Document · PDF

2024-026 Ondergrondse verkabeling Nieuwegein_Bijlagen_Bijlage 9 Explosieven onderzoek

Raadsvergadering 29 februari 2024, gemeente NieuwegeinBij agendapunt: Bestemmingsplan Ondergrondse verkabeling Nieuwegein16.857 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

2024-026

AVG Explosieven Opsporing NL

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein) Vooronderzoek ontplofbare oorlogsresten

OPDRACHTGEVER LOCATIE ONS PROJECTNR. UW PROJECTNR. VERSIE DATUM

: Antea Group : Nieuwegein : 2162149 : 0471703.100 : 05 : 19-10-2022

AVG Bouwstoffen

AVG Explosieven Opsporing Nederland Veerweg 10, 5171 PW Kaatsheuvel Postbus 160, 6590 AD Gennep T +31 416 700220

AVG Explosieven Opsporing

eo@avg.eu www.avg.eu KvK 12029421

AVG Infra

AVG Transport

BTW-id: NL801449455B01 Betaalrekening: NL24RABO0353306797 G-rekening: NL46RABO0991487540

Distributielijst ◼ ◼

Antea Group AVG Explosieven Opsporing Nederland

Dit document is bestemd voor de opdrachtgever. Opdrachtgever

Antea Group

Rapport

2162149

Naam

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

Versie

VO-05, definitief, opgesteld conform het CS-VROO d.d. februari 2021

Datum

19-10-2022

Vrijgegeven door:

Menno Abee (manager)

Paraaf:

Vrijgegeven door:

Jeffry van den Bout (coördinator / senior deskundige OOO)

Paraaf:

Opgesteld door:

Berdien de Wilde MA (historica)

Paraaf:

Afbeelding voorblad. Luchtfoto van het onderzoeksgebied. Bron: Kadaster, sortie 160G-4776, nummer 3081 d.d. 14-3-1945. Rechten voorbehouden. De in deze rapportage aanwezige informatie, waaronder de tekst en het kaartmateriaal, is eigendom van AVG. Het is de opdrachtgever toegestaan deze rapportage als één geheel aan derden kenbaar te maken, met het doel waarvoor het is vervaardigd. De verstrekking van afbeeldingen uit de rapportage, of de separaat meegestuurde digitale bijlagen die hiertoe behoren, is zonder toestemming van de auteur niet toegestaan in verband met mogelijke (beeld)rechten.

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

INHOUD 1

INLEIDING ............................................................................................... 6 1.1

Aanleiding ................................................................................................ 6

1.2

Probleemstelling ........................................................................................ 7

1.3

Doelstelling .............................................................................................. 7

1.4

Onderzoeksgebied ..................................................................................... 7

1.5

Onderzoeksmethode .................................................................................. 8

1.5.1

Algemeen .............................................................................................. 8

1.5.2

Inventarisatie bronnenmateriaal ............................................................... 9

1.5.3

Beoordeling bronnenmateriaal ................................................................10

1.5.4

Verantwoording ....................................................................................11

1.5.5

Personele deskundigheid ........................................................................11

1.5.6

Leeswijzer ............................................................................................12

INVENTARISATIE BRONNENMATERIAAL ......................................................15 2.1

Eerder uitgevoerde onderzoeken ................................................................15

2.1.1

Rapportages AVG ..................................................................................15

2.1.2

Derden ................................................................................................15

2.2

Literatuur ................................................................................................17

2.2.1

Meidagen 1940 .....................................................................................17

2.2.1.1 Beknopt algemeen historisch kader .........................................................17 2.2.1.2 Het onderzoeksgebied in de meidagen van 1940 .......................................18 2.2.2

Bezettingsperiode 1940-1945 .................................................................19

2.2.3

Luchtoorlog 1940-1945 ..........................................................................19

2.2.4

Bevrijding mei 1945 ..............................................................................21

2.2.5

Munitieruimingen ..................................................................................21

2.3

Collectie stafkaarten Topografische Dienst Kadaster .....................................22

2.3.1

Geallieerde stafkaart .............................................................................22

2.3.2

Duitse stafkaart ....................................................................................22

2.4

Gemeentearchieven Jutphaas, Oudenrijn, Nieuwe-gein en Utrecht ..................24

2.5

Nieuwsberichten .......................................................................................28

2.5.1

AVG bedrijfsarchief, internet en Koninklijke Bibliotheek ..............................28

2.6

Explosieven Opruimingsdienst Defensie .......................................................29

2.6.1

Collectie ruimrapporten ..........................................................................29

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

2.6.2

Collectie mijnenkaarten ..........................................................................29

2.7

Nederlands Instituut voor Militaire Historie ..................................................31

2.7.1

Collectie Duitse verdedigingswerken ........................................................31

2.7.2

Gevechtsverslagen en rapporten mei 1940 ...............................................32

2.7.3

Beeldbank NIMH ...................................................................................32

2.8

Provinciaal archief / Militair Gezag ..............................................................32

2.8.1

Militair Gezag ........................................................................................32

2.8.1.1 Militair Gezag Utrecht ............................................................................32 2.9

Nationaal archief ......................................................................................33

2.9.1

Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen..............................33

2.9.2

Korps Hulpverleningsdienst ....................................................................33

2.10 Semi-Statisch Informatiebeheer .................................................................34 2.10.1 Archief Mijn- en Munitie Opruimings Dienst ..............................................34 2.11 Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie ...........................................34 2.11.1 Collecties Departement van Justitie en Generalkommissariat für das Sicherheitswesen ..............................................................................................34 2.11.2 Beeldbank Tweede Wereldoorlog .............................................................36 2.12 The National Archives Londen ....................................................................36 2.12.1 Daily Logs ............................................................................................36 2.12.2 War Diaries ..........................................................................................37 2.13 The National Archives and Records Administration ........................................37 2.14 Bundesarchiv-Militärarchiv Freiburg ............................................................37 2.15 Imperial War Museums .............................................................................37 2.16 Library and Archives Canada......................................................................38 2.16.1 Collectie Defence Overprints

...................................................................38 2.17 Luchtfoto’s ..............................................................................................40 2.17.1 Geraadpleegde luchtfoto’s ......................................................................40 2.17.2 Veranderingen na-conflictperiode ............................................................45 3

CHRONOLOGIE RELEVANTE GEBEURTENISSEN ............................................47 3.1

Gebeurtenissentabel en gebeurtenissenkaart ...............................................47 BEOORDELING BRONNENMATERIAAL ..........................................................50

4.1

Indicaties voor explosieven in het onderzoeksgebied ....................................50

4.2

Leemten in kennis bronnenmateriaal ..........................................................50

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

4.3

Soort en verschijningsvorm van explosieven ................................................51

4.3.1

Militaire infrastructuur ...........................................................................51

4.4

Aantal mogelijk aan te treffen explosieven ..................................................52

4.5

Horizontale en verticale begrenzing verdacht gebied .....................................52

4.5.1

Militaire infrastructuur ...........................................................................52

4.5.1.1 Horizontale afbakening ..........................................................................53 4.5.1.2 Verticale afbakening ..............................................................................54 4.6 5

Bodembelastingkaart ................................................................................54 CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN ...............................................................56

5.1

Conclusie ................................................................................................56

5.2

Advies vervolgtraject ................................................................................56

5.2.1

Verkleinen verdachte gebieden ...............................................................56

5.2.2

Opsporing ontplofbare oorlogsresten .......................................................57

BIJLAGEN ................................................................................................59 6.1

Bronnenlijst .............................................................................................59

6.1.1

Archieven en overige instanties ...............................................................59

6.1.2

Literatuur .............................................................................................59

6.1.3

Websites ..............................................................................................60

6.1.4

Overig .................................................................................................60

6.2

Certificaat vooronderzoek en risicoanalyse ..................................................61

6.3

Motivatie luchtfotobestelling ......................................................................63

6.4

Afkortingenlijst ........................................................................................65

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

1 INLEIDING 1.1

Aanleiding

AVG Explosieven Opsporing Nederland (hierna: AVG) heeft in opdracht van Antea Group een vooronderzoek naar de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten uitgevoerd ter plaatse van de projectlocatie 150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein) (zie de kaarten op pagina 13 met de situatie tijdens de Tweede Wereldoorlog en op pagina 14 met de huidige situatie). Hier worden in de toekomst diverse bodemingrepen uitgevoerd. De hoogspanningingsverbinding Oudenrijn - Nieuwegein tussen mast 17 en 27 wordt verkabeld door TenneT. Binnen het plangebied van deze verkabeling bestaan verschillende delen. In deel 1 zal er een kabelverbinding van mast 17 richting de in-uittrede HDD plaatsvinden. De HDDD boring 1 is 25 m -mv. In deel 2 zullen open ontgravingen plaatsvinden tussen HDD1 - HDD2, en HDD2 - HDD3. In deel 3 zullen open ontgravingen tussen HDD2 - HDD3, en HDD3 - HDD4 plaatsvinden. Tot slot zal in deel 4 een open ontgraving tussen HDD3 - HDD4 plaatsvinden en een open ontgraving tussen in-uittrede HDD4 en opstijgportaal. De gemeente Nieuwegein heeft TenneT de opdracht gegeven diverse onderzoeken uit te voeren naar de verkabeling van een 150 kV-kabelverbindingen nabij de bevolkingskern in Nieuwegein. De verkabeling bestaat uit het ondergronds brengen van de bestaande bovengrondse hoogspanningskabelverbindingen.

De onderzoeken hebben betrekking op het verkabelen van ‘150 kV-verbinding Utrecht Lage Weide - Oudenrijn – Nieuwegein’, mast 17 en 27. De 150 kV-kabelverbindingen zullen worden aangelegd door middel van horizontaal gestuurde boringen (HDD) en open ontgravingen met een totale lengte van circa 3,3 kilometer. De gestuurde boringen vinden plaats over circa 90% van de totale lengte van de tracés. Open ontgravingen vinden plaats over circa 10% van de totale lengte van het tracé. Antea Group heeft in opdracht van TenneT onderzoek verricht in het kader van deze nieuwe kabelverbindingen. Deze verbindingen zijn weergegeven in figuur 1.1.

Figuur 1.1. Te verkabelen 150 kV-kabelverbinding (bron: Antea Group).

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

Figuur 1.2. (bron: Esri Nederland, © Kadaster).

1.2

Probleemstelling

Er kunnen als gevolg van gevechtshandelingen ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied zijn achtergebleven. Er ontstaat bij het spontaan aantreffen en beroeren van ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede Wereldoorlog mogelijk een verhoogd veiligheidsrisico. Onbedoelde detonaties kunnen bij de uitvoering van werkzaamheden in het ergste geval leiden tot dodelijk letsel en zware schade aan materieel en omgeving. Spontane vondsten van ontplofbare oorlogsresten kunnen resulteren in meerwerkkosten door stagnatie van de uitvoeringswerkzaamheden.

1.3

Doelstelling

Het doel van het vooronderzoek is om aan de hand van een breed scala aan historisch feitenmateriaal een zo genuanceerd mogelijk beeld met betrekking tot het onderzoeksgebied in de Tweede Wereldoorlog te verkrijgen. Aan de hand van deze gegevens wordt een antwoord gegeven op de vraag of en zo ja in welke delen van het onderzoeksgebied er sprake is van een verhoogd risico op het aantreffen van ontplofbare oorlogsresten. Er wordt daarnaast ingegaan op de te verwachten soort(en) ontplofbare oorlogsresten, de verschijningsvorm en de mogelijke hoeveelheid. Het onderzoek resulteert in een horizontale afbakening van het verdachte gebied door middel van GIS kaartmateriaal en het advies om de werkzaamheden onder reguliere omstandigheden uit te voeren, of om vervolgstappen te zetten in de vorm van bijvoorbeeld een (projectgebonden) risicoanalyse of direct een detectieonderzoek.

1.4

Onderzoeksgebied

Het onderzoeksgebied bevindt zich te Nieuwegein in de gemeente Nieuwegein en wordt begrensd door hoogspanningsmast 17/18 en 26. In deze rapportage worden feiten omschreven van oorlogshandelingen die in en nabij het onderzoeksgebied hebben plaatsgevonden.

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

Er wordt bij het bepalen van de relevantie onderscheid gemaakt in 4 opties: ◼ ◼

Het feit wordt niet in de rapportage opgenomen wanneer de locatie van de gevechtshandeling verder dan ca. 300 meter van het onderzoeksgebied af ligt. Binnen deze rapportages worden alle noemenswaardige feiten binnen een straal van ca. 300 meter rondom het onderzoeksgebied opgenomen, waarbij één van de volgende relevanties wordt benoemd: ◼ Het feit krijgt de relevantie “nee” wanneer deze buiten het onderzoeksgebied ligt en op voorhand al kan worden bepaald dat deze geen invloed heeft op het onderzoeksgebied. Het feit wordt niet opgenomen in de gebeurtenissentabel in deze rapportage en krijgt geen nummer op de gebeurtenissenkaart in de bijlage. ◼ Het feit krijgt de relevantie “mogelijk” wanneer het een melding betreft die buiten het onderzoeksgebied ligt en mogelijk van invloed is op het onderzoeksgebied, of wanneer de melding een groter gebied betreft dan binnen het onderzoeksgebied ligt. Het feit wordt opgenomen in de gebeurtenissentabel, wordt wel of niet afgebakend, en krijgt een nummer op de gebeurtenissenkaart, mits het feit binnen de contouren van de kaart valt. ◼ Het feit krijgt de relevantie “ja” wanneer met zekerheid kan worden bepaald dat deze binnen het onderzoeksgebied ligt en een afbakening invloed heeft op het onderzoeksgebied.

Het feit wordt opgenomen in de gebeurtenissentabel, de afbakening wordt gemotiveerd en het feit wordt van een nummer op de gebeurtenissenkaart voorzien.

Het onderzoeksgebied ligt in de volgende gemeenten: Huidige gemeenten

Gemeenten tijdens de Tweede Wereldoorlog Jutphaas

Nieuwegein

Oudenrijn Jutphaas

Utrecht

1.5

Oudenrijn

Onderzoeksmethode

1.5.1

Algemeen

Bij het vooronderzoek worden literatuur en historische bronnen verzameld en gestructureerd geordend. Het eindresultaat is een rapportage met een bijbehorende bodembelastingkaart. Het vooronderzoek dient conform het Certificatieschema Vooronderzoek en Risicoanalyse te worden uitgevoerd. Het vooronderzoek heeft tot doel om te beoordelen of er in het onderzoeksgebied sprake is van concrete aanwijzingen van de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten, en indien deze concrete aanwijzingen er zijn, om het verdachte gebied af te bakenen. Dit komt samen in de gebeurtenissentabel in hoofdstuk 3. Het vooronderzoek bestaat uit zowel het inventariseren als beoordelen (analyseren) van bronnenmateriaal.

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

Eindresultaat is een rapportage en een bijbehorende bodembelastingkaart ontplofbare oorlogsresten. Dit vooronderzoek heeft betrekking op de periode 1940-1945.

1.5.2

Inventarisatie bronnenmateriaal

Het bronnenonderzoek vindt plaats op basis van een inventarisatie van: ◼ ◼

Gebeurtenissen die hebben geleid tot de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten (indicaties); Gebeurtenissen die hebben geleid tot de verwijdering van ontplofbare oorlogsresten (contra-indicaties).

Medewerkers van AVG hebben (in het verleden) ten bate van dit vooronderzoek diverse archieven bezocht. Er was in alle gevallen sprake van fysiek archiefbezoek, tenzij het archief reeds gedigitaliseerd was, zoals ingeval de toegang 575 van het NIMH en de via de website van Delpher te raadplegen krantencollectie van het Nationaal Archief. Wij hebben de volgende archieven en collecties wel/niet geraadpleegd: Verplichte bronnen Bron

Korte omschrijving

Geraadpleegd

Hoofdstuk

Literatuur

O.a. De luchtverdediging in de meidagen 1940 en de groene serie

2.2

Gemeentearchieven Jutphaas, Oudenrijn, Nieuwegein, Utrecht

Vermeldingen oorlogshandelingen

2.4

Provinciaal archief / Utrechts Archief

Vermeldingen oorlogshandelingen

2.8

Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (Amsterdam)

Toegangen 216k en 077

2.11

Nationaal Archief (’s-Gravenhage)

Inspectie Bescherming Bevolking tegen luchtaanvallen (toegang 2.04.53.15), Korps Hulpverleningsdienst (toegang 2.04.110)

2.9

Semi-Statisch Informatiebeheer (Rijswijk)

Mijn- en Munitie Opruimingsdienst

2.10

Explosieven Opruimings Dienst Defensie

Geruimde explosieven (mora’s/wo’s), mijnenkaarten

2.6

Luchtfotocollectie Bibliotheek Universiteit Wageningen

Luchtfoto’s Tweede Wereldoorlog

2.17

Luchtfotocollectie Topografische Dienst (Kadaster)

Luchtfoto’s Tweede Wereldoorlog

2.17

Luchtfotocollectie National Collection of Aerial Photography (NCAP, Edinburgh)

Luchtfoto’s Tweede Wereldoorlog

2.17

Koninklijke Bibliotheek / Delpher

Oude krantenberichten betreffende ontplofbare oorlogsresten

2.5

Nederlands Instituut voor Militaire Historie (’s-Gravenhage)

Toegang 575

2.7

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

Bron

Korte omschrijving

Geraadpleegd

Hoofdstuk

The National Archives (Londen)

Gegevens aangaande luchtaanvallen door Royal Air Force

2.12

Bundesarchiv-Militärarchiv (Freiburg)

Gegevens Luftwaffenführungsstab

2.14

Geraadpleegd

Hoofdstuk

Aanvullende bronnen Bron

Korte omschrijving

Nederlands Instituut voor Militaire Historie (’s-Gravenhage)

Toegang 409

Nee

2.7

The National Archives and Records Administration (Washington)

Gegevens 8th Air Force, 9th Air Force

2.13

Kadaster Zwolle

Collectie Stafkaarten Topografische Dienst Kadaster te Zwolle / naoorlogs kaartmateriaal

2.3

Niet in het Certificatieschema Vooronderzoek en Risicoanalyse benoemde bronnen Bron

Korte omschrijving

Geraadpleegd

Hoofdstuk

Bedrijfsarchief AVG

Gegevens uit binnen- en buitenlandse archieven

2.1, 2.5

Bedrijfsdatabase AVG

O.a. oude webartikelen

2.1, 2.5

In het verleden uitgevoerde (voor-) onderzoeken

(Voor)onderzoeken

2.1

Luchtfotocollectie Luftbilddatenbank

Luchtfoto’s Tweede Wereldoorlog

2.17

Imperial War Museums

Beeldmateriaal Tweede Wereldoorlog

2.15

Library and Archives Canada

Defence Overprints

2.16

1.5.3

Beoordeling bronnenmateriaal

In deze fase van het vooronderzoek worden de indicaties en contra-indicaties uit het bronnenonderzoek beoordeeld. Op basis van deze gegevens wordt gemotiveerd vastgesteld of er sprake is van een op ontplofbare oorlogsresten verdacht gebied. Indien er sprake is van een verdacht gebied, dan wordt tevens bepaald: de (sub)soort, de mogelijke aantallen en de verschijningsvorm van de vermoedelijk aanwezige ontplofbare oorlogsresten, alsmede de horizontale afbakening van het verdachte gebied.

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

Bij de beoordeling van het bronnenmateriaal is gebruikgemaakt van het geografisch informatie systeem (GIS). De indicaties en contra-indicaties zijn vertaald naar een locatie in het RD-coördinatenstelsel en verwerkt in GIS. De GIS dataset wordt mede gebruikt om te beoordelen of het onderzoeksgebied, of delen daarvan, verdacht is op de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten.

1.5.4

Verantwoording

Het vooronderzoek is tot stand gekomen dankzij de volgende personen: ◼ ◼ ◼ ◼

Mevr. B. de Wilde MA (historica): opstellen van het vooronderzoek en het GIS-kaartmateriaal Dhr. M.A. Abee (manager): interne beoordeling opzet en inhoud rapportage Dhr. Dr. W. van den Brandhof (historicus/afdelingshoofd vooronderzoeken): interne beoordeling inhoud rapportage Dhr. J. van den Bout (coördinator / senior deskundige OOO): interne beoordeling inhoud rapportage

1.5.5

Personele deskundigheid

Het opstellen van het vooronderzoek vereist een multidisciplinaire aanpak. Hierbij is personeel (of zijn derden) betrokken die deskundige zijn op het gebied van meerdere expertises. Bij het vooronderzoek dienen meerdere deskundigen betrokken te zijn, die tenminste beschikken over de volgende expertises: deskundigheid op het gebied van het opstellen van een historisch vooronderzoek, deskundigheid op het gebied van ontplofbare oorlogsresten, deskundigheid op het gebied van de civiele techniek, deskundigheid op het gebied van luchtfoto-interpretatie en deskundigheid op het gebied van geografische informatiesystemen (GIS). In de onderstaande tabel staat weergegeven wie er bij dit vooronderzoek betrokken zijn en op welk gebied zij deskundige zijn. Naam

Historisch onderzoek

Deskundigheid ontplofbare oorlogsresten

Civiele techniek

Luchtfoto-interpretatie

Geografische Informatiesystemen

Wouter van den Brandhof

Berdien de Wilde

Menno Abee Jeffry van den Bout

2162149-VO-05

X X

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

1.5.6

Leeswijzer

Hoofdstuk 2 bevat de resultaten van het literatuur- en archiefonderzoek. In hoofdstuk 3 zijn de relevante indicaties en contra-indicaties chronologisch in een lijst van gebeurtenissen geordend en middels een kaart weergegeven. In dit hoofdstuk is tevens bepaald of de lijst met gebeurtenissen voldoende indicaties bevat voor de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten ter plaatse van de onderzoeklocatie. Hoofdstuk 4 is het resultaat van de beoordeling van bronnenmateriaal. Hierin is tevens de bijbehorende bodembelastingkaart opgenomen. Conclusies en aanbevelingen komen aan de orde in hoofdstuk 5.

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

SITUATIE W.O.II

Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000)

LEGENDA Onderzoeksgebied

250 500

1.000

1.500 Meter

ACTUELE SITUATIE

Esri Nederland, Jan Willem van Aalst - www.imergis.nl

LEGENDA Onderzoeksgebied

250 500

1.000

1.500 Meter

2 INVENTARISATIE BRONNENMATERIAAL 2.1

Eerder uitgevoerde onderzoeken

2.1.1

Rapportages AVG

Medewerkers van AVG hebben in het verleden geen relevante (voor)onderzoeken met betrekking tot het onderzoeksgebied uitgevoerd.

2.1.2

Derden

Er is in het AVG bedrijfsarchief één door civiele explosieven opruimingsbedrijf in de gemeente Nieuwegein uitgevoerd vooronderzoek aanwezig. Het betreft de volgende rapportage: ◼

Saricon, Vooronderzoek CE Amsterdam-Rijnkanaal d.d. 2-9-2008. Projectnummer 72389

Alle aangetroffen relevante vermeldingen zijn opgenomen in deze rapportage. Tevens zijn de volgende bronnen geraadpleegd: ◼ ◼ ◼ ◼

De VEO bommenkaart De gemeente Nieuwegein De gemeente Utrecht Rijkswaterstaat

Daarnaast zijn de volgende rapportages door AVG ontvangen: ◼ ◼ ◼

Antea Group Archeologie, Bureauonderzoek Verkabelen 150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (gemeente Utrecht en Nieuwegein) d.d. 9-11-2021. Projectnummer 471703 RAAP Archeologisch Adviesbureau, archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart, een gestapeld verleden d.d. 29-9-2011. Projectnummer RA2145 StadsOntwikkeling Gemeente Utrecht, Een Duits vliegtuiggraf uit de eerste uren van de Tweede Wereldoorlog. Archeologische begeleiding van de berging van een Junkers 88 in Leidsche Rijn Utrecht. Basisrapportage Archeologie 28 d.d. 1-11-2010. Projectnummer 38683

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

Uit deze rapporten zijn de volgende onderzoeksresultaten naar voren gekomen: Datum

9 november 2021

Datum

29 september 2011

2162149-VO-05

Gebeurtenis (bron: Antea Group Archeologie, projectnummer 471703)

Het gebied ter plaatse van het tracé tussen de A.C. Verhoefweg en de Middelhoeve (mast 23-24) wordt aangeduid als een locatie met middelhoge archeologische verwachting voor een crashlocatie. (p. 22)

Gebeurtenis (bron: RAAP Archeologisch Adviesbureau, projectnummer RA2145)

Er wordt melding gemaakt van een vliegtuigcrash te Oudenrijn op 10 mei 1940. Het betreft een Junker 88. Vermoedelijk is dit het toestel waarnaar in 2005 door Leemans Speciaalwerken onderzoek is gedaan in de Blokhoeve / Galecop (Leemans, 2005) en in 2006 delen zijn geruimd. De rapportage van de ruiming was niet in het bezit bij de gemeente en een aanvraag vanuit RAAP bij Leemans liep ten tijden van het publiceren van het rapport. Deze crashlocatie is bij benadering aangegeven op de kaart. (p. 79)

Relevant

Motivatie

Nee

Uit onderzoek is naar voren gekomen dat deze vermelding direct is overgenomen van de verwachtingenkaart van RAAP (2011). RAAP verwijst in hun rapportage naar een vliegtuigcrash van een Junker 88. Deze crash is terug te vinden in het SGLO-verliesregister. Hier wordt aangegeven dat het een crash betreft nabij de C.H. Letschertweg Oudenrijn. Deze locatie wijkt af van de locatie die wordt aangegeven door RAAP op hun kaart. RAAP heeft destijds de locatie van de crash ingetekend ‘na benadering’ omdat zij (nog) niet in bezit waren van het ruimingsrapport van de inmiddels geruimde Junker 88. AVG heeft het betreffende ruimingsrapport ingezien. De ruimingslocatie komt overeen met de locatie die aangegeven wordt op het SGLO-verliesregister. De ingetekende locatie van de vliegtuigcrash op Galecop is onjuist. De crashlocatie van het vliegtuig bevindt zich buiten het onderzoeksgebied.

Relevant

Motivatie

Nee

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

Gebeurtenis (bron: StadsOntwikkeling Gemeente Utrecht, projectnummer: 38683)

Datum

Relevant

Motivatie

Nee

Op 27 januari 2001 stuurde dhr. N.W. Buijs, wonende aan de Rijksstraatweg 25 in Utrecht, een e-mailbericht naar Wijkbureau Leidsche Rijn, met als onderwerp het neerstorten van een Duitse bommenwerper aan de oostzijde van Leidsche Rijn. Deze was op de eerste oorlogsdag (vrijdag 10 mei 1940) om ca. 10.30 neergestort, na te zijn geraakt door Nederlands afweergeschut. Het vliegtuig kwam terecht op het land van de boerderij Rijksstraatweg 12. 1 november 2010

De Junkers 88 lag in een huidig deelgebied van de VINEX-locatie Leidsche Rijn dat wordt aangeduid als Rijnvliet. Het toestel bevond zich in een gebied dat tot voor kort bestond uit weidegrond en ligt zo’n 800 m ten zuiden van boerderij Rijksstraatweg 12. Het weiland waarin de bommenwerper lag, grenst aan de oostzijde aan de C.H. Letschertweg. Eind 2009 is men begonnen met het bouwrijp maken van deelgebied Rijnvliet. Voorafgaand hieraan heeft Cultuurhistorie van de gemeente Utrecht aan RAAP de opdracht gegeven een grootschalig archeologisch booronderzoek uit te voeren in dit gebied. (p. 9 t/m 14)

Een zoekslag naar vooronderzoeken op het internet heeft geen relevante informatie opgeleverd.

2.2

Literatuur

2.2.1

Meidagen 1940

2.2.1.1 Beknopt algemeen historisch kader Het Zesde en het Achttiende Duitse leger vielen op 10 mei 1940 Nederland binnen in kader van het door Hitler bevolen Fall Gelb. Het Zesde Leger trok door het zuidelijk deel van Nederland richting het Albertkanaal. De hoofdaanval van het Achttiende Leger was gericht op de Moerdijkbruggen die door Duitse parachutisten waren veroverd. De Moerdijkbruggen waren de toegangspoort naar Vesting Holland waar het Nederlandse opperbevel, koningin Wilhelmina en de regering zetelden. Nederland was van groot belang voor de Luftwaffe (de Duitse luchtmacht). De vliegvelden zouden worden gebruikt voor de strijd tegen Groot-Brittannië en tegelijkertijd kon het Ruhrgebied alleen afdoende worden beschermd tegen vijandelijke luchtaanvallen wanneer er Nederlands grondgebied aan het Derde Rijk was toegevoegd.

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

2.2.1.2 Het onderzoeksgebied in de meidagen van 1940 In de hieronder weergegeven tabellen staan de onderzoeksresultaten m.b.t. de voormalige gemeenten Jutphaas en Oudenrijn in de meidagen van 1940. Datum

Gebeurtenis (bron: H. Amersfoort en P. Kamphuis (red.), Mei 1940. De strijd op Nederlands Grondgebied)

Relevant

Meidagen 1940

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

Datum

Gebeurtenis (bron: E.H. Brongers, De gebroken vleugel van de Duitse adelaar: inventarisatie van de Duitse verliezen in de luchtoorlog van mei 1940 boven Nederland)

Relevant

13 mei 1940

'Door het geschut in Jutphaas wordt een toestel getroffen. Hij maakt een zwenking en landt met ingetrokken landingsgestel. Iedereen vuurt (...) De inzittenden springen uit het toestel na de mitrailleur onklaar te hebben gemaakt. Enigen van hen huilen van angst. De Duitsers worden gevangen genomen'. (p. 32)

Datum

Gebeurtenis (bron: E.H. Brongers, De oorlog in mei ‘40)

Relevant

Meidagen 1940

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

Datum

Gebeurtenis (bron: R. Brons en B. Colenbrander, Atlas Nieuwe Hollandse Waterlinie)

Relevant

Meidagen 1940

Kaart met daarop weergegeven de forten van de Hollandse Waterlinie en de schietrichtingen.

Datum

Gebeurtenis (bron: V.E. Nierstrasz, De operatiën van het veldleger en het Oostfront van de Vesting Holland, mei 1940)

Relevant

Meidagen 1940

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

Datum

Gebeurtenis (bron: F.J. Molenaar, De luchtverdediging in de meidagen 1940. Deel 1 en deel 2)

Relevant

Meidagen 1940

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2162149-VO-05

Nee

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

Motivatie

De vermelding is te globaal om te kunnen bepalen of er sprake is van het onderzoeksgebied. Derhalve wordt er geen nadere analyse toegepast.

Motivatie --

Motivatie Binnen het onderzoeksgebied is een kazemat gelegen.

Motivatie

Motivatie --

Datum

Gebeurtenis (bron: Echt gebeurd!, 'Tweede Wereldoorlog: Luchtaanval op de kerk te Oudenrijn 10 mei 1940')

Relevant

Meidagen 1940

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.2.2

Motivatie

Bezettingsperiode 1940-1945

In de hieronder weergegeven tabellen staan de onderzoeksresultaten die betrekking hebben op de bezettingsperiode tussen 1940-1945 in de voormalige gemeenten Jutphaas en Oudenrijn. Datum

Gebeurtenis (bron: J. Schut, Nieuwegein zoals 't was)

Relevant

1940-1945

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

Datum

Gebeurtenis (bron: D. Koen, R. Rietveld en A. Simons, Versteende Ridders, de Nieuwe Hollandse Waterlinie)

Relevant

1940-1945

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

Datum

Gebeurtenis (bron: R. Blom, Twee dorpen in oorlogstijd - Herinneringen uit Jutphaas en Vreeswijk 19401945, deel 1)

Relevant

1940-1945

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

Datum

Gebeurtenis (bron: R. Blom, Twee dorpen in oorlogstijd - Herinneringen uit Jutphaas en Vreeswijk 19401945, deel 2)

Relevant

1940-1945

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.2.3

Motivatie --

Motivatie

Luchtoorlog 1940-1945

Met de ontwikkeling van vliegtuigen was het mogelijk om tijdens de Tweede Wereldoorlog het strijdtoneel voor een deel naar de lucht te verplaatsen. Deze ontwikkeling had als direct gevolg dat vele burgers onbedoeld midden in het strijdtoneel kwamen en velen het moesten ontgelden o.a. door bombardementen. Nederland had een belangrijke strategische positie met haar ligging tussen Groot-Brittannië en Duitsland. Hierdoor werden Nederlandse vliegvelden en het Nederlandse luchtruim snel en zeer intensief in gebruik genomen door de Duitsers om geallieerde doelen aan te kunnen vallen. Andersom maakte de geallieerden gebruik van het Nederlandse luchtruim om Duitse doelen aan te vallen. Deze situatie zorgde ervoor dat er boven Nederland met regelmaat confrontaties waren tussen Duitse en geallieerde toestellen, met hevige vuurgevechten als gevolg.

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

In de op de volgende pagina weergegeven tabellen staan vermeldingen die betrekking hebben op de luchtoorlog in de periode 1940-1945 in de voormalige gemeenten Jutphaas en Oudenrijn. Datum

Gebeurtenis (bron: P. Daalhuizen, Slachtoffers van Market Garden in Nieuwegein)

20 september 1944

Een van de vliegtuigen die deelnam aan Market Garden werd bij Jutphaas neergeschoten. Het was een Mustang III. Vier 0.30 inch- en twee 0.50 inch-machinegeweren in de vleugels, alsmede 2 0.50-machinegeweren in de neus van het toestel. (p. 86)

Nee

Datum

Gebeurtenis (bron: A.A. Jansen, Sporen aan de hemel: kroniek van een luchtoorlog. Deel 1 t/m 3)

Relevant

1940-1945

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

Datum

Gebeurtenis (bron: A. Korthals Altes, Luchtgevaar: luchtaanvallen op Nederland 1940-1945)

Relevant

1940-1945

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

Datum

Gebeurtenis (bron: T. Eversteijn, Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945)1

Relevant

1940-1945

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

Datum

Gebeurtenis (bron: G.J. Zwanenburg, En nooit was het stil…Deel 1& 2)

Relevant

26 juli 1943

Knowles, eveneens van No. 605 Squadron, rapporteerde één Do-217 bij Soesterberg te hebben neergeschoten en dat was de Do-217 van 3/KG2. De bemanning van deze Dornier probeerde nog een noodlanding te maken in de polder bij Jutphaas, maar dat lukte niet meer. (deel 2, p. 46)

20 september 1944

Een Mustang van het No. 315 Pools Squadron stortte neer bij Jutphaas, de piloot W/O. Jankowksi kwam om het leven. (deel 2, p. 345)

Relevant

Motivatie De vermelding is te globaal om te kunnen bepalen of er sprake is van het onderzoeksgebied. Derhalve wordt er geen nadere analyse toegepast.

Motivatie --

Motivatie

Nee

De vermelding is te globaal om te kunnen bepalen of er sprake is van het onderzoeksgebied. Derhalve wordt er geen nadere analyse toe-gepast.

Nee

De vermelding is te globaal om te kunnen bepalen of er sprake is van het onderzoeksgebied. Derhalve wordt er geen nadere analyse toe-gepast.

AVG weet uit ervaring dat niet alle vermeldingen van T. Eversteijn betrouwbaar zijn. Derhalve moet deze bron altijd in combinatie met andere bronnen (ter verificatie van de genoemde gebeurtenissen) worden gebruikt. 1

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

Datum

Gebeurtenis (bron: SGLO crashregister, webeditie)

21 juli 1944

Heinkel 111 (160257) van de Luftwaffe neergekomen te Jutphaas. (Bron: T3900A)

Datum

Gebeurtenis (bron: www.vergeltungswaffen.nl)

1944-1945

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.2.4

Relevant

Nee

Relevant --

Motivatie De vermelding is te globaal om te kunnen bepalen of er sprake is van het onderzoeksgebied. Derhalve wordt er geen nadere analyse toegepast.

Motivatie --

Bevrijding mei 1945

De bevrijding van Nederland ging van start op 12 september 1944 toen de Amerikanen oprukten in Limburg. Op 17 september 1944 werden grote delen van Noord-Brabant en Gelderland bevrijd met operatie Market Garden. Echter, bij Arnhem strandde de rappe geallieerde opmars en het duurde nog tot het voorjaar van 1945 voordat heel Nederland bevrijd was. Het westen van Nederland werd als laatst bevrijd door de geallieerden. Zij zijn terughoudend geweest met de aanval op vesting Holland daar zij problemen voorzagen bij de bevrijding van een waterrijk gebied met dichtbevolkte steden. Pas na de capitulatie in mei 1945 kon het westen van Nederland bevrijd worden. Er hebben hier derhalve in het laatste oorlogsjaar geen grondgevechten plaatsgevonden. In de hierop volgende tabellen staan vermeldingen over de bevrijding van de gemeenten Jutphaas en Oudenrijn. Datum

Gebeurtenis (bron: P. Daalhuizen, 'Slachtoffers mogen niet worden vergeten!', Cronyck de Geyn 2)

Relevant

1945

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

Datum

Gebeurtenis (bron: Klep, C. en B. Schoenmaker (red.), De bevrijding van Nederland 1944 – 1945. Oorlog op de flank)

Relevant

1944-1945

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.2.5

Motivatie --

Motivatie

Munitieruimingen

De onderzoeksresultaten betreffende literatuur inzake munitieruimingen zijn als volgt: Datum

Gebeurtenis (bron: A. Meijers, Achtung Minen – Danger Mines. Het ruimen van landmijnen in Nederland 1940-1947)

Relevant

1940-1947

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

Motivatie

Datum

Gebeurtenis (bron: J. van Woensel, Vrij van explosieven. De geschiedenis van het EOCKL en zijn voorgangers 1944-2004)

Relevant

1944-2004

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

Datum

Gebeurtenis (bron: S.L. Veenstra, In de schaduw van de glorie)

Relevant

1960-1977

Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.

2.3

Motivatie

Motivatie --

Collectie stafkaarten Topografische Dienst Kadaster

2.3.1

Geallieerde stafkaart

Het onderzoeksgebied staat op de stafkaart Vianen sheet 385 (First Edition of 1944) die is opgemaakt volgens het Nord de Guerre coördinatenstelsel. Deze stafkaart heeft een schaal van 1:25.000 en geeft een goed beeld van het onderzoeksgebied in de Tweede Wereldoorlog. Het onderzoeksgebied ligt binnen de kaartvierkanten E. 1687, E. 1787, E. 1887, E. 1886, E. 1987, E. 1986 en E. 2086. Stafkaarten worden tevens gebruikt om de locaties van geallieerde luchtaanvallen te achterhalen (zie hoofdstuk 2.13). Op de hierna volgende pagina is de stafkaart weergegeven met de hierbij behorende nummering van de kaartvierkanten.

2.3.2

Duitse stafkaart

Er is in het AVG bedrijfsarchief een relevante Duitse stafkaart aanwezig: ◼

Topografische Karte der Niederlande 1:50.000, Truppenkarte 31, Ost. Utrecht, december 1942.

Deze stafkaart is vergelijkbaar met het exemplaar uit de voorgaande paragraaf en wordt hier derhalve niet afgebeeld.

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

GEALLIEERDE STAFKAARTEN MET NORD DE GUERRE KAARTVIERKANT RASTER

E1588

E1587

E1586

E1585

E1688

E1687

E1686

E1685

E1788

E1787

E1888

E1887

E1786

E1886

E1785

E1885

E1988

E2188

E2088

E2187

E2087

E1987

E1986

E2086

E1985

E2085

E2186

E2185

US Map Service, Kadaster

LEGENDA

385 Vianen Onderzoeksgebied

250

500

1.000

1.500 Meter

2.4

Gemeentearchieven Jutphaas, Oudenrijn, Nieuwegein en Utrecht

Het onderzoeksgebied lag in de Tweede Wereldoorlog in de voormalige gemeenten Jutphaas en Oudenrijn. Er is in het gemeentearchief gezocht naar de volgende stukken: ◼ ◼ ◼

De luchtbeschermingsdienst Aangetroffen/geruimde ontplofbare oorlogsresten Oorlogsschaderapporten

Bij het Utrechts Archief zijn de volgende inventarisnummers geraadpleegd: Gemeentebestuur van Jutphaas 1930-1971. Toegang 1603.

Periode

51. Stukken betreffende het uitvoeren van werkzaamheden in het kader van de Kringenwet, met adhesiebetuiging. N.B. Kringen zijn verdedigingswerken/forten

1929-1948

89. Stukken betreffende de wijziging, opgelegd door de Duitse bezetter, van naar levende leden van het Huis Oranje-Nassau vernoemde straatnamen

1942-1943

90. Stukken betreffende de straatnaamgeving en huisnummering, met tekeningen

1948-1970

91. Stukken betreffende afkondiging van de staat van beleg en oorlog en instellen van het militair gezag

1938-1947

95. Proclamatie betreffende de bevrijding

1945

430. Correspondentieregister van ingekomen en verzonden stukken van de 1e divisie marechaussee, brigade De Bilt, 8 oktober 1940-27 februari 1943

1940-1943

431-433. Registers van ingekomen en verzonden stukken

1942-1947

455. Registers van gedane alarmeringen, 30 augustus 1941-9 november 1942

1941-1942

456. Registers van verzochte alarmeringen van de politiepost Hoograven, 24 februari-19 september 1942

1942

458. Registers van opgemaakte en verzonden processen-verbaal door de politiepost Jutphaas-Dorp

1938-1943

464-465. Registers van opgemaakte en verzonden processen-verbaal door de politiepost Hoograven

1935-1946

599. Stukken betreffende de vaststelling van de huisnummering, met tekeningen

1930-1969

631. Stukken betreffende de inlevering, de teruggave en de vernietiging van wapens en munitie

1965, 1967, 1968

641. Stukken betreffende de ontvreemding van geld en goederen uit het gemeentehuis na bezetting van het gemeentehuis door Duitse militairen op 7 mei 1945. N.B. Vooraf aan de bezetting van het gemeentehuis vond een gevecht plaats tussen de Binnenlandse Strijdkrachten en Duitse militairen, waarbij vijf doden vielen

1945

689. Stukken betreffende de correspondentie inzake de inventarisatie en de zorg voor de in de gemeente aanwezige militaire graven

1940-1969

690. Stukken betreffende de declaraties ten laste van de Oorlogsgravenstichting ('s-Gravenhage) inzake het onderhoud van twee militaire en vier civiele rijksgraven

1955-1970

922. Stukken betreffende de landelijke voorschriften en verordeningen inzake de luchtbescherming en luchtbeschermingsdienst

1931-1945

923. Stukken betreffende de maatregelen inzake de luchtbescherming en de luchtbeschermingsdienst, met tekeningen

1932-1944

926. Stukken betreffende de bevordering van de zelfbescherming van de bevolking in het kader van de zelfbescherming van de burgerbevolking

1936-1944

927. Stukken betreffende de alarmering en waarschuwing in het kader van de luchtbescherming

1937-1948

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

Gemeentebestuur van Jutphaas 1930-1971. Toegang 1603.

Periode

928. Stukken betreffende de samenwerking met andere gemeenten in de provincie Utrecht in het kader van de luchtbescherming

1939-1940

934. Stukken betreffende de declaratie bij het rijk van de (dagloon)kosten van het personeel van de dienst luchtbescherming

1940-1944

936. Stukken betreffende maatregelen inzake de luchtbescherming en vorderingen direct voortvloeiende uit oorlogsomstandigheden

1940-1944

938. Stukken betreffende de organisatie van de evacuatie van de burgerbevolking, waaronder zieken, en van het vee

1939-1941

944. Stukken betreffende de incidenten en ongevallen tijdens luchtaanvallen

1940-1944

946. Stukken betreffende de regeling van brandmeldingen op Dorp-Jutphaas en op Hoograven, met brandrapporten en tekeningen

1940-1969

961. Stukken betreffende de samenwerking met de brandweer van omliggende gemeenten inzake de onderlinge hulpverlening bij brand, met tekeningen

1930-1970

976. Brief inzake de opgave aan Provinciale Waterstaat van schade aan dijken en wegen door toedoen van geallieerde gevechtshandelingen

1946

1187. Stukken betreffende vergoedingen voor het herstel van oorlogsschade

1940-1955

1188. Stukken betreffende verlening van bijstand aan oorlogsslachtoffers

1940-1966

1189. Dossiers inzake oorlogsslachtoffers

1945-1951

1256. Objectdossier inzake de verbouw en herstel van oorlogsschade aan de School met de Bijbel

1935-1955

1259. Objectdossier inzake verbouw, uitbreiding en herstel oorlogsschade van de Rooms-Katholieke meisjesschool

1930-1965

1260. Objectdossier inzake verbouw en herstel oorlogsschade van de Rooms-Katholieke jongensschool

1931-1961

Gemeente Nieuwegein, secretarie 1971-1990. Toegang: 1651

Periode

Geen relevante inventarisnummers aangetroffen.

Voormalige gemeenten Haarzuilens, Oudenrijn, Veldhuizen en Vleuten: gemeentebesturen. Toegang 1103-1

Periode

783 - Stukken betreffende vergoeding door het rijk van oorlogsschade aan gemeente-eigendommen

1945-1953

1048 - Stukken betreffende de doden

1938-1952

1114 - Stukken betreffende vergoeding door de overheid van oorlogsschade aan particuliere eigendommen

1945-1953

1145 - Stukken betreffende vorderingen door de Duitse bezettingsautoriteiten en door de geallieerden en inzake de teruggave van en/of schadevergoeding voor de gevorderde voorwerpen en gebouwen: Rusthuis Wartburg

1942-1954

1146 - Stukken betreffende vorderingen door de Duitse bezettingsautoriteiten en door de geallieerden en inzake de teruggave van en/of schadevergoeding voor de gevorderde voorwerpen en gebouwen: Villa Rhijnvliet

1944-1950

1151 - Stukken betreffende een Duitse bunker aan de wethouder Diemontlaan

1946-1950

1381 - Stukken betreffende vergoeding door het rijk van oorlogsschade aan gemeente-eigendommen

1945-1953

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

Gemeente Nieuwegein, secretarie 1991-2000. Toegang: 1652 Geen relevante inventarisnummers aangetroffen.

Gemeente Nieuwegein, aankoop, verkoop en ruiling 1962-2003. Toegang: 1653 Geen relevante inventarisnummers aangetroffen.

Periode --

Gemeente Utrecht, bestuur van Utrecht 1813-1969. Toegang: 1007-3

Periode

14577 Stukken betreffende de ontruiming, wederopbouw en onteigening van door bombardementen beschadigde percelen

1943-1949

14963 Stukken betreffende de tankgracht in Rhijnauwen

1942-1953

16367 – 16370 Stukken betreffende het aanleggen van verdedigingswerken en schuilkelders en het verwijderen daarvan

1943-1962

16900 Verslag door burgemeester Ter Pelkwijk van de gebeurtenissen in mei 1940

1940

16902 Rapporten door politiefunctionarissen en het plaatsvervangend Hoofd Kunstbescherming over een arrestatie Door Duitse militairen, bominslagen, aangiftes, aanhoudingen en diverse incidenten in Utrecht. Grotendeels afschriften

1940-1941

16916 Stukken over de oorlog, ontvangen, opgemaakt en verzameld door Ter Pelkwijk na de bevrijding

1945-1947 1950 1955-1956

16930 Utrecht in de eerste jaren van de bezetting, verslag van de voornaamste gebeurtenissen in Utrecht in de eerste bezettingsjaren, zoals G.A.W. ter Pelkwijk deze als burgemeester beleefde 19405 Stukken betreffende meldingen van bijzondere voorvallen tijdens de Duitse bezetting 20423 Stukken betreffende het herstellen van bij bombardementen beschadigde gedeelten van het rioleringsstelsel

1950 1940-1942 1945

22792 Stukken betreffende het bewoonbaar maken van door de oorlog beschadigde huizen

1943-1947

22878 Notulen van de Luchtbeschermingsdienst

1936-1945

22879 Stukken betreffende de uitvoering van taken door de Luchtbeschermingsdienst

1939-1941

22880 Gebouwen

1939-1945

22881 Monumenten

1939-1940

22882 Luchtbescherming. Correspondentie met de brandweer

1939-1944

22883 Organisatie van de Dienst Luchtbescherming

1939-1940

22884 Organisatie van de Dienst Luchtbescherming

1941-1945

22885 Organisatie van de Dienst Luchtbescherming

1943-1945

22892 Stukken betreffende de organisatie en de werkzaamheden van de Brandweer ten aanzien van de luchtafweer

1939-1943

22898 Maandrapporten van de Luchtbeschermingsdienst

1943-1944

22926 Stukken betreffende de voorschriften voor en verslagen over het luchtalarm.

1938-1944

22927 Stukken betreffende de luchtbeschermingsalarminstallaties

1943-1944

23009 Stukken betreffende het herstellen van de schade ontstaan als gevolg van de ontploffing van een munitieschip aan de Kernhaven van industrieterrein Lage Weide op 12 juni 1967, en betreffende de bespreking van de oorzaken en gevolgen van deze ontploffing

1967

23010 Stukken betreffende het herstellen van de schade ontstaan als gevolg van de ontploffing van een munitieschip aan de Kernhaven van industrieterrein Lage Weide op 12 juni 1967, en betreffende de bespreking van de oorzaken en gevolgen van deze ontploffing

1967-1970

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

Collectie Utrechts verzet, 1940-1945. Toegang: 650

Periode

51 Brief van de CID aan de Gewestelijke Commandant Stormtroepen betreffende opgaven van de Wehrmachtswerkstätte en opslagplaatsen van de Duitsers

1945

108 Lijst van wapens en explosieven, in bezit van de NBS, die na de bevrijding ter vernietiging zijn bijeengebracht in fort het Hemeltje

Datum ontbreekt

111 Rapport van de illegale inlichtingengroep Albrecht, ontvangen door het Gewestelijke Sabotage Commando betreffende de in de stad Utrecht gelegerde Duitse eenheden

1945

112 Verslag van een actie, waarbij zes schepen, geladen met olie en benzine, in februari 1945 in de Vaartse Rijn tot ontploffing werden gebracht

1945

120 Verslag van de gevechtshandelingen tussen leden van de Binnenlandse Strijdkrachten en Duitse militairen in Oudwijk op 7 mei 1945

1945

121 Verslag van de gevechtshandelingen tussen leden van de Binnenlandse Strijdkrachten en Duitse militairen te Utrecht in Kwartier IV op 7 mei 1945

1945

158 Foto's, gemaakt tijdens of na het bombardement door de Engelsen van villa Kley-kamp te Den Haag]

1944

161 Verslag van de hand van een onbekende verzetsstrijder van een gesprek dat deze voerde met een Duitse soldaat over de militaire situatie in de stad Utrecht, 1945 mrt. 27

1945

Gemeentelijk distributiecentrum te Utrecht. Toegang: 778

Periode

149 Staat houdende de namen van gewonde personen door het bombardement van 13 oktober te Utrecht

1944

150 Staten van de woningen en winkels die bij het bombardement van 13 oktober 1944 te Utrecht beschadigd werden

1944

151 Staat van de percelen die door het bombardement van 6 november 1944 te Utrecht tijdelijk of voor langere duur onbewoonbaar zijn verklaard

1944

Gemeentebestuur van Utrecht, 1970-2000. Toegang: 1338

Periode

12398 Opruiming van explosieven aan de Jekerstraat

1986

Academisch Ziekenhuis Utrecht, bestuur 1980-1989. Toegang: 1124-2

Periode

534 Academisch ziekenhuis Utrecht

1980-1989

Rode Kruis district Utrecht Midden, 1868-2009. Toegang: 1337

Periode

705 Stukken betreffende het ruimen van mogelijk aanwezige Engelse vliegtuigbommen op een binnenterrein van Jekerstraat 84 te Utrecht. N.B. Na onderzoek is gebleken dat zich op het terrein geen bommen bevonden

1987

De Luchtbeschermingsdienst was tijdens de Tweede Wereldoorlog onder andere verantwoordelijk voor het geven van luchtalarm bij bombardementen, het controleren van verduisteringsmaatregelen en het opnemen van schade na uitgevoerde bombardementen en vliegtuigbeschietingen. Er zijn in het gemeentearchief documenten van de Luchtbeschermingsdienst aanwezig.

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

In het onderstaande overzicht zijn gegevens met betrekking tot de Luchtbeschermingsdienst, aangetroffen/geruimde ontplofbare oorlogsresten en oorlogsschade opgenomen. De vetgedrukte vermeldingen hebben betrekking op het onderzoeksgebied. Datum

Gebeurtenis (Bron: Utrechts archief)

10 december 1940

Op 10 december 1940, des namiddags te ongeveer 4 uur, moest een Duits jachtvliegtuig een noodlanding maken op het niet bestraatte gedeelte van de in aanleg zijnde nieuwen weg Rotterdam-Arnhem, onder de gemeente Jutphaas. (Bron: toegang 1603, inventarisnr. 936)

11 april 1942

In een weiland nabij de Utrechtsestraatweg werden drie niet-ontbrande brandbommen aangetroffen. (Bron: gemeentearchief Jutphaas, toegang 1603, inventarisnr. 944).

Motivatie

Documentcode

Nee

Het betreft hier een noodlanding, geen vliegtuigcrash.

GA-03561603-936-3

De Utrechtsestraatweg ligt deels binnen de begrenzingen van het onderzoeksgebied.

GA-03561603-94410

3 november 1942

Vermoedelijk was er een brisantbom terecht gekomen in de berm, lopende langs de Rijksweg No. 12, waardoor een gat in de grond was ontstaan. (Bron: toegang 1603, inventarisnr. 944)

Nee

De betreffende vermelding is zodanig globaal, dat niet kan worden bepaald, of het hier het onderzoeksgebied betreft.

GA-03561603-944-14

Onbekend

Schade door bom(men) aan hofstede Utrechtsestraatweg 74. (Bron: gemeentearchief Jutphaas, toegang 1603, inventarisnr. 1187).

De Utrechtsestraatweg ligt deels binnen de begrenzingen van het onderzoeksgebied.

GA-03561603-118726

2.5

Relevant

Nieuwsberichten

2.5.1

AVG bedrijfsarchief, internet en Koninklijke Bibliotheek

De collectie ontplofbare oorlogsresten gerelateerde nieuwsberichten in het AVG bedrijfsarchief, alsmede het internet en de oude krantencollectie van de Koninklijke Bibliotheek te ’s-Gravenhage zijn geraadpleegd. Er zijn geen berichten gevonden die betrekking hebben op het onderzoeksgebied. De onderzoeksresultaten zijn in de onderstaande tabel samengevat: Datum

Gebeurtenis (bron: AVG bedrijfsarchief, internet en Koninklijke Bibliotheek)

11 november 1944

Op 11 november 1944 werd door verzetslieden een aan het schip bevestigde bom tot ontploffing gebracht nabij Jutphaas. (bron: De Tijd: godsdienstig-staatkundig dagblad 11-11-1944)

Nee

De vermelding is te globaal om te kunnen bepalen of er sprake is van het onderzoeksgebied. Derhalve wordt er geen nadere analyse toegepast.

23 augustus 1954

Duikers van de Mijnendienst hebben uit het AmsterdamRijnkanaal, bij de brug van Jutphaas, een paar landmijnen, revolvers en een geweer opgedoken. De revolvers waren afkomstig van de Duitsers die na de bevrijding in 1945 op de brug gearresteerd zijn. De Canadezen gooiden toen de in beslag genomen wapens in het water. (bron: Het Vrije Volk: democratisch-socialistisch dagblad, 23-81954)

Nee

De aangegeven locatie bevindt zich buiten het onderzoeksgebied.

2162149-VO-05

Relevant

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

Motivatie

2.6

Explosieven Opruimingsdienst Defensie

2.6.1

Collectie ruimrapporten

De Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD) houdt sinds 1970 meldingen van aangetroffen ontplofbare oorlogsresten bij. Deze meldingen zijn tot 1992 als melding opdracht en ruim rapport (MORA) en na 1992 als uitvoeringsopdracht (UO) gearchiveerd. AVG heeft het overzicht van relevante MORA’s en UO’s van de gemeenten Nieuwegein en Utrecht opgevraagd. Er zijn in dit overzicht geen meldingen van het onderzoeksgebied geregistreerd. Op basis van de locatiebeschrijvingen zijn de ruimrapporten geselecteerd en opgevraagd. Deze documentatie is bestudeerd. De onderzoeksresultaten zijn in de volgende tabel weergegeven en worden gebruikt ten behoeve van de bepaling van de aan te treffen munitiesoorten. De vermeldingen zijn niet van belang voor het bepalen van een afbakening en zijn derhalve niet opgenomen in de gebeurtenissentabel in hoofdstuk 3. MORA / UO

Locatie

Vondst

19860900

Galecopperdijk 7a

Verkenningszoekactie naar vliegtuigbom.

19871315

19871645

Relevant

Motivatie

Nee

Het betreft hier geen ruiming van ontplofbare oorlogsresten.

Gaffelweide 8

1 brisant pantsergranaat van 5 cm, niet verschoten.

Nee

De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied aangetroffen.

AC Verhoefweg (SHELL-station)

Niet aanwezig in AVG bedrijfsarchief.

19882921

Galecopperdijk 7a

1 fosforrubber bom van 30 lbs. met schokbuis no. 38.

Nee

De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied aangetroffen.

19921393

Galecopperdijk 19

Melding over gevallen bom en getuigenverklaringen.

Nee

De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied aangetroffen.

Grote Waarde 45

1 handgranaat Mills M36 compleet.

De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn binnen het onderzoeksgebied aangetroffen.

Ravenswade 1c

1 scherfhandgranaat No 36 Mills

Mogelijk

De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn nabij het onderzoeksgebied aangetroffen.

20031240

20111154

Op de volgende pagina is een kaart weergegeven met de MORA vermeldingen nabij het onderzoeksgebied.

2.6.2

Collectie mijnenkaarten

De collectie mijnenveldkaarten van de EODD is in kader van dit vooronderzoek geraadpleegd. Dit geldt ook voor de collectie mijnenveld leg- en ruimrapporten. Er lagen geen gedocumenteerde mijnenvelden in het onderzoeksgebied.

2162149-VO-05

150 kV lijn Oudenrijn - Nieuwegein (woongebied Nieuwegein)

EODD ARCHIEF 20211839001 20211839002 M

Inzet van de EODD

Mijnenvelden

20200410 M 20151131 M

20202162001 M

20121167 M

20220489001 M 19860572 M

20120226 M 20120273 20200471 M 20200419 M 20111003 M 20211678001 M

20002166 M 19921393 19860900 M M

20111154 M

19882921 M 19871645 M

19871315 M

20031240 M 19930950 M 19940366 M

20141726 M

20100159 M 19930241 M 19920514 20091744 M M

19801004 MM 19742181 20031837 19811909 M M 19710893 20212724001 M M

20200849 19773604 M 20170587 19991148 M 20031872 19982304 M 19961923 19962582 M 20000762 19770104 19772629 M M 20040303 M 19863244 M 19912285 20203077000 20200113 20211913001 M MM 19882411 M M M 19710122 19942413 20040548 19942100 M 19791191 19961171 19942491

19801687 M

20101764 M

Esri Nederland, Community Map Contributors

LEGENDA Onderzoeksgebied

Verdacht conform EODD archief

Inzet van EODD

250 500

1.000

1.500

2.000

2.500 Meter

2.7

Nederlands Instituut voor Militaire Historie

Het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) in Den Haag beheert collecties over de geschiedenis van de Nederlandse krijgsmacht in binnen- en buitenland vanaf de Tachtigjarige Oorlog tot heden. In dit archief is een groot aantal collecties met betrekking tot de Koninklijke Luchtmacht, Landmacht en Marine ondergebracht.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nieuwegein&id=3d9d6c9e-6307-4fb8-b801-dfa2efe8f189