uit de omgevingsanalyse, de prioriteiten en doelstellingen.
•
De uitvoering en monitoring van de VTH-taken beschrijven we in hoofdstuk 4.
•
Hoofdstuk 5 gaat in op de kwaliteitsborging bij uitvoering van de VTH-taken.
•
In Bijlage A is onze uitvoeringsstrategie beschreven. Die bevat de wijze waarop we preventie inzetten, hoe we vergunningaanvragen en meldingen beoordelen, hoe we toezicht uitvoeren en hoe we sanctioneren bij het constateren van overtredingen.
•
Bijlage B bevat onze omgevingsanalyse. Dit is een onderbouwing voor de prioriteiten en doelen.
•
Bijlage C beschrijft de invloed van ander beleid en Omgevingsprogramma’s op het Omgevingsprogramma VTH.
•
Uitleg van de afkortingen is in bijlage D terug te vinden.
16
2. Visie op de uitvoering van VTH Dit hoofdstuk bevat de visie op de uitvoering van de VTH-taken en bestaat uit de volgende bouwstenen: •
Uitgangspunten
•
Werken we volgens de bedoeling (zie onderdeel 1.1)
•
Gebiedskwaliteiten als basis
•
Dienstverlenend
•
Integraal samenwerken
•
Initiatief en eigen verantwoordelijkheid
•
Risicogericht
•
Data gedreven
2.1
Uitgangspunten
De uitvoering van de gemeentelijke VTH-taken is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: •
Onze lokale regels zijn duidelijk en uitvoerbaar. We bieden op een toegankelijke manier inzicht in onze lokale regels aan burgers en bedrijven. Daarmee kunnen we onbedoelde overtredingen voorkomen.
•
Initiatiefnemers zijn verantwoordelijk voor het indienen van complete aanvragen en meldingen op basis van landelijke en lokale indieningsvereisten. Ook zijn initiatiefnemers zelf verantwoordelijk voor het naleven van de landelijke en lokale regels.
•
Op basis van een conceptverzoek kan een initiatiefnemer met de gemeente in gesprek over de kansrijkheid van het initiatief en de verdere procedure. Onze grondhouding is om mee te denken en om (eventueel tegenstrijdige) belangen af te wegen.
•
We houden ons bij de taakuitvoering aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur: zorgvuldigheid, rechtszekerheid en gelijkheid.
•
Vergunningen zijn afgestemd op wet- en regelgeving (landelijk, provinciaal) en op lokaal en provinciaal beleid, zijn begrijpelijk geformuleerd en beoordeeld op handhaafbaarheid.
•
Handhaving is een beginselplicht en bij het constateren van overtredingen volgen we de werkwijze uit de LHSO.
•
Actief gedogen is bij hoge uitzondering mogelijk, wordt gemotiveerd, schriftelijk vastgelegd en kent een einddatum.
•
Handhaving is een middel om naleving van regelgeving af te dwingen en geen doel op zich.
17
2.2
Gebiedskwaliteiten als basis
De wettelijke basis voor de VTH-taken ligt in de Omgevingswet en Algemene Maatregelen van Bestuur (Besluit activiteiten leefomgeving (Bal en Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)) die direct werkende regels stellen aan activiteiten in de fysieke leefomgeving. Daarnaast zijn de gebiedskwaliteiten van onze gemeente een basis voor de prioriteiten die we stellen en de invulling van onze taken. De gebiedskwaliteiten worden beschreven in onder andere onze omgevingsvisie en geborgd in onze verordeningen, beleidsregels en Omgevingsplan. De wettelijke en lokale basis vormen een belangrijk kader voor de dagelijkse taakuitvoering. Onze prioriteiten zijn gericht op het behoud van de kwaliteiten van de gebieden. De prioriteiten zijn voorzien van doelstellingen. We geven aan wat we willen bereiken en in ons uitvoeringsprogramma welke VTH-instrumenten we inzetten en met welke personele inzet of middelen dit gepaard gaat.
2.3
Dienstverlenend
Initiatiefnemers en belanghebbenden krijgen inzicht in regels voor de fysieke leefomgeving via het landelijk Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO). Door vragenbomen en vergunningenchecks bieden we initiatiefnemers de hulpmiddelen om te beoordelen of een voorgenomen activiteit is toegestaan, aan regels is gebonden en/of een toestemming (in de vorm van een vergunning of melding) nodig is. We voeren ambtelijk een check uit of voor een initiatief de juiste toestemming wordt aangevraagd. In aanvulling op de ‘digitale dienstverlening’ bieden we persoonlijke dienstverlening via ons loket, mail/telefoon of een persoonlijk gesprek. We bieden de mogelijkheid om een conceptverzoek in te dienen om een voorgenomen initiatief op hoofdlijnen te beoordelen op wenselijkheid en haalbaarheid. Het doel is om in een zo vroeg mogelijk stadium te bepalen of het initiatief wenselijk is, wenselijk gemaakt kan worden of onwenselijk is. We maken in bepaalde gevallen gebruik van een omgevingstafel. Daarbij zijn initiatiefnemer en de benodigde expertises van andere teams binnen onze organisatie vanaf een vroeg stadium betrokken. Indien nodig betrekken we andere bevoegde gezagen (rijksoverheid, provincie, waterschap, wettelijke adviseurs) en ketenpartners (RUD Utrecht, VRU en GGDrU).
Omdat de korte procedure het uitgangspunt is onder de Omgevingswet, is de termijn voor behandeling van een vergunningaanvraag standaard acht weken. In bepaalde gevallen kan de uitgebreide procedure van toepassing verklaard worden.
18
2.4
Integraal samenwerken
Onder de Omgevingswet neemt het belang van integraal samenwerken verder toe. Dit geldt voor het onderling afstemmen van regels en procedurevereisten en voor samenwerking bij het behandelen van initiatieven. De initiatiefnemer en belanghebbende(n) moeten kunnen rekenen op de gedachte van ‘één overheid’. Bij de uitvoering van onze VTH-taken werken we samen met partners die medeverantwoordelijk zijn voor de fysieke leefomgeving zoals RUD Utrecht, VRU, provincie, politie, Regionale Informatie- en Expertisecentra (RIEC), Rijkswaterstaat (RWS), GGDrU, waterschap, Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), OM, etc. De samenwerking met deze partners gebeurt thema- of projectgericht. Samenwerking vindt op drie niveaus plaats: •
Strategisch: afstemming over beleid en uitvoering, projecten of een regionaal samenwerkingsprogramma
•
Tactisch: doelgroep- en ketengericht, analyses, trends, inzet van handhavingsinstrumenten, aanpak probleem, informatie en kennisdeling.
•
Operationeel: casusbesprekingen, acties, projecten, integrale aanpak.
Verder vraagt de uitvoering van de VTH-taken om interne samenwerking binnen de gemeentelijke organisatie. Tussen teams en disciplines en rondom het informatiebeheer zoals het gebruik van en de aanlevering naar landelijke basisregistraties.
2.5
Initiatief en eigen verantwoordelijkheid
We werken volgens de principes van de Omgevingswet om inwoners en bedrijven zoveel mogelijk verantwoordelijkheid te geven om met oplossingen te komen. Onder de Omgevingswet geldt een algemene zorgplicht. Dit houdt in dat overheden, bedrijven én burgers verantwoordelijk zijn voor een veilige en gezonde fysieke leefomgeving. Als dit onvoldoende leidt tot het gewenste effect, faciliteren we onze inwoners en bedrijven. Dit kan door participatie, bijvoorbeeld door bij ruimtelijke initiatieven de interactie met de omgeving te ondersteunen. Ons participatiebeleid en de participatienota “Samen met de Stad” voor initiatiefnemers en vergunning aanvragers beschrijft de mogelijkheden en de werkwijze. Door alert te zijn op mogelijke conflicten bij klachten of meldingen proberen we escalatie te voorkomen. En door bekendheid te geven aan regels en voorschriften proberen we te voorkomen dat inwoners en bedrijven onnodige overtredingen begaan.
19
We gaan waar nodig over op passende bestuurs- of strafrechtelijke instrumenten om overtredingen op te heffen als we constateren dat de eigen verantwoordelijkheid niet wordt waargemaakt en sprake is van (bewuste) overtredingen.
2.6
Risicogericht
De VTH-taken voeren we uit volgens de risicogerichte benadering. We richten ons op activiteiten met grotere risico’s en waar we VTH-instrumenten effectief kunnen inzetten. Daar ligt onze prioriteit in de uitvoering. De prioriteiten bepalen in welke mate we inzetten op preventie (zoals voorlichting), de diepgang van beoordeling van vergunningaanvragen of meldingen en de vorm en intensiteit van toezicht. Dit kan in het jaarlijkse uitvoeringsprogramma worden aangevuld met activiteiten die voorvloeien uit landelijke wetgeving, verplichtingen die worden aangedragen door of afgestemd zijn met onze partners of door bestuurlijke prioriteiten vanuit andere beleidskaders of bestuurlijke afspraken.
2.7
Data gedreven
Datasturing en monitoring zijn instrumenten om gebruik te maken van beschikbare data om beleidskeuzes te onderbouwen, effecten te volgen en om ambities en maatregelen gericht bij te kunnen sturen. Voor de VTH-taken maken we gebruik van deze instrumenten bij het opstellen van het jaarlijkse verslag en uitvoeringsprogramma. De informatie heeft onder meer betrekking op de bedrijfsvoering: aantallen vergunningen, meldingen, klachten en controles. Op basis van deze data en trends bekijken we de effectiviteit van onze inzet. We hebben ook ervaring met het vastleggen en benutten van data over het effect van de inzet van onze VTH-instrumenten. We maken gebruik van de gegevens uit meldingen van burgers en bedrijven, zijn actief in het gebruik van data die onze partners beschikbaar stellen (zoals politie) en ontsluiten zelf data die inzicht geeft in onze aanpak (bijvoorbeeld inschrijvingen in de basisregistratie personen (BRP), energiegebruik. Dit zal de komende jaren verder ontwikkeld worden, in samenhang met de verplichte monitoring onder de Omgevingswet en gemeentebrede ambities op data gedreven werken.
20
3. Prioriteiten en doelen Op basis van een omgevingsanalyse voor de activiteiten die in de fysieke omgeving van Nieuwegein voorkomen zijn de prioriteiten bepaald en doelstellingen geformuleerd. Daarbij is ook gebruik gemaakt van de uitkomsten van stadsenquête naar de mate waarin onze inwoners overlast ervaren in de fysieke omgeving. Nadat de methode is toegelicht komen de prioriteiten en doelen terug.
3.1
Methode
De prioriteiten en doelen zijn gebaseerd op het effect van activiteiten en de kans dat de effecten zich voordoen. In ons vorige beleidsplan hanteerden we deze methode ook en dit is een goede basis gebleken voor onze taakuitvoering. De methode is aangepast aan nieuwe inzichten en taakveranderingen. Op basis van de ‘Kans en Effect’ benadering volgt een risicoscore. De risicoscore is beoordeeld op de mate waarin we met VTH-instrumenten invloed kunnen uitoefenen op de activiteiten. Dit leidt tot prioriteiten. De methode is als volgt toegepast: Dit zijn de effecttypen waarop we de risicoscore invullen van 0 (geen risico) tot 5 (hoog risico)
Risico an alyse 1 Activiteit 2 Activiteit
Hier komen alle activiteiten of ongewenst gedrag
V e ilig
Ge zond 3 3
3 3
Kans die we invullen van 1 (komt niet voor/zeer goed naleefgedrag) tot 5 (komt heel vaak voor/zeer slecht naleefgedrag)
Dit is de totaalscore voor het effect op een schaal van 0-5
L e e fbaar
Duurzaam
3 1
1 1
Natuur
C ultuur 0 3
Totaalscore is Effect x Kans. We kunnen ‘Effect’ en ‘Kans’ wegen, dat is nu gedaan als 2:1. Ervaring is dat ‘kans’ anders te grote invloed heeft
Financ ie e l 0 0
3 3
Be stuur 1 3
Gemiddeld Effect
K an s
1,7 2,0
2 4
Risico score
R isico categorie
7 16
laag gemiddeld
De eindscore
21
Effecten De omgevingsanalyse bevat negen type effecten. Deze effecten zorgen voor een evenwichtige bepaling van de risico’s van de activiteiten: Effect
Typering
Voorbeeldomschrijving
Veiligheid
persoonlijk en lichamelijk letsel
instorting, explosie, brand, vluchtbeperkingen
Gezondheid
gezondheid en welbevinden
bodem- en luchtverontreiniging, ventilatie, waterkwaliteit, lichttoetreding
Leefbaarheid
kwaliteit van leefomgeving
geluid, trillingen, geur, licht
Duurzaamheid
natuurlijke bronnen en milieukwaliteit
energieverbruik, grondstofverbruik, uitstoot
Natuur
flora- en faunasoorten en natuur
stikstof, verstoren leefklimaat, verstening
Cultuurhistorie
archeologische en monumentale waarden
sloop en verbouw monumenten, werken in archeologisch waardevol gebied
Ruimtelijke kwaliteit
aantasting gebruikswaarde, belevings- of toekomstwaarde
aanstootgevend uiterlijk, ontbreken landschappelijke inpassing
Financieel
financiële gevolgen voor de samenleving
opruim- en herstelkosten, sanering, legeskosten, concurrentievervalsing
Bestuurlijk
risico’s voor het openbaar bestuur
rechtsongelijkheid, imagoschade, negatieve publiciteit, vertrouwen overheid
Scores Elke activiteit bevat een score op de effecttypen van 0 (geen) tot 5 (erg groot) en de kans van 1 (komt niet voor, zeer goed naleefgedrag) tot 5 (komt vaak voor, beperkt naleefgedrag). Voor elke activiteit is het gemiddelde effect bepaald en vermenigvuldigd met de kans. Dit geeft de risicoscore. Die is berekend door 2x het gemiddelde effect te vermenigvuldigen met de kans. Vervolgens zijn de scores ingedeeld naar laag, gemiddeld en hoog. De risicoscore is waar nodig gecorrigeerd voor de mate waarin VTH-instrumenten effectief zijn om het risico te beheersen. Dit leidt tot de prioriteiten.
22
3.2 Prioriteiten De uitkomsten van de prioriteiten is een samenkomst tussen de enquête, ambtelijke uitwerking via het risicomodel, doorvertaling van andere omgevingsprogramma’s en input vanuit het bestuur. De omgevingsanalyse leidt tot de volgende indeling van prioriteiten: Gemiddelde prioriteiten
Hogere prioriteiten • • • • • • • • •
Nieuw- en verbouw individueel woongebouw of industriegebouw Huisvuil en grofvuil Dumpen van afval Illegaal vuurwerk Overlast door drugsgebruik en drugshandel Bedrijfsmatige activiteiten zonder melding Illegale prostitutie / sekswerkers Verwijderen asbest Bestaande woningen en scholen
• • • • • • • • • • • • • • • • •
Bedrijfsmatige activiteiten in woongebouwen Gebruik gronden en (bedrijfs)percelen Wonen in (bedrijfs)gebouwen zonder woonfunctie Omzetten van woningen Nieuwbouw en verbouw van een gebouw met logies Bouwen in strijd met het Omgevingsplan Tijdelijke (woon)gebouwen Aanleg van een werk Zwerfafval Voorwerpen op of aan een openbare plaats Evenementen: B en C + Illegaal Hinderlijk en gevaarlijk parkeren Overlast door groepen van personen Naleving alcoholverstrekking horeca, para commerciële instellingen en evenementen Overlast door bedrijfsmatige activiteiten Bestaande parkeergarages Bestaande panden industrie, kantoren, logies, sport
De lagere prioriteiten zijn terug te vinden in de omgevingsanalyse in bijlage B. Dit wil niet zeggen dat deze activiteiten niet worden uitgevoerd, alleen is hier minder aandacht voor. Tenzij de omstandigheden veranderen.
23
3.3
Doelen
Onze doelen benoemen we achtereenvolgens voor de algemene dienstverlening aan inwoners en bedrijven en vervolgens aan de hand van de bovenstaande prioriteiten. In de uitvoeringsagenda VTH zijn de doelen smart geformuleerd. Doorlopend worden de doelen gemonitord en jaarlijks geëvalueerd via een jaarverslag. De doelen en aanpak voor de activiteiten met een hogere prioriteit zijn: Dienstverlening VTH •
We begeleiden ruimtelijke initiatieven vanuit een ‘ja, mits’ houding met aandacht voor participatie volgens ons participatiebeleid, de belangen van initiatiefnemers en belanghebbenden en de bijdrage van een initiatief aan onze beleidsdoelen.
•
We beoordelen vergunningaanvragen en meldingen op basis van de toetsings- en beoordelingskaders in onze uitvoeringsstrategie.
•
De behandeling van vergunningaanvragen en handhavingsverzoeken is op basis van een oplossingsgerichte benadering waarbij we juridische procedures voorkomen.
•
Onze dienstverlening en werkprocessen zijn aangepast aan de veranderende rol en taken als gevolg van de Omgevingswet en de Wkb.
•
We maken ruimtelijke regels en voorschriften bekend om de naleving bij inwoners en bedrijven te optimaliseren door informatieverstrekking via de website, communicatie naar doelgroepen bij verandering van regels en aan aanvragers bij voorgenomen initiatieven.
•
De besluitvorming op vergunningaanvragen is binnen wettelijke termijnen.
•
De afhandeling van meldingen van inwoners en bedrijven is volgens deze uitgangspunten:
•
Geen behandeling bij een privaatrechtelijke grondslag.
•
Spoedig en met een locatiebezoek behandelen van urgente meldingen met directe risico’s op veiligheid, openbare orde, gezondheid of onomkeerbare schade.
•
Bij niet-urgente meldingen wordt het belang en doel besproken en op basis daarvan gehandeld.
•
In principe geen locatiebezoek op niet te verifiëren meldingen.
•
We controleren door locatiebezoeken op de naleving van regels en voorschriften van ons Omgevingsplan, afgegeven vergunningen en geldende algemene regels.
•
We gaan over tot bestuurs- of strafrechtelijk sanctioneren op basis van onze sanctiestrategie als we overtredingen constateren waar onvoldoende zicht is op legalisatie.
24
Nieuwbouw en verbouw Probleemanalyse
Doelen en aanpak
Bij het realiseren of verbouwen van bouwwerken zijn landelijke en lokale
•
regels (Omgevingsplan) van toepassing. Initiatiefnemers realiseren soms een bouwwerk zonder of in afwijking van de voorwaarden in de vergunning of
Diepgaande beoordeling van de vergunningaanvraag en diepgaand toezicht bij de (ver)bouw van gebouwen met hogere prioriteit
•
landelijke regels. Het risico ligt hoog bij individuele woongebouwen en
Controleren naar aanleiding van gemelde of gesignaleerde bouwwerkzaamheden (wonen en eigen vastgoed)
industriegebouwen en gemiddeld bij tijdelijke woongebouwen en gebouwen
•
met een logiesfunctie.
Inhoudelijk beoordelen van meldingen van externe kwaliteitsborgers op door hen uitgevoerde toetsing en toezicht van bouwtechnische aspecten
Dumpen van afval Beschrijving
Doelen en aanpak
Dit gaat over het dumpen van bouwafval, bedrijfsafval, huishoudelijk afval of
•
Voorkomen van verloedering en vervuiling van de openbare ruimte
drugsafval en het niet correct aanbieden van grofvuil. Stadstoezicht en de
•
‘Hotspots’ van afvaldump en bijplaatsen zijn in kaart en leiden tot gerichte
toezichthouders van Openbaar Domein (OD) neemt contact op met RNM en die zorgt voor het opruimen van dit afval wat geld kost. Er zijn negatieve
maatregelen •
gevolgen voor het milieu en de volksgezondheid en het straatbeeld en de kwaliteit van de openbare ruimte verloedert.
Contact opnemen met Reinigingsbedrijf Midden-Nederland (RMN) van gedumpt afval na meldingen of eigen waarnemingen
•
Onderzoek naar herkomst via adresgegevens om de veroorzaker te achterhalen en bestuurs- of strafrechtelijk op te treden
Vuurwerk Beschrijving
Doelen en aanpak
Het afsteken van (zwaar) illegaal vuurwerk en van vuurwerk buiten de
•
Beperken van schade en overlast door het illegaal afsteken van vuurwerk door
toegestane periode heeft risico’s voor de veiligheid, leidt tot overlast en richt
surveillance en door actief te reageren op meldingen in samenwerking met partners
schade aan. Jaarlijks worden meerdere vuurwerkvrije zones ingesteld in onze
(zoals politie)
gemeente.
•
De politie houdt toezicht en handhaaft op het illegaal bezit van vuurwerk, de RUD Utrecht houd toezicht op de opslag door handelaren en IL&T op het
Gerichte inzet BOA’s en wijkagenten op basis van de aanpak vuurwerkoverlast onder regie van de politie
•
Preventief gesprekken voeren met notoire veroorzakers van overlast
vervoer van illegaal vuurwerk.
25
De gemeente coördineert het toezicht met de partners, reageert op overlastmeldingen en zorgt voor gebiedstoezicht / surveillance op het afsteken van vuurwerk. Drugsgebruik en drugshandel Beschrijving Overlast en verstoring van de openbare orde door gebruik of handel in drugs
Doelen en aanpak • Veilige en leefbare openbare ruimte door integraal toezicht bij overlast
en bijkomende zaken zoals vernielingen en achterlaten rotzooi. De overlast
•
Vergroten van de meldingsbereidheid
wordt als bedreigend ervaren, geeft een onveilig gevoel en kan leiden tot
•
Reageren op meldingen en samen met partners aanpakken van overlast via
vervuiling. Op basis van meldingen van inwoners, eigen waarnemingen en
cameratoezicht, verblijfsontzegging, verbod op samenscholing, persoons- en
signalen van partners treden de BOA’s op. Bij drugs- of jongerenoverlast is dat
maatwerkaanpak
in samenwerking met jongeren- of welzijnswerk of de politie. Seksinrichtingen en sekswerkers Beschrijving Van seksinrichtingen is sprake als bedrijfsmatig de gelegenheid wordt gegeven
Doelen en aanpak • Signaleren van illegale seksinrichtingen of sekswerkers
tot prostitutie of het verrichten van seksuele handelingen tegen betaling of
•
het aanbieden van materiaal tegen betaling. Seksinrichtingen kunnen gepaard
Doorgeven aan en oppakken van illegale situaties met partners zoals team Openbare Orde en Veiligheid (OOV) binnen TVL, politie, vreemdelingendienst
gaan met ondermijnende activiteiten zoals mensenhandel of witwassen van geld. Vanuit VTH ondersteunen we bij een controle of onderzoek en signaleren we illegale activiteiten vanuit toezicht. Verwijderen asbest Beschrijving Om verschillende redenen kan door particulieren worden overgegaan tot het
Doelen en aanpak • Voorkomen van overlast en schade voor de volksgezondheid
slopen van een bouwwerk zonder of in afwijking van een sloopmelding. Indien
•
Bewerkstelligen van normconform gedrag
er in het bouwwerk asbesthoudende materialen zijn toegepast, kan het
•
Bekend maken van de regels voor sloop en asbestverwijdering
uitvoeren van de sloopactiviteiten leiden tot verspreiding van asbesthoudende
•
Stimuleren van het doen van de melding ‘start sloopwerkzaamheden’
26
deeltjes. De veiligheid en gezondheid komt dan in het geding. Soms
•
herkennen burgers niet goed waar asbest in zit of zijn de regels over de
Stilleggen van sloopactiviteiten naar aanleiding van meldingen of constateringen door toezichthouder
verwijdering niet goed bekend. Tenslotte zijn er kosten voor het opstellen van
•
een asbestinventarisatierapport en het professioneel laten verwijderen van
Beoordeling meldingen asbestverwijdering en inventarisatierapporten door deskundige toezichthouders van gemeente of RUD Utrecht
asbest. Bestaande gebouwen Beschrijving Bestaande gebouwen dienen te voldoen aan de voorschriften vastgesteld in
Doelen en aanpak • Naast het toezicht op basis van verleende vergunningen en meldingen doen we soms
het Bbl.
ook projectmatig controles. Dit doen we bij gebouwen die vanwege bepaalde
Het toezicht op de naleving van wet- en regelgeving, waaronder de
kenmerken (kwetsbare bewoners, brandveiligheid, installaties) prioriteit krijgen.
Woningwet, Wet Ruimtelijke Ordening (opgegaan in de Omgevingswet),
Bijvoorbeeld woningen, bestaande panden industrie, kantoren, logies en sport en
Erfgoedwet en Huisvestingswet, wordt uitgevoerd door middel van controles
publieke functies zoals scholen, parkeergarages.
op verleende vergunningen en op basis van meldingen van derden of waarnemingen door inspecteurs. Door middel van handhaving van bestaande bouwwerken streven we in de eerste plaats naar het bevorderen van een veilige en kwalitatief hoogwaardige woon- en leefomgeving in Nieuwegein. Bedrijfsmatige activiteiten Beschrijving In het Omgevingsplan en het Bal is vastgelegd of het is toegestaan om
Doelen en aanpak • Heldere communicatie over de geldende regels voor bedrijfsactiviteiten
bedrijfsmatige activiteiten te verrichten, binnen welke regels dit is
•
Reageren op meldingen van inwoners bij ervaren overlast
toegestaan en of een melding moet worden gedaan. Het komt voor dat geen
•
Signaleren van eventuele overtredingen door gebiedstoezicht/surveillance, reguliere
melding wordt gedaan, er overlast is van bedrijfsmatige activiteiten of dat deze niet zijn gemeld.
controles en door informatie vanuit handelsregister •
Bekendheid met het bedrijvenbestand van Nieuwegein
27
Strijdig gebruik grond of perceel Beschrijving
Doelen en aanpak
Dit betreft gebruik van gemeentegrond als eigen perceel (bijtrekken bij tuin
•
Optreden tegen voortdurend of excessief strijdig gebruik
of bedrijfsperceel), erfafscheidingen die te ruim staan, bouwwerken die
•
Beoordelen op het strijdig gebruik van gronden en percelen van gebruikers tijdens
(fors) oversteken, opslag van goederen op gemeentegrond, bedrijfsmatig
onze controles en door vergelijk van luchtfoto’s.
gebruik van gemeentegrond. Het gaat ook om strijdig gebruik van grond of perceel dat in eigendom is van de gebruiker maar waar activiteiten niet zijn toegestaan zoals te ruime opslag, plaatsen van containers. Strijdig wonen Beschrijving Illegale bewoning gaat om niet toegestane verhuur of omzetting van een
Doelen en aanpak • Veilige en gezonde huisvesting die voldoet aan de regels voor bewoning en verhuur
pand of verblijfsruimte. Dergelijke verhuur vormt een verdienmodel voor de
•
Zicht houden op bewoning van panden via de BRP, vergunningen en toezicht
verhuurder en kan leiden tot overbewoning, verloedering, onveilige
•
Effectieve aanpak op basis van een actueel overzicht van adressen, een planning van
bewoning en overlast voor de omgeving. Bij illegale bewoning voldoet de huisvesting vaak niet aan de eisen van het Bbl (brandveiligheid, constructie,
controles en hercontroles met partners (gemeente, eventueel politie of brandweer) •
Opsporen en beëindigen van illegale huisvesting
ventilatie en daglichttoetreding) en aan de voorschriften uit de huisvestingsverordening. Zwerfafval Beschrijving Zwerfafval ontstaat doordat diverse soorten verpakkingen, kunststoffen,
Doelen en aanpak • ‘Hotspots’ van ontstaan en aanwezig zijn van zwerfafval zijn in kaart en leiden tot
blikjes en papier in de openbare ruimte terecht komen. Het is niet eenvoudig om goed in kaart te brengen waar sprake is van zwerfafval en hoe dit is te
gerichte maatregelen •
Onderzoeken of er in het Omgevingsplan bepalingen kunnen worden opgenomen om
voorkomen doordat het een groot gebied betreft, het om persoonlijk gedrag
ondernemers te verplichten om in hun directe omgeving afval op te ruimen
gaat en er veel bronnen zijn waar het ontstaat. Binnen de gemeente zijn er
(aanpassen regels bruidsschat)
28
maaltijdvertrekkers en afhaalpunten (zoals fastfood) waar zwerfafval kan ontstaan. Evenementen Beschrijving Evenementen brengen levendigheid en vertier met zich mee en om die
Doelen en aanpak • Plaats laten vinden van evenementen die passen in het gemeentelijk
reden stimuleren we ze. Er zijn wel risico’s op het gebied van openbare orde,
evenementenbeleid en die voldoen aan de regels om veiligheid te garanderen,
alcoholverstrekking, bouw- brand- en persoonlijk veiligheid, overlast (geluid,
buitensporig gedrag te voorkomen en om hinder en overlast te beperken
licht, afval).
•
Effectief proces voor de behandeling van aanvragen voor evenementen dat duidelijk,
Op basis van het activiteiten-, publieks- en ruimtelijk profiel delen we de
eenvoudig en voorspelbaar is voor de aanvrager en betrokkenen (aanvraag, toetsing,
evenementen in. De vergunningsplichtige evenementen kennen de grootste
schouw, controles, evaluatie)
risico’s. Bij de vergunningaanvraag en bij het toezicht is er een integrale aanpak vanuit de gemeente, politie, brandweer, GGDrU, GHOR en waar nodige andere instanties. Parkeren Beschrijving Het komt regelmatig voor dat voertuigen (personenauto’s, bussen,
Doelen en aanpak • Meenemen van parkeerovertredingen bij regulier toezicht en adequaat reageren op
vrachtwagens) te lang parkeren of op plekken laden en lossen waar dat niet is toegestaan. Denk aan parkeren in de blauwe zone of op
meldingen •
Inzetten op het aanpakken van spookvoertuigen (dit zijn voertuigen zonder
stoepen/groenstroken, stallen van caravans/campers op openbaar terrein,
kentekenplaten of chassisnummer of voertuigen in slechte staat en/of er is geen
bij bevoorrading van winkels of het afleveren van pakketten. Dit heeft
eigenaar te achterhalen)
invloed op de verkeersveiligheid en de uitstraling van de openbare ruimte.
•
Aanpak van parkeren bij elektrische laadpaal waar op dat moment het voertuig geen gebruik van maakt
29
Alcoholverstrekking Beschrijving Het doel van de Alcoholwet is om gezondheidsschade door alcoholgebruik te
Doelen en aanpak • Preventieve acties
voorkomen en verstoring van de openbare orde door alcoholmisbruik terug
•
Controles op horeca-inrichtingen en para commerciële instellingen
te dringen. We richten ons conform het preventiebeleid op evenementen,
•
Inzetten van de inzet van mysterie guests
para commerciële instellingen, horeca-inrichtingen en alcoholverstrekking door supermarkten en slijterijen. Paracommercie zijn instellingen en verenigingen die sportieve, recreatieve of culturele activiteiten verrichten en horeca-activiteiten ontplooien waarbij horeca niet de hoofdactiviteit is.
30
4. Uitvoering In de gemeente Nieuwegein zijn de taken rondom de uitvoering van haar VTH-taken gescheiden in uitvoering tussen vergunningverlening en toezicht & handhaving. De afdeling Ruimtelijk Domein (RD) is belast met alle vergunningstaken binnen de Omgevingswet. De afdeling Toezicht, veiligheid en leefbaarheid (TVL) is belast met de toezicht- en handhavingstaken. Afdeling Ruimtelijk Domein Het team Omgeving en Vergunningen (O&V) van afdeling RD levert de casemanagers die procesverantwoordelijk zijn voor conceptverzoeken, vergunningaanvragen en sloopmeldingen. Zij hebben op bepaalde vakgebieden de inhoudelijke expertise (bouw, ruimtelijke ordening). Op andere vlakken wordt advies ingewonnen bij interne en externe specialisten. Het principebesluit en de omgevingsvergunning zijn het uiteindelijke resultaat van het samenvoegen, integreren en afwegen van de diverse belangen en adviezen. Het Omgevingsloket is eveneens ondergebracht binnen team O&V van de afdeling RD. Daar wordt algemene informatie verstrekt, worden de registraties en publicaties verzorgd en worden ook meerdere enkelvoudige producten afgehandeld. Binnen team O&V zijn ook de adviseurs Ruimtelijke Ordening ondergebracht en tot slot de beheerders van de Omgevingswet specifieke applicaties.
Dit team heeft het afhandelen van Omgevingswet (voorheen Wabo) producten als corebusiness, waaronder ook de accounts worden gerekend. Dat zijn de grotere locatieontwikkelingen die samengaan met ruimtelijke procedures. Adviseurs op het gebied van stedenbouw, ruimtelijke kwaliteit, erfgoed en archeologie, economische zaken, mobiliteit en milieu zijn eveneens ondergebracht bij de afdeling RD, maar dan in andere teams. Afdeling Toezicht, Veiligheid en Leefbaarheid De afdeling TVL bestaat uit vijf teams: •
Team Omgevingstoezicht;
•
Team Openbare Orde en Veiligheid;
•
Team Stadstoezicht;
•
Team Strategie en ondersteuning en;
•
Team Wijkcoördinatoren.
Het team Omgevingstoezicht houdt zich bezig met de staat en het gebruik van de ‘bebouwde omgeving’. Een deel van het team houdt zicht bezig met bouwtoezicht. Het andere deel van het team houdt zich bezig met milieutoezicht. Het team Stadstoezicht voert de toezichts- en handhavingstaken uit op
31
het gebied van de openbare ruimte. De teams worden daarbij ondersteund door juristen, beleidsadviseurs en administratief medewerkers (Strategie en ondersteuning) binnen de afdeling. Overige betrokken afdelingen Eveneens betrokken zijn de afdelingen Openbaar Domein (inhoudelijke advisering groen, grijs en blauw, vergunningstelsels APV), Financiën (legesheffing, invordering verbeurde dwangsommen), Communicatie en Juridische Zaken (Bibob), Support (postregistratie en verzending) en Klantcontactcentrum (hierna: KCC, binnenkomst meldingen en vergunningsstelsels APV).
4.1 Financiën De kosten gemoeid met de taken uit de Omgevingswet (voorheen: taken Wabo) bestaan voornamelijk uit personele kosten, de gemeentelijke bijdrage in de RUD Utrecht, VRU en budgetten voor overige kosten zoals licenties voor het backofficesysteem RX.Mission, mobiel handhaven, benodigde apparatuur (bv. geluidmeter) en opleiding. Een groot deel van de Omgevingswet (voorheen: Wabo) werkzaamheden mag worden gedekt door leges. We streven in Nieuwegein naar legestarieven die 100% kostendekkend zijn voor die producten de met leges gedekt mogen worden. De kostendekking van 100% meten we als gemiddelde over meerdere jaren. Overigens komen niet alle Omgevingswet-taken in aanmerking voor legesdekking, zoals alle milieutaken, bezwaar- en beroepsprocedures, meldingen (sloop, brandveiligheid) en toezicht en handhaving op de bestaande gebouwenvoorraad. Indien de taakuitvoering gedurende dit Omgevingsprogramma wijzigt, bijvoorbeeld door wetswijziging, dan worden de budgettaire effecten daarvan meegenomen in de reguliere begrotingscyclus. De financiële kaders worden opgenomen in de begroting die aan de raad in de reguliere planning- en controlcyclus wordt aangeboden. De daadwerkelijke uitvoering, vastgelegd in de jaarprogramma’s, beweegt zich binnen de in de begroting opgenomen kaders voor personeelskosten en directe budgetten.