Document · PDF

2024-197 Bijlage 1 Zeepfabriek Nieuwegein-Bijlage Erfgoed in detail-Zecc Architecten

Raadsvergadering 12 september 2024, gemeente NieuwegeinBij agendapunt: Ontwikkelkader Zeepfabriek10.158 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

ONTWIKKELKADER ZEEPFABRIEK NIEUWEGEIN BIJLAGE | ERFGOED IN DETAIL Versie Juni 2024

ZECC ARCHITECTEN BV TRACTIEWEG 41 STUDIO A 3534 AP UTRECHT THE NETHERLANDS T+31(0)30 273 1289 INFO@ZECC.NL WWW.ZECC.NL BANK NL59 RABO 0394 6127 44 KVK 30 183 613 LID BNA GROUNDED ARCHITECTURE

2024-197 Bijlage 1

INHOUD Historie complex Analyse complex Analyse gebouwdelen

GROUNDED ARCHITECTURE

HISTORIE COMPLEX

1870

1970

1995

1930

1980

2010

1950

1985

2022

BOUWHISTORIE Levensloop en monumentwaarde

tot 1930

1930 - 1942

1942 - 1950

1950 - 2023

2023

Villa Voorzorg gebouwd in 1839 in opdracht van Isaac Schalij (Eerste burgemeester van Jutphaas, benoemd door Koning Willem 1 in 1825).

Er werkten in 1920 zestig werknemers in de stoomoliefabriek, maar in 1930 ging ze failliet.

De fabriek van Persil uit de jaren 1930 is in de loop der jaren door nieuwe gebouwen en installaties bijna aan het zicht onttrokken en telde al gauw 250 medewerkers.

Laden en lossen van de grondstoffen aan het Merwedekanaal is verleden tijd geworden.

Sloop Villa Voorzorg in 2016 en sluishuis. Demontage van fabrieksinterieur van silo’s en leidingen.

Er worden ook zepen van andere fabricaat geproduceerd en is de fabriek onderdeel geworden van het Amerikaanse Ecolab. Ecolab focust zich niet meer op de huishoud verpakkingen van consumentenmarkt maar op grootverbruikers zoals hotels en de gezondheidszorg.

De fabriek is steeds meer gedateerd en wil zich samenbrengen tot één nieuwe en andere locatie. Hierdoor stopt de functie als Zeepfabriek en word er gezocht naar een nieuwe invulling van zowel de fabriek als het omliggende terrein.

Olie- en Lijnkoekenfabriek ‘Cockuyt’

Rond 1872 werd achter het huis een oliemolen gebouwd, die in 1849 op stoom overging. Deze molen werd na brand in 1914 gemoderniseerd tot fabriek met als voornaamste grondstof lijnzaad van de vlasteelt. De fabriek was gunstig gelegen aan de Doorslag, het kanaaltje van de Vaartse Rijn naar de Hollandse IJssel. De ligging kwam in 1892 nog gunstiger te liggen door het nieuwe Merwedekanaal.

GROUNDED ARCHITECTURE

N.V. Nederlandsche Persil Maatschappij

Het Duitse Henkelconcern fabrikant van wasmiddelen kocht in 1932 de oude fabriek en begon al vlot met de productie voor de Nederlandse markt. Het werd de fabriek van de N.V. Nederlandsche Persil Maatschappij, dochteronderneming van het Henkelconcern. Zeep werd in die tijd ook gemaakt van plantaardige oliën, zoals het eerder genoemde lijnzaadolie dat uit Duitsland per boot aankwam.

Vergroten tot fabriekscomplex

Met het verder industrialiseren en automatiseren werkte er steeds minder mensen in de fabriek en was er meer behoefte aan opslag.

Automatisering en andere richting

De fabriek heeft vele aanpassingen doormaakt voor het automatisering proces en ook verduurzaming van nieuwe gebouwen en gevels.

Opmaak naar de toekomst

BOUWHISTORIE

Afb. Schematische terreinindeling op basis van de Kadastrale Minuut 1811-1832. Tot 1844 is de buitenplaats bewoond door en in eigendom van Isaac Schalij (burgemeester van Jutphaas).

Bouwtijden en bouwdelen Overzicht historische ontwikkeling fabriekscomplex (globale bouwfasering)

Afb. Schematische terreinindeling op basis van de Kadastrale Minuut 1811-1832. Tot 1844 is de buitenplaats bewoond door en in eigendom van Isaac Schalij (burgemeester van Jutphaas).

Afb. Schematische terreinindeling en bouwfasering gebouwdelen in de periode van de herbouw van de olieslagmolen en de bouw van de eerste stoomoliemolen. Reconstructie o.a. op basis van kadastrale hulpkaarten. NB: bij oprichting is alleen het jaartal gegeven, bij een verbouwing staat daar ook een v. voor.

Afb. Schematische terreinindeling en bouwfasering Afb. Schematische terreinindeling en bouwfasering gebouwdelen in de periode van de grootschalige uitbreiding en gebouwdelen in de periode van de aankoop en verbouwing van Afb. Schematische terreinindeling en bouwfasering Afb. Schematische terreinindeling en bouwfasering verbouwing van door de een architect oliefabriek naar door Ostermann. Reconstructie gebouwdelen nade dezeepfabriek herbouw (vanwege grote Charles brand) inQuéré. 1914 gebouwdelen in zeepfabriek de periode van deE.aanschaf van de o.a. op basis van door kadastrale hulpkaarten gemeentelijke van het fabriekscomplex. stoomoliemolen C.J. Cockuyt en de en eerste uitbreidingen bouwdossiers. van de fabriek.NB: bij oprichting is alleen het jaartal gegeven, bij een verbouwing staat daar ook een v. voor. Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023 83

Bron: Bouwhistorische verkenning, Choufour, 3 november 2023

GROUNDED ARCHITECTURE

Afb. Schematische terreinindeling en bouwfasering gebouwdelen in de periode van de uitbreiding en verbouwing van de zeepfabriek door de architect C.H. van Wijk.

Afb. Schematische terreinindeling en bouwfasering gebouwdelen in de periode 1963-1978.

Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023

Afb. Schematische terreinindeling en bouwfasering gebouwdelen in de periode 1980-2020. Reconstructie o.a. op basis van kadastrale hulpkaarten en gemeentelijke bouwdossiers.

BOUWHISTORIE Bouwtijden en bouwdelen

tot 1930 | olie- en lijnkoekenfabriek ‘Cockuyt’

1930 - 1945 | N.V. Nederlandsche Persil Maatschappij

1945 - 1955 | grootschalige uitbreiding en verbouwing fabriekscomplex

Fabriek gebouwd met een front naar de sluis, rondom woningen voor de medewerkers en een directeurswoning op de kop. Aan het kanaal werd de kade intensief gebruikt met herkenbare scheepselevator.

Er werden in de loop der de jaren meerdere gebouwen bij het fabriekscomplex gebouwd, onder meer een herkenbare schoorsteen. Het front draaide zich richting het kanaal.

De woningen moesten plaats maken voor uitbreidingen aan het fabriekscomplex. Kantoor, magazijn en werkplaatsen groeien mee met de fabriek. Het oorspronkelijke volume aan de sluis verdwijnt.

1955 - 1965 | uitbreiding en verbouwing fabriekscomplex

1965 - 1985 | Automatisering en andere richting

1985 - 2023 | industrialisering fabriek en ontmanteling voor de toekomst

Het fabriekscomplex strekt zich steeds meer uit in de lengte langs het kanaal, tevens wordt het entreegebouw toegevoegd met kantine aan het begin van het fabriekscomplex.

Grote opschaling van de fabriek vraagt om grote nieuwe toevoegingen. Deze tijd wordt gekenmerkt door de komst van nieuwe hallen in een gedraaide richting. Luchtbruggen worden toegevoegd om het proces te vereenvoudigen.

Het fabricageproces industrialiseert, rondom het gehele fabriekscomplex worden silo’s geplaatst in de tussenruimtes en op daken. Hierdoor krijgt het daklandschap een herkenbaar industrieel silhouet. In 2023 is de Zeepfabiek ontmanteld.

GROUNDED ARCHITECTURE

TOT 1930 Villa Voorzorg + Olie- en Lijnkoekenfabriek ‘Cockuyt’

Stoomketelhuis met schoorsteen

Arbeiderswoningen t.b.v. fabriek

Silo’s Oude fabriek / magazijn

Garage

Fabriekshal / vulmachine Opslagplaats Herenhuis ‘Villa Voorzorg’

Kantoor Luchtgrug aanvoer via water Scheepselevator, lossen van zaden Brug en sluishuis

Olie- en Lijnkoekenfabriek ‘Cockuyt’ - 1905

1931

Achterzijde aan Doorslag - 1905

1930 - 1945 N.V. Nederlandsche Persil Maatschappij

Nieuwe loods

Vergroten stoomketelhuis en schoorsteen Dichtbouwen van fabriek met nieuwe belettering

Wijziging verkleinen van luifel

Uitbreiding en interne verbinding Bijkeuken ‘Villa Voorzorg’

Nieuw brug en sluishuis

Achterzijde aan Doorslag

Brug & sluishuis

1945 - 1955 N.V. Nederlandsche Persil Maatschappij

Nieuwe loodsen met tussenlid

Nieuwe fabriekshal aangebouwd Oudste fabrieksdeel dichtgezet Nieuwe fabriekshal aangebouwd

Portierslodge Opslagplaats Aanpassing van kade Nieuw kantoorgebouw

Vergroten en aanpassen sluis

Verdwijnen van brug

1955 - 1965 N.V. Nederlandsche Persil Maatschappij

Nieuwe fabriekshal aangebouw Personeelsgebouw Nieuwe verplaatsbare loodsen

Nieuw kantoorgebouw

Aanpassing tekst en leiding in het zicht buiten fabriek

1965 - 1985 N.V. Nederlandsche Persil Maatschappij

Nieuwe expeditiehal

Luchtbruggen tussen fabriek en expeditie

Nieuwe fabriekshal

Uitbreiding personeelsgebouw

Nieuwe verplaatsbare loodsen uitgebreid van 2 naar 3 loodsen Optopping kantoor op fabriek

Nieuw gevel van Robertson gevelpanelen

Aanpassing tekst en leiding in het zicht buiten fabriek

1985 - 2020 N.V. Nederlandsche Persil Maatschappij

Nieuwe loods

Verwijdering van luchtbruggen

Nieuw tussenlid

Uitbreiding personeelsgebouw

Verstevigings-constructie Silo’s en leidingen in het zicht

Nieuwe magazijn loods

Nieuwe aanbouw tbv. toevoer Verwijderen van Robertson gevelpanelen Nieuwe expeditie laad/los uitbreidingen Sloop ‘Villa Voorzorg’

Sloop Brug en sluishuis

Gelaagd silhoutte van horizontale stenen fabrieksgebouwen & skyline van verticale silo’s rijkend in de lucht

ANALYSE COMPLEX

NAAMGEVING BOUWDELEN Verschillende naamgeving/nummering in verschillende tekeningen

3 Externe (contextuele) waardestelling

basis voor het voorliggende bouwhistorisch onderzoek is de cultuurhistorische quickscan die or Monumenten Advies Bureau (MAB) in opdracht van de gemeente Nieuwegein is uitgevoerd eptember 2022. Daarin is op hoofdlijnen geïnventariseerd welke mogelijke cultuurhistorische arden het fabriekscomplex van Henkel/ Ecolab aan de Brugwal 11a in Nieuwegein aanwezig . Daarbij zijn een aantal samenstellende onderdelen van het complex (gebouwen) aangemerkt mogelijk van hoge of positieve cultuurhistorische waarde. De voorliggende bouwhistorische kenning met waardestelling heeft deze aangemerkte complexonderdelen verder onderzocht. arbij heeft ook verkennend veldwerk ter plaatse in en rondom deze gebouwen plaats gevonden. heeft geleid tot een verdieping van de waardebepaling en op sommige onderdelen ook een ancering daarvan. In grote lijnen volgt het echter de voorlopige conclusies in het rapport van MAB.

voorlopige waardestelling zoals opgenomen in de cultuurhistorische quickscan van MAB uit tember 2022 is als volgt: de duiding van de aanwezige cultuurhistorische waarden blijkt dat het fabriekscomplex een aantal ondere erfgoedwaarden bezit. Onderdelen van het complex, in het bijzonder het cluster gebouwen vattende de bouwdelen A, B, C, D, E, F, G en H heeft vanwege de typologie, de bouwconstructies, teriaaltoepassingen, details, stijlkenmerken en als onderdeel van de oeuvres van de architecten Quéré en n Wijk een positieve tot hoge bouw- en architectuurhistorische waarde. Dit gebouwencluster heeft tevens ondere ruimtelijke waarden vanwege markante ligging aan de waterwegen, de hoge beeldbepalende arde (landmark) en als onderdeel van het grotere ensemble van de lintbebouwingen langs de Doorslag. ens liggen in dit cluster, dat de oudste bouwdelen bevat van de beide relevante fabrieksfasen, de angrijkste lokaal- en gebruikshistorische waarden. De jongere gebouwen zijn om verschillende redenen nder relevant (algemeen voorkomende typologie, lage architectonische betekenis, deels zeer jong, zigingen)."1 Afb. Afbeelding behorende bij de monumentale waardestelling in de Cultuurhistorische Quickscan Waardestellingsrepresentatietekening van MAB uit 2022.

B A F J

bouwnummers volgens deze tekening als uitgangspunt, komt overeen met digitale onderleggers & bouwhistorische waardestelling Waardestellingsrepresentatietekening

CHOUFOUR

Fabriekscomplex & Kantoorgebouw - BG

Waardestellingsrepresentatietekening

Kantine & Verzorgingsgebouw - BG

bureau voor architectuur en bouwhistorie

Smederij, Garage & Waterglasfabriek - BG

C D G I

K L M CHOUFOUR

CHOUFOUR

bureau voor architectuur en bouwhistorie

bureau voor architectuur en bouwhistorie Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023

Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023 Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023

cultuurhistorische waardestelling

GROUNDED ARCHITECTURE

bouwhistorische waardestelling

BOUWHISTORIE Bouwtijden en bouwdelen 30/L

19/M 1

15/F

11/J

18a/A2

06 22 b /D

18c/A3

22 a /E

18b/A1

Bouwdelen nr. Functie 01/K

Kantine, verzorgingsgebouw & portierloge

16/G

Mengerij

05/I

Magazijngebouw

18/A

Ziederij

voormalige silo’s & bedieningshuisje

20/C

Pakkerij

1900 - 1945

07/H1/2

Smederij & Garage

voormalige directiewoning - Villa Voorzorg

1945 - 1955

08/H3

Waterglasfabriek

22/D&E Magazijn & Laboratorium

1955 - 1965

Tussenlid

Kantoor

11/J

Emballagebouw

1965 - 1985

Transformatorhuis

15/F

Ketelhuis

30/L

Opslagloods

10 / H

GROUNDED ARCHITECTURE

Bouwtijden

1985 - 2023

CULTUURHISTORISCHE WAARDERING Quickscan op bouwdeel niveau 30/L

19/M 1

15/F

11/J

18a/A2

06 22 b /D

18c/A3

22 a /E

18b/A1

Cultuurhistorische waarde Hoge cultuurhistorische waarde Positieve cultuurhistorische waarde Indifferente cultuurhistorische waarde *

Bron: Cultuurhistorische quickscan en monumentale waardenbepaling, Monumenten Adviesbureau, augustus 2022

GROUNDED ARCHITECTURE

BOUWHISTORISCHE WAARDERING Quickscan op bouwdeel niveau 30/L

19/M 1

15/F

11/J

8b /

18a/A2

22 a /E

22 b /D

18c/A3

Bouwhistorische waarde Hoge monumentwaarde Positieve monumentwaarde Indifferente monumentwaarde geen monumentwaarde / niet beoordeeld *

Bron: Bouwhistorische verkenning, Choufour, 3 november 2023

GROUNDED ARCHITECTURE

ANALYSE GEBOUWDELEN

GEBOUW 01 Kantine, verzorgingsgebouw & portierloge Waardestellingsrepresentatietekening

3.11 K

Kantine & Verzorgingsgebouw - BG

Vrijstaand L-vormig gebouw ten zuiden van het hoofdcomplex. Het noordelijke deel is het oudst en bestaat uit een rechthoekig bakstenen volume met een gebogen kap, uitgevoerd in Nehobo of FuseéCeramique, die door een jongere borstwering aan het zicht c wordt onttrokken. Het pand is in 1953-1954 b garderobe en gebouwd als kantinegebouw (met keuken) naar ontwerp van architect C.H. van Wijk uit a trecht. De gevels zijn gewijzigd, in het bijzonder door de grote tbreiding met plat dak aan de zuidzijde, waar zich het oorspronkelijke rras bevond, en de uitbreiding aan de oostzijde. De noordgevel heeft de ude indeling met grote veelruits ramen bewaard, maar de detaillering is ermoedelijk volledig gewijzigd. e uitbreiding aan de zuidzijde dateert uit 1962-1963 en diende als verzorgingsgebouw”. Het gebouw bevatte kleed- en wasruimten. Het erd ontworpen door architect C.H. van Wijk, die kort tevoren een ander GEBOUW 01 ntwerp had gemaakt, uitgaande van sloop van het kantinegebouw. Het el uitgevoerde ontwerp heeft een rechthoekige plattegrond, één Functie &dak Bouwtijd ouwlaag met een plat en bakstenen gevels met onder deze zware Kantine (1a) akrand omlopende vensterstrook. De indeling en detaillering van1952 de 1963-1976 evels lijkenVerzorgingsgebouw afgaande op de luchtfoto(1b) deels gewijzigd.

Portiersloge (1c) Architect

gevelindeling gewijzigd

Zicht, vanuit het westen, op bouwdeel H (via googleearth.nl).

oorspronkelijke zijgevel lijkt nog aanwezig te zijn

fraai gootdetail mogelijk ingepakt

1976-1981 C.H. van Wijk

Bouwtekening 1962, uitbreiding van het kantinegebouw met een verzorgingsgebouw Monumentwaarde (Utrechts Archief; 1671-1 Gemeente Jutphaas Bouwvergunningen, nr. 41559). Kantine hoog Portiersloge indifferent ad 32  Cultuurhistorische quickscan en waardering Henkel / Ecolab complex in Nieuwegein Afb. Ontwerptekening van C.H. van Wijk uit 1952 voor de Kantine. Utrechts Archief, archieftoegang 1671, dossiernr. 40791 Verzorgingsgebouw indifferent Afb. Ontwerptekening van C.H. van Wijk uit 1952 voor de Kantine. Utrechts Archief, archieftoegang 1671, dossiernr. 40791

CHOU

bureau voor archi en bouw

Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023

Bouwstijl Kantine

wederopbouw / shake-hands

Bijzondere kenmerken - Kantine met trekstangen, schaaldak volgens fusée Céramique systeem - Gevelindeling niet overal oorspronkelijk Bouwlagen/hoogte Bouwvlak/Oppervlakte (bvo) Kantine Portiersloge Verzorgingsgebouw

Bouwtekening 1953, (Utrechts Archief; 1671-1 Gemeente Jutphaas Bouwvergunningen, nr.

Afb. Ontwerptekening van C.H. van Wijk uit 1952 voor de Kantine. Utrechts Archief, archieftoegang 1671, dossiernr. 40791 40971).

1vd. /4.5m 670m2 195m2 400m2 72m2

trekstangen nog aanwezig ?

Afb. Foto ca. 1954 van het interieur van de kantine. Goed zichtbaar zijn de trekstangen voorzien van siersmeedwerk. Foto uit bedrijfsarchief Persil-Henkel (J. van der Lit).

 blad 33

Afb. Foto ca. 1954 het1954 interieurvan van de kantine. Goed zichtbaar de Afb. Fotovanca. het interieur van dezijn kantine. Goed zichtbaar zijn de trekstangen voorzien van siersmeedwerk. Foto uit bedrijfsarchief Persil-Henkel CHOUFOUR trekstangen voorzien van Voormalige siersmeedwerk. Foto uit bedrijfsarchief 30 Bouwhistorische verkenning zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023Persil-Henkel bureau voor architectuur (J. van der Lit).

(J. van der Lit).

en bouwhistorie

Kantine (1a) - Bron: BHV & CHQ Zeepfabriek 30

Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023

CHOUFOUR bureau voor architectuur en bouwhistorie

Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023

Bouwtekening 1962, uitbreiding van het kantinegebouw met een verzorgingsgebouw (Utrechts Archief; 1671-1 Gemeente Jutphaas Bouwvergunningen, nr. 41559). CHOUFOUR bureau voor architectuur en bouwhistorie

GEBOUW 01 Kantine, verzorgingsgebouw & portierloge

Oorspronkelijke zijgevel kantine nog aanwezig

Schaaldak volgens Fuseé Céramique systeem, oorspronkelijk gootdetail ingepakt

Trekstangen in kantine mogelijk nog aanwezig

GEBOUW 01

Zwaktes (Weaknesses) Kansen (Opportunities) Kantine Portiersloge Verzorgingsgebouw

1952 1963-1976 1976-1981 C.H. van Wijk

hoog indifferent indifferent

Por t

ier

slo

voorheen doogang tussen portiersloge 9.0 en kantine

org

Ka n

z Ver

tin

Bedrijgingen (threats) Kantine wederopbouw / shake-hands

Voorheen doogang tussen kantine en verzorgingsgebouw

1vd. /4.5m 670m2 195m2 400m2 72m2

4.5

8.5 De gevelindeling kopgevel kantine gewijzigd

Van ensemble is het volume van de kantine van de hoogste kwaliteit en van hoge monumentale waarde. Portiersloge en verzorgingsgebouw, zijn aangebouwd met gesloten en laagwaardig karakter. De oorspronkelijke onderdoorgang door de portiersloge en de ruimte tussen het verzorgsingsgebouw en de kantine zijn gedurende de jaren dichtgezet en niet meer ervaarbaar.

ebo

sg ing

Sterktes (Strenths) Kantine (1a) Verzorgingsgebouw (1b) Portiersloge (1c)

Fors rechthoekig gebouw met inspringende hoek aan de noordoostzijde, ten zuiden van het magazijngebouw D. Het gebouw heeft een plat dak met lichtstraten. De gevels zijn voorzien van een beplating. Waarschijnlijk dateert het gebouw uit circa 1985-1990 (1988?).

GEBOUW 05 Opslaggebouw

Bouwtekening 1940, (Utrechts Archief; 1671-1 Gemeente Jutphaas Bouwvergunningen, nr. 40667).

Gebouw I, vanuit het oosten (via googleearth.nl).

luifel aan tussenstraat

GEBOUW 05

blad 30  Cultuurhistorische quickscan en waardering Henkel / Ecolab complex in Nieuwegein

Functie & Bouwtijd Tijdelijke opslagloods

1988

Architect

onbekend

Monumentwaarde

indifferent

Bouwstijl

n.v.t.

Bijzondere kenmerken - constructie onduidelijk - geprofileerde stalen beplating - eenvoudige stalen dakconstructie - luifel aan westzijde - deels voorzien van insteekverdieping - opgedeeld in 2 delen Bouwlagen/hoogte 1,5vd. / 9.5m Bouwvlak/Oppervlakte

1065 /1130 m2

Opmerkingen - Opslagsilo’s en huisje aan noordzijde van bouwvolume(bouwdeel 6) - Voorheen stonden hier met 3 verplaatsbare loodsen met zadeldak en in het oog springende spantconstructie. Interessant voor terugbrengen?

GEBOUW 05 Opslaggebouw situatie 1988 - loodsen vervangen

situatie 1958 - verplaatsbare loodsen uitgebreid (3 stuks)

situatie 1955 - verplaatsbare loodsen (2 stuks)

GEBOUW 05 Functie & Bouwtijd verplaatsbare opslagloodsen Architect Monumentwaarde Bouwstijl

1955-1959 c.h. van wijkd indifferent wederop 3e hal is breder, maar in verschijnging gelijk

Bijzondere kenmerken - bouwsysteem hallen - verplaatsbaar - herkenbare beton en spantconstructie met invulling en schokbetoinnen daken

opvallende spantconstructie, met lichte invullling

Bouwlagen/hoogte 1,5vd. / 9.5m Bouwvlak/Oppervlakte

1065 /1130 m2

Opmerkingen - Opslagsilo’s en huisje aan noordzijde van bouwvolume(bouwdeel 6) - Voorheen stond hier een ander volume met 3 zadeldaken en in het oog springende spantconstr.

Bouwtekening 1958 - uitbreiding verplaatsbare loodsen

bouwtekening 1955 - verplaatsbare loodsen (2 stuks) *eerste plan was 1 loods, maar onduidelijk is of dit ooit zo is uitgevoerd

GEBOUW 06 Voormalige Silo’s & bedieningshuisje

silo’s en bijgebouw herkenbaar voor deze plek, meerdere malen aangepast

GEBOUW 06 Functie & Bouwtijd Kleedkamer en toiletten Voormalige opslagsilo’s (vetzuur)

Architect Monumentwaarde Bouwstijl

1957 1956

C.H. van Wijk positief/indifferent n.v.t.

Bijzondere kenmerken

Bouwlagen/hoogte 1vd./3,0m Bouwvlak/Oppervlakte Opmerkingen Opslagsilo’s worden door huidige gebruiker verwijderd. Mogelijk kan er in de nieuwe situatie een verwijzing komen voor deze herkenbare ruimtelijke elementen.

zadeldak, thans gekoppeld door een tweelaags tussenlid met plat dak en smalle zadeldakvormige lichtstraat. De gevels zijn gemetseld in baksteen en bevatten in de zuid-, oost- en noordgevels in horizontale banden opgenomen vensters met veelruits ramen, oorspronkelijk van staal, later deels gewijzigd. Inwendig is er een gewapend betonconstructie, waarbij ook de kapspanten in gewapend beton zijn uitgevoerd, waarop bimsbetondaken zijn aangebracht. Dit complexonderdeel dateert uit 1940 en is ontworpen door Charles L. Quéré, met technische ondersteuning van de bouwkundige E.C. van Bentum uit Jutphaas. Het gebouw diende als smederij, vrachtwagengarage, garage voor vrachtwagens, personenwagens en brandweer, lasserij, wasruimte, schaftruimte en magazijnen. Voor zover zichtbaar via luchtfoto’s is het bouwdeel goed bewaard gebleven. Wel is het verbindingslid met een verdieping verhoogd.

GEBOUW 07 & 08

Afb. links Foto ca. 1943. Kopgevel van het nieuwe magazijn naast de ziederij en uitbreiding van de pakkerij zoals in 1942 gerealiseerd. De pijpleiding is voor het transport van waterglas en fosfor vanuit de waterglasfabriek naar de ziederij. Bedrijfsarchief Persil-Henkel (J. van der Lit).

Smederij, Garage & Waterglasfabriek

08a

Waardestellingsrepresentatietekening

Situatie september 2022, vanuit het zuiden.

Smederij, Garage & Waterglasfabriek - BG

Afb. onder Foto ca. 1943. Achtergevel van de waterglasfabriek (1936) en in 1940 aangebouwde smederij en garage. Opvallend zijn de vierkante ventilatiekappen op de daknokkekn. De twee schoorstenen zijn ten behoeve van de smidsvuren. Bedrijfsarchief Persil-Henkel (J. van der Lit)

Afb. Begane grond waterglasfabriek. Kij met daarvoor de voormalige opstelplaats

07b 07a

Afb. Begane grond garage. Zicht op de i.h.w.g. gewapende betonconstructie uit de bouwtijd. Rechts op de foto is tussen de kolommen nog de oorspronkelijke buitengevel - en dichtgezette gevelopeningen - van de waterglasfabriek aanwezig.

Smederij, Garage en Waterglasfabriek (Gebouw 7

 blad 29

GEBOUW 07 & 08 Smederij (07a) Garage (07b) Waterglasfabriek Architect

1940 1940-1967 1936-1970

Charles L. Quéré / E.C. van Bentum

Monumentwaarde

Hoog

Bijzondere kenmerken - Gevelindelingen naar oorspronkelijk ontwerp behouden - Smederij en garage v.v. in het werk gestorte gewapende betonconstructie (betonskeletbouw met betonnen kapspanten) - Waterglasfabriek v.v. stalenhoofddraagconstructie (stalen kolomstructuur en stalen dakspanten) in hoofdlijnen intact maar delen van de constructie zijn aangepast/verzwaard of vervangen - betonconsoles transportbaan nog aanwezig Bouwlagen/hoogte 2vd. /7.8-10.5-11.3m Bouwvlak/Oppervlakte 1140m2/1130 m2 Smederij (07a) 380m2/760m2 b Garage (07 ) 250m2/500m2 Waterglasfabriek 505m2/1010m2 Tussenlid 2010

Afb. rechts. Begane grond waterglasfabriek. Zicht op de draagconstructie, kijkend naar de achtergevel. Rechts op de foto de later dichtgezette vloersparing ter plaats van de ketel opstelling. Afb. links Foto ca. 1943. Voorgevel van de waterglasfabriek (1936) en in 1940 aangebouwde smederij en garage. Met de hijsbalk kan voorraad op de tussenverdieping gehezen worden. Bedrijfsarchief Persil-Henkel (J. van der Lit)

gele accentkleuren in fabriek op constructie & leidingen

Afb. links Foto ca. 1943. Voorgevel van gebouw 07de- smederij - in beton waterglasfabriek (1936) en in 1940 aangebouwde smederij en garage. Met de hijsbalk kan voorraad op de tussenverdieping gehezen worden. Bedrijfsarchief Persil-Henkel (J. van der Lit)

gebouw 08 - waterglasgebouw - in staal

CHOUFO

bureau voor archite Afb Afb. Voorgevel Smederij. De oorspronkelijke gevelindeling en en bouwhi

stalen vensters uit 1940 zijn nog aanwezig, de bedrijfsdeur echter niet. Goed zichtbaar is de overstekende dakrand van (bims)beton.

Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023

Smederij, Smederij,Garage Garageen enWaterglasfabriek Waterglasfabriek(Gebouw (Gebouw77&&8) 8) Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023

Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023

dat ca. exp

Afb. Verdieping waterglasfabriek. Zicht op de draagconstructie, kijkend naar de voorgevel. Vermoedelijk is he stalen V-spant uit 1936 (deels nog zichtbaar in de oranje omkadering) bij een latere verbouwing sterk verbouw stippellijn later dichtgezette ter plaats van de keteluit opstelling. In de voorgevel zijn de dubbel b Afb.deBegane grondvloersparing Smederij. Stalen trap de bouwtijd waar Afb. Begane grond Smederij (kijkend naar de voorgevel). binnenzijde dichtgemetseld. Rechts op de foto zijn nog de in 1940 (bij de bouw van de garage/smederi) dichtg in een secundaire bouwfase een aftimmering omheen is gezet. Zicht op de i.h.w.g. gewapende betonconstructie uit de bouwtijd. zichtbaar.

In het plafond is het plaatwerk zichtbaar van de dichtgette hijsopening.

De oorspronkelijke stalen bedrijfsdeur is vervangen door een moderne roldeur. Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 novem

Blauwe kleuren op kozijnen Gelestalen accent bedrijfsdeuren kleuren voor bewegwijzering, installaties en bescherming Afb. Afb. Voorgevel Voorgevel Garage. Garage.De Detwee tweerechter rechter stalen bedrijfsdeuren Afb. Afb.Voorgevel VoorgevelSmederij. Smederij.De Deoorspronkelijke oorspronkelijkegevelindeling gevelindelingen en accent Afb. Voorgevel Waterglasfabriek. De oorspronkelijke dateren daterennog noguit uitde debouwtijd bouwtijd1940. 1940.De Debetonconsoles betonconsoleszijn zijn stalen stalenvensters venstersuit uit1940 1940zijn zijnnog nogaanwezig, aanwezig,de debedrijfsdeur bedrijfsdeur gevelindeling en stalen vensters uit 1936 zijn grotendeels nog ca. ca.1967 1967aangebracht aangebrachttbv tbveen eentransportband transportbandnaar naarhet het echter echterniet. niet.Goed Goedzichtbaar zichtbaarisisde deoverstekende overstekendedakrand dakrandvan van aanwezig, de dubbele houten openslaande bedrijfsdeuren op de expeditiegebouw. expeditiegebouw. (bims)beton. (bims)beton. begane grond zijn in een secundaire bouwfase vervangen door een kanteldeur. Goed zichtbaar is de overstekende dakrand van

Afb ven koz om opn

GEBOUW 07 & 08 Smederij, Garage & Waterglasfabriek 11

Schoorstenen horen bij oorspronkelijke opzet voor afvoer van smidsvuur

Houten kapconstructie met overkragende dakbalklaag tpv. dakrand.

8.5 8.0

Beton dak met overstekende dakrand van (bims)beton (aan voorzijde nog aanwezig)10.6

9.4

07 08

Gebouw 08 v.v. staalconstructie 8.5

Charles L. Quéré / E.C. van Bentum

Monumentwaarde

Hoog

Bouwlagen/hoogte 2vd. /7.8-10.5-11.3m Bouwvlak/Oppervlakte 1140m2/1130 m2 Smederij (07a) 380m2/760m2 b Garage (07 ) 250m2/500m2 Waterglasfabriek 505m2/1010m2 Tussenlid 2010

5.50

4.38

3.6

Oorspronkelijk zat hier een vide tbv. ketels 4.9

Hoge verdiepingshoogte (tussen constructie)

6.9

Belendende bebouwing gebouw 10, oorspronkelijke zijgevel nog aanwezig

6.0 6.9

Oorspronkelijke sparing dichtgezet, poortdeuren nog aanwezig

3.3

4.7

.37

Oorspronkelijke vide voor de hijsopstelling van de smederij

3 3.7

4.7

4.9

4.7

4.9

4.7

8 4.7

4.5

3.20

Architect

1940 1940-1967 1936-1970

4.85

GEBOUW 07 & 08 Smederij (07a) Garage (07b) Waterglasfabriek

3.88

Gebouw 07 v.v. betonconstructie

4.63

.1 10 8.4

08 iek

4.9

b sfa

10 a

07 erij

ed sm

07 arage g

Betonconsoles van transportband naar expeditie nog aanwezig Garage bevat nog 2 van de 3 oorspronkelijke deuren

gla ter

GEBOUW 10

Tussenlid

Afb. links Foto ca. 1965 met daarop de in 1963 bijgeplaatste Afb. boven Foto ca. 1967 waarop de nieuw aangebrachte tweede verstuivingstoren. Foto uit bedrijfsarchief Persil-Henkel stalen gevelbeplating (Robertsonplaat) zichtbaar is. Op de (J. van der Lit). achtergrond het verbouwde kantoorgeboua met dakterras.

3.3.7 G Bouwdeel G is een groot rechthoekig gebouw van vijf bouwlagen, afsluitend met een plat dak met betonnen overstek, dat in 1959 ten zuiden van het ketelhuis en het ziederij/magazijn werd gebouwd aan de westkant van het complex. De ontwerper was architect C.H. van Wijk. Het gebouw diende als mengerij. Het gebouw bezit een gewapend betonconstructie met wand- en vrijstaande kolommen, betonnen balken en gewapend betonvloeren. De zichtgevels worden bepaald door het stramien van de grote betonnen kolommen, die de gevels in respectievelijk twee (west- en oostgevel) en vijf (zuidgevel) traveeën verdelen. Deze zijn gevuld met betonnen vakwerk waarin ramen met betonnen roeden zijn aangebracht en gesloten panelen met decoratieve accenten. Alleen de west- en de oostgevel liggen nog in het zicht. De zuidgevel gaat schuil achter een latere aanbouw. De beide kopgevels zijn naderhand met stalen spanconstructies versterkt. Verder is een deel van bakstenen zijgevel, grenzend aan het ketelhuis te zien. Deze gevel bezit bovenin drie betonnen ornamenten, GEBOUW 10mogelijk bedoeld voor vlaggenstokken.

Tussenlid 10

Foto uit bedrijfsarchief Persil-Henkel (J. van der Lit). Afb. links Foto ca. 1965 met daarop de in 1963 bijgeplaatste tweede verstuivingstoren. Foto uit bedrijfsarchief Persil-Henkel (J. van der Lit).

Zicht, vanuit het westen, op bouwdeel G (via googleearth.nl).

ca. 2010/2015?

Architect

onbekend

Monumentwaarde

indifferent

Bijzondere kenmerken - tussenlid met zelfdragende staalconstructie, mogelijk herbruikbaar? - was oorspronkelijk doorgang op begane grond - uitkraging op 1e verdieping - vroeger zat er een luchtbrug in de steeg/ doorgang Bouwlagen/hoogte Bouwvlak/Oppervlakte

 blad 27

5vd./18.6m 245m2/740 m2

Afb. Foto voorafgaand aan de bouw van het tussenlid. Goed zichtbaaraan zijn de de oorspronkelijke van de Afb. Foto voorafgaand bouw van hetzijgevels tussenlid. waterglasfabriek uit 1936 (links) en de mengerij uit 1957. De Goed zichtbaar zijn de oorspronkelijke zijgevels van de luchtbrug tussen beiden gebouwen is hier reeds gesloopt. Foto waterglasfabriek uit 1936Persil-Henkel (links) en de(J.mengerij uit 1957. De uit bedrijfsarchief van der Lit).

luchtbrug tussen beiden gebouwen is hier reeds gesloopt. Foto oorspronkelijke uit bedrijfsarchief Persil-Henkel (J. van der Lit). positie luchtbrug 36

Afb. Foto tijdens de bouw van het tussenlid. De nieuwe zelfdragende staalconsctrutie is tegen gevel vanDe de nieuwe mengerij Afb. Foto tijdens de bouw van het de tussenlid. gezet, waarbij de betonnen gevelelementen gehandhaafd lijken. zelfdragende staalconsctrutie is tegen de gevel van de mengerij Foto uit bedrijfsarchief Persil-Henkel (J. van der Lit).

gezet, waarbij de betonnen gevelelementen gehandhaafd lijken. Foto uit bedrijfsarchief Persil-Henkel (J. van der Lit). staalconstructie in goede staat, mogelijk her te gebruiken?

Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023

CHOUFOUR

gelebureau accentkleuren voor bewegwijzgering, installaties en bescherming voor architectuur en bouwhistorie

Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023

CHOUFOUR bureau voor architectuur en bouwhistorie

GEBOUW 10 Tussenlid

Flinke staalconstructie t.b.v. zware vloerbelasting. Mogelijk her te gebruiken bij transformatie / herontwikkeling

Voorzetwand vermoedelijk tegen gebouw 16 smederij geplaatst, oorspronkelijke zijgevel nog aanwezig .6

onbekend

Monumentwaarde

indifferent

3.38

Architect

18.6

ca. 2010/2015?

3.38

GEBOUW 10 Tussenlid 10

5vd./18.6m

3.90 4.15

Bouwlagen/hoogte Bouwvlak/Oppervlakte

3.38

245m2/740 m2

Oorspronkelijk zat tussen bouwdeel 08 en 16 een doorgang, hierdoor werden de blokken onderling van elkaar gescheiden

Voorzetwand tegen gebouw 08 smederij geplaatst oorspronkelijke zijgevel nog aanwezig

van Wijk als “emballageGEBOUW 11 kartonnen verpakkingen Emballagefabriek Hiervoor moest een oopt. In de vergunning Dit gebouw staat ten zuiden van de fabriek, langs de rojecteerd richting Doorslag. in Het de werd in 1974-1975 gebouwd naar plannen van architect C.H. van Wijk als “emballagefabriek” voor het makennieuwe van kartonnen verpakkingen toekomstige en voor materialenopslag. Hiervoor moest een loods worden gesloopt. In de vergunning wordenoudere geplaatst. Het staat dat het gebouw is geprojecteerd in de richting waarin ook de toekomstige nieuwe en een constructie van fabrieksgebouwen zullen worden geplaatst. Het rechthoekige pand heeft twee bouwlagen en een constructie van voorts niet en dragende end betonnen kolommen balken; voorts niet dragende Gebouw J vanuit het zuiden (via googleearth.nl). tenen buitengevels (de bouwtekening meldt baksteen) met op de geïsoleerde wandelementen.met De begane ldt baksteen) op grond de heeft een mlopende lichtstrook boven het metselwerk. De verdieping heeft wege korte grond en langere smalleheeft vensterstroken.een De kap bestaat uit ane aten met isolatie en een teervrije bedekking. Op de kap is een zestal GEBOUW 11 aten geplaatst. Het gebouw is via een luchtbrug verbonden met de erk. DeDitverdieping heeft abriek. Functie gebouw staat ten zuiden van de fabriek, langs de & Bouwtijd 1974-1975 Doorslag.

Het werd in 1974-1975 gebouwd naar ken.Emballagefabriek De kap bestaat uit plannen van architect C.H. van Wijk als “emballageArchitect van Wijk fabriek” voor het maken van kartonnen C.H. verpakkingen g. Op de kap is een zestal en voor materialenopslag. Hiervoor moest een Monumentwaarde indifferent oudere loods worden gesloopt. In de vergunning tbrug verbonden dein de richting staat dat het gebouw is met geprojecteerd Gebouw J vanuit het zuiden (via googleearth.nl).

Bouwstijl

n.v.t. ook de toekomstige nieuwe fabrieksgebouwen zullen worden geplaatst. Het Bijzondere kenmerken rechthoekige pand heeft twee bouwlagen en een constructie van - constructie gewapend beton (kolommen, balken) end betonnen kolommen en balken; voorts niet dragende - betonsteen buitengevel (niet dragend) tenen buitengevels (de bouwtekening meldt baksteen) met op de - geïsoleerde wandelementen (verdieping) geïsoleerde wandelementen. De begane grond heeft een - dak met staalplaten en lichtstraten mlopende lichtstrook boven het metselwerk. De verdieping heeft - luchtbrug naar gebouw 16 wege korte en langere smalle vensterstroken. De kap bestaat uit - eerste fabrieksgebouw in andere richting als aten met isolatie en een teervrije bedekking. Op de kap is een zestal groep van meer toekomstige fabrieksgebouwen aten geplaatst. Het gebouw is via een luchtbrug verbonden met de abriek. Bouwlagen/hoogte 2vd. / 9.6m

waarin vel, september 2022

Bouwvlak/Oppervlakte

vel, september 2022

Bouwtekening 1974, (Utrechts Archief; 1671-1 Gemeente Jutphaas Bouwvergunningen, nr. 110385).

Gebouw J vanuit het zuiden (via googleearth.nl).

 blad 31

965m2 / 1800m2

Bouwtekening 1974, (Utrechts Archief; 1671-1 Gemeente Jutphaas Bouwvergunningen, nr. Bouwtekening 1974, (Utrechts Archief; 1671-1 Gemeente Jutphaas Bouwvergunningen, nr. 110385). 110385).  blad 31

GEBOUW 11 Emballagefabriek

11 Silo’s en installaties in verbinding met gebouw 18

GEBOUW 11 Functie & Bouwtijd Emballagefabriek

1974-1975

Architect

C.H. van Wijk

Monumentwaarde

indifferent

Bouwstijl

n.v.t.

Bijzondere kenmerken - constructie gewapend beton (kolommen, balken) - betonsteen buitengevel (niet dragend) - geïsoleerde wandelementen (verdieping) - dak met staalplaten en lichtstraten - luchtbrug naar gebouw 16 - eerste fabrieksgebouw in andere richting als groep van meer toekomstige fabrieksgebouwen

Beton- & staalskelet mogelijk te transformeren / her te gebruiken

Luchtbrug naar gebouw 16

Bouwlagen/hoogte Bouwvlak/Oppervlakte

2vd. / 9.6m

965m2 / 1800m2

Wandelementen van betonsteen buitengevel invullingen tussen betonnen kolommen, van lage architectonische waarde

aan de trechtervormige onderzijde opgevangen. Met een transportband wordt het poeder (dan gewenste toeslagstoffen zoals soda,voor fosfoor of waterglas worden bijgemengd. De vloeibare nog een halffabrikaat) naar het pakhuis getransporteerd en in bulk tijdelijk opgeslagen zeepmassa wordt vervolgens de bovenkant van een hoge verstuivingstoren gepompt waar verdere verwerking. Vervolgens worden er nog andere droge toeslagstoffen koudnaar bijgemengd het wordt verneveld en door een sterke waarna het zeeppoeder naar de pakkerij getransporteerd wordt. Het verpakte eindproduct luchtstroom snel wordt afgekoeld en tot een vast poeder wordt omgezet. Dit 'torenpoeder' wordt opgeslagen in het magazijn en in via het expeditiegbouw naar de klant gebracht.1 dwarrelt naar beneden in de verstuivingstoren en wordt daar aan de trechtervormige onderzijde opgevangen. Met een transportband wordt het poeder (dan Ketelhuis nog een halffabrikaat) naar het pakhuis getransporteerd en in(Gebouw bulk tijdelijk Ketelhuis 15)opgeslagen voor Laboratorium verdere verwerking. Vervolgens worden er nog andere droge toeslagstoffen koud bijgemengd In het laboratorium worden monsters van alle binnengekomen grondstoffen en de haffabrikaten waarna het zeeppoeder naar de pakkerij getransporteerd wordt. Het verpakte eindproduct 3.3.6 onderzocht F en getest op kwaliteit.

De verpakte eindproducten worden steekproefsgewijs wordt opgeslagen in het magazijn en in via het expeditiegbouw naar de klant gebracht.1 getest op samenstelling enhetkwaliteit en in een proefwasserij op de gewenste was- en Dit bouwdeel betreft ketelhuis, een eenlaags bakstenen gebouw, waarvan het westelijke deel twee reinigingseigenschappen. Laboratorium

GEBOUW 15

sheddaken bezit. De westelijke travee met sheddak is In het laboratorium worden monsters van alle binnengekomen grondstoffen en de haffabrikaten een uitbreiding uit 1940, naar ontwerp'Persil van Charles L. 1 In eigen beheer uitgegeven gedenkboek * Henkel-Ecolab * Ecolab 1932-2023', Nieuwegein 2023 Quéré. Thans staat noordelijk van het bouwdeel een onderzocht en getest op kwaliteit. De verpakte eindproducten worden steekproefsgewijs moderne schoorsteenpijp. In 1959 is het ketelhuis getest op samenstelling en kwaliteit en in een proefwasserij op de gewenste was- en naar plannen van architect C.H. van Wijk gewijzigd. Zo reinigingseigenschappen. werd de kap gedeeltelijk vernieuwd, waarbij een lichtere constructie werd aangebracht en is een 1 In eigen beheer uitgegeven gedenkboek 'Persil * Henkel-Ecolab * Ecolab 1932-2023', Nieuwegein 2023 nieuwe ketelput aangelegd. 3e verdieping Het bouwdeel is ondanks wijzigingen in de gevels in hoofdvorm nog goed herkenbaar gebleven. Zicht, vanuit het westen, op bouwdeel F (via googleearth.nl).

3e verdieping GEBOUW 15 Ketelhuis Architect

Monumentwaarde

Afb. Ketelhuis Achtergevel van het ketelhuis. Goed zichtbaar zijn de zaagtandvormige daklichten.

1933-1940-1957

2e verdieping

Charles L. Quéré C.h. van Wijk positief/indifferent

Bijzondere kenmerken - Oorspronkelijk gebouwd in 1933 als smederij, blad 26 één  Cultuurhistorische quickscan en waardering / Ecolab complex in Nieuwegein gietijzeren kolom is nogHenkel behouden. - In 1940 uitgebreid tot ketelhuis en v.v. sheddaken 1e verdieping - In 1957 kap, gevels en schoorsteen gewijzigd, indifferent doordat gevels meermaals gewijzigd zijn en van lage architectonische kwaliteit - Positief waardevol vanwege de afleesbaarheid Afb. boven Foto uit 1939 van het lichthof in de ziederij met van de gebruiksgeschiedenis van de fabriek stalen trappen. Goed zichtbaar is de verstuivingstoren met daar - Fabrieksschoorsteen en stookketels niet omheen divers opslag- en zeepketels. Bedrijfsarchief Persilbehouden Henkel (J. van der Lit) .

Afb. Foto uit 1939 van de bovenste verdieping van de ziederij. Bouwtekening 1940, (Utrechts Archief; 1671-1van Gemeente Jutphaas Bouwvergunningen, Goed zichtbaar is de bovenkant de verstuivingstoren. In nr. 2e verdieping 40656). een latere bouwfase wordt de verstuivingstoren bovendaks verhoogd waarvoor de dakconstructie wordt aangepast. Bedrijfsarchief Persil-Henkel (J. van der Lit)

Afb. Ketelhuis Zijgevel van het ketelhuis. Deze gevel is nog meer de voorgevel sterk gewijzigd door de jaren heen. Dat is goed te zien aan de lappendeken van inboetwerk en (ingezaagde) gevelopeningen. Oorspronkelijk stonden er ook kleine uitbouwen tegen de gevel ten behoeve van de stookketels in het ketelhuis.

Afb. Foto uit 1939 van de bovenste verdieping van de ziederij. Goed zichtbaar is de bovenkant van de verstuivingstoren. In een latere bouwfase wordt de verstuivingstoren bovendaks verhoogd waarvoor de dakconstructie wordt aangepast. Bedrijfsarchief Persil-Henkel (J. van der Lit)

1e verdieping

Afb. rechts Foto uit 1939 van het ketelhuis. Achter de Bouwlagen/hoogte 1vd./5.1-7.2m stookketel is nog een gietijzeren kolom zichtbaar van de in 1916 uitgebreide voormalige smederij. Bouwvlak/Oppervlakte 210 m2 Bedrijfsarchief Persil-Henkel (J. van der Lit) .

Afb. boven Foto uit 1939 van het lichthof in de ziederij met stalen trappen. Goed zichtbaar is de verstuivingstoren met daar omheen divers opslag- en zeepketels. Bedrijfsarchief PersilHenkel (J. van der Lit) . Afb. rechts Foto uit 1939 van het ketelhuis. Achter de stookketel is nog eenJutphaas gietijzeren- kolom zichtbaar van de in 1916 Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek 3 november 2023 17 uitgebreide voormalige smederij. Bedrijfsarchief Persil-Henkel (J. van der Lit) .

Afb. Ketelhuis Betonnen draagconstructie behorende bij de uitbreiding van het bestaande ketelhuis in 1940. Daarbij zijn ook de twee zaagtandvormige daklichten (shedkappen) aangebracht. Links op de foto de restanten van een van de twee stookketels.

Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023

Afb. Ketelhuis Gietijzeren kolom behorende bij de uitbreiding van de voormalige smederij in 1916. In 1932 is de smederij verbouwd tot ketelhuis en in 1940 nog verder uitgebreid.

GEBOUW 15 Ketelhuis

Monumentwaarde

ede r

positief/indifferent Bestaande constructie van smederij nog afleesbaar, door de tijd wel gewijzigd

Bijzondere kenmerken - Oorspronkelijk gebouwd in 1933 als smederij, één gietijzeren kolom is nog behouden. - In 1940 uitgebreid tot ketelhuis en v.v. sheddaken - In 1957 kap, gevels en schoorsteen gewijzigd, indifferent doordat gevels meermaals gewijzigd zijn en van lage architectonische kwaliteit - Positief waardevol vanwege de afleesbaarheid van de gebruiksgeschiedenis van de fabriek - Fabrieksschoorsteen en stookketels niet behouden Bouwlagen/hoogte Bouwvlak/Oppervlakte

Sheddaken van ketelhuis hebben een positieve monumentwaarde

Charles L. Quéré C.h. van Wijk

1vd./5.1-7.2m 210 m2

7.1

Architect

1933-1940-1957

Ke te

lhu

16 Voormalige locatie gemetselde schoorsteen (1932 - 1980)

5.1

GEBOUW 15 Ketelhuis

Doorgang naar mengerij

ng er

Voor- en zijgevel van ketelhuis zijn meermaals gewijzigd, sporen van andere openingen zijn nog zichtbaar in de gevel

GEBOUW 16 Mengerij

Waardestellingsrepresentatietekening Fabriekscomplex & Kantoorgebouw - V1

poederbunker verdwijnt bij Mengerij (Gebouw 16) vertrek van gebruiker

vermoedelijk zit oorspronkelijke gevel nog achter gevel tusselid gebouw 10

GEBOUW 16 Functie & Bouwtijd Mengerij Poederbunker Architect

C.H. van Wijk

Monumentwaarde Bouwsysteem

1957 1989

Afb. Oostgevel Mengerij De gevels van de Mengerij zijn in 1957 - naar ontwerp van C.H. van Wijk - in een vroege vorm van montagebouw uitgevoerd. De draagconstructie is nog een traditionele in het werk gestort betonskelet.

Afb. Westgevel Mengerij De stalen hulpconstructie in het gevelvlak is in 1989 aangebracht tegelijkertijd met de poederbunker op het dak van de mengerij.

Afb. Begane grond Mengerij Links op de foto de doorgang naar het in ca. 2015 gebouwde tussenlid tussen de mengerij en de waterglasfabriek. Vermoedelijk is toen een stalen wandbekleding tegen de (schok) betonnen gevelelementen uit 1957 gezet.

hoog betonnen montagebouw

Bijzondere kenmerken - luchtbrug aansluiting - Stalen hulpconstructie later aangebracht - Overkragende dakrand - Kunstwerkelementen - Karaktervolle en typerende gevelvormgeving Bouwlagen/hoogte Bouwvlak/Oppervlakte

gemetselde wachtgevel

voormalige positie liuchtbrug naar gebouw 08

Afb. Begane grond Mengerij Oorspronkelijke betonconstructie uit 1957.

5vd. / 18.6m

470m2 / 2350m2 gele en blauqe accentkleure

Afb. Noordgevel Mengerij De noordgevel is uitgevoerd in metselwerk en voorzien van drie opvallende betonnen ornamenten. 68

Afb. Mengerij De gevels zijn opgebouwd uit 'gestapelde' (A-vormige) geprefabriceerde (schok)beton gevelelementen waarvan de borstweringen zijn voorzien van een eenvoudige ruitvormige ornamentering. De vensters met een zesruitsverdeling maken onderdeel uit van het betonnen gevelpaneel waarbij een aantal vensters is voorzien van een stalen valraam.

Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023

CHOUFOUR bureau voor architectuur en bouwhistorie

Afb. Begane grond Mengerij Kijkend richting het magazijn aan de zuidzijde van de ziederij. In het oranje vlak is nog een deel van de

GEBOUW 16 Mengerij .5

Voormalige poederbunker op dak aangebracht in 1989 Stalen hulpconstructie tbv. poederbunker op dak aangebracht in 1989

Beton dak met herkenbare overkragende dakrand .6

kunstwerk met 3 opvallende betonnen ornamenten

GEBOUW 16

Gemetselde kopgevel en overgang naar gebouw 18

Architect

Luchtbrug naar gebouw 11 embalagefabriek

2.85

hoog

2.85

betonnen montagebouw

6.1

3.75

3 6.1

7.0

6.1

5vd. / 18.6m

6.1

7.0

Bouwvlak/Oppervlakte

Gevels rondom voorzien van gestapelde prefab(schok) betonnen gevelelementen v.v. ruitvormig ornament

3.40

Bijzondere kenmerken - luchtbrug aansluiting - Stalen hulpconstructie later aangebracht - Overkragende dakrand - Kunstwerkelementen - Karaktervolle en typerende gevelvormgeving Bouwlagen/hoogte

In het werk gestorte betonconstructie mengerij bestaande uit kolommen, hoofdliggers en subliggers. Naar boven toe steeds lichter/ slanker uitgevoerd

3.20

C.H. van Wijk

Monumentwaarde Bouwsysteem

1957 1989

19.2

Functie & Bouwtijd Mengerij Poederbunker

470m / 2350m 2

Oorspronkelijke positie luchtbrug naar gebouw 08 waterglasfabriek

Achtergevel van tussenlid gebouw 10, de oorspronkelijke gevelelementen zijn nog aanwezig

GEBOUW 18ABC Ziederij

Afb. Vierde verdieping Magazijn Noordzijde. De oorspronkelijke gewapend betonconstructie uit 1952 is vermoedelijk aan het begin van de eenentwintiste eeuw vervangen door een staalconstructie waarmee een kolomvrije ruimte is gecreëerd.

Diagonaal in plattegrond door verdraaien van richting / voorgevel. Mogelijk interessant om de deze zichtbaar te maken als culturele waarde

GEBOUW 18 Functie & Bouwtijd 18a Ziederij (verstuiving) 18b Ziederij (magazijn) 18c Ziederij (sodagebouw) Architect

1914-1933 1942 1942

Afb. Vierde verdieping Magazijn Zuidzijde. Gewapend betonconstructie (systeemHennebique) uit 1941.

C.H. van Wijk

Monumentwaarde

hoog

Bouwstijl

n.v.t.

Bijzondere kenmerken - Zware betonnen constructie, met ruime dimensionering - Binnen volume zijn oude gevels van voormalig silogebouw uit 1914 nog afleesbaar - In het volume zijn nog een aantal ronde & vierkante openingen aanwezig van de oude silo’s die door de vloeren heen staken - De gevels rondom zijn meermaals aangepast. - Hoogste gebouw van het complex - Bevatte naast een aantal silo’s en poederbunkers ook altijd de belettering van de fabriek Bouwlagen/hoogte Bouwvlak/Oppervlakte

Oorspronkelijke silogebouw uit 1914 is in 1933 verbouwd tot ziederij.

Afb. Vierde verdieping Magazijn Zuidzijde. Gewapend betonconstructie (systeemHennebique) uit 1941.

Afb. Derde verdieping Magazijn Noordzijde. Oorspronkelijke gewapend betonconstructie uit 1952. De schuine wand zichtbaar achter de stalen 'trommel' volgt de oorspronkelijke plaats van de buitengevel van het silogebouw uit 1914.

Afb. V Noord De oo beton aan h verva waarm gecreë

2vd. / 9.6m

965m2 / 1800m2 Gebouw 18B zicht op rechter zijgevel oorspronkelijk volume ziederij 18A

Gebouw 18A zicht op schuine zijgevel oorspronkelijk volume naar 18C Sodagebouw 18c bovenste verdieping is kolomvrij gemaakt door staalconstructie. Afb. Derde verdieping Magazijn Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023 Afb. V 63 Noordzijde. Gewa Oorspronkelijke gewapend betonconstructie Henne uit 1952. De schuine wand zichtbaar achter de stalen 'trommel' volgt de oorspronkelijke plaats van de buitengevel van het

GEBOUW 18ABC Ziederij

Ziederij 1932 (1914)

Afb. boven& links. Ziederij, Magazijnen en Mengerij. Gevelwand aan de oostzijde (Vaartse Rijn) van het hoofdvolume van het fabriekscomplex. Magazijn Noordzijde 1952

Afb. onder. Ziederij, Magazijnen en Mengerij. Gevelwand aan de westzijde (Doorslag) van het hoofdvolume van het fabriekscomplex.

Ziederij 1952

Magazijn Zuidzijde 1941

Magazijn Noordzijde 1952

Afb. boven Foto ca. 1967 waarop de nieuw aangebrachte stalen gevelbeplating (Robertsonplaat) zichtbaar is. Op de achtergrond het verbouwde kantoorgeboua met dakterras. Foto uit bedrijfsarchief Persil-Henkel (J. van der Lit). Afb. links Foto ca. 1965 met daarop de in 1963 bijgeplaatste tweede verstuivingstoren. Foto uit bedrijfsarchief Persil-Henkel (J. van der Lit).

Vroeger stond voor de wesgevel een opvallende verstuivingsmolen.

In bestaande opzet is westgevel met 3-deling nog duidelijk herkenbaar, installaties en silo’s zorgen voor een rommelig beeld.

Bouwhistorische verkenning Voormalige zeepfabriek Jutphaas - 3 november 2023

Aansluiting ziederij, mengerij en ketelhuis, met toegevoegde poederbunker

GEBOUW 18ABC Ziederij

Ziederij (Gebouw 18A), Magazijn Zuidzijd Gevel niet uitgevoerd zoals gepland. Oorspronkelijke gevel is behouden. liftopbouw uit 1934 wel uitgevoerd.

Poederbunker 1989

Positie latere lift en trappenhuis

Magazijn Zuidz 1941

Mengerij 1957

luchtbrug Transformatorhuis

Ziederij (Gebouw 18A), Magazijn Zuidzijde (18B) en Magazijn Noordzijde (18C ) Ziederij 1932 (1914)

Poederbunker 1989

Magazijn Zuidzijde 1941

Mengerij 1957

Ziederij 1932 (1914)

Oude gevel in middendeel ziederij nog behouden

Ziederij 1932 (1914)

Aansluiting bouwdeel 18A en 18C

Magazijn Noordzijde 1952

Later toegevoegde lift en trappenhuis

Afb. boven& links. Ziederij, Magazijnen en Mengerij. Gevelwand aan de oostzijde (Vaartse Rijn) van het hoofdvolume van het fabriekscomplex. Magazijn Noordzijde 1952

Zied Magazijn Noordzijde 1952

GEBOUW 18ABC Ziederij

Noordgevel Sodagebowu met hellingbaan naar fietsenkelder

Doorsnede Sodagebouw met fietsenkelder & kolomvrij bovenste verdieping

Afb. Magazijn Noordzijde. Kopgevel van het hoofdvolume van het fabriekscomplex. Deze gevel is grotendeels - bij de verhoging met vier bouwlagen van het bestaande magazijn uit 1941 - in 1952 tot stand gekomen. De oorspronkelijke stalen vensters uit 1952 zijn hier merendeels nog aanwezig.

Afb. Magazijn Noordzijde. Foto: Google Streetview

Noordgevel Sodagebouw met fraaie metselwerk details

Opening tpv. voormalige positie silo

Tussenruimte met tijdelijk trappenhuis en overgang naar pakkerij

GEBOUW 18ABC Ziederij

Sparing ten behoeve van silo. Het kan een bijzonder herkenbaar element worden in herbestemming met eventuele toegang naar het dak vormen.

Oude gevel silogebouw, is niet gewijzigd met gele stenen, zoals gewijzigde westgevel

Schuine lijn, was vroeger de gevel van het oorspronkelijke silogebouw(afgebrand), toen deze nog met het front aan de Doorslag stond. Dit verteld iets over historie en ontwikkeling complex

ng e

rij

k Pa

2.9

Bovenste verdieping is met behulp van de staalconstructie kolomvrij gemaakt

3.0

8 +1

3.6

j eri

3.9

4.4

16 1.9

a 18

2.1

-2.

lde

Fie

ke sen

r ede

S j (

u ebo

Veel sporen in gevel die verwijzen naar de koppelingen met de emballage fabriek

ri ede

ou j (

)

ebo

g ilo

sto nd

ij az

ffe

hu tel

Westgevel van de ziederij is aangepast, zodat er een middendeel met twee zijbeuken ontstond

wikkeld expeditiegebouw uit 19 kwam, met 60.GEBOUW Het gebouw Expeditiegebouw jke bouwdeel in 1967 gereed. werd architect C.H. van Wijk 3.3.12 M rechthoekige gebouw heeft Groot, in twee fasen ontwikkeld expeditiegebouw uit het midden van de jaren 60. Het gebouw kwam, met een plat dak, bekleed met de bouw van het zuidelijke bouwdeel in 1967 gereed. Ook voor dit project werd architect C.H. van Wijk onstructie bestaat volgens de 19 ingeschakeld. Het grote rechthoekige gebouw heeft één bouwlaag onder een plat dak, bekleed met e kolommen van gewapend meverietdakplaten. De constructie bestaat volgens de bouwtekening uit slanke kolommen van gewapend De gevels zijn deels opgezet beton op een dito vloer. De gevels zijn deels opgezet Bouwdeel M vanuit het zuiden (via googleearth.nl). Bouwdeel M vanuit het zuiden (via googleearth.nl). in gele baksteen, oorspronkelijk met hoge lichtstroken rondom. Deze zijn chtstroken rondom. Deze zijn thans op een smalle strook onder de dakrand na dichtgezet. Aan de noordwestzijde is er een betonnen laadvloer. rand na dichtgezet. Aan de

meverietdakplaten. De constructie bestaat volg bouwtekening uit slanke kolommen van gew beton op een dito vloer. De gevels zijn deels op in gele baksteen, oorspronkelijk met hoge lichtstroken rondom. De thans op een smalle strook onder de dakrand na dichtgezet. A noordwestzijde is er een betonnen laadvloer.

Gebouw M vanuit het zuiden, september 2022.

GEBOUW 19

Functie Groot,&inBouwtijd twee fasen ontwikkeld expeditiegebouw uit Expeditie gebouw 1966-1967 het midden van de jaren 60. Het gebouw kwam, met de bouw van het zuidelijke bouwdeel in 1967 gereed. Architect C.H. van Wijk Ook voor dit project werd architect C.H. van Wijk ingeschakeld. Het grote rechthoekige gebouw heeft Monumentwaarde indifferent één bouwlaag onder een plat dak, bekleed met meverietdakplaten. De constructie bestaat volgens de Bouwstijl n.v.t. bouwtekening uit slanke kolommen van gewapend beton op een dito vloer. De gevels zijn deels opgezet Bijzondere kenmerken M vanuit het zuiden (via googleearth.nl). Gebouw M vanuit hetBouwdeel zuiden, september 2022. baksteen, oorspronkelijkvan metstalen hoge lichtstroken Deze zijn - constructie kolommenrondom. op voet op een smalle strook onder deuitgevoerd dakrand na op dichtgezet. Aan de - kolommen slanker verdieping westzijde -isstalen er een betonnen laadvloer. dakliggers v.v. betonnen ribvloeren

Bouwtekening 1966, bouw expeditiegebouw, zuidwestelijk deel (Utrechts Archief; 1671-1 Gemeente Jutphaas Bouwvergunningen, nr. 42165).  blad 35

(volgens tek. ecolab) - plint/ begane grond in metselwerk - verdieping van geprofileerde stalen beplating - expeditie-sluizen en laaddek aan westzijde met metalen dakplaten Bouwlagen/hoogte Bouwvlak/Oppervlakte

2d. / 12.6m

3925m2 / 7725m2

Opmerkingen digitale tekeningen Ecolab wijken af van CHQ (constructie en 2022. verdiepingsvloer) M vanuit het zuiden, september

Bouwtekening 1966, bouw expeditiegebouw, zuidwestelijk deel (Utrechts Archief; 1671-1 Gemeente Jutphaas Bouwvergunningen, nr. 42165).

 blad 35

GEBOUW 20 & 27 Pakkerij & Transformatorhuis

de trap bij de entree van de pakkerij is aangepast zodat de kelder berijkbaar is met een hellingbaan

uitbreiding

GEBOUW 20 & 27 Functie & Bouwtijd Pakkerij Transformatorhuis

1914-1942 1914-1942

Architect Oorspronkelijke bouw Uitbreiding & Modernisering

C.H. van Wijk Charles Quéré

Monumentwaarde Pakkerij Transformatorhuis Bouwstijl

hoog/positief hoog n.v.t.

Bijzondere kenmerken - gietijzeren kolommen - ingeklemd tussen bouwdeel 18 en 22 - beperkte oppervlakte - buitengevels met veel wijzigingen - veel daglicht door lichtstraten - volledig onderkelderd Bouwlagen/hoogte Bouwvlak/Oppervlakte

oorspronkelijk volume

Positie pakkerij tussen bouwdeel 18 & 22 Het lijkt alsof de opbouw van het dak is aangepast

De kelderverdieping is niet overal hoog, maar is wel goed bereikbaar.

Rondom zijn de enige zichtbare buitengevels van de pakkerij sterk verbouwd ten behoeve van de bereikbaarheid van de verschillende verdiepingen

Veel licht binnen door de grote lichtstraten. De gietijzeren kolommen zijn oorspronkelijk.

Plafond niet oorspronkelijk, een deel van de kapconstructie is ingepakt. De later toegevoegde gallerij is opgehangen aan de oude constructie.

2vd. / 9.6m

785m2 / 1520m2

Stalen insteekverdieping als losse constructie met gele accentkleur.

GEBOUW 20 & 27 Pakkerij & Transformatorhuis

De daklichten zorgen voor zeer veel lichtinval in de pakkerij waardoor deze ruimtelijk heel anders aanvoelt als de andere bouwdelen. Direct aan het transformatorhuis is de lift gebouwd. Deze staat in ook in verbinding met het gebouw 18, de Ziederij.

Dakconstructie is mogelijk, plafond is verlaagd. Een deel van de insteek-verdieping is aan de kapconstructie opgehangen.

20&27

In de pakkerij zijn de oorspronkelijke gietijzeren kolommen nog aanwezig met fraaie verlopende beëindiging

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nieuwegein&id=b3e13c53-c378-447c-8f2a-3fa30fe40c87