2024-044 Bijlage 1_Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

2024-044 Bijlage 1

Omgevingsprogramma wonen Februari 2024

1

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

Inhoudsopgave Samenvatting Voorwoord 1. Inleiding 2. Woningvoorraad 3. Wonen en Zorg 4. Leefbare wijken 5. Duurzame woningen 6. Monitoring en evaluatie 7. Samenwerking 8. Uitvoeringsprogramma Bijlagen

2

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

3

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

Voorwoord Iedereen heeft behoefte aan een veilige plek om thuis te komen. Nieuwegein is een aantrekkelijke stad om te wonen en is in trek vanwege de voorzieningen, het groen, en de nabijheid van Utrecht. ‘’Als je hier woont, wil je niet meer weg’’, hoor ik regelmatig. We willen dat Nieuwegein een aantrekkelijke woonstad blijft. Nu en in de toekomst. De vraag naar woningen is onverminderd hoog. In de afgelopen periode zijn er veel woningen bijgekomen. Vooral in City en Rijnhuizen worden er nog woningen gebouwd. We willen dat er een gedifferentieerd aanbod van woningen is: voor starters, voor ouder wordende inwoners en voor nieuwkomers die zich in Nieuwegein willen vestigen. Van betaalbare woningen tot woningen in het hogere segment. Veel mensen die voor het eerst een huis willen kopen, kunnen dit niet vanwege de hoge kosten. Daarom voegen we 200 woningen toe die onder de betaalbaarheidsgrens liggen. Ook in Nieuwegein zien we dat de groep oudere inwoners groeit. En dat er tegelijk een lichte toename is van jongere inwoners die in Nieuwegein hun wooncarrière willen voortzetten. Voor nieuwkomers willen we

een aantrekkelijke stad zijn. Door de grote veranderingen in de zorg, wordt er meer zorg aan huis gegeven. We hebben in Nieuwegein al goede ervaringen met een aantal wooncomplexen voor ouderen. We zetten verder in op kleinschalige woonvormen waar zorg kan worden gegeven.

Deze samenwerking zetten we graag voort. Zodat Nieuwegein in 2040 nog steeds een aantrekkelijke woonstad is om in thuis te komen.

Marieke Schouten Wethouder Wonen

Hoe kunnen we als stad aantrekkelijk blijven? Door ook voorzieningen mee te laten groeien, door het groen en het water in onze stad mooi te houden, door ervoor te zorgen dat we ook een toegankelijke stad blijven. Voor u ligt het omgevingsprogramma wonen. Dit bouwt voort op onze Omgevingsvisie ‘Nieuwegein verstedelijkt en vergroent’. In dit omgevingsprogramma wonen beschrijven we hoe we werken aan een fijne woonplek in Nieuwegein. We realiseren ons dat er ook onzekere omstandigheden zijn die van invloed zijn op ons programma wonen: van regelgeving tot internationale spanningen. Desondanks zien we dat, mede dankzij goede samenwerking in de U16-regio met andere gemeenten, woningcorporaties, maatschappelijke organisaties en ontwikkelaars, we ook veel kunnen bereiken.

4

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

1. Inleiding Wonen is van ons allemaal. Voor alle mensen van jong tot oud, is het belangrijk om een fijne woonplek te hebben. Nieuwegein wil haar inwoners deze fijne woonplek bieden. Het programma wonen is één van de programma’s in het kader van de Omgevingswet. In onze omgevingsvisie hebben we de ambitie geformuleerd om in 2040 een toekomstbestendige stad te zijn voor jong en oud. Via dit programma geven we uitwerking aan deze ambitie. Het hoofddoel is om iedereen in Nieuwegein prettig te laten wonen en woonwensen en woningbehoeften van de inwoners zoveel mogelijk te realiseren binnen Nieuwegein.

2040: Aantrekkelijke woonstad voor iedereen Vitaal, evenwichtig en aantrekkelijk. Voor jong en oud. Voor huurders en voor kopers. Van goedkoop tot duur. In Nieuwegein kun je een goede start en ook wooncarrière maken. We zijn er voor alle inkomensgroepen met een mix van verschillende soorten woningen. Evenwichtig qua leefbaarheid en aansluitend op de vraag van inwoners en nieuwkomers. De kracht van Nieuwegein is dat we gemêleerd zijn. Ook in de toekomst zijn we een aantrekkelijke stad. Met aandacht voor

kwetsbare inwoners en evenwicht tussen ‘dragende en vragende’ inwoners. ‘City is ons levendige stadscentrum met daarom heen rustige wijken’ is het uitgangspunt in de omgevingsvisie. Verbondenheid met elkaar en onze woonomgeving vinden we belangrijk.

Ambities voor 2040 op een rij: 1. Onze woningvoorraad sluit aan bij de (veranderende) behoefte. 2. Het is goed samenleven in alle wijken. 3. Alle wijken zijn leefbaar. 4. De woningvoorraad is kwalitatief goed en toekomstbestendig.

In dit programma hebben we vier ambities bepaald. We vinden het belangrijk dat onze woningvoorraad past bij de wens en de behoefte van inwoners. Nu maar ook in de toekomst (ambitie 1). De huisvesting van aandachtsgroepen en de zorg- en ondersteuningsbehoefte in relatie tot wonen krijgt een steeds grotere rol binnen het woonbeleid. Daarom ambitie 2 ‘Het is goed samenleven in alle wijken.’ Het aandeel kwetsbare inwoners is hoog in Nieuwegein. We willen voorzien in wonen, welzijn en zorg

in de wijk zonder dat de leefbaarheid (ambitie 3) onder druk komt te staan. De meeste woningen staan er al. Deze bestaande woningvoorraad vraagt om aandacht. We zien een opgave om te verduurzamen en kwaliteit van woningen te verbeteren (ambitie 4). Aanleiding Onze vorige woonvisie dateert uit 2015, met een aanvulling in 2019. Nieuwe wetgeving en landelijke programma’s zoals de Nationale Woon-en Bouw agenda, landelijke prestatieafspraken en de regionale woondeal, vragen om een uitwerking op lokaal niveau. Dit vertalen we in het omgevingsprogramma wonen. In 2024 maken we weer nieuwe meerjarige prestatieafspraken met de woningcorporaties. Dit programma is belangrijke input daarvoor. Context In heel Nederland is een groot tekort aan woningen. De bevolking wordt steeds ouder. En mensen blijven langer thuis wonen. Het aandeel ouderen in de samenleving loopt op. Dit brengt andere woonwensen met zich mee. Voor starters zijn er weinig tot geen mogelijkheden om toe te treden op de woningmarkt. Het aantal eenpersoonshuishoudens neemt toe. De grootste uitdaging is om een woningaanbod te creëren dat aansluit bij die veranderende samenstelling van de bevolking en haar woonwensen. 5

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

De landelijke trend zien we terug in Nieuwegein. Het aantal ouderen en 75+ers gaat toenemen. De betaalbaarheid staat onder druk. Regionale afstemming We maken onderdeel uit van de woningmarktregio U16. Om de druk op de woningmarkt te verminderen heeft de U16 een woondeal gesloten met de provincie Utrecht en het Rijk. De bijdrage van Nieuwegein is om in de periode tot en met 2030 5100 woningen te bouwen. Daarbij streven we dat tenminste twee derde van de nieuwbouw betaalbaar is waarvan 30% sociale huur. In regionaal verband maken we in 2024 ook afspraken over een evenwichtige verdeling van sociale huurwoningen en aandachtsgroepen. Woonwijs in het omgevingsprogramma Elke gemeente is volgens het Rijksprogramma een thuis voor iedereen verplicht een integrale woonzorgvisie te maken om ouderen en kwetsbare inwoners geschikte woningen aan te kunnen bieden. Daarnaast wordt de woonzorgvisie een verplicht onderdeel van het programma wonen. Woonwijs 2022-2026 is onze huidige woonzorgvisie en hebben we geactualiseerd en integraal opgenomen in dit omgevingsprogramma. Gebalanceerde groei In het onderzoek ‘Groei van de Stad’ is onderzocht wat er nodig is voor een

gebalanceerde groei van Nieuwegein. Uit dit onderzoek komt naar voren dat Nieuwegein op stadsniveau de bouw van 9000 woningen binnen het woningbouwprogramma 20172030 aankan, wanneer de vijf kritische succesfactoren in acht worden genomen. Voor een gebalanceerde ontwikkeling van een duurzaam, gezond en veilig stedelijk leven in Nieuwegein wordt ingezet op vijf kritische succesfactoren: 1.

2. 3. 4. 5.

Ruimtelijke ordening en inrichting moeten bijdragen aan een leefbare en veilige stad. Voorzieningen moeten meegroeien in de nabijheid. Investeren in de kwalitatieve versterking van het groen. Blijvend inzetten op lopen, fietsen en openbaar vervoer. Gebiedsgericht en integraal werken is een voorwaarde.

De stad kan de groei aan als er tegelijkertijd ook wordt geïnvesteerd in de kritische succesfactoren. Groeien zonder gelijktijdige inzet op en verbetering van de stedelijke structuur is niet wenselijk. Een uitgebreide uitleg van de vijf succesfactoren is opgenomen in de bijlage. Centrale as Nieuwegein heeft een aantal wijken waarin de leefbaarheid en de veiligheid onder druk staan. Dit daadwerkelijk verminderen, vraagt om een integrale aanpak. Vanuit het

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid wordt er in Nieuwegein geïnvesteerd in het gebied de Centrale As. Gemeente en lokale partners maken voor dit specifieke gebied een uitvoeringsprogramma gericht op leefbaarheid. Het uitvoeringsprogramma Centrale As staat op zichzelf en is afgestemd op het omgevingsprogramma wonen. Sustainable Development Goals Met het omgevingsprogramma wonen dragen we daarnaast bij aan de volgende Sustainable Development Goals, die de Verenigde Naties (VN) vaststelden als nieuwe mondiale duurzame ontwikkelingsagenda voor 2030:

Zo bepaalt het aanbod van (betaalbare) woningen waar mensen gaan wonen, naast de werklocatie en sociale relaties. Beweging op de woningmarkt is belangrijk voor starters en doorstromers. Buitenshuis is een gezonde en veilige leefomgeving van belang (doel 11). Daarnaast draagt het omgevingsprogramma wonen bij aan het langer thuis wonen bij een zorgvraag, het omzien en stimuleren van samenleven met elkaar (doel 3) en meer betaalbare woonlasten én woningen (doel 1). 6

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

Raakvlakken en reikwijdte Het omgevingsprogramma wonen raakt aan en is afgestemd op ander beleid zoals het onderzoek groei van de stad, Betere Buurten en het nationale programma Leefbaarheid en Veiligheid. Daarnaast raakt het andere omgevingsprogramma’s: Nieuwegein Gezond, Duurzaam Bouwen woningbouw 2022 en Klimaatadaptatie. Het omgevingsprogramma Natuur in de stad wordt ook in 2024 vastgesteld. Dit omgevingsprogramma wonen geeft geen antwoord op álles. Er is een duidelijke afbakening met andere programma’s voor de focus én realisatiekracht. Het omgevingsprogramma gaat bijvoorbeeld niet over: * Aantallen op locaties (wel percentages en de woningbehoefte voor specifieke aandachtsgroepen), * Inrichting bestaande en nieuwe wijken (zie Betere Buurten), * Uitstraling van de woningen (omgevingsprogramma ruimtelijke kwaliteit), * Wonen en gezondheid (omgevingsprogramma Nieuwegein Gezond) en * Duurzaamheid en klimaatadaptatie (zie programma duurzaam bouwen, klimaatadaptatie en Transitievisie warmte). Looptijd Het omgevingsprogramma wonen heeft een scope tot en met 2040. We hebben

nadrukkelijk oog voor de lange termijn: woning(bouw)initiatieven kennen vaak een lange doorlooptijd en we willen juist als overheid een duurzaam lange termijnperspectief schetsen in de snel veranderde markt en onzekerheden rondom wonen. We sluiten daarom aan bij de looptijd van de Nieuwegeinse omgevingsvisie tot 2040. Het uitvoeringsprogramma loopt tot 2030. De dagelijkse praktijk van het wonen is dynamisch en verandert snel: denk aan de veranderde marktomstandigheden, de bevolkingssamenstelling en landelijke wetgeving. Flexibiliteit in het woonbeleid is daarom nodig. De toekomst laat zich niet geheel voorspellen en hebben we als gemeente niet alleen in de hand. We actualiseren dit omgevingsprogramma daarom elke vier jaar. Leeswijzer In de komende hoofdstukken beschrijven we per ambitie waar de behoeften en opgaven liggen en waar de belangrijkste keuzes voor het wonen in Nieuwegein in de toekomst liggen. Deze opgaven en keuzes beschrijven we in de volgende hoofdstukken: 2: Woningvoorraad; 3: Wonen en Zorg; 4: Leefbare wijken en 5: Duurzame woningen. In hoofdstuk 6 bespreken we de monitoring en evaluatie, in hoofdstuk 7 beschrijven we hoe we de samenwerking zien en tot slot is in hoofdstuk 8 het uitvoeringsprogramma uitgewerkt.

7

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

8

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

2. Woningvoorraad Ambitie tot 2030 We werken aan een woningvoorraad die aansluit bij de veranderende woonbehoefte. Starters, gezinnen en ouderen kunnen in Nieuwegein terecht voor een geschikte en betaalbare woning. We denken aan de huidige en toekomstige generatie. Men kan hier blijven wonen en wooncarrière maken. Daarbij is zowel de woning als leefomgeving passend voor mensen die zo lang mogelijk zelfstandig moeten blijven wonen. Daarnaast kunnen mensen anticiperen op het wonen voor later. Naast de bouw van geschikt aanbod stimuleren we de doorstroming op de woningmarkt. Het onderzoeksbureau Companen heeft de Nieuwegeinse woningmarkt op dit moment in beeld gebracht. Dit onderzoek hebben we opgenomen in de bijlage. Daarnaast hebben we diverse gesprekken gevoerd met inwoners en professionele woonpartners. Deze input is verwerkt in dit omgevingsprogramma wonen. Behoefte Het onderzoek van Companen naar de Nieuwegeinse kwalitatieve woningbehoefte tot 2030 is gebaseerd op WoON2021, een woonwensenonderzoek dat in 2020 is uitgevoerd.

We zien en horen dat veel kleine huishoudens in grote woningen wonen. Zij willen soms wel verhuizen: geschikt aanbod en betaalbaarheid houdt ze tegen. Doorstroming is nodig om de verhuisketen op gang te brengen én de juiste woningen beschikbaar te krijgen voor gezinnen en starters. “In Nieuwegein zorgen we voor een woningvoorraad die aansluit op de wensen en behoeftes van alle inwoners. Hierbij garanderen we de kwaliteit, duurzaamheid en veiligheid van de nieuw toe te voegen woningen. Dat zorgt voor een woningaanbod dat toekomstbestendig is en geschikt voor jonge gezinnen, starters en doorstromers, maar ook voor ouderen en mensen met een beperking of een zorgbehoefte, die (ondersteund) zelfstandig willen blijven wonen. Op locaties rond voorzieningen en zorg geven we voorrang aan de realisatie van woningen voor ouderen en bewoners met een fysieke beperking.” (Bron: Omgevingsvisie Nieuwegein, pag 57.)

Opgave Tekort Het tekort aan woningen is sterk gestegen in de afgelopen jaren omdat het aantal huishoudens sneller toeneemt dan verwacht. Ook zijn er minder plekken in verpleeghuizen en blijven ouderen langer in hun huis wonen. Meer kleine huishoudens en bevolkingsgroei Er is sprake van huishoudensverdunning door individualisering én vergrijzing. De komende jaren neemt, door de groei van kleine huishoudens, het aantal huishoudens naar verhouding nog sterker toe dan het aantal inwoners. De woningbehoefte wordt daardoor nog groter. Meer kleine huishoudens uit zich in een grote vraag naar kleine én betaalbare woningen. De groei in de afgelopen jaren is sterk bepaald door binnen- en buitenlandse migratie. De Primos-prognose 2022 schat de groei van de Nieuwegeinse bevolking voor de periode tot 2030 op 5050 personen. In de periode tot 2040 groeien we volgens deze prognose met 10.500 personen. De huishoudensgroei wordt geschat op ruim 2800 tot 2030. En in de periode tot 2040 op een groei van ruim 5770 huishoudens. Zolang nieuwbouwproductie structureel achterblijft bij vraag, loopt het tekort aan woningen op. De productie speelt een belangrijke rol in ontwikkeling van de bevolking en aantal huishoudens.

9

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

Betaalbaarheid onder druk We zien dat de betaalbaarheid over de hele linie onder druk staat maar met name bij jongeren. Jongeren blijven steeds langer thuis wonen. Het is voor startende eenpersoonshuishoudens bijna niet haalbaar om zonder ondersteuning of forse spaarrekening een koopwoning te kopen. Het zijn met name tweeverdieners die nog in staat zijn om een woning te kopen. De druk op de sociale huurmarkt is ook onverminderd hoog. En in de vrije sector kunnen starters moeilijk terecht. Daarnaast nemen de woonlasten – onder andere door stijgende energiekosten en hoge rente – steeds meer toe. Vergrijzing De bevolkingssamenstelling is in de afgelopen jaren veranderd. Het aantal jongeren is afgenomen en het aantal ouderen is toegenomen. Een trend is dat de bevolking steeds ouder wordt. Dit leidt tot andere woonbehoeften. Door veranderd overheidsbeleid wonen ouderen steeds langer op zichzelf. De woningvoorraad moet geschikt gemaakt worden voor het groeiend aantal ouderen en mensen met zorgbehoeften. Keuzes Een gebalanceerde groei van de stad In het onderzoek Groei van de Stad hebben we rekening gehouden met de bouw van zo’n 9000 woningen in Nieuwegein. Om de druk op de woningmarkt te verminderen heeft de regio U16, waar Nieuwegein onderdeel van

uitmaakt, een woondeal gesloten met de provincie Utrecht en het Rijk. De bijdrage van Nieuwegein is om in de periode tot en met 2030 5100 woningen te bouwen (peiljaar 2022). Dit aantal staat los van de woningbouwplannen in de A12-zone. We bouwen op basis van de behoefte én we dragen bij aan de regionale vraag. We willen goede woonkwaliteit van de stad behouden en versterken. Daarom toetsen we aan de vijf kritische succesfactoren uit het onderzoek Groei van de Stad. Vertaling woningbehoefteonderzoek De woningmarkt is sinds het woningbehoefteonderzoek (Q1 2023) al weer gewijzigd. De betaalbaarheid staat nog meer onder druk en de rente is verder gestegen. Bij onvoldoende aanbod van betaalbare koopwoningen kan middenhuur een alternatief vormen. In dit onderzoek adviseert Companen daarnaast bijna 50% grondgebonden te bouwen. Dit sluit niet aan bij de woningbouwlocaties die er zijn. Vanwege de grote vraag naar woningen, het grote aandeel kleine huishoudens, de grote hoeveelheid eengezinswoningen in de bestaande voorraad en de beperkt beschikbare ruimte in Nieuwegein realiseren we met name meergezinswoningen in Nieuwegein. Waar de locatie het toelaat zal een beperkt aandeel eengezinswoningen worden gerealiseerd, gericht op de doorstroming binnen Nieuwegein. We hebben daarom de volgende vertaling gemaakt.

Hoe ziet het woningbouwprogramma in Nieuwegein eruit? • •

•

•

30% van de nieuwe woningen is sociale huur (t/m €879,66, prijspeil 2024). 12% van de nieuwe woningen is lage middenhuur (woningen met een huur vanaf de huurtoeslaggrens tot €1028, prijspeil 2024). 24% van de nieuwe woningen is betaalbare koop (landelijke grens is t/m €390.000, prijspeil 2024) of middenhuur. De nadruk moet liggen op betaalbare koop. Deze prijsgrenzen worden door de Rijksoverheid bepaald. Een derde van de nieuwe woningen zijn dure woningen: > €390.000,- (prijspeil 2024), waarbij ook een deel boven € 500.000,wordt gerealiseerd. Zo kunnen mensen hier hun wooncarrière maken. Dit draagt bij aan onze toekomstbestendige stad.

Woningmarktonderzoek: grootste behoefte aan betaalbare huurappartementen en betaalbare koop. Sociale huur: 30%, met name appartementen. Lage middenhuur: 12%, zowel appartementen als grondgebonden. Betaalbare koop en middenhuur: 24%, grondgebonden en appartementen, wens grondgebonden is groot. Dure huur en koop: 34%, accent huur op appartementen, koop op grondgebonden.

10

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

30% sociaal verspreid over de stad We willen dat 30% van onze woningvoorraad sociale huur is. Daarnaast streven we naar een evenwichtige spreiding van sociale huur over de hele stad. In grote gebiedsontwikkelingen bouwen we 30% sociaal. Locaties hiervoor zijn onder andere City en Rijnhuizen. We bouwen voor de doorstroming Dichtbij voorzieningen, binnen de zorgcirkels, zijn nieuwe woningen altijd geschikt om wonen en zorg te kunnen combineren. Woningen voldoen daarmee aan de Wmorichtlijn.

11

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

Betaalbare koop Twee derde van de nieuwe woningen is betaalbaar en passend bij de kwaliteit en vraag vanuit woningzoekenden, waarvan 30% sociale huur. Hiermee sluiten we aan bij de ambitie van de Rijksoverheid om twee derde van de woningbouw betaalbaar te realiseren. Naast sociale huur en lage middenhuur leggen we de nadruk op betaalbare koop. We willen meer betaalbare woningen realiseren om tegemoet te komen aan de grote vraag van jongeren en starters. De betaalbaarheidsgrens van €390.000,- die door het Rijk wordt gehanteerd vinden wij niet betaalbaar. Daarom voegen wij circa 200 woningen toe met een koopprijs tussen €210.000- en €260.000-. We vergroten de betaalbaarheid Betaalbaarheid gaat niet alleen over de huurprijs of hypotheeklasten. Woonlasten bestaan ook uit kosten voor energie, gemeentelijke heffingen etc. We zetten ons in voor informatievoorziening over de totale woonlasten en zetten ons waar mogelijk in voor beperking van bijvoorbeeld energielasten. Vitale stad We willen dat het woningaanbod in Nieuwegein bijdraagt aan een vitale stad en een vitale bevolkingsgroep met een inclusieve samenleving. Die vitaliteit willen we borgen. Het moet dan ook mogelijk zijn om wooncarrière te maken. Daarom zetten we ons in om doorstroomkansen te creëren.

Bouwen voor doorstroming Door in te spelen op de vraag van oudere inwoners en meer woningen te bouwen voor ouderen, kunnen we doorstroming op gang brengen. Binnen de zorgcirkels ligt het accent daarom op de bouw van drie kamerappartementen. Hierdoor komen er ook woningen vrij voor de startende gezinnen en de mensen die wooncarrière willen maken in Nieuwegein. Daarnaast willen we ook in het duurdere segment woningen bijbouwen voor de doorstroming in de woningvoorraad en om de doelgroep die wooncarrière wil maken, vast te houden. Ondersteuning bij doorstroming Daarnaast ondersteunen en ontzorgen we 65plussers op weg naar een geschikte woning wat ten goede komt aan de doorstroming op de woningmarkt (Bron: Rijksprogramma wonen en zorg). In Nieuwegein hebben we al diverse maatregelen voor het stimuleren van doorstroming zoals de van Groot naar Beter regeling, de beperkte huursprong, het Woonloket, wooncoaches, de verhuisconsulent van de woningcorporaties, verhuispremie en Verzorgd Wonen. Slim uitbreiden De bestaande voorraad willen we efficiënt benutten. Woningdelen ontlast de bouwopgave en doet geen beroep op schaarse ruimte. We stimuleren woningdelen en het splitsen van woningen. We bieden daar waar het kan ruimte aan het optoppen

van complexen of flexwoningen. Voor de bouw van flexwoningen benutten we de Regiodeal met het Rijk. We hanteren de uitgangspunten van de notitie Flexwonen.

Wat willen we bereiken tot 2030? Onze woningvoorraad past bij de veranderende woonbehoefte van onze inwoners. * Vanaf 2022 voegen we tot 2030 5100 woningen toe. * De appartementen die we ontwikkelen, zijn voor het overgrote deel geschikt voor 65-plussers en zijn zorggeschikte woningen. * Twee derde van de nieuwe woningen is betaalbaar en passend bij de kwaliteit en vraag vanuit woningzoekenden. We bouwen dus ook voor starters. * De voorraad sociale huur is 30%. * We continueren de inzet van de Vereveningsverordening en Vereveningsreserve, zodat alle projecten bijdragen aan de realisatie van 30% sociale huur en 12% lage middenhuur. * We realiseren minimaal twee nieuwe gemengd (tijdelijk) wonen complexen. * We voegen minimaal 150 eenheden toe voor starters en mensen die uitstromen uit de MO/BW. * We bouwen 150 flexwoningen voor spoedzoekers, reguliere huurders en statushouders. * We bouwen circa 200 betaalbare koopwoningen met een prijs tussen € 210.000,- en € 260.000,-

12

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

3. Wonen en Zorg Ambitie tot 2030 Het is goed samenleven in alle wijken van Nieuwegein. In Nieuwegein wonen inwoners op een passende plek, daar waar nodig is (in)formele ondersteuning nabij. We willen bereiken dat inwoners langer zelfstandig of weer zelfstandig kunnen wonen en leven (Bron: Woonwijs). We zien verschillende kansen om de draagkracht en verbondenheid in wijken en buurten te versterken. We verbinden hetgeen er al gebeurt. De gemeente heeft hierin een regierol. Om kwetsbare inwoners veilig en plezierig in de wijk te laten wonen, willen we zorgen voor een goede balans in draagkracht en draaglast in elke wijk. We zien een structurele opgave voor de huisvesting van kwetsbare doelgroepen in de sociale huur. Die is voor een deel in de bestaande bouw en voor een deel in de nieuwbouw te realiseren (Bron: Woonwijs). Woonwijs in het omgevingsprogramma Het programma Woonwijs 2022 - 2026 is integraal opgenomen en geactualiseerd in dit omgevingsprogramma wonen. Op regionaal niveau maken we afspraken over een evenwichtige verdeling van

aandachtsgroepen. Binnen de hele regio is er sprake van schaarste. De regionale afspraken en cijfers die we maken, worden later als addendum toegevoegd aan dit programma. De cijfers van BZK in de grafiek ‘opgave ouderenhuisvesting tot 2030’ hiernaast gebruiken we vooralsnog als leidraad voor ouderenhuisvesting. Behoeften en opgaven Wonen en zorg voor ouderen Ouderen zijn steeds vitaler en leven langer. De meeste ouderen willen graag zo lang mogelijk zelfstandig in hun eigen huis en vertrouwde buurt blijven wonen. Het Rijk zet de laatste jaren daarom sterk in op langer thuis wonen. Dit heeft gevolgen voor de woningmarkt. Zodra er een zorgvraag ontstaat, kan dat aanpassingen in de woning vereisen. Vergrijzing Door de vergrijzing gaan de komende jaren steeds meer mensen een beroep doen op zorg en ondersteuning. De totale zorgvraag neemt toe en de werkende bevolking moet met steeds minder mensen steeds meer lasten dragen. Vanuit het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) wordt er gewerkt aan het anders organiseren van ouderenzorg. De inzet is dat ondersteuning en zorg zich aanpassen om zo lang mogelijk de regie op eigen leven te behouden en dat zware, complexe zorgvragen zo lang mogelijk worden uitgesteld. Het langer thuis wonen vraagt ook

om hulp van mantelzorgers, vrijwilligers en (zorg)professionals. De zorg voor ouderen wordt anders en dat raakt uiteindelijk iedereen. We willen ten minste één wooncomplex met zorggeschikte woningen toevoegen voor mensen met dementie.

Opgave ouderenhuisvesting tot 2030 170 325 1365 Zorggeschikt

Geclusterd

Nultreden

Bron: BZK/ABF, 2023

Uit gesprekken met oudere ‘Nieuwegeiners over Wonen’: • • •

• •

De behoefte/wens van inwoners ligt bij verzorgingstehuizen. Er is behoefte aan ontmoeting en gezelschap. Behoefte aan een combinatie van functies, zoals een zorgbuurthuis. Het initiatief zorg, ontmoeten en wonen onder een dak. Behoefte aan meer zorgcirkels. Geclusterde woonvormen met ontmoeting.

13

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

In Nieuwegein werken we met het concept ‘Verzorgd Wonen’. Hiervoor is in 2018 een convenant afgesloten tussen woningcorporaties, ZorgSpectrum en gemeente. Dit convenant wordt herijkt waarbij we willen werken met voorkeursaanbieders. Verzorgd Wonen vindt plaats in bestaande woningen in appartementengebouwen. De gebouwen liggen binnen een straal van 400 meter rondom de meest belangrijke voorzieningen. De woningen zijn aangepast met voorzieningen. Aandachtsgroepen in de wijk Aandachtsgroepen zijn groepen mensen met minder kansen dan anderen op de woningmarkt. Bijvoorbeeld door hun behoefte aan een specifiek soort woning of woonvorm, wat zij kunnen betalen voor de huisvesting, wat extra nodig is aan begeleiding en zorg en het draagvlak in de buurt. De begripsbepaling van aandachtsgroepen en ouderen is opgenomen in de bijlage. Binnen het segment van sociale huur merken we een tekort en moeten we de schaarste aan woningen verdelen. De schaarste betekent dat we niet voor alle aandachtsgroepen een woning kunnen realiseren op de korte termijn. Hierin willen we voldoen aan de wettelijke taken die we hebben. Vooral bij de toewijzing van sociale huurwoningen zien we dat reguliere woningzoekenden lastiger aan bod komen.

14

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

Tegelijkertijd zien we ook, mede door veranderingen in de zorg, dat reguliere woningzoekenden en inwoners steeds meer een woon- en (lichte) zorgvraag hebben. De prioriteit ligt vooral bij starters, 65-plussers, statushouders en de uitstroom Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen. Keuzes: Zorgcirkels Voorzieningen zoals een supermarkt, OVhalte en ontmoetingsruimte dichtbij vinden we essentieel voor diegenen die baat hebben bij de aanwezigheid van voorzieningen om zelfstandig te kunnen blijven wonen. Binnen de zorgcirkels bouwen we levensloopbestendige woningen. De Wmo-richtlijn is een eis.

Aandacht voor in- door- en uitstroom bij specifieke woonzorgvoorzieningen We zetten ons in voor de in-, door- en uitstroom bij specifieke woonzorgvoorzieningen zoals intramurale zorg, uitstroom jeugdhulp en uitstroom Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen. Borgen gemengd tijdelijk wonen Tussenvormen zoals Gemengd wonen (met bijvoorbeeld statushouders, kamers met kansen, reguliere bewoners) zien we als de toekomst: voor meer samenleven en omzien naar elkaar én langer zelfstandig wonen. Inclusiviteit vinden we belangrijk. Er is vanuit inwoners veel vraag naar verschillende vormen van geclusterd wonen. We zetten hier volop op in. Een mooi Nieuwegeins voorbeeld is Meanderpark. Ruimte voor lokale woonzorginitiatieven Verschillende woonzorginitiatieven zoeken een plek in Nieuwegein: bijvoorbeeld 65plussers, mensen met dementie, mensen met een verstandelijke beperking of jongeren met autisme. We geven ruimte aan initiatieven om nieuwe woningen te bouwen die passen binnen de kaders van het kwaliteitsbeleid. Deze initiatieven dragen bij aan het versterken van verbondenheid in de buurt.

Definitie: een voor ouderen geschikte woning = een levensloopbestendige woning. Vaak zit de woning dicht bij een supermarkt, ontmoetingsruimte en gezondheidscentrum voor eventuele zorg. Ook hebben de woningen geen trap wat zeer prettig is voor mensen die slecht ter been zijn. En is het in een wooncomplex dan is dat goed toe- en doorgankelijk. Dat betekent voor mensen met minimaal een rollator, drempelloos, balkon met minimale afstap, vrije doorgang en draaicirkel van 1,5 meter bij de voordeur. En een deel specifiek voor mogelijk gebruik met rolstoel. Bron: Woonwijs = richtlijn Wmo proof Definitie: geclusterde (zorg) woningen Levensloopbestendige woningen, waarbij mensen zelfstandig kunnen wonen en er een ontmoetingsruimte is. Zij kunnen indien nodig professionele zorg krijgen. We streven naar zo min mogelijk zorgpartijen op één locatie. Definitie: Zorggeschikte Woningen* : (voorheen verpleegzorgplek) Zorggeschikte woningen zijn woningen in complexen met een ontmoetingsruimte, ruimere kamers en bredere gangen en deuren, zodat zorgverleners voldoende ruimte hebben om ook zorg te verlenen in de bad- en slaapkamer. * Zodra er een landelijke definitie is, sluiten we hier bij aan.

15

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

Versterken van de wijkgerichte zorg- en welzijnsstructuur Wanneer we het welzijns- en zorgaanbod beter met elkaar verbinden levert dat een belangrijke bijdrage aan het langer zelfstandig en weer thuis wonen van verschillende groepen. Ook ervaren omwonenden en buren dat de juiste zorg en ondersteuning snel voorhanden is in geval van crisissituaties en weten ze bij wie ze moeten zijn wanneer zij een vraag hebben of een signaal willen geven wanneer ze denken dat het niet goed gaat met iemand. Ook zorgvormen zoals een hospice en een respijthuis en intensieve zorg aan huis kunnen een bijdrage leveren aan het versterken van de zorginfrastructuur.

Wat willen we bereiken tot 2030? Het is goed samenleven in alle wijken van Nieuwegein * Ouderen en kwetsbare inwoners kunnen beter zelfstandig wonen in alle wijken van Nieuwegein. * In Lekstroom-verband hebben we de woningbehoefte onderzocht en afspraken gemaakt over de regionale spreiding van intramurale plekken en geclusterde woonvormen met zorg, collectieve woonvormen voor ouderen met ontmoetingsruimte. * We hebben binnen de U16 regionale afspraken over de huisvesting van aandachtsgroepen met gezamenlijke definities, data en een analyse. * We hebben prestatieafspraken met corporaties, zorgorganisaties en huurdersorganisaties over Wonen en Zorg. * We hebben onderzocht waar we extra zorgcirkels kunnen realiseren. * We hebben tot 2030 minimaal twee Verzorgd Wonen complexen toegevoegd en met zorggeschikte woningen voor zwaardere zorg. * Binnen de zorgcirkels voegen we alleen woningen toe die geschikt zijn voor ouderen.

16

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

4. Leefbare wijken Ambitie tot 2030 Alle wijken zijn aantrekkelijk om in te wonen. Nieuwegein kiest voor een toekomst met rustige woonwijken en een levendig centrum. Meer woningbouw mag er niet toe leiden dat Nieuwegein minder leefbaar wordt. Een veilige leefomgeving is een basisvoorwaarde voor prettig wonen. Een goede mix van verschillende woningen en verschillende bewoners is ook van belang voor leefbare wijken. Als er onvoldoende balans is tussen zelfredzame mensen (dragers) en kwetsbare mensen (vragers) dan komt de veerkracht in het geding. In het kader van het programma Leefbaarheid en Veiligheid is de Centrale As een van de focusgebieden. De Centrale As doorsnijdt verschillende wijken in Nieuwegein en bestaat uit het oostelijk deel van BatauNoord en -Zuid, het westelijk deel van Zuilenstein, een groot deel van Jutphaas Wijkersloot, Merwestein en Fokkesteeg. Het programma richt zich op verbeteren van leefbaarheid en versterken van weerbaarheid.

Leefbaarheid Wij werken aan leefbare en veerkrachtige wijken. Leefbaarheid gaat over de fysieke leefomgeving, waar veerkracht gaat over de mate van samenredzaamheid van de wijk. Dit is afhankelijk van de individuele veerkracht van bewoners en gezamenlijke veerkracht van een buurt die mede gevormd wordt door de sociale cohesie in een wijk of buurt. Behoefte en opgave Het aantal mensen met dementie groeit: in 2020 waren er in Nieuwegein 870 inwoners met dementie. Dit groeit door naar circa 2.300 in het jaar 2050. Zo’n driekwart van mensen met dementie woont thuis en is aangewezen op ondersteuning vanuit de gemeente. De gemeente Nieuwegein heeft in een intentieverklaring aangegeven een dementievriendelijke gemeente te willen zijn. Doel is dat mensen met dementie zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen en als volwaardige inwoners aan de samenleving kunnen deelnemen. We zien een trend dat de voorliggende voorzieningen meer gebruikt worden. Voorliggende voorzieningen zijn huiskamers en vormen van dagbesteding voor mensen met geheugenproblematiek. Op de buurtpleinen hebben we recreatieve dagbesteding waar geen indicatie voor nodig is.

Betere bescherming van de bestaande woningvoorraad We krijgen regelmatig signalen van woonfraude zoals overbewoning, leegstand of oneigenlijke bewoning. We zetten ons bij de aanpak woonfraude actief in om particuliere investeerders met huisjesmelkersgedrag aan banden te leggen zoals verhuren van te kleine ruimtes, slecht onderhoud en teveel mensen in een woning waardoor de leefbaarheid in de buurt en het woongenot in het geding komt. We volgen de ontwikkelingen en onderzoeken de mogelijkheden voor de zelfbewoningsplicht in de bestaande woningvoorraad. “Nieuwegein streeft naar een fijne leefomgeving waar inwoners zich prettig en veilig voelen.” (Bron: Omgevingsvisie Nieuwegein).

Uit gesprekken met ‘Nieuwegeiners over Wonen’: Belangrijk voor fijn wonen vinden Nieuwegeiners: • Een mix van bewoners; • Ruimte voor ontmoeting; • Groen; • Mobiliteit; • Een goed onderhouden openbare ruimte.

17

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

Balans tussen draaglast en draagkracht in de wijk Een goede balans tussen draagkracht en draaglast in de wijk of buurt vinden we belangrijk. De draagkracht van buurten draagt bij aan goede huisvesting van aandachtsgroepen die we willen spreiden over onze gemeente. Draagkracht is niet statisch. We willen als gemeente oog hebben voor die draagkracht. In Nieuwegein werken we met een community aanpak. Dit is een persoon of team die een gemeenschap (van zowel de bewoners als de maatschappelijke organisaties) opzet, onderhoudt en ondersteunt, zowel op groeps- als individueel niveau. Daarnaast is in het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid de Centrale-As in Nieuwegein als stedelijk focusgebied opgenomen. Via een integrale aanpak wordt in dit gebied gestuurd op een goede balans tussen draaglast en draagkracht van het gebied. De gemeente Nieuwegein heeft samen met partners onder andere de Woonzorgwijzer ontwikkeld. Samen met de veerkrachtkaarten van de woningcorporaties legt dit een gezamenlijk beeld onder (gezamenlijke) strategische beslissingen over volume, spreiding en variatie van woonzorgvoorzieningen, toewijzingen over de wijken en prioritering van de inzet van welzijn en zorg.

Keuzes: Draagkracht en draaglast We versterken de draagkracht en ondersteunen de draaglast in de wijk. Met maatschappelijke organisaties is afgesproken hoe mensen met een (psychische) kwetsbaarheid in Nieuwegein nog beter zelfstandig kunnen wonen in de wijk, deel kunnen nemen aan activiteiten en zelf ook bijdragen aan de buurt. Dit is geborgd in de samenwerkingsagenda Thuis in de Wijk. Het doel van deze agenda is samen inzetten op zelfstandig wonen in de wijk voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. In de agenda zijn de gezamenlijke ambities uitgewerkt. Deze gaan over ondersteuning en versterking van de draagkracht in de wijk en de realisatie van woonvormen met zorg. Vragers en dragers Bij nieuwe gemengd wonen complexen kijken we naar een goede verhouding tussen vragers en dragers in samenwerking met de community coach. Beter benutten en leefbaarheid Het wijzigen van de woningvoorraad door bijvoorbeeld splitsing en het optoppen van complexen maken we mogelijk wanneer dit de kwaliteit van de woonomgeving en de leefbaarheid niet aantast. We herijken de toetsingscriteria.

Integrale aanpak Vanuit diverse programma’s wordt gewerkt aan leefbaarheid. In het programma Betere Buurten zetten we in op ingrepen die zichtlijnen verbeteren, anonimiteit tegengaan en de levendigheid op straat vergroten.

Wat willen we bereiken tot 2030? Alle wijken zijn aantrekkelijk om in te wonen. * De draagkracht en draaglast is meer evenwichtig verdeeld over Nieuwegein. * In de centrale as is de leefbaarheid verbeterd. * Het oneigenlijk woninggebruik is verder afgenomen. Goed verhuurderschap is de standaard. * Koopwoningen zijn beschikbaar gebleven voor kopers die zelf in de woning zijn gaan wonen.

18

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

5. Duurzame woningen Ambitie tot 2030 De woning(voorraad) is kwalitatief goed en toekomstbestendig. Behoefte en opgaven Het grootste deel van de woningen staat er al. Dat betekent dat er aandacht moet zijn voor de verduurzaming en klimaatbestendigheid van de huidige woningvoorraad. Daarnaast willen we onze gemeente in goede staat aan toekomstige generaties doorgeven. Daarom kiezen we ervoor om bij alle woningbouwontwikkelingen duurzaam bouwen als uitgangspunt te nemen. Duurzaam bouwen Voor wonen is ‘het realiseren van duurzame en klimaatbestendige woningen’ van belang. In het omgevingsprogramma duurzaam bouwen zijn 12 prestatie-eisen en 17 uitgangspunten opgenomen die ontwikkelende partijen bij woningbouw moeten meenemen. Het zijn eisen en uitgangspunten op de thema’s energietransitie, klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit, circulair bouwen, biodiversiteit & natuur inclusief bouwen en gezonde

leefomgeving (zie het omgevingsprogramma duurzaam bouwen Nieuwegein, 2022).

vastgelegd in het omgevingsprogramma Klimaatadaptatie.

De gemeente Nieuwegein wil samen met inwoners en initiatiefnemers werken aan een duurzaam Nieuwegein. Waar al projecten aan de gang zijn, zoals Betere Buurten of Groen doet Nieuwegein goed, of wijken waar woningen aardgasvrij worden gemaakt, worden bewonersacties die bijdragen aan een groene of klimaatadaptieve buurt aan elkaar gekoppeld. Instrumenten als de subsidie verduurzamen woningen, de Duurzaamheidslening en de verzilverlening blijven we inzetten. Vanuit het Nationaal Isolatie Programma maken we afspraken met de corporaties over het verduurzamen van woningbouw. In het omgevingsprogramma Energie (medio 2024) werken we toe naar Nieuwegein Energieneutraal in 2040.

Comfort Kwaliteit van de bestaande woningen op peil houden vinden we van belang voor de duurzaamheid van de woning en het wooncomfort.

Klimaatadaptatie Om ook in de toekomst prettig te kunnen wonen, investeren we nu al in een klimaatbestendige inrichting van de stad. De gemeente Nieuwegein zet de komende jaren in op klimaatadaptieve woningbouwprojecten. Klimaatadaptie wordt doorlopend meegenomen bij nieuwbouw en de aanpak van de bestaande voorraad. Nieuw te bouwen woningen moeten onder andere bestand zijn tegen wateroverlast, hittestress, droogte en overstromingsrisico’s. De basis voor de afspraken over klimaatadaptatie zijn

Uit gesprekken met ‘Nieuwegeiners over Wonen’: Belangrijk op het vlak van duurzaamheid en kwaliteit: • • •

Besparing op energiekosten; Bijdragen aan het klimaat; Comfortverbetering van de woning.

19

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

Wat willen we bereiken tot 2030? Keuzes City We willen van City de duurzaamste binnenstad van Nederland maken. Voor City geldt de kaderstellende Duurzaamheidsvisie City Nieuwegein als minimaal uitgangspunt.

Nieuwegein heeft een goed onderhouden en duurzame woningvoorraad. * We behouden het groene karakter van de stad. * We hebben de bestaande voorraad verbeterd door verduurzaming en onderhoud te stimuleren. * Alle nieuwe woningen voldoen aan het duurzaam bouwen eisen.

Woningcorporaties Woningcorporaties zijn een belangrijke partner om de woningvoorraad kwalitatief goed te houden en te verduurzamen. Daarnaast vragen we de corporaties om ook klimaatadaptief te bouwen, acties te ondernemen in relatie tot vergroening/hittestress en klimaatadaptieve maatregelen bij groot onderhoud te nemen. In de prestatieafspraken spreken we af hoe we dit gaan doen.

20

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

6. Monitoring en evaluatie • •

•

•

•

We actualiseren het omgevingsprogramma wonen minimaal elke vier jaar. We willen gezamenlijk de stand van zaken van het wonen in Nieuwegein monitoren én gezamenlijk bijsturen. We organiseren daarom één keer paar jaar de Nieuwegeinse dag van het wonen met partijen uit de stad. De kwantitatieve en kwalitatieve doelen uit het omgevingsprogramma monitoren we via de woningbouwmonitor. We onderzoeken welke eisen uit dit programma bijvoorbeeld ten aanzien van woonzorgwoningen we kunnen opnemen in het omgevingsplan. We maken prestatieafspraken met onder andere de woningcorporaties op basis van het omgevingsprogramma wonen.

21

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

7. Samenwerking Samen met inwoners, partners en ondernemers werken we aan de toekomst van Nieuwegein. (bron omgevingsvisie)

Zo zien we de rollen en verantwoordelijkheden bij het omgevingsprogramma wonen: ALLEN • We werken allen aan behoud, vernieuwing en bouw van betaalbare, duurzame en kwalitatieve goede woningen en een fijn thuis voor Nieuwegeiners en woningzoekenden. • We kijken naar het bredere belang van Nieuwegein • We wisselen actief kennis en ervaringen uit. We zetten ons in diverse (strategische) netwerken in om onze ambities te bereiken: A. Regulier overleg met de huurdersorganisaties, woningcorporaties en gemeente. De belangrijkste afspraken leggen we vast in de prestatieafspraken. B. Zorgvastgoednetwerk Nieuwegein. Doel is om kansen rondom zorgvastgoed meer gestructureerd en afgewogen met elkaar te verkennen en benutten. Deelnemers zijn woningcorporaties, zorgaanbieders, ontwikkelaars en de gemeente.

C. Nieuw op te richten regulier vastgoednetwerk Nieuwegein. Doel van het netwerk is elkaar nog beter weten te vinden en van elkaar leren om nog betere nieuwbouw/transformatie plannen te realiseren in Nieuwegein. Deelnemers zijn makelaars, ontwikkelaars, notarissen, gemeente en woningcorporaties. GEMEENTE NIEUWEGEIN • Onze rol verandert: we nemen meer regie op de woningmarkt en krijgen hiervoor meer wettelijke bevoegdheden • regie op de samenwerking en voortgang van het omgevingsprogramma • zorg voor interne regie en samenhang op de onderdelen die raken aan het omgevingsprogramma • via beleidsregels en gronduitgifte wegen we af en verkennen we bij eigen grond de ruimte voor woningbouwontwikkeling die bijdraagt aan wonen • verbeteren van betaalbaarheid via beleidsregels • realiseren van de woonzorgmonitor samen met de lokale partners • voortouw nemen bij geschikt maken fysieke woonomgeving (via Betere Buurten) • (mede) financier van (experimentele) woonzorgvormen, projectondersteuning en inwonersinitiatieven • inzetten van het netwerk voor inzet van kennis, opleiding, ontwerpkracht en ondernemerschap. Voor dit omgevingsprogramma vervullen we een mix van de vier onderstaande rollen: zo presteren we met ons grondbedrijf bij

aankoop van locaties, werken we samen bij huisvesting statushouders en wonen met zorg, zijn we rechtmatig bij regels rondom betaalbaarheid en zijn we uitnodigend bij onze inzet rondom vitale wijken.

Rollen van de overheid (NSOB). Bron: Programmabegroting Nieuwegein 2021, p. 18.

CORPORATIES • passende en betaalbare woningen in bestaande voorraad en nieuwbouw • verantwoordelijk voor de kwaliteit van de woningen • geclusterde woonvormen; gemengd wonen en verzorgd wonen • bijdrage aan leefbaarheid in wooncomplexen en buurten • samenwerking met zorg- en welzijnspartners en vastgoedpartijen. MARKTPARTIJEN: ontwikkelaars, beleggers, makelaars, architecten. • passende en betaalbare woningen realiseren in bestaande voorraad en nieuwbouw • inzicht geven in de dagelijkse praktijk van de Nieuwegeinse woningmarkt • aanjagers van innovatie en nieuwe concepten • 22

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

toevoegen van geschikte woningen en complexen voor mensen met verminderde mobiliteit • bijdrage aan leefbaarheid in wooncomplexen • toevoegen gemeenschappelijke woonconcepten. ZORGORGANISATIES • versterken wijkgerichte (in) formele zorginfrastructuur met aandacht voor de inwoners met een ondersteuningsvraag én buurtbewoners • waar nodig snel op- en afschaalbare ondersteuning en zorg • inzet voorkeursleveranciers • samenwerking in de keten en ruimte geven aan de informele zorg • samenwerking met inwoners en andere relevante (in)formele Wonen-, Welzijn- en Zorgpartners gericht op meerwaarde voor de inwoners van de wijk.

WELZIJNSORGANISATIES • vormgeven, ten minste binnen de zorgcirkels, van steunend (in)formeel netwerk, ontmoeting en activiteiten • activeren betrokkenheid en ondersteuning vrijwilligers • schakel tussen zelfstandig wonen, welzijn en zorg. ZORGKANTOOR • inzet op meerjarig commitment op de opgave en de verdeling van zorgcapaciteit • inzet community coaching • creatieve mogelijkheden voor geclusterde woonvormen zorg door landelijk beleid bevriezing intramurale zorg • bijdrage aan de woonzorgmonitor door inzicht in zorgprognoses • zorginkoopproces verbinden met woonzorg opgave • gezamenlijke (financiële) verantwoordelijkheid voor verzorgd wonen.

INWONERS • adviseren • Informeren • Ondersteunen van en omkijken naar elkaar • Inbrengen van initiatieven • participeren. REGIO: REGIOGEMEENTEN, U10, U16 EN DE PROVINCIE • versterken regionale woningmarkt • uitvoering Woondeal en afstemming aandachtsgroepen volkshuisvestingsprogramma’s, strategische woningprogrammering, betaalbaarheid en woonruimteverdeling • uitwisseling kennisen adviesfunctie. RIJKSOVERHEID • Landelijke regievoerder wonen • Ontwikkelen wet- en regelgeving • Uitvoering Nationale Woon- en Bouwagenda.

23

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

8. Uitvoeringsprogramma 1. Woningvoorraad Onze woningvoorraad past bij de veranderende woonbehoefte van onze inwoners. Randvoorwaarden nieuwbouw 1.1.

Bij woningbouwontwikkeling worden eerst de vijf kritische succesfactoren beoordeeld.

1.2.

We sluiten aan bij het programma Wonen en zorg voor ouderen van de Rijksoverheid. De appartementen die we bouwen zijn voor het overgrote deel geschikt voor 65-plussers. We zetten ons verder in voor het toevoegen van zorggeschikte en geclusterde woningen (waar zorg aan huis mogelijk is). De opgave van 1860 woningen (hoofdstuk wonen en zorg) is vooralsnog leidend. Het overgrote deel hiervan komt in City en Rijnhuizen. We werken samen aan een woningvoorraad van 30% sociale huur. Een plan draagt bij aan de realisatie van 30% sociale huur en 12% lage middenhuur. De differentiatie van ons woningbouwprogramma ziet er als volgt uit: 30% van de nieuwe woningen is sociale huur (t/m €879,66), (prijspeil 2024). 12% van de nieuwe woningen is lage middenhuur (woningen met een huur vanaf de huurtoeslaggrens tot €970,- (prijspeil 2023). 24% van de nieuwe woningen is betaalbare koop (landelijke grens is t/m €390.000, prijspeil 2024) of middenhuur. De nadruk moe t liggen op betaalbare koop. Een derde van de nieuwe woningen zijn dure woningen: > €390.000,- (prijspeil 2024), waarbij ook een deel boven € 500.000,- wordt gerealiseerd. We bouwen circa 200 betaalbare koopwoningen met een koopprijs tussen € 210.000,- en € 260.000,-.

1.3. • • • • 1.4. 1.5.

Bij nieuwbouwprojecten binnen de zorgcirkels borgen we dat de richtlijn Wmo-proof wordt nageleefd. Deze richtlijn is niet vrijblijvend. We vinden het belangrijk dat er vanaf de ontwerpfase rekening wordt gehouden met de richtlijn. 1.6. We voegen minimaal 150 eenheden toe (kamers, studio’s, 2-kamer appartementen) tot de kwaliteitskortingsgrens (€454,47 prijspeil 2024) én eerste aftoppingsgrens (€650,43, prijspeil 2024). Vooral voor jongeren en mensen die uitstromen uit de Maatschappelijke Opvang/Beschermd Wonen is een kamer of studio de eerste stap naar een zelfstandig leven. Voor jongeren kan een onzelfstandige of zelfstandige woonruimte kleiner zijn dan 30m². We wijken in dat geval dan onderbouwd af van de eis aan de minimale grootte van een woning (50m²). 1.7. We voeren een zelfbewoningsplicht van vier jaar in voor nieuwbouwkoopwoningen met WOZ-waarde tot €587.000 zodat betaalbare koopwoningen niet gebruikt kunnen worden voor speculatie. Communicatie 1.8. 1.9.

We zorgen voor meer communicatie over de totale woonlasten bij verhuizing. Door bijvoorbeeld lagere energielasten is verhuizen financieel soms aantrekkelijker dan vooraf gedacht. We maken meer inzichtelijk welke hulp mensen kunnen aanspreken, zoals de gratis financiële check en extra regelingen.

24

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

1. Woningvoorraad We werken aan een voorraad die past bij de veranderende woningbehoefte. Instrumenten 1.10.

1.11. 1.12.

1.13. 1.14. 1.15. 1.16. 1.17. 1.18. 1.19. 1.20.

1.21.

We maken afspraken over het aandeel sociale huurwoningen onder de aftoppingsgrens en het aandeel betaalbare huurwoningen in het aanbod. Dit aanbod moet aansluiten bij de vraag van de primaire doelgroep in relatie tot de vraag van huishoudens die bov en de aftoppingsgrens kunnen huren. We werken samen aan een voorraad van 30% sociale huur. De afspraken die we met de corporaties maken over verkoop moeten daar binnen passen. Dit werken we in uit prestatieafspraken. Binnen de sociale huurwoningvoorraad willen we voldoende grote woningen behouden (vijf kamers of meer) voor grote gezinnen. De bandbreedte wordt vastgelegd in de prestatieafspraken. We denken aan 650-700 vijfkamer woningen, waarvan minimaal 550-575 eengezinswoningen. We ontwikkelen de woningbouwmonitor verder door en gebruiken deze als monitoring- en sturingsinstrument. Om de woondeal van 5100 woningen te realiseren sturen wij op de voortgang van de woningbouwproductie. Met een locatiescan brengen we in beeld waar de ambities voor woningbouw voor diverse aandachtsgroepen kunnen worden gerealiseerd. We onderzoeken welke instrumenten de betaalbaarheid van nieuwe koopwoningen vergroten én deze betaalbaar houden zoals KoopGarant en sturing op differentiatie in eisen qua oppervlakte van woningen. We verkennen kansen om meer actief grondbeleid te voeren. Het grondbeleid wordt in 2024 herzien.

We blijven startersleningen verstrekken aan inwoners die hun eerste koopwoning kopen met een prijs tot de NHG- grens (€435.000 in 2024). We zorgen voor meer bekendheid van deze lening. We continueren de inzet van de Vereveningsverordening en Vereveningsreserve, zodat alle projecten bijdragen aan de realisatie van 30% sociale huur en 12% lage middenhuur. In 2024 evalueren we de vereveningsverordening. We evalueren de verhuispremie en promoten de verhuisservice. Woningdelen versoepelen en stimuleren van friendscontracten. Momenteel is bij het delen van een woning met meer dan twee personen een vergunning nodig, we willen dat optrekken naar meer dan drie. Met een friends -contract is het mogelijk om met vrienden via een gezamenlijk huurcontract een woning te huren. We willen de bestaande voorraad beter benutten. We staan splitsen van woningen toe als dit mogelijk is qua ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid. De toetsingscriteria hiervoor gaan we herijken. Ook het optoppen van complexen en plaatsen van micro-woningen in tuinen maken we mogelijk als dit past qua ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid. Bij optoppen wordt een bestaand gebouw verhoogd met één of meerdere bouwlagen zodat er meer woningen beschikbaar komen. Zo dragen we bij aan meer woningen én doorstroming in bestaande wijken.

25

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

2. Wonen en Zorg We werken aan goed samenleven in alle wijken van Nieuwegein. 2.1.

We doen onderzoek in de regio Lekstroom naar woningbehoefte en regionale spreiding intramurale plekken en geclusterde woonvormen met zorg, collectieve woonvormen voor ouderen met ontmoetingsruimte. We zetten ons volop in om met de zorgaanbieders en het zorgkantoor, binnen de beperking van het Rijk, intramurale plekken – of geclusterde woonvormen voor zorg – toe te voegen. Vanaf 2026 breiden we onze prestatieafspraken wonen en zorg uit met zorggeschikte woningen ( verpleegzorgplekken).

2.2.

We zetten ons in voor 170 toegankelijke en geschikte woningen voor inwoners met een zwaardere zorgvraag.

2.3.

Momenteel zijn er tien Verzorgd Wonen complexen in Nieuwegein. Vanaf 2024 worden Schermerhornpark en nieuwbouw aan de Fultonbaan ook Verzorgd Wonen complexen. Daarnaast sturen we op minimaal twee Verzorgd Wonen complexen extra, zowel in de particuliere als sociale huur.

2.4.

We gaan voor clustering van zorg en verkennen voorkeursaanbieders van zorgpartijen per complex of gebied.

2.5.

We maken afspraken met het zorgkantoor over voorzieningen die kunnen bijdragen aan extramurale Wlz-zorg (Wet langdurige zorg, ofwel verpleegzorg).

2.6.

We houden de huidige zorgcirkels tegen het licht om te kijken of ze nog voldoen aan de gestelde eisen van een zorgcirkel . Een zorgcirkel is een straal van 400 meter rondom tenminste drie van de volgende voorzieningen: supermarkt, OV -halte, ontmoetingsruimte en huisarts. In een zorgcirkel geven we voorrang aan de realisering van zorgwoningen, woningen waar je wone n en zorg kunt combineren. Woningen binnen deze cirkels worden met voorrang ontwikkeld voor diegenen die baat hebben bij de aanwezigheid van voorzieningen om zelfstandig te kunnen blijven wonen. We onderzoeken of we een zorgcirkel kunnen toevoegen in bijvoorbeeld Blokhoeve.

2.7.

We willen dat ontmoetingsruimten worden gerealiseerd bij woningen voor ouderen en gemengd wonen. We nemen ontmoetingsruimten mee in de locatiescan. We overleggen met iedere initiatiefnemer (sociaal of commercieel) over toevoegen van woningen waar zorg geleverd kan worden.

2.8. 2.9. 2.10. 2.11. 2.12.

We faciliteren collectief particuliere opdrachtgeverschap en lokale woonzorginitiatieven. In het programma Betere Buurten wordt expliciet gekeken naar een dementievriendelijke inrichting van de openbare ruimte. We realiseren 150 flexwoningen voor spoedzoekers, reguliere huurders en statushouders. We benutten hiervoor de regiodeal met het Rijk. Hierbij hanteren we de uitgangspuntennotitie flexwonen Nieuwegein. We maken een afwegingskader voor woonzorginitiatieven om onze keuzes meer gestructureerd en transparant te maken. 26

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

2. Wonen en zorg We werken aan goed samenleven in alle wijken van Nieuwegein. 2.13.

We voeren de vastgestelde samenwerkingsagenda Thuis in de Wijk uit.

2.14.

We maken regionale afspraken over de huisvesting van aandachtsgroepen met gezamenlijke definities, data en een analyse. Samen met de provincie Utrecht en regiogemeenten stemmen we de regionale behoefte en huisvesting van aandachtsgroepen op elkaar af. Op dit moment: a. b.

zetten we in om ons jaarlijkse taakstelling statushouders te huisvesten. huisvesten we jaarlijks, volgens afspraak, mensen die uitstromen uit de Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen. Deze afspraken worden gemonitord in de regio. Dit bespreken we 3 keer per jaar met de betrokken partners. c. werken we mee aan de realisatie van een wooninitiatief voor arbeidsmigranten. d. zetten we ons in voor alternatieve woonvormen zoals Kamers met Aandacht en Onder de Pannen, voor uitstromers uit de jeugdzorg en daklozen. e. zetten we ons voor studenten in door meer nieuwe kleine en betaalbare woningen toe te voegen en woningdelen te stimuleren. f. handhaven we 6 woonwagenstandplaatsen in Nieuwegein. Als er een initiatiefnemer komt die op zijn grond nieuwe standplaatsen wil ontwikkelen, beoordelen we dat net als ieder ander initiatief. g. Zetten we ons in voor mantelzorgers/verleners blijven we het gebruik van mantelzorgwoningen faciliteren. De urgentie voor mantelzorgers/verleners is geregeld in de huisvestingsverordening. We schenken extra aandacht aan informatie over deze mogelijkheden. h. Huisvesten we vluchtelingen op basis van de Spreidingswet.

27

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

3. Leefbaarheid We werken aan leefbare wijken 3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.5.

3.6. 3.7. 3.8.

3.9. 3.10.

We hebben als gemeente Nieuwegein een lokaal meldpunt woonfraude. We zorgen voor betere bekendheid van dit meldpunt. Daarnaast doen we een pilot woonfraude in Jutphaas. Extra toezicht bij particuliere investeerders die huisjesmelkersgedrag vertonen. Lokale samenwerkingspartners en gemeente bespreken een gezamenlijke analyse van draagkracht en draaglast in Nieuwegein, op basis van de Woonzorgwijzer en veerkrachtkaarten. We dagen partijen in de stad uit om actief bij te dragen aan de community aanpak. We maken afspraken over structurele financieringsconstructies. We maken afspraken met het zorgkantoor over voldoende ambulante verpleging en verzorging en uitvalsbases in onze wijken en buurten voor verplegend personeel. We leggen met zorgkantoor en GGZ-instellingen vast hoe we de steunstructuur in wijken vormgeven. We realiseren minimaal twee nieuwe gemengd (tijdelijk) wonen complexen in Nieuwegein. Dit kan zowel in bestaande bouw (bijvoorbeeld Souvereinburg) als nieuwbouw. Hieronder verstaan we ook een definitieve plek voor Inn Between. We hebben aandacht voor inwoners met een veiligheidsrisico (inwoners met verslavingsproblematiek, met psychiatrische problematiek en mogelijk ex-gedetineerden). We zetten ons in voor minimaal één woonvorm voor mensen met dementie en hun naasten. De opgave voor mensen met dementie willen we invullen met een variatie aan woonzorgoplossingen.

Denk aan kleinschalige 24 uurs voorzieningen in de wijk, behoud van de verpleeghuisplekken bij de bestaande voorzieningen, 24 uurs zorg aan huis en ruimte bieden aan particuliere initiatieven. Medewerkers van Nieuwegeinse woningcorporaties en andere verhuurders volgen de training dementievriendelijk. We stimuleren aandacht voor de voorliggende voorzieningen en uitbreiding hiervan.

4. Duurzame woning

We werken aan een kwalitatief goede en toekomstbestendige woningvoorraad. 4.1.

We maken afspraken met woningcorporaties over de kwaliteit van de bestaande woningen en kijken waar extra inzet nodig is.

4.2.

We verleiden particulieren om de kwaliteit van de bestaande woningen op peil te houden. Dit doen we bijvoorbeeld met voorzetting van subsidies zoals de duurzaamheidslening en informatie.

28

Omgevingsprogramma wonen Nieuwegein

Bijlage 1: Participatietraject: zo’n 1000 Nieuwegeiners hebben meegedacht Inwoners en partijen uit de stad zijn uitgebreid betrokken bij het maken van dit omgevingsprogramma:

• • • • • • •

Het programma Woonwijs is in 2021 tot stand gekomen met en ondertekend door de verschillende partijen uit de stad die aan wonen, welzijn en zorg in Nieuwegein werken: van de woningcorporaties, zorgpartijen, ontwikkelaars, Movactor tot vrijwilligersorganisaties. We hebben een woningmarktonderzoek laten uitvoeren door bureau Companen naar de actuele woningbehoefte in Nieuwegein. In juni 2023 en november 2023 zijn er bijeenkomsten geweest met de diverse partijen uit de stad die werken aan het wonen. In de eerste bijeenkomst is de belangrijkste input opgehaald voor het omgevingsprogramma. In de tweede bijeenkomst wordt het concept- programma gezamenlijk aangescherpt. In mei – juni 2023 hebben meer dan 1000 Nieuwegeiners de vragenlijst wonen ingevuld. In juni 2023 is tijdens de Nieuwegeinse avond van het wonen met zo’n 40 Nieuwegeiners de belangrijkste input opgehaald voor het omgevingsprogramma. In juni 2023 is tijdens de Avond voor de Stad gesproken met de gemeenteraad over de belangrijkste uitgangspunten voor het omgevingsprogramma wonen. Daarnaast is het Pluscafé en een bijeenkomst van Jongerenwerk bezocht, om ook deze groep inwoners te spreken over het wonen in Nieuwegein. In de provincie Utrecht wordt het gesprek gevoerd over afstemming van de omgevingsprogramma’s/woonzorgvisies.