2023-308 Bijlage 7_GRP Nieuwegein 2024-2027

6.7 Participatie Maptionnaire In 2018 en 2022 is via de website van de gemeente aan de bewoners een online enquête voorgelegd met vragen over de gemeentelijke watertaken. In 2018 hebben 70 inwoners gereageerd, deze enquête was uitgezet naar aanleiding van een extreme neerslaggebeurtenis die in een deel van de gemeente tot overlast heeft geleid. In 2022 hebben meer dan 1.000 inwoners op een enquête gereageerd waar ze onder andere konden aangegeven waar ze de afgelopen jaren de wateroverlast hebben ervaren en hoe ze over klimaatadaptatie denken. Maptionnaire 2018 Uit de Maptionnaire uit 2018 bleek onder andere dat bewoners het goed functioneren van de riolering als de belangrijkste zorgtaak zagen. Daarnaast, waren duurzaamheid, uitstraling en hygiëne het belangrijkst. Het minst belangrijke thema was het hebben van een lage rioolheffing. Ook bleek dat de meerderheid van de respondenten hinder van water op straat heeft meegemaakt. Maptionnaire 2022 De Maptionnaire uit 2022 ging vooral over klimaatadaptatie. Hieruit bleek dat men zich meer zorgen maakt over de gevolgen van klimaatverandering dan 5 jaar geleden. Er zijn ruim 600 locaties aangegeven waar men wateroverlast, hittestress of de gevolgen van droogte ervaart. Daarnaast komt naar voren dat inwoners ook op eigen terrein aan de slag willen, bijvoorbeeld met het verwijderen van tegels en het afkoppelen van hemelwater.

Al dan niet met behulp van een subsidie.

Meldingen van hinder, schade of overlast Meldingen over rioleringszaken komen binnen via de servicelijn, internet, brieven, mails, telefoontjes of wijkplatforms. Meldingen wateroverlast worden afgehandeld door een beheerder van de buitendienst of beheertechnisch medewerkers riolering. Alle meldingen, dus ook de melding over wateroverlast wordt vastgelegd in het systeem Meldingen Openbare Ruimte (MOR). Deze meldingen analyseren we regelmatig om onze bedrijfsvoering zo nodig bij te stellen. In onderstaande tabel zijn de registraties van de afgelopen zes jaar weergegeven. Tabel 6-4 meldingen van burgers gerelateerd aan riolering of waterhuishouding

Riolering

Waterhuishouding

Totaal

2019

682

212

894

2020

607

225

832

2021

647

245

892

2022*

551

142

693

Eindtotaal

3551

1226

4777

*jaar 2022 is tot september

33

Het aantal meldingen wisselt per jaar. De aard van de meldingen is zeer divers zoals losse putdeksels, verstoppingen, wateroverlast en zwerfvuil. We voeren een visuele inspectie uit op locatie, bepalen of het hemelwater- of grondwateroverlast betreft en bespreken de overlastsituatie daarna op locatie met de bewoners. Als er aanleiding toe is, be oordelen we de situatie nader op basis van metingen uit het grondwatermeetnet. Ook beoordelen we of overlast structureel is, wat de oorzaak is en welke oplossingen mogelijk zijn. We zetten de kolkenzuiger in om verstoppingen te verhelpen. Bevindingen verwerken we in de MOR-database en koppelen we terug aan de indiener van de melding.

34

7. Wat gaan we doen? We werken de komende periode aan het in stand houden en verbeteren van onze voorzieningen voor de gemeentelijke watertaken. Hiervoor voeren we verschillende onderzoeken en maatregelen uit. In dit hoofdstuk geven we een overzicht van alle acties die we de komende periode gaan uitvoeren. Daarnaast letten we er in nieuwe situaties op dat we riolering aanleggen en het gebied inrichten in lijn met de visie.

7.1 Stedelijk afvalwater en hemelwater Ontwerp We dimensioneren het gemeentelijk stelsel op bui 08 + 10% (uit de Kennisbank Stedelijk Water). We maken bovengronds ruimte om water op te vangen voor de extreme neerslag, dit zien we als onderdeel van klimaatadaptatie. Tabel 7-5 Ontwerpeisen verwerken hemelwater Oorspronkelijk ontwerp

herontwikkeling

Nieuwbouw

bui08

bui 08 +10%

bui 08 +10%

Neerslaghoeveelheid bovengronds verwerken (geen schade bij deze neerslaghoeveelheid)

70 mm/uur

70 mm/uur

Vitale voorzieningen blijven functioneren bij maximaal

90 mm/uur

90 mm/uur

Geadviseerde afstand tussen vloerpeil en straatpeil

geen advies

advies 30 cm

Neerslaghoeveelheid ondergronds verwerken (geen water op straat bij deze neerslaghoeveelheid)

Beheer Jaarlijks reinigen we riolen, gemalen en overige voorzieningen. We hebben een start gemaakt met risicogestuurd beheer: sommige onderdelen reinigen we vaker dan andere. Elke onderhoudsfrequentie past het best bij de risicoklasse van het betreffende onderdeel. Riolen die bij disfunctioneren meer schade berokkenen inspecteren we vaker dan riolen die minder invloed hebben. Dit ontwikkelen we de komende planperiode verder door. Elk jaar doen we onderzoek naar de kwaliteit van de riolering door inspecties te laten uitvoeren. Gemiddeld gaan we circa 26 kilometer riolering per jaar inspecteren. Bij de inspecties sporen we ook eventuele foutaansluitingen op. We onderzoeken regelmatig de toestand van de gemalen en andere voorzieningen.

35

Slimmer beheer door assetmanagement We pakken assetmanagement gezamenlijk met collega's van openbare ruimte. Er wordt een strategisch asset management plan opgesteld. Door slimme, onderbouwde keuzes te maken in het beheer van de riolering, kunnen we beter ons werk uitvoeren. Assetmanagement ri cht zich op het efficiënt inzetten van financiële middelen over de gehele levensduur van de assets, zonder ongewenste risico’s. Dit gaat dus verder dan alleen het beheer en onderhoud van de assets (rioleringsobjecten). Er wordt ook gekeken naar de risico’s en keuzes in prestatie van de keten. De risico’s waar we hier over spreken hebben betrekking op het gebied van de “eigen” bedrijfswaarden, zoals veiligheid, milieu, proces (primaire functie van de asset), kosten en imago. In de periode 2024-2027 werken we dit uit en beslissen hoe we hier verder mee gaan. Dat betekent onder andere dat we een ’kans-impacttabel gaan ontwikkelen voor verschillende activiteiten van ons rioleringsbeheer, zie onderstaand voorbeeld:

In de waterketen blijven we op structurele basis betrokken bij de samenwerking Water en Klimaat. Daarnaast weten we het waterschap en buurgemeenten te vinden wanneer dat nodig is. We houden een minimale onderhoudsfrequentie per object aan, de minimale reinigings- en inspectiefrequentie hebben we in onderstaande tabel aangegeven. Tabel 6 Onderhoudsfrequenties per object (minimaal) Object Vrijvervalriolen DWA/gemengd

Reinigings

inspectie

reparatie

1 x per 7 jaar

1 x per 14 jaar

HWA

1 x per 10 jaar

1 x per 20 jaar

N.a.v. inspecties, meldingen, calamiteiten enz. N.a.v. inspecties, meldingen, calamiteiten enz.

2 x per jaar 1 x per jaar

n.v.t. n.v.t.

n.a.v. melding n.a.v. melding

2 x per jaar

Gelijktijdig met reiniging, NEN 3140 keuring 1 x per 3-4 jaar Gelijktijdig met reiniging, NEN 3140 keuring 1 x per 3-4 jaar 1 x per jaar

N.a.v. inspecties of storingen

Kolken/lijngoten Langs hoofdwegen Overige wijken Gemalen Grote gemalen Kleine gemalen

1 x per jaar

drukrioolgemaaltjes

1 x per jaar

N.a.v. inspecties of storingen N.a.v. inspecties of storingen

36

Pers- en drukleiding

n.a.v. storingen

Geen preventieve inspectie

n.a.v. storing

Randvoorziening

1 x per 5 jaar

1 x per 5 jaar

n.a.v inspectie

Peilbuizen

n.v.t.

n.a.v. informatie telemetrie

n.a.v. storing

Telemetriesysteem

n.v.t.

n.a.v. storing

n.a.v. storing

Infiltratievoorzieningen n.v.t.

1 x per 5 jaar

n.a.v. inspectie

Lammellenafscheiders

1 x per jaar

1 x per jaar

n.a.v. inspectie

Huis- en kolk aansluitleidingen

n.a.v. melding

n.a.v. melding

n.a.v. inspectie

Straatvegen* Periodiek n.v.t. n.v.t. *straatvegen wordt deels toegerekend aan de riolering. Vanuit water en riolering dragen we hieraan bij omdat het zorgt dat de afstroming van water richting de kolken vrij kan plaatsvinden en voorkomt dat straatvuil meestroomt de kolken en riolering in. In geval van incidenten volgen we het regionale incidentenplan. Het Incidentenplan is digitaal beschikbaar. http://www.savedigiplan.nl/iprutrecht/nieuwegein/home.php

Figuur 13 Rioolreiniging

Onderzoek Met onderzoeken vergroten we onze kennis en inzicht waarmee we onze gegevens op orde houden. Voor stedelijk afvalwater en hemelwater hebben we de komende jaren 11 onderzoeken gepland. O1)

In delen van onze gemeente zakt de bodem. Om meer duidelijkheid te krijgen over wat er precies gebeurt en welke effecten dit heeft doen we hier onderzoek naar.

O2)

Opstellen basisrioleringsplan voor heel Nieuwegein. Hierin rekenen we het hydraulisch en technisch functioneren van het rioolstelsel door.

37

O3)

Op een aantal locaties zijn foutieve aansluitingen, dan zit bijvoorbeeld een hemelwateraansluiting op het vuilwaterriool of andersom. We streven ernaar om deze foutieve aansluitingen op te sporen en te verhelpen.

O4)

We houden onze data op orde. De voorzieningen die we in onze gemeente hebben leggen we vast in beheersystemen. Wanneer we iets aanpassen, moet dit ook in het beheersysteem bijgewerkt worden. Jaarlijks houden we dit bij.

O5)

Eén keer in de vijf jaar worden de elektrotechnische installaties van de gemalen gekeurd. Er wordt dan bepaalt of ze voldoen aan de NEN 3140. Deze keuring vindt in 2025 plaats.

O6)

De pompen worden periodiek geïnspecteerd. In 2026 doen we een inspectieronde langs de pompen die we beheren.

O7)

Landelijk wordt gezocht naar betere technieken om afvalwater te zuiveren. Het idee hierbij is dat afvalwater nu over grote afstanden wordt getransporteerd, terwijl het ook dichter bij de huizen kan worden gezuiverd. Ook kan hemelwater, ’grijs’ afvalwater en ’zwart’ afvalwater apart worden ingezameld, waardoor er meer energie en stoffen uit het afvalwater kunnen worden gehaald. Dan moet het zuiveringsrendement echter wel voldoende zijn en mogen de kosten niet te hoog zijn. Als we hier mogelijkheden voor zien, dan doen we er onderzoek naar. Momenteel passen we dit toe bij de ontwikkeling City West.

O8)

We meten de overstortfrequentie en de waterstand op het moment van overstorten. Op deze manier hebben we inzicht in het werkelijk functioneren van ons stelsel en kunnen we aanpassingen doen waar nodig.

O9)

We ontwikkelen het risicogestuurd beheer van onze objecten. We passen risicogestuurd beheer in de praktijk al toe, maar hebben de achterliggende keuzes hiervoor nog niet goed beschreven. Dit pakken we de komende planperiode op.

O10)

We houden een minimale onderhoudsfrequentie per object aan, de minimale reinigingsen inspectiefrequentie zoals in tabel 6 aangegeven.

O11)

Aan het eind van de planperiode stellen we een nieuw GRP op voor de jaren daarna.

Maatregelen Met maatregelen brengen we ons stelsel op het gewenste niveau. We voorzien de volgende maatregelen: M1)

Vervangen en renoveren stedelijk afvalwaterriolen. Na beoordeling van de inspectieresultaten stellen we een operationele planning voor renovatie en vervanging op. Ontoelaatbare schades verhelpen we zo adequaat zodat de riolering weer jarenlang goed kan functioneren. Als de wegverharding nog in goede staat is of graven geen reële optie is, renoveren we de riolering. Dat scheelt in de kosten. De komende jaren vinden vooral renovatie- en vervangingswerken plaats bij Doorslag Noord, Stadscentrum, Stamriool. Zie bijlage 5 voor een projectenkaart.

M2)

Vervangen en renoveren stedelijk afvalwatergemalen en drukrioolunits. De gemalen en units die aan vervanging toe zijn, pakken we aan. In 2024 en 2025 leggen we nieuwe drukrioolunits aan in Batau Zuid om de afvoer van het stedelijk afvalwater te verbeteren en ontvlechten.

M3)

Jaarlijks vervangen of renoveren we bestaande voorzieningen die nodig zijn om het afvloeiend hemelwater te verwerken en leggen we nieuwe voorzieningen aan zodat hemelwater afgekoppeld kan worden. In bestaand gebied wordt voor het afkoppelen van schoon hemelwater van de riolering meegelift met rioleringswerken en het programma betere buurten.

38

M4)

We onderhouden de hemelwatergemalen. In 2025 plaatsen we een nieuw hemelwatergemaal City Oost, Tinnegieterstede langs de doorslag.

7.2 Grondwater Ontwerp De streefwaarde van de grondwaterstand verschilt per gebruiksfunctie. In onderstaande tabel is aangegeven naar welke minimale en maximale grondwaterstand gestreefd wordt. Tabel 7 Streefwaarden grondwaterstand Gebruiksfunctie

Maximale grondwaterstand

Minimale grondwaterstand

Bebouwing met kruipruimte

0,9m onder vloerpeil, uitgaande van een kruipruimte tot 0,5 m onder vloerpeil

0,3m onder oppervlaktewaterpeil in de wijk

Bebouwing zonder kruipruimte

0,5 m onder vloerpeil

0,3m onder oppervlaktewaterpeil in de wijk

Tuinen

0,5m onder maaiveld

0,3m onder oppervlaktewaterpeil in de wijk

Industriegebied

0,5m onder vloerpeil

0,3m onder oppervlaktewaterpeil in de wijk

Primair

1,0m onder wegas

Secundair

0,7m onder wegas

0,3m onder oppervlaktewaterpeil in de wijk

Overig verhard openbaar gebied

0,5m onder maaiveld

0,3m onder oppervlaktewaterpeil in de wijk

Openbaar groen en parken

0,4m onder maaiveld

0,3m onder oppervlaktewaterpeil in de wijk

Overige perceelsfuncties

maatwerk

maatwerk

Wegen:

Deze streefwaarden zijn ook te vinden op de gemeentelijk website: https://www.nieuwegein.nl/wonen-en-leefomgeving/milieu-en-duurzaam/grondwater

Beheer Om de grondwaterstand te monitoren hebben we een grondwatermeetnet met peilbuizen. Met ons grondwatermeetnet verzamelen we informatie over grondwaterstanden. Grondwaterstanden kunnen op korte afstand sterk verschillend zijn, onder meer door de opbouw van grondlagen. Een grondwatermeetnet geeft daarmee een indicatie van grondwaterstanden in de gemeente en maakt duidelijk welke fluctuaties er zijn in de grondwaterstanden. Dit blijven we bijhouden. Al onze peilbuizen zijn aangesloten op het telemetriesysteem waardoor we automatisch een overzicht hebben van de metingen.

39

Onderzoek Met onderzoeken vergroten we onze kennis en inzicht waarmee we onze gegevens op orde houden. We voorzien de volgende onderzoeksinspanning: O12)

we monitoren het grondwater met de peilbuizen die we in ons beheer hebben. De metingen van de peilbuizen verwerken we in het beheersysteem en daarna analyseren we deze metingen.

We voorzien geen nadere onderzoeken naar grondwater, maar gaan aan de slag op het moment dat we een melding over grondwater over- of onderlast binnenkrijgen. We beoordelen of er sprake is van structurele grondwateroverlast en -onderlast door eventuele nadelige gevolgen te relateren aan metingen van structureel te hoge of structureel te lage grondwaterstanden. Kortom, we zoeken naar een duidelijk verband tussen de klachten en de grondwaterstand, dat is maatwerk. Hierbij houden we rekening met de streefwaarden voor de grondwaterstanden, als daar niet aan wordt voldaan is het meer aannemelijk dat er sprake is van overlast. Om te kijken of dit structureel is, houden we aan dat de overlast minimaal 30 aaneengesloten dagen per jaar moet plaatsvinden over een periode van 3 jaar. Om te bepalen of er sprake is van structurele grondwateroverlast of -onderlast die nadelige gevolgen voor de perceelsfunctie heeft, kijken wij naar het volgende: ▪ ▪

de gebruiksmogelijkheden van een perceel of pand moeten aantoonbaar verminderd zijn door een structureel te hoge of te lage grondwaterstand; of: de waarde van een perceel of pand moet aantoonbaar verminderd zijn door een structureel te hoge of te lage grondwaterstand.

Voorbeelden van gevolgen van grondwater over- of onderlast zijn: bomen vallen om, de openbare weg verzakt, schimmels op de muren in woonkamers, te hoge luchtvochtigheid in de woonkamer door grondwater, aantasting houten constructievloer, droogstand van houten paalfundering, zetting van de grond, et cetera. Natte kruipruimten en lekke kelders komen ook voor. Een natte kruipruimte wordt niet als belemmering van de functie ’wonen’ beschouwd, als dit geen gevolgen heeft voor de verblijfsruimtes erboven. Een lekkende kelder wordt als bouwkundig probleem beschouwd en niet als grondwaterprobleem. In het Bouwbesluit 2012 is opgenomen dat een kelder waterdicht moet zijn als dit een verblijfsruimte is. Wanneer er sprake is van structurele grondwateroverlast, dan doen wij verder onderzoek naar de doelmatigheid van het treffen van maatregelen. Hierbij hebben we voor twee punten extra aandacht: 1. Particulieren met aantoonbare grondwateroverlast die het teveel aan grondwater redelijkerwijs niet zelf kunnen afvoeren, kunnen dit aanbieden aan ons als gemeente. Dit staan we toe als bouwkundige maatregelen, het ophogen van het terrein of de afvoer van overtollig grondwater naar een aangrenzende watergang geen realistische oplossingen zijn. Wij nemen het overtollig grondwater in ontvangst op de perceelgrens. De aansluitkosten zijn op rekening van de aanvrager. 2.

We volgen de provinciale regelgeving en kijken zelf of we aanvullende maatregelen moeten treffen om de kwaliteit van het drinkwater te beschermen. Dit kan verband houden met riolering, bijvoorbeeld door vaker te controleren op lekkende rioolbuizen. Voor de winningen zijn gebiedsdossiers opgesteld waarin deze risico’s zijn beoordeeld. Bij het opstellen en actualiseren van deze gebiedsdossiers is de gemeente als stakeholder betrokken. Aangezien de provincie aangeeft dat geen van de drinkwaterwinningen ’kwetsbaar’ is, zien we op dit moment geen aanleiding voor aanvullende maatregelen. We hebben aandacht voor de 3 boringsvrije zones in onze gemeente, waar extra regels gelden die moeten voorkomen dat de beschermende kleilaag doorboord wordt.

40

Maatregelen Met maatregelen brengen we ons stelsel op het gewenste niveau. We voorzien de volgende maatregel: M5)

De huidige drainagesystemen laten we reinigen en indien nodig inspecteren, te beginnen in de aandachtsgebieden volgens de operationele onderzoeks- en onderhoudsplannen. Op basis hiervan, en door metingen van de grondwaterstand, wordt beoordeeld of de drains naar behoren functioneren.

7.3 Oppervlaktewater Om de waterkwaliteit op orde te houden zijn op een aantal locaties achter de riooloverstorten bergbezinkbassins aangelegd. Dit zijn grote ondergrondse bakken waar het rioolwater tijdelijk kan worden opgeslagen. Verder wordt de kans op riooloverstortingen onderzocht in het basisrioleringsplan zie O2. Ten slotte wordt op basis van meldingen gekeken of er rondom riooloverstorten waterkwaliteitsproblemen bestaan. Dit samen vormt de basis voor ons oordeel. Een overzicht van de overstorten is opgenomen in bijlage 3.

Onderzoek Met onderzoeken vergroten we onze kennis en inzicht waarmee we onze gegevens op orde houden. We voorzien de volgende onderzoeksinspanning: O13)

In regionaal verband doen we ook onderzoek naar de waterkwaliteit door ecoscans uit te voeren. De volgende ronden ecoscans zijn gepland in 2024 en 2027.

Maatregelen We voorzien de volgende maatregelen voor oppervlaktewater i.r.t. water en riolering: M6)

Om het hemelwater goed uit de bebouwde omgeving af te kunnen blijven voeren, moeten we de diepte van de watergangen op peil houden. We werken hierbij volgens het nieuwe baggerplan 2024-2027. De kosten hiervan zijn meegenomen in de exploitatie.

M7)

In de komende planperiode werken wij (gezamenlijk met het waterschap) aan het areaal en de onderhoudsbehoefte van de stuwen in kaart te brengen gezamenlijk met het waterschap. De kosten hiervan zijn meegenomen in M3.

M8)

In het meerjarenplan waterkwaliteit zijn een aantal maatregelen opgenomen die we de komende jaren gaan uitvoeren in samenwerking met het waterschap. Onder andere het hoger leggen van de duikers, voor een betere doorstroming en het saneren van foutaansluitingen. De kosten hiervan zijn meegenomen in de exploitatie.

7.4 Nieuwbouw Stedelijk afvalwater Alle woningen worden aangesloten op de riolering. Huishoudelijk afvalwater en hemelwater worden gescheiden aan de perceelgrens aangeboden. Ook wanneer aangesloten wordt op een gemengd stelsel. Zo kan bij toekomstige verandering van het stelsel gemakkelijk worden aangesloten op een gescheiden stelsel. Nieuwe percelen worden zoveel mogelijk aangesloten op vrijvervalriolering. Wanneer dit niet doelmatig is, dan zoeken we naar de beste oplossing op dat gebied. We doen zo nodig specifiek onderzoek naar alternatieve mogelijkheden voor omgang met (afval)water, zoals het benutten van hemelwater en decentrale zuivering.

41

Hemelwater Voor aanpassing aan het veranderende klimaat zal hier nog een stap bij moeten worden gezet in de vorm van hogere eisen die we gaan stellen aan ons stelsel én aan de openbare ruimte. Zie hiervoor ook Tabel 7-6. Voor nieuwbouwplannen sluiten we aan op de eisen uit Afspraken Klimaatadaptief Bouwen Utrecht. •

In het plangebied treedt bij extreem hevige neerslag geen schade op (bij 70 mm in een uur) aan bebouwing, infrastructuur en aan vitale voorzieningen en vitale voorzieningen blijven functioneren bij 90mm in een uur (hoofdwegen, drinkwater en energie).

Ook voor particulier terrein moet 50 mm van een hevige bui kunnen worden verwerkt (eis in Omgevingsprogramma Duurzaam bouwen). Alle nieuwbouwprojecten dienen rekening te houden met het beleid van Gemeente Nieuwegein en Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden. Nieuwe plannen worden op wateraspecten getoetst door de watertoets (onder de Omgevingswet ’weging van het waterbelang’). Dat betekent dat voldoende ruimte moet worden gereserveerd voor het vasthouden en bergen van water. Om dit te waarborgen moeten we vanaf het beginstadium van plantontwikkelingen worden betrokken. De eisen voor klimaatadaptatie (Afspraken Klimaatadaptief Bouwen Utrecht) zijn vastgelegd in het Omgevingsprogramma Duurzaam Bouwen en nationale maatlat voor een groene en klimaatadaptieve gebouwde omgeving. Deze komen als de Omgevingswet van kracht is in het omgevingsplan. Aanvullende eisen voor nieuwbouw liggen onder andere vast in het Bouwbesluit.

Grondwater Bij aanleg moet bij nieuwbouw worden voldaan aan de maatstaven voor ontwateringsdiepte (zie tabel 7-10). Indien nieuwe drains worden aangelegd, moet dat gebeuren conform het standaard dwarsprofiel. Daarbij moeten nieuwe drains onder de grondwaterstand aangelegd worden met een regelbare voorziening in de putten. Hiermee kan het grondwaterniveau naar behoefte bijgesteld worden. Daarnaast is de aangroei van ijzerafzetting in de drains niet meer mogelijk doordat ze continu onder water staan. Dat is gunstig voor de reinigingsfrequentie. Indien er in bestaand gebied grondwaterproblemen zijn, zal bij vervanging van riolering drainage worden meegelegd.

7.5 Samenwerken Intern zorgen we dat we in contact zijn met collega’s van andere vakgebieden. We zorgen dat we projecten afstemmen en waar dat kan projecten gezamenlijk oppakken. Verder werken samen met andere collega's van Toezicht, Veiligheid en Leefbaarheid (TVL) om in kaart te brengen de relatie tussen onderhoud van olie- en vetafscheiders van particulieren en het functioneren van het riool.

7.6 Participatie Wanneer we aan de slag gaan betrekken we belanghebbenden. Hierbij volgen we ons participatie nota “Samen met de stad”. We informeren over de verdeling van de verantwoordelijkheden, wat kun u doen, wat de gemeente doet en wat het Hoogheemraadschap doet. Wij passen de voorlichting aan de doelgroep die we willen bereiken aan. We gebruiken daarvoor onze gemeentelijke website, lokale media, buurtberichten, de gemeentelijke pagina in de Molenkruier en websites van buurtplatforms. Ook zetten we bijeenkomsten in voor specifieke voorlichting. De ervaring is dat deze communicatie goed werkt. Rioleringsprojecten hebben veel invloed op de woonomgeving. Team Realisatie begeleidt deze rioleringsprojecten. Zij dragen ook zorg voor de communicatie naar bewoners en bedrijven toe.

42

Goed gebruik van de riolering is belangrijk voor het functioneren. Onder andere op onze gemeentelijke website leggen we uit welke stoffen wel en niet door het riool mogen worden gespoeld. Op de website staat ook een verwijzing naar de ” Riolering en drainageverordening Nieuwegein 2013”, waarin is aangegeven hoe met riolering en drainage moet worden omgegaan. Zo willen we onze inwoners helpen bij een verantwoord gebruik van de riolering.

7.7 Overzicht onderzoeken en maatregelen De onderzoeken benoemd in voorgaande paragrafen zijn hieronder, inclusief de benodigde bedragen die extra zijn t.o.v. afgelopen jaren weergegeven. Deze bedragen zijn exclusief BTW. Tabel 8 onderzoeken (bedragen van nieuwe onderzoeken) nr O1

Onderzoek 2024 Klimaatadaptatie – onderzoek €30.000 bodemdaling O2 Basisrioleringsplan €100.000 O3 Opheffen foutieve aansluitingen €50.000 O4 Data op orde €10.000 O5 Electrotechnische keuring NEN 3140 O6 Pompeninspectie O7 Decentraal zuiveren* O8 Metingen overstorten* O9 Ontwikkelen risicogestuurd beheer* O10 Extra inspectie- en reiningenkosten €100.000 o.b.v. tabel 6 O11 Actualiseren GRP O12 Monitoren van het grondwater* O13 Ecoscans * Totaal extra budget €290.000 *al opgenomen in huidige exploitatie budget

2025

2026

2027

€50.000 €10.000 €30.000

€50.000 €10.000

€50.000 €10.000

€25.000

€100.000

€100.000

€100.000 €50.000

€190.000

€185.000

€210.000

De maatregelen benoemd in de voorgaande paragrafen zijn hieronder, inclusief benodigde bedragen (exclusief BTW) weergegeven. Tabel 9 maatregelen (excl. VAT) nr M1 M2

M3 M4 M5

Maatregel (afschrijvijng) Vervangen en renoveren stedelijk afvalwaterriolen (50j) a Vervangen en renoveren stedelijk afvalwatergemalen en drukrioolunits (20 j) b Afvloeiend hemelwater* (50 j) d Afvloeiend hemelwatergemalen (20 j)b Drainage (50 j)b

2024 €700.000

2025 €700.000

2026 €700.000

2027 €700.000

€310.000c

€310.000 c

€150.000

€150.000

€800.000 €105.000

€800.000 €305.000 e

€800.000 €105.000

€800.000 €105.000

€105.000 € 2.020.000 €226.047

€105.000 € 2.220.000 €218.004

€105.000 €105.000 € 1.860.000 € 1860.000 M6 Baggeren (in exploitatie) €233.555 €380.303 a o.v.b. Raming van de vervanging op Doorslag voor 2024, €1.4 miljoen verdeeld in afval ( €700k) en hemelwater (€700k). Elk jaar wordt een vergelijkbaar project uitgevoerd. Totaal investeringen

o.b.v. werkelijke bedragen 2023 +€320 k in totaal verdeeld op 2024 ( €160k) en 2025 (€160k) voor aanleg rioolgemaaltjes Batau Zuid d 'Incl. Vervangen en renoveren stedelijk hemelwaterriolen (€700 k/jaar), M7 renovatie en vervanging stuwen (€50k/jaar) en M8 Maatregelen meerjarenprogramma waterkwaliteit (duikers) (€50 k/per jaar + 9,6% VAT). e Aanleg hemelwatergemaal (€200k) tbv SHWA City in 2025. b c

43

Welke middelen hebben we nodig? 8.1 Personeel en organisatie Om het geplande werk uit te voeren is voldoende gekwalificeerd personeel nodig. In de Kennisbank Stedelijk Water van Stichting Rioned wordt de verbrede rioleringszorg opgedeeld in vijf deeltaken: • • • • •

planvorming, onderzoek onderhoud maatregelen facilitair.

Met deze vijf deeltaken is de hele verbrede rioleringszorg afgedekt. Met behulp van een eenvoudig model (D2000 Kennisbank Stichting RIONED) hebben we een eerste inschatting gemaakt van de benodigde personele inzet. Dit gebeurt aan de hand van de omvang van de gemeente, de omvang van de riolering en de omvang van de investeringen in de planperiode. Als Nieuwegein alle werkzaamheden zelf zou uitvoeren, is een personele inzet nodig van 19 fte. Bij maximaal uitbesteden is een minimale bezetting nodig van ongeveer 10 fte.

Figuur 14 benodigde personele capaciteit (binnendienst) Momenteel is er in Nieuwegein 11 fte werkzaam voor water en riolering. Hiervan is 4 fte werkzaam in de buitendienst en 7 fte werkzaam in de binnendienst. In de binnendienst werd krapte ervaren om alle werkzaamheden goed te kunnen uitvoeren. Er is een extra functie t.o.v. de vorige planperiode voor 1 fte uitvoerend beheerder uitgezet en ingevuld in 2023. Hier is in de kostendekkingsberekening rekening mee gehouden. De verwachting is dat met invulling van deze vacature, en eventueel extra inhuur, de water en rioleringstaken goed kunnen worden ingevuld.

8.4 Kosten De onderzoeken en de maatregelen die zijn benoemd in hoofdstuk 7, kosten geld. Daa rnaast doen we ook uitgaven voor het dagelijks beheer, vervanging van objecten en klimaatadaptatie. In figuur 13 staan de vervangingsuitgaven tot en met 2027 weergegeven. De investeringen worden over een aantal jaren afgeschreven en leiden tot jaarlijkse kapitaallasten. De totale lasten zijn exclusief BTW. Het 10-jarenkostendekkingsplan staat ook in bijlage 4.

44

Investeringen water en riolering €2.000.000 €1.800.000 €1.600.000 €1.400.000 €1.200.000 €1.000.000 €800.000 €600.000 €400.000 €200.000 €0 2024

2025

2026

2027

Drainage Afvloeiend hemelwatergemalen Afvloeiend hemelwater Vervangen en renoveren stedelijk afvalwatergemalen en drukrioolunits Vervangen en renoveren stedelijk afvalwaterriolen Figuur 15 investeringen water en riolering De investeringen worden gekapitaliseerd en langjarig afgeschreven. Daarnaast vinden ook andere uitgaven plaats. De exploitatie bevat bijvoorbeeld energie- en onderhoudskosten, indirecte toerekeningen, bevat o.a. straatreiniging, perceptiekosten, overhead en we houden rekening met kwijtschelding. De totaallasten die daardoor worden gevormd staan in de onderstaande figuur weergegeven.

Totale lasten water en riolering € 7.000.000 € 6.000.000 € 5.000.000 € 4.000.000 € 3.000.000 € 2.000.000 € 1.000.000 €2024 kapitaallasten

2025 exploitatie

2026 kwijtschelding

2027

indirecte toerekeningen

Figuur 16 totale lasten

8.5 Kostendekking In de gemeente Nieuwegein wordt rioolheffing geheven volgens de ”Verordening rioolheffing 2023”, die elk jaar opnieuw wordt herzien. Net als in voorgaande jaren wordt er één heffing geheven om kosten voor stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en grondwater te 45

bekostigen. De belasting wordt geheven per perceel, op basis van het aantal kubieke meters water dat vanuit het perceel wordt afgevoerd. Het tarief voor 2023 is vastgesteld op:

• indien de hoeveelheid water 300 m³ of minder bedraagt:  vanuit een perceel € 185,96  in afwijking van een tot woning dienend perceel, die op 1 januari van het belastingjaar of bij aanvang van de belastingplicht door één persoon worden gebruikt € 129,96;

• indien de hoeveelheid water meer dan 300 m³ bedraagt € 185,96  en voor elke volle eenheid van één kubieke meter afvalwater > 300m³ € 0,89; • in geval van een incidentele lozing: voor elke kubieke meter water € 0,89. Bij het vaststellen van de rioolheffing is het uitgangspunt dat alle kosten die samenhangen met de uitvoering van het GRP gedekt worden. Voor de planperiode 2024 t/m 2027 moet de rioolheffing minstens meestijgen met de jaarlijkse inflatie daarnaast is op basis van de verwachte uitgaven is een tariefstijging van 8,2% voor 2024 nodig. Daarna is naar verwachting een gemiddelde jaarlijkse verhoging van 2-3% nodig om de kosten te dekken. Met de tariefegalisatievoorziening (BBV artikel 44 lid 2) kan schommeling in het tarief beperkt worden. De stand van de voorziening is op moment van vaststellen € 1.067.000,-.

46

Bijlage 1 afkortingen en definities AFKORTINGEN AMvB BBB BBV BRP DWA FTE GRP GS HWA IBA IBOR NEN NPR RWZI SSW VGS Wabo Wm Wtw

Algemene Maatregel van Bestuur Bergbezinkbassin Bergbezinkvoorziening of Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten Basisrioleringsplan droogweerafvoer Full time equivalent Gemeentelijk rioleringsplan Gescheiden stelsel Hemelwaterafvoer Installatie voor Individuele Behandeling van Afvalwater Integraal Beheer Openbare Ruimte Nederlandse norm Nederlandse praktijkrichtlijn Rioolwaterzuiveringsinrichting Systeemoverzicht Stedelijk Water Verbeterd gescheiden stelsel Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Wet milieubeheer Waterwet

TERMEN EN DEFINITIES De woorden en verklaringen in deze lijst zijn (voor een groot deel) afkomstig uit:

• Beter Bouw- en Woonrijp Maken, GD112-7 Publicatie ‘Ontwatering in stedelijk gebied’, definitief 2 d.d. 20 april 2007;

• NEN 3300 Buitenriolering - Termen en definities. aangroei aantasting afkoppelen

afvoerend oppervlak afwatering afzetting

ander afvalwater

verzameling van organismen die zich op de buiswand hebben vastgehecht of in slierten aan de buiswand hangen een wijziging van de structuur van de buiswand als gevolg van (bio)chemische of mechanische processen Afkoppelen is het niet langer afvoeren van hemelwater via de riolering naar de RWZI maar op omgevingsverantwoorde wijze brengen van hemelwater in bodem of oppervlaktewater. Omgevingsverantwoord wil zeggen zonder overlast of nadelige gevolgen voor bewoners, gebruikers, waterpeilbeheer, ecologie en water- en bodemmilieu het niet meer inzamelen en naar de RWZI transporteren van hemelwater. het naar de riolering afwaterende oppervlak de afvoer van water via een stelsel van open waterlopen naar een lozingspunt van het afwateringsgebied aankoeking van slib, vet en kalk op de buiswand; tevens afzetting van bodemmateriaal anders dan zand ter plaatse van een buisverbinding of scheur Datgene wat niet onder een van de volgende begrippen is te vatten: huishoudelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater, bedrijfsafvalwater of stedelijk afvalwater. Een voorbeeld van ‘ander afvalwater’ is ‘zwembadwater’ bij een 47

particulier huishouden dat geloosd moet worden. Te lozen zwembadwater van een professioneel zwembad is bedrijfsafvalwater. basisinspanning term die de waterkwaliteitsbeheerders gebruiken voor het aanduiden van de inspanningen die elke gemeente moet uitvoeren of uitgevoerd hebben om de vuiluitworp uit de riolering tot een bepaald niveau te reduceren Document (tekening + toelichting en berekeningen) met de basisrioleringsplan huidige situatie van de riolering en de uit te voeren verbeteringsmaatregelen bedrijfsafvalwater afvalwater dat vrijkomt bij door de mens bedrijfsmatig of in een omvang alsof zij bedrijfsmatig was, ondernomen bedrijvigheid, dat geen huishoudelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater of grondwater is Zorgen voor het functioneren, bestaande uit de activiteiten beheer onderzoek, onderhoud, repareren, renoveren, vervangen en verbeteren.

bemalingsgebied een rioleringsgebied waaruit het afvalwater door een gemaal wordt verwijderd het toetsen van een parameter aan de bijbehorende maatstaf en beoordelen het geven van een oordeel over de uitkomsten van de toetsing reservoir voor de tijdelijke opslag van afvalwater waarin tevens bergbezinkkelder slibafzetting plaatsvindt met een voorziening om het slib te kunnen verwijderen en waaruit overstortingen kunnen plaatsvinden berging de inhoud van de riolering uitgedrukt in m 3 of mm de vermindering van berging door permanente vulling in de bergingsverlies riolering als gevolg van verzakkingen bouwtechnische maat- maatregelen in de woning (in de kruipruimte of kelder, of in de regelen woonruimte), met als doel vochtoverlast te beperken bouwrijpmaken een terrein zodanig inrichten dat aanleg van infrastructuur, woningen, recreatievoorzieningen en dergelijke mogelijk wordt classificatie de indeling van toestandsaspecten in klassen dg DIALOG Riolering het computerprogramma voor rioleringsbeheer doorlatendheid het vermogen van de grond om water en/of lucht door te laten drainage een systeem van doorlatende, geperforeerde kunststof pijpen in de bodem, waarin opvang en afvoer van overtollig grondwater plaatsvindt, waardoor de grondwaterstand beheerst kan worden drooglegging afstand tussen het oppervlaktewaterpeil en het maaiveld

droogweerafvoer (dwa) drukriolering DWA-rioolstelsel

de hoeveelheid afvalwater die per tijdseenheid in een droogweersituatie via het rioolstelsel wordt afgevoerd riolering waarbij het transport plaatsvindt via pompen en persleidingen zie vuilwaterrioolstelsel

48

emissiespoor

onderdeel van het tweesporenbeleid van waterkwaliteitsbeheerders gericht op het tot een bepaald niveau terugbrengen van de emissies (vuiluitworp) uit een rioolstelsel, ongeacht de werkelijke waterkwaliteit rioolput voorzien van een overstortdrempel die loost buiten het in externe overstort beschouwing genomen rioolstelsel, meestal op oppervlaktewater foutieve aansluiting Het aansluiten van een vuilwaterriool op een regenwaterriool of omgekeerd. freatisch grondwater Het grondwater in de bovenste bodemlaag, dat (indirect) in contact staat met de atmosfeer. De freatische grondwaterstand is een andere term voor grondwaterspiegel. GHG Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand. Dit is het gemiddelde van de drie hoogste grondwaterstanden van de afgelopen 8 jaren, gebaseerd op maandelijkse metingen.

stelsel waarbij afvalwater inclusief ingezamelde neerslag door één gemengd rioolstelsel leidingstelsel wordt getransporteerd gescheiden rioolstelsel rioolstelsel, waarbij afvalwater exclusief neerslag door een leidingstelsel wordt getransporteerd en neerslag door een afzonderlijk leidingstelsel rechtstreeks naar oppervlaktewater wordt afgevoerd geohydrologie leer van de grondwaterstroming en de dynamiek in samenhang met de structuur en de opbouw van de ondergrond grondwater water beneden het grondoppervlak, meestal beperkt tot het water beneden de grondwaterspiegel problemen die zich voordoen als gevolg van lage grondwateronderlast grondwaterstanden, bijvoorbeeld aantasting van houten funderingen als gevolg van droogstand grondwateroverlast wateroverlast door hoge grondwaterstanden, bijvoorbeeld plasvorming op binnenterreinen of vocht in kruipruimtes huishoudelijk Afvalwater dat overwegend afkomstig is van menselijke afvalwater stofwisseling en huishoudelijke werkzaamheden.

waarbij van de leer van de praktische toepassing van hydraulisch waterbeweging gebruik wordt gemaakt hydraulische het door rekenen bepalen van het hydraulisch functioneren van berekening een rioolstelsel infiltratie intreding van water in de bodem grenstoestand waarbij ingrijpen in de actuele toestand ingrijpmaatstaf noodzakelijk is en waarbij maatregelen moeten worden opgesteld inhangend voegmateriaal (kit, bitumineuze profielstrip) dat uit de voeg in het voegmateriaal doorstroomprofiel is gezakt of gedrukt inhangende rubberring een niet gescheurde rubberring die zichtbaar is of een gescheurde rubberring waarvan een gedeelte in het doorstroomprofiel hangt inrichting elke door de mens bedrijfsmatig of in een omvang alsof zij bedrijfsmatig was, ondernomen bedrijvigheid die binnen een zekere begrenzing pleegt te worden verricht inspectie het waarnemen, herkennen en beschrijven van de toestand ruimte onder de begane-grondvloer in gebruik voor het bereiken kruipruimte van leidingen voor inspectie, onderhoud of reparatie, en voor ventilatie van de vloer en eventuele houten constructiedelen onder de woning kwel het uittreden van grondwater het in- of uittreden van water via voegen, scheuren, langs inlaten lekkage of door de buiswand maaiveld grondoppervlak, bovenzijde van de bodem maatstaf grenswaarde (getalsmatig) op basis waarvan geconcludeerd wordt of aan een functionele eis

wordt voldaan Alles wat geen inrichting is. Naast huishoudens gaat het vooral om niet-inrichting activiteiten die vanwege het niet-begrensde of tijdelijke karakter

49

obstakels onbekende riolering

onderhoud onderzoek

ontvlechting ontwatering

ontwateringsdiepte

niet als inrichting worden beschouwd (bv. gevelreiniging, evenementen, op locatie wassen van auto’s). voorwerpen in het riool die geen functie in rioleringstechnische zin hebben en geen deel uitmaken van een normale afvalwaterstroom riolering die niet in het beheerssysteem van de gemeente is opgenomen, maar wel onderdeel uitmaakt van de gemeentelijke riolering. Het gaat hier veelal om 'oude' riolering. herstel van het oorspronkelijke functioneren, waarbij de toestand van objecten ongewijzigd gehandhaafd wordt het verzamelen, ordenen, analyseren en verwerken van gegevens, zodanig dat informatie kan worden afgeleid over de toestand en het functioneren van de buitenriolering het volledig gescheiden inzamelen van afvalwater en regenwater afvoer van water uit percelen over en door de grond en eventueel door drains, kleine sloten en greppels naar een stelsel van grote waterlopen met als functie afwatering afstand tussen de hoogste grondwaterstand tussen twee ontwateringsmiddelen (sloot, drain) en het maaiveld

onverhard oppervlak

oppervlak in stedelijk gebied waar neerslagwater kan infiltreren (plantsoenen, tuinen, bermen) maximale hoogteverschil tussen de grondwaterspiegel en de opbolling waterstand in de drainagebuizen en/of watergangen openbaar hemelwater- voorziening voor de inzameling en verdere verwerking van stelsel afvloeiend hemelwater, niet zijnde een openbaar vuilwaterriool, in beheer bij een gemeente of een rechtspersoon die door een gemeente met het beheer is belast openbaar voorziening voor de inzameling en verdere verwerking van grondwater, niet zijnde een openbaar vuilwaterriool, in beheer bij ontwateringsstelsel een gemeente of een rechtspersoon die door een gemeente met het beheer is belast openbaar voorziening voor de inzameling en het transport van stedelijk vuilwaterriool afvalwater, in beheer bij een gemeente of een rechtspersoon die door een gemeente met het beheer is belast oppervlaktewater water dat stroomt over of verblijft op het aardoppervlak de lozing van afvalwater via een overstortdrempel naar overstorting oppervlaktewater overstortput rioolput voorzien van een overstortdrempel algemene term voor een buis of soortgelijke constructie met een peilbuis kleine diameter waarin een grondwaterstand c.q. stijghoogte kan worden gemeten pompovercapaciteit Het deel van de pompcapaciteit dat beschikbaar is voor de (poc) regenwaterafvoer.

Het andere deel van de capaciteit is beschikbaar voor de afvalwaterafvoer tijdens droog weer. randvoorziening vloeistofdichte voorziening als onderdeel van het rioolstelsel die als doel heeft de lozing van vuil uit het rioolstelsel op oppervlaktewater te verminderen

50

regenwaterriool regenwaterrioolstelsel renovatie

reparatie riolering riool

riool alleen bestemd voor de inzameling en het transport van neerslag rioolstelsel alleen bestemd voor de inzameling en het transport van neerslag herstel van het oorspronkelijke functioneren, waarbij een ingrijpende toestandswijziging wordt doorgevoerd; evenaren technische staat van nieuw aangelegd herstel van het oorspronkelijke functioneren, waarbij een beperkte toestandswijziging wordt doorgevoerd het samenstel van riolen, rioolputten en bijbehorende voorzieningen voor de inzameling en het transport van afvalwater samenstel van buizen tussen twee putten bestemd voor de inzameling en/of het transport van afvalwater

constructie toegang gevend tot het rioolstelsel (te herkennen aan gietijzeren deksels in de weg) rioolwaterzuiveringshet totaal van de grond, gebouwen en apparatuur voor de inrichting zuivering van afvalwater riothermie Het benutten van de warmte die in rioolwater aanwezig is RWA-riool zie regenwaterriool RWA-rioolstelsel zie regenwaterrioolstelsel scheuren het geheel van scheuren, barsten en breuken stedelijk afvalwater huishoudelijk afvalwater of een mengsel daarvan met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater stijghoogte Hoogte boven een referentievlak tot waar het water in een peilbuis stijgt. Deze stijghoogte is afhankelijk van de druk van het grondwater ter plaatse van de opening onderin de peilbuis. verbeterd gescheiden Gescheiden rioolstelsel met voorzieningen waardoor de neerslag slechts bij wat grotere regenbuien naar oppervlaktewater wordt rioolstelsel afgevoerd. Het meest vervuilde deel van de neerslag wordt 'geborgen' in de riolering en naar de zuivering afgevoerd.

verbeteren het aanpassen van het oorspronkelijke functioneren verhard oppervlak oppervlak in stedelijk gebied waar neerslagwater niet kan infiltreren, maar oppervlakkig afstroomt (huizen, straten, en dergelijke) herstel van het oorspronkelijke functioneren, waarbij het vervangen bestaande object wordt verwijderd en een nieuw gelijkwaardig object wordt teruggeplaatst het op directe wijze dan wel op indirecte wijze via optische visuele inspectie hulpmiddelen inspecteren van de toestand riool waardoor afvalwater door de zwaartekracht wordt vrijvervalriool getransporteerd vuilemissie zie vuiluitworp vuiluitworp Het totaal aan stoffen (niet zijnde water) geloosd uit een rioolstelsel op het oppervlaktewater via overstorten. Hierbij kan gedacht worden aan biologisch afbreekbare stoffen die bij afbraak in het water zuurstof verbruiken (BZV), aan stikstof en fosfaten en aan zware metalen.

vuilwaterriool riool alleen bestemd voor de inzameling en het transport van huishoudelijk en bedrijfsafvalwater, niet zijnde neerslag rioolstelsel voor de inzameling en het transport van huishoudelijk vuilwaterrioolstelsel en bedrijfsafvalwater, niet zijnde neerslag waarschuwingsmaatst grenstoestand waarbij de actuele toestand discutabel is en nader af onderzoek nodig is wadi systeem voor hemelwater afvoer door drainage en infiltratie waterkwaliteitsdoelstel doelstelling voor de kwaliteit van een oppervlaktewater nodig om ling dat water een bepaalde functie te kunnen laten vervullen water op straat het optreden van waterstanden boven maaiveldniveau rioolput

51

waterketen

wateroverlast wegzijging wortelingroei zandinloop zand- en vuilophoping zetting

De waterstroom vanaf het drinkwaterbedrijf, via de gebruikers en het rioolstelsel naar de RWZI (drinkwatervoorziening - riolering afvalwaterzuivering). het optreden van waterstanden boven maaiveldniveau waarbij hinder of schade wordt ondervonden neerwaartse stroming van grondwater de wortels van bomen of planten, die door voegen, scheuren of via gebouw of kolkaansluitingen het riool zijn ingegroeid het intreden van zand via buisverbindingen of scheuren opgehoopt materiaal met een losse structuur bodemdaling als gevolg van inklinking, krimp, door de bouw van kunstwerken, het ophogen van de grond of het aanbrengen van andere materialen

52

Bijlage 2 Dofemame Hierna staan doelen, functionele eisen, maatstaven en meetmethoden als richtsnoer voor onze gemeentelijke watertaken. Doelen 1 Zorgen voor inzameling van stedelijk afvalwater 2 Zorgen voor transport van stedelijk afvalwater 3 Zorgen voor inzameling van hemelwater (voor zover niet door de particulier) 4 Zorgen voor verwerking van ingezameld hemelwater 5 Zorgen dat (voor zover mogelijk) het grondwater de bestemming van een gebied niet structureel belemmert

Functionele eisen 1a. Bij alle percelen op het gemeentelijk grondgebied waar afvalwater wordt geproduceerd, moet een acceptabele voorziening voor de inzameling van afvalwater aanwezig zijn. 1b. Riolen dienen voldoende waterdicht te zijn. 1c. De stabiliteit van de riolen dient gewaarborgd te zijn 2a. Afstroming van rioolwater naar de zuivering moet gewaarborgd zijn. 2b. De afvoercapaciteit van het rioolstelsel moet voldoende zijn om wateroverlast te voorkomen, uitgezonderd in extreme situaties. 3a. Riolen dienen voldoende waterdicht te zijn. 3b. De stabiliteit van de riolen dient gewaarborgd te zijn. 4a. De vuilemissie door overstortingen op oppervlaktewateren moet worden beperkt. 4b. De afvoercapaciteit van het rioolstelsel moet voldoende zijn om wateroverlast te voorkomen, uitgezonderd in extreme situaties. 4c. Een uitbreiding van het verhard oppervlak, het ontwerp van een nieuw rioolstelsel en de optimalisatie van een bestaand rioolstelsel moet worden afgestemd op de lokale situatie waarbij de volgende voorkeursvolgorde wordt gehanteerd en doelmatigheid uitgangspunt is:

• hemelwater dat niet wordt hergebruikt wordt afhankelijk van de mate van vervuiling met of zonder filtervoorziening en/of bronmaatregelen indien mogelijk ter plekke in de bodem geïnfiltreerd;

• waar infiltratie niet mogelijk is wordt schoon regenwater geborgen en vertraagd afgevoerd naar oppervlaktewater of waar dat niet doelmatig is geloosd op de (gemengde) riolering;

• vervuild regenwater of regenwater dat afstroomt van oppervlakken met een grote kans op vervuiling wordt afgevoerd via een verbeterd gescheiden rioolstelsel;

• bij uitzondering wordt regenwater vermengd met afvalwater en afgevoerd via het gemengde 5a 5b 5c

rioolstelsel. Grondwaterproblemen moeten worden voorkomen. Structurele grondwaterproblemen worden indien een doelmatige oplossing voorhanden is, in samenwerking met de betrokken bewoners en andere belanghebbenden aangepakt. De gemeente is aanspreekpunt voor bewoners met betrekking tot grondwater

53

Maatstaven 1a Acceptabele voorzieningen zijn:

• een aansluiting op de riolering; • een lokale behandeling van het afvalwater waarbij gebruik wordt gemaakt van bij voorkeur een IBA III maar minimaal een IBA-II;

• lozing op de gierkelder mits sprake is van een bedrijfsmatige productie van mest. 1b NPR 3398, maatstaven voor verplaatsingen en hoekverdraaiingen. 1c NPR 3398, maatstaven voor aantasting, scheurvorming en deformatie 2a NPR 3398, maatstaven voor zand/vuilophoping, obstakels en vuilafzetting in vrijvervalriolering. 2b Water-op-straat: water op straat mag voorkomen als het geen schade geeft (tussen de stoepranden). Op locaties waar speciale aandacht aan moet worden gegeven (bijv. winkelcentra, laagliggende buurten) worden waar mogelijk aanvullende maatregelen getroffen. 3a NPR 3398, maatstaven voor verplaatsingen en hoekverdraaiingen 3b NPR 3398 maatstaven voor aantasting, scheurvorming en deformatie 4a

• De (vuil)emissie uit het rioolstelsel moet kleiner of gelijk zijn aan de emissie uit een referentiestelsel. • De optredende overstorthoeveelheden dienen ongeveer overeen te komen met de

modelberekeningen 4b Water-op-straat: water op straat mag voorkomen als het geen schade geeft (tussen de stoepranden). Op locaties waar speciale aandacht aan moet worden gegeven (bijv. winkelcentra, laagliggende buurten) worden waar mogelijk aanvullende maatregelen getroffen. 4c • Opstellen van een waterparagraaf bij een bestemmingsplan of artikel 19 procedure;

• • 4d • • •

Integrale afweging wordt onder regie van de gemeente gemaakt; beleid van waterschap en provincie inzake afkoppelen regenwater; ondergronds (open) systeem heeft voorkeur ten opzichte van ondergronds systeem; centrale voorziening heeft voorkeur ten opzichte van voorziening op perceelsniveau; dimensioneren infiltratievoorziening op T=5 (met zichtbare noodoverlaat). Gevolgen T=100 in beeld brengen;

• dimensioneren infiltratievoorziening op eigen perceel op T=2 conform bouwverordening (met zichtbare noodoverlaat);

• dimensioneren bergingsvoorziening met vertraagde afvoer op T=10 (met noodoverlaat), T=25 (zonder noodoverlaat) en met 50 cm waking;

• afvoer vanuit bergingsvoorziening op oppervlaktewater of riolering maximaal 1 liter per seconde per aangesloten ha verhard oppervlak;

• uitgangspunt voor de dimensionering van een verbeterd gescheiden stelsel is een stelselberging van 4 mm en een pompovercapaciteit van 0,3 mm per uur; Afvoer via gemengd stelsel als:

 hemelwater sterk is vervuild;  infiltreren, bergen of gescheiden afvoeren ondoelmatig is. 5a

• In bestemmingsplannen wordt binnen de watertoets het grondwatersysteem behandeld en wordt een gebiedsspecifieke droogleggingeis vastgelegd. Indien te weinig data beschikbaar is houden we de streefwaarden aan. Ook toetsen we bestemmingsplannen aan de Afspraken Klimaatadaptief Bouwen Provincie Utrecht.

• De gemeente legt drainage mee bij vervanging van drainerende riolering, zodanig dat de grondwaterstand voldoet aan de streefwaarden.

• De gemeente heeft inzicht in het effect van grootschalige grondwateronttrekkingen (> 150.000 m3 per jaar). 5b

• De grondwatercoördinator doet onderzoek bij grondwaterklachten.

54

• De gemeente ontvangt drainagewater van particulieren indien deze het niet kunnen verwerken op eigen terrein of kunnen lozen op oppervlaktewater. 5c

• • • •

De gemeente heeft een grondwatercoördinator. Binnen de bestaande klachtenregistratie worden klachten over grondwater apart genoteerd. Op de gemeente website wordt informatie over grondwater gepubliceerd. De gemeente kan bewoners goed informeren en/of adviseren inzake grondwater.

Meetmethoden 1a • Registratie van percelen die nog niet zijn aangesloten op de riolering en geen afdoende eigen zuivering hebben;

• Registratie van percelen met eigen zuivering (IBA). 1b Waterdichtheidbeproeving voor nieuwe riolen in uitbreidingslocaties. 1c Rioolinspectie m.b.v. een rijdende videocamera. 2a Rioolinspectie m.b.v. een rijdende videocamera. 2b Bij een controleberekening overeenkomstig module C2100, Leidraad Riolering, mag geen wateroverlast op straat worden geconstateerd bij bui 8 of bui08+10% voor nieuwe aanleg.

• Controleberekening bui 10 • Klachtenregistratie • Kosten-batenanalyse 3a Waterdichtheidbeproeving voor nieuwe riolen in uitbreidingslocaties; 3b Rioolinspectie m.b.v. een rijdende videocamera. 4a

• Vuilemissiestudie volgens de richtlijnen van de waterkwaliteitsbeheerder. • Registratie van overstortdebieten, overstortingsfrequenties en neerslag.

4b Bij een controleberekening overeenkomstig module Modelleren hydraulisch functioneren, Kennisbank Stedelijk Water Stichting Rioned (Voorheen C2100 Leidraad Riolering), mag geen wateroverlast op straat worden geconstateerd bij bui 8 of bui08+10% voor nieuwe aanleg.;

• • • 4c • • • • • • • 5a •

Controleberekening bui 10; Klachtenregistratie; Kosten-batenanalyse. Goedkeuring waterparagraaf door middel van watertoets; Gebruik van de 15-minuten-neerslagreeks De Bilt 1955-1979 of regenduurlijnen van Buishand en Velds; Leeglooptijd voorziening maximaal 24 uur; T= 10: 50 mm in 27,3 uur; T=100: 63 mm in 16,2 uur (beide met 1/s/ha afvoer); Industrieterreinen vanaf milieuklasse 3; Kosten-baten analyse initiatiefnemer. Op nieuwbouw of herstructureringslocaties wordt vroegtijdig het grondwaterpeil en grondwaterstroming gemeten dmv peilbuizenregistratie.

• Om de werking van de drainage te toetsen wordt een tijdelijk grondwatermeetnet aangelegd. • De gemeente heeft een overzicht van bedrijven met een onttrekkingsvergunning en meet de grondwaterstand rondom deze bedrijven. 5b

• De gemeente gaat de grondwaterstand meten in buurten waar veel grondwaterklachten vandaan komen.

5c

• Drainageplannen • Functiebeschrijving betreffende medewerker. • Uitdraai klachtenregistratiesysteem 55

• Gemeentelijke website • De gemeente heeft globaal inzicht in het grondwatersysteem en de relatie met (hevige) neerslag door middel van een grondwatermeetnet en een regenmeter.

Voorwaarden 1 Bedrijfszekerheid van gemalen en andere kunstwerken dient in voldoende mate te zijn gewaarborgd. 2 Riolen dienen voldoende afgesloten te zijn, zodat stankoverlast wordt voorkomen. 3 Het rioolbeheer dient zo goed mogelijk afgestemd te worden met andere gemeentelijke taken. 4 Ongewenste lozingen dienen te worden voorkomen

5 De actuele conditie van de riolering dient bekend te zijn.

Maatstaven Het aantal storingen langer dan 24u per gemaal is gemiddeld lager dan twee maal per jaar. Geen constatering van stankoverlast. Jaarlijkse afstemming met andere beheerders bij het opstellen van operationele programma's voor de riolering.

• Vergunningen moeten eenmaal per 5 jaar gecontroleerd worden, afhankelijk van de aard van de bedrijven

• Geen illegale aansluitingen • Revisiegegevens riolering verwerken in geautomatiseerd rioolbeheerprogramma maximaal 3 maanden na gereed werk

• Periodieke inspectie rioolstelsel. 6 Klantvriendelijke benadering.

Op klachten betreffende huisaansluitingen wordt binnen 1 dag gereageerd.

56

Bijlage 3 Externe overstorten gemengd stelsel

drempel (m)

coördinaat

maatregel na inwerking treden:

identificatie

X

Y

stelsel

breedte

peil

putnummer

locatie ID

Actie code

1

135551,2

451144,4

Gemengd

1

0,95

17N09999

De Wiers

1

2

135316,1

450676,8

Gemengd

1

0,7

20N02080

Huis de Geer

1

3

134984,4

450295,7

Gemengd

1,2

0,3

26N01001

Zuilenstein-Zuid

2

4

133847,1

449823,9

Gemengd

1

0,45

28G00319

Wijkersloot-West

1

5

134831,2

449725,5

Gemengd

1

0,7

33N01280

Schoolstraat

1

6

134750,0

449570,3

Gemengd

1

0,7

33N01750

Jutphaas

1

7

134621,4

449354,9

Gemengd

1,25

0,7

33N01950

Jutphaas

1

8

134951,7

449963,4

Gemengd

1,33

0,8

33N05000

Zuilenstein-Zuid

1

9

134832,6

449724,9

Gemengd

2

0,7

33N1280

Jutphaas

1

10

134418,5

448933,0

Gemengd

1

-0,1

34N01100

Jutphaas

1

11

135011,1

446346,8

Gemengd

0,8

1,3

55N01717

Vreeswijk

1

12

135105,0

446772,4

Gemengd

1,8

0,4

55N02121

Vreeswijk

1

13

135041,0

446693,1

Gemengd

1

0,76

55NBBB02

Vreeswijk

1

14

134415,5

447130,8

Gemengd

1,5

0,2

77N06009

Park Oudegein

2

15

135046,0

447101,2

Gemengd

1

0,75

84N03636

Zandveld

1

16

134755,4

446769,0

Gemengd

1

0,66

84NBBB02

Zandveld

1

17

134930,0

447552,0

Dwa vgs

1

-0,4

80N03660

Fokkesteeg

2

18

134099,0

449307,0

Gemengd

3

0,65

33N04040

Jutphaas

1

Acties: -

1: Geen actie; externe overstort op oppervlakte water met voldoende doorstroming; 2: Contact opnemen met HDSR om evt. doorspoeling in gang te zetten.

57

Bijlage 4 kostendekkingberekening

58

Bijlage 5 Projectenkaart

59