2023-377 Verslag raadsvergadering 2 november 2023

Aan De leden van de raad Onderwerp Verslag gemeenteraad op 2 november 2023 Afdeling Griffie Aanwezig: Voorzitter: Raadsleden:

College: Raadsgriffier: Afwezig:

Verslaglegging: 1.

Datum Portefeuillehouder M.J.T.G. van Beukering-Huijbregts Bijlagen

mevrouw M.J.T.G. van Beukering-Huijbregts mevrouw H.J. Adriani-Wempe, mevrouw S. Aksakal, mevrouw L. Assalmi, mevrouw A.F. Derriks, de heer M.E. Diekstra, de heer V.F. van Esch, mevrouw A.M. Feenstra, de heer S.A. Feenstra, de heer J.A.N. Gadella, mevrouw M. Gathier, de heer V.H.J.M. Goulmy, de heer G. Horst, de heer A. Houwer, mevrouw M. Yazdanbakhsh, de heer J.F.C. Kupers, mevrouw V.C.D. Lamur, mevrouw A.M.P.M. van der Lugt, mevrouw H.M.G. Peters, mevrouw J.A.G. Plomp-van Rheenen, de heer R.A.J. Scholten, mevrouw. J. Verbeek-Beverwijk, de heer D.A.J. Verhagen, de heer T.A.C. Verhoeve, mevrouw K.M.K. Vizee, de heer J. Vosseberg, de heer R. Wisselo, de heer G. Zondag mevrouw W. Eggengoor, mevrouw M. Schouten, de heer G. Bamberg, de heer J.R.J. van Engelen de heer J. Karens mevrouw B.Z. Bakhtali, de heer J. Doosje, de heer E.F. Holtermann, de heer M. van Keulen, mevrouw M. Spalburg, mevrouw M.R. Voorthuijsende Boer mevrouw M.H.M. de Ridder-van Beek (Notuleerbureau De Ridder)

Opening en mededelingen De voorzitter: ik open de raadsvergadering van 2 november 2023. We beginnen deze vergadering met een moment stilte voor gebed of bezinning. Dank u wel. Er zijn 29 raadsleden aanwezigen. We hebben deze vergadering dus met quorum geopend. Met kennisgeving is afwezig de heer Holtermann, we wensen hem beterschap. Ook een afmelding van mevrouw Bakhtali en we hebben begrepen dat de heer Van Keulen en mevrouw Assalmi ietsje later zullen zijn. Als uw voorzitter heb ik verder geen mededelingen. Zijn er nog raadsleden die een mededeling willen doen? Mevrouw Verbeek (iB): voorzitter, ik was benieuwd wat de reden van mevrouw Bakhtali is. De voorzitter: dank u wel, mevrouw Verbeek. Ik hoor net, het is vanwege weersomstandigheden. Zijn er nog andere raadsleden die een mededeling wensen te doen of leden van het college? Dat is niet het geval. 1/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 2 november 2023

2.

Vragenhalfuur De voorzitter: er zijn geen vragen ingediend; daarmee komt het vragenhalfuur te vervallen.

3.

Vaststellen agenda De voorzitter: u heeft allemaal de agenda voor deze vergadering ontvangen. Er zijn geen voorstellen voor wijziging van de agenda vooraf binnengekomen. Bij agendapunt 9 zal ik na de eerste termijn van de raad naar het college kijken of er een moment van schorsing nodig is en u kunt dit uiteraard ook aangeven tijdens de vergadering als dit gewenst is. Er zijn geen moties vreemd aangekondigd; daarmee komt agendapunt 11 te vervallen. Kan ik ervan uitgaan dat we deze agenda zoals voorgesteld kunnen vaststellen? Dat is het geval.

4.

Voorstel tot vaststelling van de besluitenlijst van de vergadering van 12 oktober 2023 (2023-333) De voorzitter: er zijn bij de griffie geen opmerkingen aangereikt. Ik neem aan dat u kunt instemmen met de besluitenlijst? Dat is het geval; daarmee is de besluitenlijst ook vastgesteld. Dank u wel.

5.

Lijst van ingekomen stukken (2023-342) De voorzitter: het voorstel is om de stukken 1.1 tot en met 1.6 voor kennisgeving aan te nemen Fractie D66, mevrouw Plomp: Dank u wel, voorzitter. Wij hebben het verzoek om brief 1.5 over te hevelen naar categorie 5. Dank u wel. De voorzitter: en daarmee het college en de raad nader te informeren over de reactie van het college op het advies van de ASD. Dan is voorts het voorstel om het stuk 2.1 desgewenst te betrekken bij de behandeling van de programmabegroting en het voorstel om het stuk 3.1 voor afdoening in handen van het college te stellen. De raad ontvangt graag het afschrift. Als u kunt instemmen met deze afdoening en het verzoek, is daarmee de lijst van ingekomen stukken vastgesteld.

6.

Vitale scholen Nieuwegein (2023-292) De voorzitter: de raad wordt gevraagd om op basis van het rapport Vitale scholen in Nieuwegein de gemeentelijke koers omtrent vitale scholen vast te stellen, waarbij de verouderde onderwijshuisvesting en binnensportvoorzieningen in Nieuwegein in de komende jaren worden vernieuwd en de scholen van passende huisvesting worden voorzien. Het raadsvoorstel is raadsvoorbereidend besproken op 19 oktober 2023 en al eerder heeft uw raad met de schoolbesturen het gesprek gevoerd. Na bespreking in de Avond voor de Stad waren er geen zorg- en aandachtspunten. Woordvoering in de eerste termijn is gevraagd door mevrouw Gathier en mevrouw Spalburg. Ik kijk even rond wie er verder het woord wil? Dat is de heer Verhoeve; daarmee zijn de sprekers in de eerste termijn bekend en dan geef ik graag het woord aan mevrouw Gathier, zij spreekt namens de fractie van GroenLinks. Fractie GroenLinks, mevrouw Gathier: Dank u wel, voorzitter. De fractie van GroenLinks staat positief tegenover dit raadsvoorstel. Het is ambitieus maar dat is ook nodig, want de urgentie is hoog. We vinden het goed dat er hoge eisen aan de duurzaamheid gesteld worden. De nieuwe gebouwen moeten minimaal energieneutraal worden. Wel hebben we eerder onze zorgen uitgesproken over het binnenklimaat van de scholen.

Een gezond binnenklimaat draagt wezenlijk bij aan de gezondheid van de jeugd en hun leerprestaties, maar de PO-scholen in de wijken Fokkesteeg, Zuilenstein en Zandveld zijn pas in 2/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 2 november 2023

2028 of later aan de beurt voor vernieuwing van hun gebouwen. We weten dat het binnenklimaat onder de verantwoordelijkheid van de schoolbesturen valt. Toch willen we aan de wethouder vragen of hij een manier kan bedenken om hen hierbij te ondersteunen. Kan hij dit in ieder geval nog eens onder de aandacht brengen van de schoolbesturen, want duurzaamheid gaat voor GroenLinks in dit verband niet alleen over vitale scholen, maar des te meer over een vitale jeugd. Dank u wel. Fractie Partij van de Arbeid, mevrouw Spalburg: Dank u wel. Als Partij van de Arbeid zijn we blij dat dit college nu eindelijk concrete, flinke stappen zet in de noodzakelijke vernieuwing van onze schoolgebouwen. Goede schoolgebouwen zijn immers belangrijk voor de kwaliteit van het onderwijs en hebben een gezond binnenklimaat om in te leren en te werken, zijn duurzaam toegankelijk en daarmee geschikt voor inclusief onderwijs. Schoolgebouwen moeten een fijne plek zijn voor leerlingen om te leren en voor onderwijspersoneel om in te werken en daar gaan we nu voor aan het werk. Goed ook dat het college hierover in goede samenspraak met de schoolbesturen werkbare afspraken heeft kunnen maken. Dat geeft vertrouwen voor de uitvoering. Dan heb ik nog een vraagje aan het college.

Is het mogelijk om regelmatig een informatiebrief over de stand van zaken Vitale scholen uit te brengen zodat wij als raad goed geïnformeerd blijven? Het betreft immers een omvangrijke operatie waar veel geld mee gemoeid is en waar veel inwoners bij betrokken zijn. Dat zou een mooie aanvulling zijn op de gebruikelijke verantwoording in de P&C-cyclus. Dank u wel. Fractie D66, de heer Verhoeve: Dank u wel, voorzitter. De scholen, we hebben het er weer over in deze raad. Vanavond weer een mooi plan wat er ligt om de scholen eindelijk bij de eisen van deze tijd te brengen. In 2017 hebben we erover besloten en volgens mij hebben wij in de vorige collegeperiode erover besloten. We hebben het in de nota Financieel evenwicht verwerkt en nu ligt er dit plan. Dit plan is niet zoveel beter of slechter dan vorige. Wat D66 betreft ligt de kracht vooral in de uitvoering en daar zit ook meteen onze zorg. We hebben daar bij de Avond voor de Stad ook gevraagd met name naar de situatie hoe kan het dan dat Doorslag en Vreeswijk, die al in de planning zaten en al uitgevoerd zouden worden, dat het daar nou zoveel langzamer gaat dan dat de bedoeling is dat we met dit plan gaan realiseren en een van de reacties van de wethouder hierop was dat de schoolsluiting in de Doorslag nogal spontaan kwam en dat wij ons aan de hand van de leerlingprognoses gaan richten op de toekomst.

Echter, we hebben nog even teruggekeken; die leerlingprognoses voor de Doorslag gaven ook geen inzage dat er een schoolsluiting aanstaande was, dus voor ons is nog wel een vraag hoe de wethouder de plannen en met name de tijdslijnen denkt te gaan halen en vooral wil gaan voorkomen dat er weer spontaan een schoolsluiting gaat zijn die wellicht weer vertraging gaat opleveren in de uitvoering, want nogmaals: uitvoering van deze mooie plannen is hetgeen wat D66 nu graag zou willen. Dank u wel. Fractie ChristenUnie, mevrouw Voorthuijsen: Dank u wel, voorzitter. Laten we voorop stellen dat we blij zijn dat er een stevig plan ligt nu voor onze scholen en de binnensportvoorzieningen. Er is inderdaad een lange tijd overheen gegaan, maar hiermee stemt de gemeente in om haar verantwoordelijkheid op te nemen voor deze schoolgebouwen. We zijn wel benieuwd nog steeds of de beoogde tijdspaden wel realistisch zijn. Meneer Verhoeve noemde het al; er hadden inderdaad al een aantal scholen klaar kunnen zijn en we vroegen ons toch ook af: wat is de overweging om te rekenen met die restwaarde van 10%? Bij andere voorbeelden zie je dat dat echt wat aan de lage kant is, dus wellicht kan de wethouder nog iets toelichten wat die overweging daarin is geweest?

3/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 2 november 2023

Die 5% bijdrage van de eigen scholen; de bestuurders gaven aan dat dit waarschijnlijk wel betaald kon worden en dat zij het eens waren met het percentage, maar goed, wat als toch blijkt dat die scholen dat niet kunnen betalen? Kan de wethouder hier ook nog iets over zeggen? Fractie VVD, mevrouw Van der Lugt: Ja voorzitter, er ligt hier een geweldig plan en het gebeurt niet heel vaak dat je over zoveel miljoenen mag beslissen. Toen ik in de fractie kwam en deze portefeuille kreeg, zei ik al: dit is de portefeuille waar heel veel geld in wordt uitgegeven, maar het komt wel ten goede aan de inwoners van Nieuwegein. En hoe fijn is het als je nu jeugd in Nieuwegein bent en je mag straks in die vernieuwbouwde, vernieuwde scholen, in vitale scholen plaatsnemen. Wij vinden dit een uitermate goed plan, maar tegelijkertijd met de kosten die ermee gemoeid zijn is het natuurlijk ook belangrijk om prudent met het geld om te gaan. Onze collega’s vroegen het al: houd ons op de hoogte van wat er gebeurt, want bijsturing is wellicht nodig en wij willen liever niet aan de achterkant verrast worden, maar aan de voorkant meedenken over datgene wat er gebeurt, dus zoals u al merkt, de VVD is voor dit plan. Wij vinden het geweldig dat Nieuwegein in staat is om zoveel geld ter beschikking te stellen om zoveel scholen naar een vitale school te brengen.

Beantwoording wethouder Bamberg: Dank u wel, voorzitter. Dank ook voor de inbreng van de raadsleden, de vragen en ook de blijdschap die wel enigszins overheerst bij de meeste fracties en terecht, want we hebben er jaren aan gewerkt en jaren over gesproken met elkaar en nu is het dan zover dat we aan het begin van de uitvoering staan. Daar gaan ook gelijk dan de kritische vragen over: gaan we dat nou halen allemaal? Is het realistisch of is het een te ambitieuze planning? We plannen natuurlijk zo realistisch mogelijk, we hebben daar in de Avond voor de Stad ook uitgebreid over gesproken en aan de hand daarvan bijvoorbeeld het bouwheerschap verdeeld: de scholen doen een aantal klussen en wij doen een aantal klussen, dus het zo realistisch mogelijk gemaakt, maar de heer Verhoeve zegt: ‘ja, en Doorslag dan en Vreeswijk dan’? Ja, dat zijn hele andere situaties. Vreeswijk weten we, daar moet de koopovereenkomst van de grond nog gesloten worden om allerlei goede redenen. Daar kunnen we nu pas aan de slag en Doorslag, daar hebben we het ook in de Avond voor de Stad over gehad, dat wordt een gebouw voor 1 school in plaats van 2 of 3 scholen wat aanvankelijk de bedoeling was en hadden we dat dan niet kunnen zien aankomen? Nee, volgens mij niet.

De leerlingprognoses zijn natuurlijk belangrijk, daar plan je ook voor de toekomst op, maar als er een incident gebeurt waardoor een school leegloopt en dat heb je wel eens een keer, dat kun je niet altijd in de hand hebben, dan is dat de realiteit. En als dat schoolbestuur dan besluit: dan beginnen we maar opnieuw op een andere plek en kunnen we niet anders dan die school sluiten, ja, dan heb je wel de realiteit op je bordje liggen dat het niet meer over 2 of 3 denominaties gaat, maar over 1 denominatie. Dat kan altijd gebeuren, maar de planningen, binnenkort krijgen we weer nieuwe leerlingenprognoses. Daar werken we mee en daar plannen we op, dus we hebben er goed vertrouwen in dat we de planningen ook gaan halen. De heer Verhoeve (D66): ja dank u wel, voorzitter. Ik hoor de wethouder en ik snap zijn redenatie. De vraag voor ons was niet zozeer: wat is er in Doorslag misgegaan, want dat hebben we echt wel meegekregen. De vraag is meer: welke lessen trekken we daaruit bij de plannen die we dus nu aan het maken zijn? Met andere woorden: als we dus blijkbaar het ons toch laten overkomen, omdat we het niet anders kunnen, kunnen we dan gaan schuiven in de planningen met de schoolbesturen, dat er wel die voortgang wordt gerealiseerd wat het plan wil bereiken? Wethouder Bamberg: dank u, voorzitter. Ja, dat zijn van die als dan vragen.

Natuurlijk ga je dat dan doen als zich een crisis voordoet en er gebeurt ergens iets wat je niet voorzien hebt, dan gaan we in beraad en natuurlijk dat zo goed mogelijk met elkaar proberen op te lossen en daar 4/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 2 november 2023

heb ik alle vertrouwen in, niet alleen ambtelijk maar ook met de schoolbesturen. Het overleg dat we tot nu toe hebben over dit traject en dat is best moeilijk voor alle partijen, gaat in ontzettend goede harmonie en in goed overleg, dus ik heb er alle vertrouwen in dat we ook dan tot goede uitkomsten zullen komen, maar er was ook een vraag naar garanties in de Avond voor de Stad. Ja, die kun je niet geven want zoals ik al zei: een vleermuis of iets anders zit in een klein hoekje af en toe, dus er kan wel eens iets misgaan, maar we gaan vol goede moed beginnen. De eerste stuurgroepen worden gepland en als u het vanavond goed vindt, dan gaan we als een speer aan de slag. Mevrouw Gathier vraagt nogmaals aandacht voor, dat vind ik eigenlijk wel mooi, vitale kinderen. Ik heb vanaf het begin, ik heb natuurlijk dat hele project vitale scholen geërfd, maar ik heb eigenlijk vanaf het begin gevonden dat het iets met kinderen moet hebben, want het gaat niet over de gebouwen maar over die kinderen en over de leerkrachten, dus eigenlijk moeten we het hebben over vitale kinderen of 5.000 vitale, blije kinderen. Terecht over dat binnenklimaat; inderdaad is dat niet de verantwoordelijkheid van de gemeente, maar daarmee kijken we natuurlijk niet weg.

De rapporten van Bbn geven per school aan hoe de staat is, maar het grote probleem van de schoolbesturen was natuurlijk tot dit moment dat ze niet wisten wat wij gingen besluiten. Als na vanavond die planning duidelijk is en je weet dat je pas in 2028 een nieuwe school krijgt, dan kun je nu ook afwegen als schoolbestuur dat je voor die laatste 5 jaar nog investeert en hoeveel je dan investeert en natuurlijk zou ik ze daar op aanspreken en in de vele overleggen die we over deze projecten gaan hebben, herinneren aan hun verplichtingen op dit gebied en daar mag u van uitgaan. De ChristenUnie kwam alsnog met een technische vraag over de restwaarde van 10%. Ja, dat is gebaseerd op onderzoeksrapportadviezen van Bbn en die zo’n stapel zijn, dat weet ik niet uit mijn hoofd. Dan kan ik wel zeggen: dat is een ervaringswaarde en de ene keer zal het 8% blijken te zijn en de andere keer 12, maar veel verder komen we vanavond niet meer op dit technische vlak.

Wat die 5% bijdrage van de scholen betreft wel, want daar is commitment dat als de scholen het kunnen betalen uit de gelden die ze krijgen vanuit het Rijk voor de energie die ze niet meer hoeven te betalen omdat ze een duurzame school krijgen, dan doen ze dat en ook daar moeten natuurlijk berekeningen volgen door externe bureaus en accountants of dat klopt en als dan blijkt dat maar 4% haalbaar is of het wordt 5,5%, dan wordt het dat, maar dat is een van de 10 risico’s in zo’n project: het een zal meevallen en het ander zal tegenvallen en per saldo moet dit uit kunnen. Tenslotte kwam mevrouw Spalburg met de suggestie nog ondersteund door de latere bijdrage van de VVD van extra informatie naar de raad over de voortgang, een nieuwsbrief ofzo. Dat vind ik een leuke suggestie, ook in het licht van die vitale kinderen waar we het net over hadden, dus ik denk dat we maar ambtelijk ook moeten gaan nadenken over een goede vorm voor een nieuwsbriefperiodiek aan de raad om de mooie dingen die we met elkaar gaan doen te melden aan u. Dat was mijn inbreng, voorzitter. De voorzitter: dank u wel, wethouder Bamberg. Dan kijk ik wie graag het woord wenst in de tweede termijn? Dat is niet het geval, ik ga er niet om bedelen hoor mensen! Dan sluit ik nu de beraadslagingen en vraag ik of er stemming gewenst is? Dat is ook niet het geval.

Dan ook geen stemverklaringen denk ik, ik ga maar even netjes mijn lijstje af. Dan is het voorstel unaniem aangenomen. Dank u wel. 7.

Nota kapitaalgoederen Gemeentelijk Maatschappelijk Vastgoed 2024-2027 (2023-306) De voorzitter: de raad wordt gevraagd om de nota kapitaalgoederen voor het Gemeentelijk Maatschappelijk Vastgoed vast te stellen. De raad heeft hierover op 19 oktober raadsvoorbereidend gesproken. Na bespreking waren er nog de volgende zorg- en aandachtspunten: de gehanteerde systematiek, de duurzaamheidsambities, de omvang van de vastgoedportefeuille. Woordvoering in de eerste termijn is gevraagd door de heer Wisselo, ik 5/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 2 november 2023

kijk even rond wie er verder nog het woord wenst te voeren? De heer Gadella en de heer Scholten. De heer Wisselo mag, maar ik begrijp dat het uw maidenspeech is en dat betekent eigenlijk ook, is dat bij jullie ook een ongeschreven regel, dat we niet gaan interrumperen? Dan gaan we achterover leunen en luisteren naar de maidenspeech van de heer Wisselo, gaat uw gang. Fractie GroenLinks, de heer Wisselo: Dank u, voorzitter. Dank u raad dat ik hier voor het eerst wat uitgebreider mag praten. Ik zal het toch beknopt houden, want de aard van het voorstel is er ook weer niet naar om het al te uitgebreid te houden. De fractie van GroenLinks begint ermee om te verklaren dat zij positief staat tegenover het raadsvoorstel. Wel hebben wij zoals al aangegeven door de voorzitter onze zorg uitgesproken over het feit dat het kan gebeuren dat binnen de beheersystematiek die hier gehanteerd wordt, een bekend gebouw in Nieuwegein toch kan afbladderen. Iedereen kent De Kom en die is onderdeel van ons binnenstadsmanagement. Wij willen toch dat de gemeentelijke inspanningen in het kader van het binnenstadsmanagement niet in de wielen worden gereden, zeg maar het in verval kunnen raken van onze iconen van Nieuwegein en zeker in het stadshart.

Wij zouden dan ook graag heel beleefd willen vragen of het college bereid is de toezegging te doen dat met voorrang de situatie bij De Kom zal worden bekeken en opgelost, want we stellen de systematiek niet voor niets vast immers. GroenLinks zal kritisch blijven of het kader voldoende werkt om de stad en ook haar iconen aantrekkelijk te houden en daar wilde ik het bij deze eerste gelegenheid bij laten. Dank u wel. De voorzitter: dank u wel meneer Wisselo voor uw maidenspeech. Altijd mooi als dat weer gebeurd is, want dan betekent het ook dat u vanaf nu als raadslid niet meer een eerste keer spreekt, maar dat heeft u dan nu gehad. Gefeliciteerd daarmee. Dan geef ik graag het woord aan de heer Gadella. Fractie VVD, de heer Gadella: Dank u, voorzitter. Net werd mij door een collegelid in gefluisterd ‘dit is ook jouw maidenspeech’. Nou, die was 22 jaar geleden kan ik u verzekeren. De nota kapitaalgoederen is een beleidsarm stuk dat we eens in de zoveel jaar moeten vaststellen. In die zin voldoet het aan de afspraken wie we gemaakt hebben. Ik wilde graag aandacht vragen voor de omvang van de vastgoedportefeuille. De VVD is van mening dat vastgoed dienstig moet zijn aan activiteiten die we in de begroting vastgelegd hebben.

Wanneer er meer vastgoed is of vastgoed waar geen bestemming meer voor is, pleit de VVD ervoor dat vastgoed te verkopen of van de hand te doen omdat dat behoorlijk drukt op deze nota ook. De vrijgevallen middelen die niet ingezet hoeven te worden omdat je dat vastgoed dat je niet nodig hebt ook niet hebt, kun je dan aan het andere vastgoed ten dienste laten komen waardoor dat ook beter of langer onderhouden kan worden. Mijn vraag is: is het college bereid te onderzoeken of er nu of in de toekomst vastgoed vrijvalt waar geen directe functie voor is en is men bereid daarnaar te kijken of dat afgestoten kan worden en eventueel ook een pakketvergelijking te maken eventueel voor zaken die tijdelijk nodig zijn dan wel dat huren, want ik denk dat dat ook een belangrijke afweging kan zijn: huur je iets tijdelijk of laat je al dan niet inefficiënt vastgoed dat je niet gebruikt in de mottenballen staan? Fractie Verenigde Seniorenpartij, de heer Scholten: Ja dank u wel, voorzitter. Wij hebben geen vragen en wij zullen ook instemmen met het voorstel, maar net als in de Avond voor de Stad al besproken of bij het volgende agendapunt, gaan we nu een nota vaststellen kapitaalgoederen en straks ook de openbare ruimte voor een periode van 4 jaar.

Wij willen toch nog meegeven dat wij voor beide voorstellen zijn, maar wel met die opmerking erbij dat wat ons betreft, zeker bij de opstart straks van het plan van aanpak 6/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 2 november 2023

voor de sluitende begroting 2025-2028, dat we deze 2 zeer grote posten zeker ook zullen moeten meenemen om te kijken waar we middelen bij elkaar kunnen krijgen door temporiseren of andere vormen om te zorgen dat we in ieder geval het financieel weer sluitend kunnen krijgen, dus die opmerking meegevend zullen wij wel instemmen met dit voorstel. Dank u wel. Beantwoording wethouder Bamberg: Dank u, voorzitter. Een hele eer om in de maidenspeech van de heer Wisselo aandacht te krijgen voor je portefeuille maatschappelijk vastgoed, dat is mooi. Het doet mij ook denken aan mij maidenprobleem. Het eerste probleem ongeveer dat op mijn bureau belandde toen ik 1,5 jaar geleden wethouder werd was: de Led-verlichting van De Kom doet het niet, heb je daar 2 ton voor? Toen dacht ik: a) ga ik over De Kom en b) wat zijn die lampjes duur, maar het bleek toch wat ingewikkelder in elkaar te zitten. Dat ging toen over de oostgevel. Die is nu bijna hersteld, daar is de lastigheid dat natuurlijk de Doorslagzone er tegenaan gebouwd wordt en je er bijna niet bij kunt. De heer Wisselo heeft nu aandacht gevraagd voor de zuidgevel en die is moeilijker te benaderen en te zien, want ik ben er maar even een lunchrondje omheen gaan lopen, want ik snapte ook niet meer wat nou wat was.

De zuidgevel is aan de Zoomstede, dus vanaf de Zuidstedeweg kun je hem niet zien want daar staat dat gebouw nog steeds voor, maar als je op de Zoomstede loopt en je stopt op tijd en je kijkt omhoog, dan kun je het inderdaad zien of als je bij WIL op de verdieping op de Zoomstede gaat staan en je kijkt uit het raam, zie je het ook. Dat ziet er niet uit, dat klopt, en dat gaat nog terug tot problemen in de bouw. Het is eigenlijk niet echt onderhoud, maar het zijn gewoon dingen die niet goed gedaan zijn waar, heb ik begrepen, jaren over geprocedeerd is, afgekocht enzovoorts, maar nu is het ons probleem. Er hangen allemaal doeken die niet goed opgehangen zijn en het klinkt simpeler om dat te herstellen dan het blijkt te zijn, want er is wel voorzien in 2024, dat is over een week of 8 al het geval in de planning, dat we dat gaan herstellen. Er is ook voor die hele gevel 3,5 ton gereserveerd, maar ook daar is nu de verdieping lastig te bereiken doordat er voor de parkeergarage nog steeds een crashdeck staat voor die verbouwing of de bouwput van de Doorslagzone, dus ik kan toezeggen dat we zo snel als dat redelijkerwijs mogelijk is dat zullen herstellen, want er is geld voor, het staat in de planning, maar we moeten er ook nog even goed bij kunnen komen, maar het staat hoog op de agenda en zeker ook met het oog op het aanzien van het stadscentrum natuurlijk.

De heer Gadella vraagt … waarom er een interruptie kwam. De voorzitter: meneer Verhoeve, gaat uw gang. De heer Verhoeve (D66): dank u wel, voorzitter. Ja, ik merk dat ik met lichte verbazing luister, want ik meen dat we 1 jaar geleden over ditzelfde onderwerp een gesprek hadden om die gevel aan te pakken. Toen deed u de toezegging om dat aan te pakken en ik hoor nu dat dat blijkbaar alleen maar de toezegging betrof voor de oostgevel, terwijl volgens mij onze vraagstelling de gevel van De Kom was en wij stelden vorig jaar die vraag juist omdat we wisten dat er aan de Doorslag gebouwd zou gaan worden, dus ik merk dat ik worstel met: als we dan een toezegging krijgen, hebben we dan echt scherp met elkaar wat dan de toezegging betreft? Ik stoei daarmee voorzitter, en om niet volgend jaar weer een toezegging te vragen over De Kom: kunt u mij daarbij helpen? Wethouder Bamberg: ja, dat kan ik wel proberen, voorzitter. Het ging vorig jaar wel degelijk over de oostgevel en de discussie was: hoe komen we er dan bij, want we gaan daar bouwen, nu zijn we er aan het bouwen. We hebben toen ons best gedaan om het klaar te krijgen en dat is grotendeels ook gebeurd, maar dat ging over oost en dat ging over 2 ton voor die gevel.

De andere gevels, want de noord- en de westgevel komen ook nog aan de beurt, maar dit gaat over de zuidgevel, daar heeft de heer Wisselo in de Avond voor de Stad een foto van laten zien en dat is in de onderhoudsbudgetten gewoon opgenomen. U zegt: ‘gaan we niet weer over De 7/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 2 november 2023

Kom praten’. Ja, als volgend jaar het dak van De Kom af waait gaan we weer over De Kom praten. Daar kan ik ook niets aan doen, maar dit gaat nu echt over de zuidgevel, dus tegenover de Zoomstede, waar duidelijk zichtbaar is dat de raambekleding of wandbekleding, hoe moet je het noemen, niet goed meer bevestigd is, dus volgens mij zijn we over die gevel wel klaar over 1 jaar als het goed is. De heer Gadella vroeg naar de omvang van de vastgoedportefeuille en verzoekt eigenlijk het college om als een pand of vastgoed geen bestemming meer heeft, om het dan te verkopen. Ja, dat is natuurlijk het staande beleid. We hebben eerder tekort aan allerlei panden als ik ook de wensen van de raad hoor op het gebied van plekken in de stad, ontmoetingsplekken, plekken voor jongeren. Dan denk ik: voorlopig heb ik liever meer vastgoed dan minder, maar het is altijd zaak om tegen het licht te houden wat je hebt. We hebben 67 objecten en objectjes aan maatschappelijk vastgoed, dus het is zaak om dat tegen het licht te houden en dat kunnen we ongetwijfeld doen op het moment als we binnenkort gaan praten over verduurzaming van de hele portefeuille, wat wettelijk verplicht is. Dan moeten we alles doornemen en dan gaan we natuurlijk ook doornemen wat verstandig is om te verduurzamen en dus te behouden en wat eventueel beter afgestoten kan worden. De heer Gadella (VVD): dank, voorzitter.

Kijk, ik begrijp goed dat er zo nu en dan ook vastgoed nodig is voor eventualiteiten, maar daar kan natuurlijk de afweging ook gemaakt worden om dat tijdelijk te huren. Dat is wellicht goedkoper dan een incourant pand lang vasthouden. Ja, wensen van de raad die niet in de begroting opgenomen zijn, daar moeten middelen bij en om standaard panden vast te houden om allerlei in de toekomst mogelijk te vervullen wensen te vervullen is wel een dure hobby. Wethouder Bamberg: dank u, voorzitter. Ja, de heer Gadella en ik en het college zijn het eigenlijk wel eens. We hebben ook extreem weinig leegstaan in die portefeuille vermoed ik, maar we gaan daarover in gesprek aan de hand van de verduurzamingslijst en dan komen we die panden allemaal tegen. Tenslotte maakte de heer Scholten nog een opmerking over die 4 jaar. Ja, dat was ook mijn eerste vraag toen ik dit kreeg: waarom is dit 4 jaar en niet 3 of 5 of 8? Ja, dat was de wens van de raad een paar jaar geleden, dus dat doen we braaf en als we tussentijds besluiten met z’n allen, met de raad, dat er toch bezuinigd moet worden, dat er toch dingen anders gaan, dan staat het ons natuurlijk altijd vrij om dat weer aan te passen. Ik denk dat dat de beantwoording in eerste termijn was, voorzitter. De voorzitter: dank u wel, wethouder Bamberg.

Dan kijk ik rond wie er behoefte heeft aan een tweede termijn? Nee? Ik dacht, het smaakt misschien naar meer! Nee, nog niet? Even kijken; iemand een tweede termijn? Dat is niet het geval. Dan sluit ik daarmee de beraadslagingen. Is er stemming gewenst? Dat is ook niet het geval. Daarmee is het voorstel unaniem aangenomen. 8.

Nota kapitaalgoederen Openbare Ruimte 2024-2027 (2023-308) De voorzitter: de raad wordt gevraagd om de nota kapitaalgoederen voor de Openbare Ruimte vast te stellen. De raad heeft hierover op 26 oktober raadsvoorbereidend gesproken. Na bespreking waren er nog de volgende zorg- en aandachtspunten: de reikwijdte van de nota voor enkel het gemeentelijk areaal en de betaalbaarheid op de langere termijn. Er is geen woordvoering in de eerste termijn gevraagd. Ik kijk rond; mevrouw Derriks? Mevrouw Voorthuijsen. Als ik verder niemand noteer, dan geef ik graag het woord aan mevrouw Derriks. Fractie De Unie van Nieuwegein, mevrouw Derriks: Dank, voorzitter. Voorzitter, met de nota kapitaalgoederen Openbare Ruimte nemen wij ook mee bijlage 2, het beheren van het openbaar groen en daaronder vallen bijvoorbeeld duizenden, 8/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 2 november 2023

enkele tienduizenden bomen. Die zijn in soorten en leeftijden geschakeerd en dat is precies waar ik het over wil hebben, maar met een mooie vergelijking. Toen ik jong was lang geleden, was mijn interesse in het openbaar vervoer groot en een enkel raadslid dat in die tijd in Hoograven woonde, zal zich de blauwe bussen van het GVU met de bolle ruiten nog herinneren. Afschrijvingstermijn 15 jaar, dat woord afschrijvingstermijn heb ik zometeen nodig. Maar de leeftijd bleek te laag geschat en tot mijn stomme verbazing werden ze na 16,5 jaar allemaal naar de sloop gestuurd, terwijl monteurs en chauffeurs mij aangaven dat er een heleboel wagens bij zaten die nog veel langer hadden kunnen lopen. Dat had de gemeente toen heel veel geld gescheeld. En nu zie ik de afschrijvingstermijn van bomen voor bepaalde soorten helemaal bovenaan het lijstje 70 jaar. Gaan we dan de bomen kappen? Dat zou mij heel erg spijten, want bomen van 70 jaar zijn bomen om zuinig op te zijn en ik ben benieuwd of het college van plan is om bomen van 70 jaar die nog lange tijd mee zouden kunnen, in leven te laten, al was het maar voor het aanzien van Nieuwegein. Dank u wel. Fractie ChristenUnie, mevrouw Voorthuijsen: Dank u wel, voorzitter.

De beantwoording van de technische vragen in de Avond voor de Stad hebben mij helderheid gegeven en het vertrouwen dat zaken zoveel mogelijk integraal en duurzaam worden opgepakt. Verder vinden wij het gewoon heel belangrijk dat er ruimte blijft voor initiatieven uit de stad. Een klein stukje nog over het beheerplan Spelen en Bewegen, want wij zouden eigenlijk heel graag zien dat dit beheerplan geëvalueerd kan worden, dus wij vragen ons af of de wethouder kan toezeggen dat dit gaat gebeuren en dat de raad hier ook bij betrokken wordt. Verder viel ons nog een stukje op in de tekst van dit beheerplan. Het lijkt er namelijk op dat er een aanname wordt gedaan op pagina 17. Het stuk stelt namelijk dat regelmatig de kleine kinderen zelfstandig op straat spelen en dat er een trend zou zijn dat ouders te snel teveel verwachten van de gemeente. Nou ja, vanuit mijn ervaring vanuit de kinderopvang, want daar werk ik in, herken ik deze trend helemaal niet en ik vroeg mij af waar die mening vandaan komt, dus wellicht kan de wethouder ons uitleggen hoe dit in het beheerplan terecht is gekomen omdat het ons inziens hier niet thuishoort. Beantwoording wethouder Van Engelen: Ja dank u wel, voorzitter.

Ja mevrouw Derriks, openbaar groen, ik dacht heel even: waar gaat mevrouw Derriks naartoe? Met de bus naar het bos? Dat kon trouwens voorheen, maar dat heette dan lijn 2a naar Rhijnauwen geloof ik, dus dat weet ik ook nog uit mijn jonge jaren, maar u maakte daarbij de move naar de afschrijvingstermijn van bomen na 70 jaar; gaat u die dan kappen? Mevrouw Derriks, dit college is helemaal niet voor kappen en gaat ook niks kappen. Ik wil het nog wel iets sterker zeggen eigenlijk: er gaat hier geen boom om zonder reden en als bomen langer in goede gezondheid ouder worden dan 70 jaar en zowel bij de boom als in de grond is er geen reden om de boom om te halen, zullen we hem niet omhalen. Dat is het antwoord op uw vraag. Dan mevrouw Voorthuijsen. Ja mevrouw Voorthuijsen, wij stellen de beheerplannen als onderdeel van natuurlijk de nota kapitaalgoederen Openbaar Domein voor 4 jaar vast, dus dat betekent ook dat we inhoudelijk gewoon 4 jaar vaststellen. Om dan tussendoor evaluaties plaats te laten vinden, dat maakt het gewoon heel erg lastig, want dan zouden we dat bij de een toestaan en bij de ander niet, dus we hebben eigenlijk gewoon gesteld: als het 4 jaar duurt, dan is het 4 jaar, tenzij het echt onlosmakelijk en zeer noodzakelijk is om dat te doen, maar in principe niet. Mevrouw Voorthuijsen (CU): dank u wel, voorzitter.

Volgens mij bedacht ik me net dat ik zei beheerplan, ik bedoel eigen het beleid evalueren, dus de Speelvisie evalueren. Volgens mij heb ik mij net versproken. 9/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 2 november 2023

Wethouder Van Engelen: aha, ja ik had hier wel opgeschreven in het beheerplan, dus u had wel beheerplan genoemd. Als u het heeft over de Speelvisie, ja natuurlijk gaan we de Speelvisie evalueren. Dat is vanzelfsprekend, dus ja voorzitter, zeker gaan we de Speelvisie evalueren. Tot zover. De voorzitter: dank u wel wethouder, fijn dat het nog even zo verduidelijkt is. Dan kijk ik rond of iemand behoefte heeft aan spreektijd in tweede termijn? Dat is niet het geval. Dan sluit ik daarmee de beraadslagingen. Is er behoefte aan stemming? Dan is daarmee het voorstel unaniem aangenomen. 9.

Programmabegroting 2024-2027 (2023-307) De voorzitter: er ligt een belangrijk stuk voor, de programmabegroting 2024-2027 voor de gemeente Nieuwegein. De programmabegroting is de uitwerking van de Kadernota die we in juli met elkaar hebben besproken en waarover de raad toen heeft besloten. U heeft zich allemaal kunnen voorbereiden op deze behandeling in 3 rondes van technische vragen. Ook hebben we op 26 oktober deze begroting voorbereidend besproken in de Avond voor de Stad, samen met het plan van aanpak om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting. Er zijn vooraf geen moties en amendementen op de programmabegroting ingediend. Fractie GroenLinks, mevrouw Feenstra: Voorzitter, goedenavond. Ja, de begroting. Eigenlijk zijn er 2 stukken die voorliggen, 2 fundamentele vragen. De ene helft gaat zoals aangekondigd van dit agendapunt over het vaststellen van de begroting en het tweede deel gaat eigenlijk over het meerjarenperspectief en dat is feitelijk ook een belangrijke vraag van hoe wij als raad willen omgaan met het ravijnjaar, ofwel het jaar vanaf 2026 waarin de gemeenten minder geld krijgen van het Rijk. Daarom zal ik eerst iets zeggen over de begroting en daarna iets over het meerjarenperspectief. En over de begroting, ja, dan pak ik ook even terug wat GroenLinks daarover in de Kaderraad van 6 juli gezegd heeft.

Wij hebben toen gepleit voor 3 speerpunten: bestaanszekerheid, gezond wonen en groen en dierenwelzijn en als we door die blik ook kijken naar hoe de prioriteiten nu gelegd zijn in deze begroting, dan vinden we dat voldoende terug. Wij snappen ook dat besturen van de stad niet makkelijk is en zeker het besturen van een groeistad zoals Nieuwegein. Dat hebben we net ook gezien in het besluit rond de vitale scholen, dat dan in 1 keer moeten we grote stappen zetten. Daar moet voldoende geld voor gereserveerd zijn. Die prioriteiten zijn niet altijd even makkelijk om te maken. Wij danken de ambtelijke organisatie ook voor de beantwoording van alle technische vragen die gesteld zijn, dat heeft ons zeer geholpen om ook nu een goede afweging te maken en wij danken het college voor de heldere toezeggingen tijdens de Avond voor de Stad over de afvalvrije scholen en ook over de activiteiten in de bibliotheek gericht op educatie. Dank daarvoor. Wel maken we ons nog zorgen over het te lage gebruik van de Stadspas en omdat we ons enorm opwinden over het feit dat er in het rijke Nederland zoveel mensen zijn die op of onder de armoedegrens zitten. Als GroenLinks vinden we dat echt een schande dat dat gebeurt in een land als Nederland en wij strijden er ook voor dat iedereen een normaal bestaansniveau krijgt.

Voor de lokale politiek zoeken we het dan ook in steun voor mensen in onze stad en de Stadspas is daar wat ons betreft een belangrijk instrument voor en om allerlei verschillende redenen wordt daar onvoldoende gebruik van gemaakt en dat vinden we jammer. We zijn wel blij om te horen dat de wethouder ook onze zorgen daarover deelt, zodat we ook samen naar oplossingen kunnen zoeken en wellicht dat het uitgeven van een Stadspas aan iedereen, we hebben dat al eerder genoemd, toch ook nog overwogen kan worden. Daar komen we later nog graag op terug. Voor nu, voor vanavond, willen we alvast 1 deel toevoegen aan de Stadspas en dat is de optie van deelmobiliteit, want vervoersarmoede leidt tot verdere uitsluiting en dat leidt ook tot verder eenzaamheid en nog meer armoede en wij vragen dan ook aan de wethouder of hij kan 10/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 2 november 2023

toezeggen om te onderzoeken of een korting via de Stadspas op deelmobiliteit ook mogelijk is. Een ander zorgpunt van GroenLinks dat we hier willen benoemen komt voort uit de beantwoording van een technische vraag over de preventieve geestelijke gezondheidszorg voor onze jeugd, zoals ook suïcidepreventie. Wij maken daaruit op dat u op zoek bent naar mogelijkheden om de vraag naar deze intensieve hulp te voorkomen en te verkorten, zowel binnen de jeugdhulp als ook binnen het preventief veld, maar u geeft daarbij aan dat het preventieve aanbod niet financieel te vertalen is en dat baart ons grote zorgen. Onze vraag aan de wethouder is dan ook: hoe denkt u dan te kunnen sturen, als we aan de voorkant juist meer willen gaan doen gaan aan preventie, maar er geen zicht is op de kosten? De tweede vraag is of de wethouder ook kan toezeggen in het omgevingsprogramma Gezondheid en Jeugd hier meer specifiek naar te kijken in relatie ook tot het aangenomen initiatiefvoorstel Focus Preventie Gezondheidszorg. Dan het tweede punt binnen de begrotingsbehandeling is: hoe komen wij dus tot een goed meerjarenperspectief, ik zei het net al. Ook dat is voor ons belangrijk, want eigenlijk gaat het hier over hoe wij als lokale raad omgaan met een onbetrouwbare rijksoverheid en ook hier hebben wij als GroenLinks in de Kaderraad al het een en een over gezegd.

GroenLinks wil niet in een kramp schieten om nu allerlei bezuinigingen te gaan afkorten of extra belasting te gaan heffen om dat ravijnjaar van 26 te dichten, want dit is een probleem van vrijwel alle 400 gemeenten in Nederland en de oplossing moet ook uit Den Haag komen. De lobby via de VNG is al krachtig en anders dan in juli weten we ook dat er vanaf 22 november een andere regering zal komen. Je kan sneller iets afbreken dan weer opbouwen, dus we pleiten ook wel voor een koel hoofd in dezen, maar gelukkig hebben wij de wethouder in de Avond voor de Stad horen zeggen dat het plan zoals het nu voorligt bedoeld is om een inventarisatie te krijgen van de mogelijke knoppen om aan te draaien, dus als het ware scenario’s te verkrijgen van verschillende soorten bezuinigingen, zowel qua omvang als ook qua aard. Daarbij geeft GroenLinks nadrukkelijk aan dat wat ons betreft ook de knop van lastenverzwaring voor groepen die dat kunnen dragen ook tot de mogelijkheden zou moeten behoren om een begroting sluitend te krijgen, net zo goed als een gedegen verkenning of een eenmalige of een maximaal tweejarige aanvulling uit een algemene reserve nu wel of geen optie is.

Wil de wethouder deze beide zaken ook meenemen in de onderzoeken, vragen wij? GroenLinks steunt dat de plannen gemaakt gaan worden, zodat wij als raad en stad ook goed voorbereid worden, maar we hebben wel zorgen over het tijdspad en dan met name of het tijdspad niet te krap is om de stad, dus onze partners maar ook de instellingen en de initiatieven in de stad, of we die voldoende mee kunnen nemen hierin, want als we iets kunnen leren van het voorbeeld van het Burgerforum in Zeist, dan is het wel dat als je aan instellingen en initiatieven zelf vraagt waarop zij kunnen bezuinigen, dat zij met een breed pakket kunnen komen wat ook tevens draagvlak heeft en daarmee pleit GroenLinks nu niet voor een burgerforum hierover, want we weten dat de tijd daarvoor te kort is, dat vraagt veel meer voorbereidingstijd dan nu gepland, maar wel vragen we aan het college om meer in te zetten op het goed betrekken van de partners in de stad. Graag horen wij dan ook van het college hoe zij dat gaat aanpakken. Tot zover, ik dank u wel, voorzitter. Fractie VVD, mevrouw Vizee: Dank u wel, voorzitter. Goedenavond aanwezigen hier in de raadzaal of via de livestream. Allereerst dank aan het college en aan alle personen die eraan meegewerkt hebben om deze programmabegroting tot stand te brengen. Het is wederom een overzichtelijk en duidelijk verhaal. Ik ga het kort en bondig houden vanavond.

Vorig jaar stond ik hier namens de VVD met een behoorlijk maar niet volledig positief gevoel en die gemixte gevoelens zijn er nog steeds/ook. Positieve gevoelens zijn er omdat we op voor ons belangrijke onderwerpen zoals onder andere op het gebied van veiligheid, het evenemententerrein, investeringen in maatschappelijke infrastructuur zoals Merwestein en sportpark Parkhout en huisvesting van arbeidsmigranten goede dingen terugzien. 11/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 2 november 2023

Natuurlijk zien we ook dingen die anders of beter kunnen of waar we ons zorgen om maken zoals stagnatie in ontwikkeling, onder meer veroorzaakt door de netcongestie waar we constant aandacht voor zullen blijven vragen, maar daar wil ik het vanavond verder niet over hebben, want er zijn ook minder positieve gevoelens omdat we weten dat we de komende periode voor een uitdaging staan om zoals dat zo mooi verwoord wordt, tot een sluitend meerjarenperspectief te komen. Een uitdaging waarvan we nog niet weten hoe groot die precies gaat zijn, waarbij we deels afhankelijk zijn van factoren waar we niet of nauwelijks invloed op hebben. We zitten bijvoorbeeld vlak voor de verkiezingen. Hierbij maar gelijk even een oproep van iedere stemgerechtigde: maak gebruik van je stemrecht. En na die verkiezingen moet er nog een Kabinet geformeerd worden en vervolgens moet dat nieuwe Kabinet een besluit gaan nemen over de tegemoetkoming aan de gemeentes.

Gaan we daar dan achterover leunend op zitten wachten? Gelukkig niet, want bij het vaststellen van de Kadernota 2024 hebben wij het college verzocht om bij het aanbieden van de Programmabegroting 2024 en dat is nu, met een plan van aanpak te komen voor het bereiken van een sluitende meerjarenbegroting voor de periode 20252028 met als doel om te komen tot een proces waarmee keuzemogelijkheden worden geïdentificeerd die in de Kadernota 2025 kunnen leiden tot besluitvorming zodat het meerjarenperspectief in de begroting 2025-2028 sluitend wordt gemaakt. Dat is een hele lange zin en ja, deze tekst moet u bekend voorkomen, want die heb ik voor 99% letterlijk overgenomen uit het genoemde plan van aanpak. Beter goed gejat dan slecht bedacht, zullen we maar zeggen. En dat zorgt dan gelijk weer voor redelijk positieve gevoelens. Redelijk, want het is natuurlijk gewoon niet fijn dat we een niet sluitend meerjarenperspectief hebben, maar toch ook positief omdat wij als college en als raad, op tijd beginnen. Zo heeft dit proces er al toe geleid dat er intern mogelijkheden gezien en opgepakt zijn die voor grotere efficiëntie hebben gezorgd, waarvoor onze complimenten. Tegelijkertijd is dat iets voor de VVD wat wij vinden dat sowieso goed en regelmatig bekeken moet worden.

Dat neemt niet weg dat wij het komende jaar mogelijk pittige discussies gaan voeren en moeilijke beslissingen moeten gaan nemen die van grote invloed kunnen zijn op onze samenleving en dus onze inwoners. Dat vindt niemand leuk en dat is voor niemand leuk. Voor ons als VVD, voor ons als raad en voor ons als stad niet. De VVD wil heel graag meer voor elkaar krijgen, maar als afsluiting van deze bijdrage willen wij daar graag aan toevoegen: meer met elkaar voor elkaar krijgen, want we zullen het aankomende jaar/jaren echt met elkaar moeten gaan doen. Wij als partijen in deze raad, met het college, met de stad, onze inwoners, ondernemers en stakeholders, want alleen samen gaan wij de aankomende periode het verschil maken. Dank u wel. Fractie Lokale Vernieuwing, mevrouw Peters: Ja voorzitter, dank. Voorzitter, ik heb afgelopen juli bij de Kaderraad veel tijd, ik mag wel zeggen enorm veel tijd besteed aan de bespreking van de toen voorliggende financiële kaders. Zoveel tijd zelfs dat ik extra tijd nodig had om alles te kunnen zeggen en om ook nog mijn vertrekkende en toen ook nog toetredende raadsleden en fractieleden te kunnen bedanken en uit te nodigen. Vandaag ben ik van plan het heel anders te doen. Immers, dat wat reeds gezegd is, hoeft niet te worden herhaald.

Mijn missie voor vanavond is dus kort maar krachtig en dat korte is voor mij soms best een uitdaging, maar ik ga in ieder geval wel mijn best doen. De bespreking van de financiële stukken wil ik beginnen met de ambitie van het college om een sluitende meerjarenbegroting op te stellen, ook de 2 sprekers voor mij hebben hier veel tijd aan besteed. Mijn fractie heeft over dat onderwerp vorige week donderdag ook een aantal vragen gesteld. Tot op heden heeft het college moeten concluderen dat het Rijk tot nu toe niet met een structurele oplossing is gekomen voor de dreigende tekorten vanaf het jaar 2026. Wel gaat het college ervan uit dat er, in ieder geval gedeeltelijk, dekking komt. In de Kaderraad van juli heb ik namens mijn fractie toen al een aantal vragen over dit onderwerp opgeworpen waaronder de vragen: wat nu als die dekking er toch niet komt en 12/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 2 november 2023

wanneer horen wij dat dan als raad? Wanneer gaat het college ingrijpende beslissingen nemen over mogelijke bezuinigingen of over het innen van hogere belastingen? Is er een concrete datum te noemen, ook met het oog op het opstellen van de begroting in het najaar? Alle vragen sloot ik in juli af met de volgende opmerking: Lokale Vernieuwing is het met het college eens dat bezuinigingen structureel zijn en dat je er dus, daar leg ik even de nadruk op, pas moet beginnen als je het zeker weet. Deze opmerking roept vragen op, want: wanneer weet je het dan zeker of in ieder geval zeker genoeg om op een bepaald moment de keuze te maken om te starten met het maken van een plan? Tegen deze achtergrond voorzitter, heb ik vorige week donderdag namens mijn fractie de nodige vragen gesteld over het moment waarop met de voorbereidingen wordt begonnen. Moet dat echt al in januari terwijl we dan waarschijnlijk nog niks zeker weten? En kun je ervoor kiezen om, bijvoorbeeld voor de tijd dat je het nog niet zeker weet, de algemene reserves aan te wenden? Daar zat onze twijfel en daar lagen onze vragen. Uit het feit voorzitter, dat ik in de voorgaande zin in de verleden tijd sprak, kunt u afleiden dat onze twijfels en onze vragen voor nu zijn weggenomen en zijn beantwoord.

Het college heeft deze vragen namelijk duidelijk beantwoord en ook uitgelegd waarom het op de voorgestelde manier, en ik verwijs dan naar bijlage 3 bij de programmabegroting, moet en dus gaan we het wat ons betreft ook zo doen. Lokale Vernieuwing doet in ieder geval mee. Dan over voorzitter naar de inhoud van de programmabegroting welke ik vanavond kort, want dat heb ik beloofd, zal bespreken aan de hand van 3 van de 5 speerpunten van mijn fractie. Ik begin bij het speerpunt veiligheid. Ja, over dit onderwerp zou ik enorm kunnen uitweiden en zelfs een boek kunnen schrijven maar wees gerust, dat doe ik wel een keertje in mijn eigen tijd en niet vanavond. Vanavond wil ik het in dit verband wel hebben over een drietal onderwerpen, zijnde het programma leefbaarheid en veiligheid, over integrale aanpak en over ondermijning. De jeugdcriminaliteit in onze stad is enorm hardnekkig en bestaat ook al geruime tijd. Helaas is dat toch enige jaren geleden in onze optiek verkeerd ingeschat, althans, enorm onderschat. Fijn dus dat er nu zicht is op en ook tijd van actie is aangebroken. Mijn fractie is dan ook erg benieuwd wat er wanneer gaat gebeuren en vooral wanneer we verschil gaan merken en zien, dat is immers het doel. In het kader van dit programma is vorige week donderdag ook gesproken over een integrale aanpak.

Om u even een idee te geven: in 1998, dus ook alweer 25 jaar geleden, ben ik gestart met de opleiding integrale veiligheidszorg, destijds aangeboden door de Hogeschool van Utrecht. Reeds toen bestond dus het inzicht of in ieder geval in theorie, dat het van belang is om integraal te werken. Ik hoop niet, zeg ik dan maar even heel voorzichtig en ook een beetje sarcastisch, dat ieder inzicht met een vertraging van zo’n 25 jaar pas in Nieuwegein wordt gezien en toegepast. Wij stellen in ieder geval voor om het een en ander wat sneller serieus te bekijken en ook aan te pakken. Dit geldt wat ons betreft niet alleen voor de aanpak van jeugdcriminaliteit, maar bijvoorbeeld ook voor de aanpak van ondermijning. Ook dat is wat ons betreft een onderwerp waar weinig zicht lijkt te zijn en de omvang wordt onderschat. Ik zeg ‘lijkt te zijn’ omdat wij heel goed begrijpen dat er mogelijk dingen gaande zijn die wij als raadsleden niet zien/niet weten maar wel gebeuren, juist omdat de ondermijning op een hele specifieke en gerichte manier moet worden aangepakt.

Mocht daarvan geen sprake zijn en de aanpak dus nog moeten starten, hopen wij echt dat er vaart wordt gemaakt en Nieuwegein over een aantal jaren niet met een programma leefbaarheid en veiligheid 2.0 hoeft te starten, dat maal dan betrekking hebbend op ondermijning in plaats van op jeugdcriminaliteit waartussen, even een zijpad, overigens een grote samenhang bestaat. Bij de Kaderraad in juli wenste ik namens mijn fractie de burgemeester alle succes, energie, vindingrijkheid, creativiteit en doortastendheid toe bij het oplossen van deze veiligheidsissues. Graag herhaal ik hierbij deze wensen waarbij ik aanvul dat wij tot op heden het beeld hebben gekregen van een burgemeester die het lijkt te begrijpen en niet lijkt te onderschatten en dat schept vertrouwen, dus maar even een compliment. Dan de andere 2 speerpunten die ik in mijn eerste termijn wens aan te halen, zijnde lokale uitdagingen en het belang van jong en oud en ik pak deze 2 speerpunten even samen, want wat 13/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 2 november 2023

Lokale Vernieuwing betreft komen deze punten samen in het voornemen om de voorbereidingen voor een evenemententerrein voort te zetten. In de eerste plaats is Lokale Vernieuwing blij, verwijzend natuurlijk naar onze motie op dit punt bij de Kaderraad, dat het budget dat hiervoor nodig is in de programmabegroting terecht is gekomen. Tot slot voorzitter, met betrekking tot het evenemententerrein voel ik mij geroepen mij kort te wenden tot de bezorgde bewoner, want Lokale Vernieuwing ziet geen terrein voor zich waar ieder weekend dampende en keiharde muziek, wat je ook herrie zou kunnen noemen, vanaf komt. Een feest met harde muziek moet wat ons betreft zeker soms kunnen als blijkt dat daar belangstelling en animo voor is, maar bovenal zien wij een terrein voor ons dat kan worden aangewend voor bestaande maar ook voor nieuwe activiteiten, welk terrein voor klein en groot en bestemd voor jong en oud kan worden aangewend dus, ik noem maar een dwarsstraat, van kermis tot dansfeest, van kinderbios tot koersbalevement. Hoe mooi is het voorzitter, als een terrein beschikbaar komt dat kan worden gebruikt voor uiteenlopende doeleinden en er dus niet meer voor ieder evenement opnieuw gekeken hoeft te worden of en waar dat zou kunnen plaatsvinden. Tot zover, dank u. Fractie CDA, mevrouw Adriani: Dank u wel, voorzitter.

Voorzitter, het zijn geen algemene beschouwingen, maar het CDA wil de bespreking van de programmabegroting wel aangrijpen om met een paar algemene noties te komen. We leven in een ingewikkelde tijd met grote uitdagingen. Als we wat uitzoomen dan denken we bijvoorbeeld aan alle mensen in Nederland die het steeds lastiger vinden rond te komen. De winter die voor de deur staat en wat dat doet met de energierekening. Aan alle mensen die ook in Nieuwegein nog altijd de gevolgen ondervinden van het toeslagenschandaal. Aan de zorgkosten die elk jaar hoger worden. Aan de jongeren die niet aan een woning komen en aan ouderen die graag in hun eigen omgeving willen blijven wonen., maar waar vraag en aanbod nog ver uit elkaar liggen. Als we wat verder uitzoomen, dan denken we bijvoorbeeld aan de wereldwijde gevolgen van de klimaatverandering, aan de oorlog tussen Rusland en Oekraïne en de oorlog in het MiddenOosten. Deze en vele andere gebeurtenissen stemmen droevig en weinig hoopvol en nopen tot relativeren. Het noopt ook tot nadenken over gemeenschapszin, omzien naar elkaar en hoe we er in Nieuwegein voor kunnen zorgen dat iedereen die hier woont zich thuis en veilig voelt. Dat mensen ervaren dat ze meedoen in de samenleving.

Het lijkt allemaal zo ver weg van huis, maar de vraag aan het college is, zien we de reflecties van hetgeen in ons land en in de wereld gebeurt nu ook terug in de Nieuwegeinse samenleving? Is er meer onrust in de stad? Zijn er meer mensen die hulp zoeken? Of schieten de criminaliteitscijfers omhoog? In onze gemeente proberen we met elkaar de goede dingen te doen, hebben we soms stevige debatten over investeringen in de stad, het korte en lange termijn beleid, en denken we na over nieuwe vormen van participatie. Vanavond staan we voor de programmabegroting 24-27, waarin de ambities voor het aankomend jaar opgenomen zijn. Daar kan het CDA best veel over zeggen, maar we beperken ons tot een paar zaken. Allereerst het programma leefomgeving en het college zal vast denken: daar heb je het CDA weer, maar dat alles heeft wel te maken met de ambities en realisatie van het programma. U zou ons daar niet over horen als we er tevreden over zouden zijn. In de Avond voor de Stad hebben wij onze vraagtekens gezet bij een aantal activiteiten in de begroting ten opzichte van de 2 doelen die daar staan genoemd: 1. We vergroten het aandeel groen in de stad 2. In toenemende mate is ons groen biodivers.

Natuurlijk zijn wij blij met deze doelen, maar alles bij elkaar opgeteld is er maar 1 activiteit die hieraan bijdraagt en dat is in 2024 gaan we de eenvoudig uit te voeren aanbevelingen uit het omgevingsplan uitvoeren en deze zullen voornamelijk liggen in het besteksgebied oost en zuid. Voorzitter, we weten dat het omgevingsplan, oftewel het natuurbeleidsplan, in februari naar de 14/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 2 november 2023

raad komt. Niettemin hebben we de volgende vraag aan het college: wat gebeurt er in de rest van de stad en kunt u toelichting geven op het woord ‘eenvoudig’? Die snappen we niet helemaal in relatie tot de opgave die er ligt. Verder heeft de wethouder in de Avond voor de Stad toegezegd te kijken of het bomenbeheerplan naar voren gehaald kan worden in plaats van eind 2024. Aangezien deze activiteit al het derde jaar op rij in de begroting staat, willen we niet nog een jaar wachten. We horen graag of daarop gestuurd gaat worden. Dan P Zuid. Ruim 1 jaar geleden stemde de raad in met het raadsvoorstel Krediet Bouwteamfase Parkeergarage Zuid. Het CDA plaatste toen al samen met D66 en ieders Belang sterke vraagtekens bij de noodzaak van deze parkeergarage. Gezien de talloze risico’s in het voorstel stelden we de vragen: waar beginnen we aan en moeten we dit wel doen? De letterlijke bewoording van wethouder vorig jaar om deze tijd was: we moeten deze parkeergarage bouwen; 236 parkeerplaatsen zijn bedoeld voor de bewoners van de Doorslagzone, die kunnen nergens anders parkeren. We zijn verplichtingen aangegaan en het lijkt me niet fatsoenlijk om nu nog de stekker eruit te trekken.

Voorzitter, uit de presentatie over de parkeerexploitatie van 28 september jongstleden blijkt dat begin vorig jaar september al 349 parkeerplaatsen in de Theatergarage over waren, ruim voldoende voor de bewoners van de Doorslagzone. Dat betekent dat voor het besluit om ruim 1 miljoen krediet toe te kennen aan de volgende fase al bekend was dat er voldoende parkeerplaatsen waren. Kan het college aangeven waarom toen niet op basis van die informatie besloten is een pas op de plaats te maken? Nu gaat alsnog de stekker eruit en zijn we ruim € 1,3 miljoen armer en dat is serieus geld, voorzitter. Dat doet ons pijn en hopelijk doet dat ons allemaal pijn en kijken we als raad in de toekomst echt kritischer en met meer realisme naar dit soort voorstellen. De vraag is hoe we de financiële schade dekken. Wat het CDA betreft moet die ruim € 1,3 miljoen uit de parkeerexploitatie komen en niet uit de algemene middelen. Aan het college willen we vragen welke afspraken er nu met de ontwikkelaars gemaakt zijn, hoe lang de locatie van P Zuid in reserve blijft en welke reflectie zij zelf hebben op het gelopen proces en het besluit om P Zuid niet meer te bouwen. Dan de meerjarenbegroting. We hebben vertrouwen in het voorgestelde plan van aanpak.

Het college laat zien grip te houden op de ontwikkelingen en de vraag die wij hierbij nog hebben is of in de nota Ombuigingsmogelijkheden die de raad in maart voorgelegd krijgt, niet alleen beschreven staat wat de bezuinigingsmaatregelen zijn en of er alternatieven zijn, maar ook welke keuzes er daadwerkelijk door de raad gemaakt kunnen worden. Dan hebben we het niet over een kaasschaafmethode, maar om duidelijke keuzes. Graag horen we of dat ook de insteek van het college is. Voorzitter, dan nog een kort punt en de afronding. In de programmabegroting staat dat we de gesprekken met Antonius Ziekenhuis continueren over goede en passende zorg in de nabijheid van onze inwoners. Kan het college aangeven wat de eigen visie is op die goede en passende zorg in de nabijheid van inwoners? Met andere woorden: wat is de insteek van het college bij deze gesprekken? Wat is de stand van zaken en hoe worden de inwoners en de raad hierbij betrokken? Tot slot wil het CDA ook het college complimenteren met de programmabegroting. Mooi dat er in het programma veiligheid zoveel aandacht is voor preventie en interventies op het voorkomen dat jongeren in de criminaliteit belanden. Goed dat Geynwijs verder ontwikkelt richting stevige, lokale teams zodat zij zelf lichte hulp kunnen gaan bieden. Ook de stap naar de scholen juichen wij toe en wij zien uit naar de evaluatie van deze pilot voor de zomer.

Mooi ook om te lezen dat we verder inzetten op het verkleinen van gezondheidsverschillen en een aanpak op eenzaamheid, al staat het wat cryptisch omschreven in de begroting, namelijk: we zetten in op het vinden van ouderen. Nou voorzitter, dat is niet zo moeilijk in Nieuwegein! Alles bij elkaar is er weer hard gewerkt om tot deze begroting te komen en daarvoor willen we iedereen die daar een steentje aan bijgedragen heeft, voor bedanken. Dank u wel, voorzitter.

15/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 2 november 2023