2023-027 Bijlage 1 Eindrapport Verkenning binnensport Nieuwegein.pdf

2023-027 Bijlage 1

BINNENSPORT NIEUWEGEIN EINDRAPPORTAGE

6 JULI 2021

Aan

Gemeente Nieuwegein t.a.v. Judith Willemsen & René Joustra

Van

Hospitality Group Nijverheidsweg-Noord 78 Postbus 2186 3800 CD AMERSFOORT

Auteurs

Robin Reverda Esther de Schiffart Ton Rutten Project

Verkenning binnensport Nieuwegein Betreft

Eindrapportage

Datum

6 juli 2021

© 2021 Hospitality Group

Behoudens uitzonderingen door de wet gesteld mag, zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van de rechthebbenden c.q. door de rechthebbenden gemachtigden, niets uit deze uitgave worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of anderszins, hetgeen ook van toepassing is op de gehele of gedeeltelijke bewerking.

INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING

4

1.1 Aanleiding

4

1.2 Aanpak

4

1.3 Leeswijzer

5

2 ANALYSE HUIDIGE SITUATIE

6

2.1 Aanbod accommodaties

6

2.2 Spreiding accommodaties

7

2.3 Gebruik accommodaties

9

2.4 Huidige behoefte aan extra ruimte

15

3 ONTWIKKELING VAN DE VRAAG

16

3.1 Bevolkingsprognose & leerlingenprognose

16

3.2 De veranderende vraag/behoefte van sport en bewegen

16

3.2.1

Bewegingsonderwijs

16

3.2.2

Sociale domein

18

3.2.3

sporters en verenigingen

19

3.3 Toekomstige vraag/behoefte aan binnensport

22

4 ONTWIKKELING VAN HET AANBOD

24

4.1 Inleiding

24

4.2 Ontwikkelingen aanbod vanuit onderwijs

26

4.3 Ontwikkelingen aanbod vanuit sport

27

5 VRAAG- EN AANBODANALYSE

29

5.1 Vergelijking ontwikkeling vraag en ontwikkeling aanbod

29

5.2 Mogelijke scenario’s

29

BIJLAGE 1 – TYPE ACCOMMODATIES

42

BIJLAGE 2 – OVERZICHT UREN BEZETTING PER ACCOMMODATIE

43

BIJLAGE 3 – BEZETTING DAL EN PIEK

45

BIJLAGE 4 – UITWERKING FINANCIËN

47

1

INLEIDING

1.1

AANLEIDING

In 2015 en 2016 heeft de Hospitality Group voor de gemeente Nieuwegein een onderzoek uitgevoerd, getiteld ‘Herijking binnen-en buitensportaccommodaties gemeente Nieuwegein’ waarin een analyse is gemaakt van het sportaccommodatieaanbod in Nieuwegein. Als gevolg van diverse ontwikkelingen heeft de implementatie van dit advies enige vertraging opgelopen. Daarbij komt dat er zich in de tussenliggende periode een aantal ontwikkelingen in Nieuwegein hebben voorgedaan die maken dat de analyse van destijds nu niet meer overeen komt met de hedendaagse situatie van vraag en aanbod. Er is daarom nu behoefte aan een actualisatie van de uitkomsten van destijds zodanig dat deze weer gebruikt kunnen worden voor toekomstige ingrepen in vraag en aanbod van binnensportaccommodaties. De gemeente wenst daarom graag dat, met inachtneming van hedendaagse cijfers omtrent bezetting en benutting en rekening houdend met geplande ontwikkelingen ten aanzien van bewegingsonderwijs en te slopen/ nieuw te bouw binnensportaccommodaties, de resultaten van destijds worden geactualiseerd naar deze tijd. Daarbij moeten ook enkele aanvullende vragen worden meegenomen die destijds niet c.q. maar beperkt in het onderzoek zijn betrokken.

De belangrijkste redenen voor deze aanvullende vragen zijn de veranderde context binnen de gemeente Nieuwegein, nieuwe inzichten en kaders omtrent gebruik van de binnensport én enkele concrete ontwikkelingen op gebied van onder andere vastgoed en onderwijshuisvesting. De gemeente heeft derhalve aan de Hospitality Group het verzoek gedaan deze actualisatie uit te voeren en, met inachtneming van alle recente ontwikkelingen én de toekomstige ontwikkeling van vraag en aanbod, te komen tot een nieuwe visie op het gebruik van de binnensportaccommodaties in de gemeente. De vraag hebben wij met veel plezier opgepakt. In voorliggende rapportage zijn de resultaten van deze actualisatie opgenomen op basis waarvan de gemeente haar beleid ten aanzien van de binnensportaccommodaties verder kan gaan vormgeven.

1.2

AANPAK

Op basis van nadere afstemming met de gemeente en met inachtneming van relevante informatie die we hebben mogen ontvangen, zijn in gezamenlijkheid met de gemeente voor dit project een aantal onderzoeksvragen opgesteld die in voorliggende rapportage beantwoord worden. Dit betreffen: ▪ Hoe ziet de huidige en toekomstige vraag/ behoefte (van verenigingen) aan binnensportaccommodaties eruit? ▪ Welke invloed hebben diverse vastgoedontwikkelingen en huisvestingsplannen voor het onderwijs op het aanbod van accommodaties? ▪ Is er in Nieuwegein voldoende aanbod aan binnensportaccommodaties om in deze vraag/behoefte te kunnen voorzienen zo niet, welke wijzigingen worden voorgesteld om hierin te voorzien en welke financiële consequenties brengt dit met zich mee? Op basis van de inventarisatie en analyse zijn tenslotte een aantal scenario’s in kaart gebracht op welke wijze het beste aan de toekomstige vraag/behoefte kan worden voldaan. Op basis hiervan kan de gemeente waar nodig keuzes maken en haar accommodatieaanbod bijstellen zodat dit beter toegerust is op de toekomstige vraag.

1.3

LEESWIJZER

In hoofdstuk 2 is allereerst uitwerking gegeven aan de analyse van de huidige situatie. Op basis van informatie van de gemeente, sportverenigingen en relevante stakeholders zoals Verbindion/Sport ID is het huidige gebruik vanuit sport en onderwijs in beeld gebracht. Daaruit volgt hoe de binnensportaccommodaties in Nieuwegein nu gebruikt worden en welke eventuele uitdagingen en knelpunten daarbij geconstateerd kunnen worden.

EINDRAPPORTAGE

04 | 45

In hoofdstuk 3 is vervolgens uitwerking gegeven aan de ontwikkeling van de vraag. Op basis van bevolkingsontwikkeling, leerlingenprognoses, ledenontwikkeling sporten en sportverenigingen én relevante trends en ontwikkelingen is benoemd op welke wijze de vraag naar binnensportaccommodaties zich in Nieuwegein zal gaan ontwikkelen. In hoofdstuk 4 is de ontwikkeling van het aanbod beschreven. Op basis van de huidige leeftijd en onderhoudsstaat van de accommodaties kan reeds worden benoemd welke accommodaties aan renovatie of vervanging toe zijn. Daarnaast worden relevante ontwikkelingen op het gebied van onderwijshuisvesting & bewegingsonderwijs meegenomen, en worden eventuele andere accommodatieplannen in beeld gebracht. In hoofdstuk 5 is tenslotte aan de hand van een aantal scenario’s in beeld gebracht hoe de ontwikkeling van vraag en aanbod zich ten opzichte van elkaar verhouden, en langs welke weg de knelpunten zodanig opgelost kunnen worden dat er weer een toekomstbestendig aanbod aan binnensportaccommodaties in Nieuwegein gaat ontstaan.

EINDRAPPORTAGE

05 | 45

2

ANALYSE HUIDIGE SITUATIE

2.1

AANBOD ACCOMMODATIES

In Nieuwegein zijn in totaal 11 locaties voor binnensport aanwezig, onderverdeeld in 3 sporthallen, 3 sportzalen en 5 gymnastieklokalen. Het totale sportvloeroppervlak betreft 6.125 m², die als volgt zijn verdeeld. Type

Binnensportaccommodaties Nieuwegein Aantal m2

Sporthallen Sportzalen Gymnastieklokalen Totaal

3 3 5 11

3380 1485 1260 6125

Tabel 1 – Overzicht aantallen binnensportaccommodaties in Nieuwegein per type

In de regel beschikt een sporthal over drie zaaldelen van het formaat gymlokaal, een sportzaal over 2 zaaldelen formaat gymlokaal en een gymlokaal bevat slechts één zaaldeel. Een nadere duiding van de verschillende soorten binnensportvoorzieningen inclusief bijbehorende oppervlakten en functionaliteiten is opgenomen in bijlage 1. Binnensportaccommodaties

Type

Wijk

Bouwjaar

Aantal m² sportvloer

’t Veerhuis Merwestein Galecop Wijkersloot De Sluis

Sporthal Sporthal Sporthal Sportzaal Sportzaal

(Hoog) Zandveld, Lekboulevard Stadscentrum, Merwestein Galecop Jutphaas, Wijkersloot (Hoog) Zandveld, Lekboulevard

1975 1980 1995 1977 1968

924 1.400 1.056 448 448

De Waterlelie

Sportzaal

Batau Noord

2007

589

De Driehoek De Driemaster Doorslag Noord De Triangel Het Vijfspan Totaal

Gymnastieklokaal Gymnastieklokaal Gymnastieklokaal Gymnastieklokaal Gymnastieklokaal

Batau Zuid Fokkesteeg Doorslag Zuilenstein, Huis de Geer, Blokhoeve Doorslag

1975 1981 1977 1979 1980

252 252 252 252 252 6.125

Tabel 2 – Overzicht binnensportaccommodaties Nieuwegein en aantal m2

Binnen de scope van dit onderzoek is geen nader onderzoek verricht naar specifieke kwaliteitsissues in de bestaande accommodaties. Wel kan op basis van de leeftijd worden vastgesteld dat de gemeente Nieuwegein de aankomende jaren voor behoorlijke uitdagingen zal komen te staan. Zo zijn 9 van de 11 locaties zijn meer dan 40 jaar oud, waardoor in eider geval de economische maar vaak ook de technische levensduur is bereikt. Dit zal op termijn gaan leiden tot aanzienlijke investeringsbehoeften voor renovatie en/of hogere structurele instandhoudingskosten waardoor voor een aantal accommodaties zal moeten worden afgewogen of niet moet worden overgegaan tot grootschalige renovatie of zelfs nieuwbouw. Zo is voor sportcomplex Merwestein een grootschalige renovatie in 2026 beoogd, maar moeten tevens nu al forse investeringen worden gedaan om de accommodatie tot aan 2026 veilig te kunnen gebruiken. Verbindion bekijkt of hier niet eerder tot renovatie/vervanging moet worden overgegaan.

EINDRAPPORTAGE

06 | 45

Ook de sportaccommodatie ’t Veerhuis, die in beheer is van de Stichting ‘t Veerhuis kent een leeftijd van 46 jaar. De Stichting heeft de afgelopen jaren echter al een grote renovatie uitgevoerd aan o.a. sanitair (toiletten en douches) en kleedruimte. Deze zijn nu weer up to date. Aan de rest van het gebouw wordt voorlopig geen groot onderhoud verwacht. Alleen de sportvloer van ’t Veerhuis heeft niet de standaard maten die vanuit veel sportbonden worden voorgeschreven. In beide gevallen speelt mee dat de betreffende accommodaties niet bij de gemeente in eigendom zijn. Voor twee van de drie sportzalen, te weten Wijkersloot en De Sluis , is de levensduur van 40 jaar inmiddels ook ruimschoots bereikt. Tenslotte kan ook voor alle gymnastieklokalen dezelfde conclusie worden getrokken, aangezien deze bijna allemaal zijn gebouwd tussen midden jaren ’70 en begin jaren ’80. Alleen Sporthal Galecop (25 jaar oud) en sportzaal De Waterlelie (14 jaar oud) zijn jonger dan 40 jaar.

2.2

SPREIDING ACCOMMODATIES

In onderstaande afbeelding is te zien hoe de accommodaties liggen ten opzichte van de wijken.

Figuur 1 – Kaart binnensportaccommodaties in Nieuwegein

Een belangrijke graadmeter bij de spreiding van de binnensportaccommodaties betreft de afstand tot de onderwijsinstellingen. Landelijk wordt voor het bewegingsonderwijs op de basisscholen de maximale afstand van het onderwijs tot een binnensportaccommodatie namelijk de norm van 1.000 meter gehanteerd. De gemeente Nieuwegein heeft haar normen als volgt geformuleerd in haar verordening Nieuwbouw is noodzakelijk wanneer het onmogelijk is gebruik te maken van 1 of meerdere lokalen bewegingsonderwijs of van binnen een redelijke termijn beschikbaar komende lokalen bewegingsonderwijs voor: 1. een school voor basisonderwijs of speciaal basisonderwijs, bij noodzakelijk gebruik van: ten minste 20 klokuren binnen 1200 meter gemeten langs de kortste voor de leerling voldoende begaanbare en veilige weg. 2. een school voor speciaal onderwijs, speciaal en voortgezet speciaal onderwijs of voortgezet speciaal onderwijs, bij noodzakelijk gebruik van:

EINDRAPPORTAGE

07 | 45

ten minste 10 groepen speciaal onderwijs binnen 1200 meter gemeten langs de kortste voor de leerling voldoende begaanbare en veilige weg. 3. een school voor voortgezet onderwijs binnen 2 km. gemeten langs de kortste voor de leerling voldoende begaanbare weg en veilige, en een overeenkomstig opgestelde prognose aantoont dat gedurende ten minste vijftien jaar de groepen leerlingen waarvoor het door het college vastgestelde aantal klokuren noodzakelijk is, aanwezig zijn of verwacht kunnen worden. Bijna alle accommodaties voldoen hieraan. Alleen is de gemeente Nieuwegein zich ervan bewust dat de gestelde norm en gewenste situatie in de dagelijkse praktijk anders worden ervaren. Een grotere afstand tot een binnensportaccommodatie heeft als gevolg dat het reizen van een naar een binnensportaccommodaties over een grote afstand ten kosten gaan van het bewegingsonderwijs. Dit betreft bijvoorbeeld De Montessorischool De Vleugel (oosten van Nieuwegein) die niet met alle uren in de dichtstbijzijnde voorziening De Triangel terecht kan en daardoor deels moet uitwijken naar de ‘volgende’ binnensportaccommodatie Wijkersloot die op een looproute van 1.000 meter ligt waarmee het wel voldoet aan de norm maar geen wenselijke situatie is. Voor De Toonladder (Galecop) in het noorden van Nieuwegein geldt dat zij door hun ligging buiten de 1200 meter grens vallen voor een binnensportaccommodatie.

Tijdens de onderhandelingen over de verplaatsing van de Toonladder zijn expliciete afspraken gemaakt tussen De Toonladder en de gemeente over de afstand van het onderwijs tot een binnensportaccommodatie (Sporthal Galecop).

Figuur 2 – Kaart binnensportaccommodaties versus onderwijsinstellingen in Nieuwegein

EINDRAPPORTAGE

08 | 45

2.3

GEBRUIK ACCOMMODATIES

Het aantal accommodaties en de beschikbare zaaldelen in Nieuwegein zegt iets, maar zeker niet alles over de situatie in Nieuwegein. De bezetting en het gebruik zijn in dat opzicht veel betere indicatoren om de capaciteit van het aanbod in beeld te brengen. In voorliggende paragraaf wordt daarom ook meer in detail gekeken naar het gebruik van de verschillende accommodaties Beoordeling Voor de beoordeling van de bezetting van de sporthallen, sportzalen en gymzalen zijn benchmarkcijfers uit de database van Hospitality Group gebruikt. Bij het berekenen van de bezettingspercentages wordt rekening gehouden met openingstijden en vakantieweken waardoor de vertaling van een theoretische naar een praktische bezettingsgraad kan worden gemaakt. Bij een optimale bezetting met gebruik door primair onderwijs, sport en overige gebruikers - dat wil zeggen een bezettingspercentage van 100% - gaan we uit van een haalbaar gebruik van 2.920 uur per jaar. Bij gebruik door voortgezet onderwijs ligt dit iets hoger, namelijk op 3.120 uur per jaar. Dit komt mede doordat voortgezet onderwijs gedurende de dag meer uren bewegingsonderwijs kan inroosteren dan het primair onderwijs omdat de basisscholen vaak met een continurooster werken en daardoor de lesdag eerder is afgelopen. In alle gevallen betreft dit gecombineerd gebruik door scholen, verenigingen en overig gebruik.

Een toelichting is in tabel hieronder vermeld.

Per week

Per jaar

PO gebruik week

30

1200

O.b.v. 5 dagen van 6 uur (08.30 uur – 14.30 uur), 40 weken per jaar

VO gebruik week

35

1400

O.b.v. 5 dagen van 7 uur (09.00 uur – 16.00 uur), 40 weken per jaar

Sportgebruik week

30

1200

O.b.v. 5 dagen van 6 uur (17.00 uur – 23.00 uur), 40 weken per jaar

520

O.b.v. zaterdag 8 uur (09.00 uur – 17.00 uur) en zondag 5 uur (12.00 uur – 17.00 uur), 40 weken per jaar

Sportgebruik weekend

13

Tabel 3 – Normering gebruik binnensport o.b.v. adviespraktijk Hospitality Group

Voor een goede tot zeer goede bezetting van een sporthal hanteren wij de norm van 70% bezetting of hoger. Een matige tot goede bezetting kent een verhuur tussen de 50% en 70% en een bezetting onder de 50% beoordelen we als slecht. Voor sportzalen hanteren we vaak dezelfde normen, al moet daar wel worden aangemerkt dat dit vooral van toepassing is wanneer de sportzalen ook daadwerkelijk functioneel te gebruiken zijn door de georganiseerde sport (voornamelijk in de avonduren). Bij het beoordelen van gymlokalen hanteren we een norm die lager ligt. Daar scoort een accommodatie bij verhuur van meer dan 40% een goede tot zeer goede bezetting. 20% tot 40% is matig tot goed en lager dan 20% beoordelen we als slecht.

EINDRAPPORTAGE

09 | 45

Sporthallen en -sportzalen Van de drie sporthallen en drie sportzalen in Nieuwegein zijn het gebruik en de bezettingsroosters geanalyseerd. Dit is weergegeven in grafieken 1 en 2. De groene staaf geeft het gebruik door onderwijs aan en de blauwe staaf het gebruik door (sport)verenigingen in uren per jaar. De lichtpaarse staaf geeft het aantal overige verhuurde uren per jaar aan. Voor sportzalen en sporthallen geldt dat vanaf een bezetting van 1.800 tot 1.900 uren per jaar sprake is van een voldoende bezetting. Voor sporthallen geldt dat deze in de regel goed zijn bezet bij een gebruik vanaf ongeveer 2.500 uren per jaar. Deze aantallen zijn gebaseerd op de mogelijkheden die deze accommodaties bieden (overdag gebruik voor onderwijs, in de avonduren en weekenden voor trainingen en competities verenigingen) en op de bezetting van binnensportaccommodaties in andere gemeenten. De groene lijn in de grafiek geeft aan wanneer de bezetting voldoende is. In sporthal Merwestein vindt overigens alleen voortgezet onderwijs plaats. Gebruik sporthallen

Galecop Merwestein Veerhuis -

500 Onderwijs

1.000

1.500

Verenigingen

2.000

2.500

3.000

Overig

Grafiek 1 – Gebruik sporthallen in uren per jaar (op basis van roosters seizoen 2019-2020)

Gebruik sportzalen

Waterlelie Sluis Wijkersloot -

500 Onderwijs

1.000

1.500

Verenigingen

2.000

2.500

3.000

Overig

Grafiek 2 – Gebruik sportzalen in uren per jaar (op basis van roosters seizoen 2019-2020)

Gymnastieklokalen In grafiek 3 is weergegeven hoeveel uur per jaar de vijf gymnastieklokalen worden gebruikt. Ook hier geeft de groene staaf het gebruik door onderwijs per jaar aan en de blauwe staaf het gebruik per jaar door (sport)verenigingen. Bij de gymzalen met een bezetting van 1.200 uren per jaar is sprake van een voldoende bezetting. Daarboven is al snel sprake van een goede bezetting.

EINDRAPPORTAGE

10 | 45

Gebruik gymlokalen

Vijfspan Triangel Doorslag Noord Driemaster Driehoek -

500 Onderwijs

1.000

1.500

Verenigingen

Overig

2.000

Grafiek 3 – Gebruik gymnastieklokalen in uren per jaar (op basis van roosters van 2019-2020)

In de grafieken hieronder zijn de bezettingspercentages weergegeven voor: ▪ de sporthallen (grafiek 4), ▪ de sportzalen (grafiek 6), ▪ de gymnastieklokalen (grafiek 8) De kleur van de staven geeft aan of dit valt onder een goede tot zeer goede bezetting (groen), een matige tot goede bezetting (oranje) of een slechte bezetting (rood). In de grafieken direct eronder is een uitsplitsing in uren te zien waar in detail te zien is hoe de betreffende bezetting tot stand is gekomen (sporthallen = grafiek 5, sportzalen = grafiek 7, gymnastieklokalen = grafiek 9). In bijlage 2 is deze uitsplitsing nogmaals per hal apart in een grafiek weergegeven. Bezetting sporthallen

Grafiek 4 – Bezetting sporthallen in percentage t.o.v. optimale bezetting inclusief uitsplitsing uren

EINDRAPPORTAGE

11 | 45

Grafiek 5 – Uitsplitsing uren bezetting per sporthal Bezetting sportzalen

Grafiek 6 – Bezetting sportzalen in percentage t.o.v. optimale bezetting inclusief uitsplitsing uren

Grafiek 7 – Uitsplitsing uren bezetting per sportzaal

EINDRAPPORTAGE

12 | 45

Bezetting gymnastieklokalen

Grafiek 8 – Bezetting sportzalen in percentage t.o.v. optimale bezetting inclusief uitsplitsing uren

Grafiek 9 – Uitsplitsing uren bezetting per gymnastieklokaal

Uitgaande van deze beoordeling scoren in Nieuwegein alle sporthallen en sportzalen een goede tot zeer goede bezetting. Een uitzondering hierin is ’t Veerhuis. De bezetting op alle onderdelen (onderwijsgebruik, sportgebruik en overig gebruik) loopt achter ten opzichte van de andere sporthallen. Dit heeft deels te maken met het feit dat de gemeente hier niet de maximale capaciteit inhuurt en daardoor er per saldo minder gebruik mogelijk is. De verdere invulling gaat via Stichting ’t Veerhuis zelf. Er is met uitzondering van ’t Veerhuis praktisch geen extra ruimte in de huidige sporthallen en sportzalen beschikbaar. De gymnastieklokalen scoren een goede tot zeer goede bezetting. Enkel de Driehoek zit net onder de grens van de 1.200 uren per jaar waardoor deze een matige tot goede bezetting scoort. Dit komt echter vooral doordat in de Driehoek er verhoudingsgewijs weinig sport- en overig gebruik plaatsvindt. Qua bezetting in uren bewegingsonderwijs (de primaire functie van een gymnastieklokaal) is de Driehoek één van de meest drukbezette gymlokalen overdag (zie grafiek 3). We kunnen hieruit de conclusie trekken dat in de huidige binnensportaccommodaties in Nieuwgein niet of nauwelijks extra mogelijkheden zijn voor gebruikers.

EINDRAPPORTAGE

13 | 45

In de grafieken hieronder is een uitsplitsing gemaakt naar 3 soorten gebruik, te weten daggebruik (doordeweeks), avondgebruik (doordeweeks) en weekendgebruik. Voor de percentages bij het Veerhuis is rekening gehouden met de uren uit de huurovereenkomst.

Grafiek 10 en 11 – Daggebruik binnensportaccommodaties in uren en in percentages

Grafiek 12 en 13 – Avondgebruik binnensportaccommodaties in uren en in percentages

Grafiek 14 en 15 – Weekendgebruik binnensportaccommodaties in uren en in percentages

Opmerking bij sporthal Galecop Zaal A en B betreffende sport /verenigingen. In de tabel is af te lezen dat bij Galecop Zaal B de bezetting nihil is. Dit heeft te maken dat merendeel van het gebruik plaatsvindt doordat er op uitzondering na voornamelijk de gehele hal wordt gehuurd i.p.v. Zaal A of B. Van de 1317,5 uur (Grafiek 12) gebruik is er 83 uur gebruik halve hal is en de rest gehele hal. En die 83 uur betreft geen gelijktijdig gebruik. Dit voorbeeld gaat ook op voor grafiek 13, 14 en 15. In bijlage 3 zijn grafieken opgenomen per accommodatie met de bezetting van een piekweek (eind november/begin december) en een dalweek (half mei).

EINDRAPPORTAGE

14 | 45

2.4

HUIDIGE BEHOEFTE AAN EXTRA RUIMTE

In de vorige overzichten is vooral in beeld gebracht hoe het huidige aanbod eruit ziet en welk gebruik daarin nu plaats vindt. Deze cijfers zeggen echter niets over de eventuele latente behoefte aan extra binnensportruimte die er nog in Nieuwegein bestaat. Er is daarom ook getracht in beeld te brengen welke extra behoeften er allemaal nog spelen bij potentiële gebruikers. Navolgend zijn de belangrijkste bevindingen daaromtrent onder elkaar gezet. Allereerst kan uit de aanvragen en toegekende zaaluren al worden vastgesteld dat diverse verenigingen meer ruimte zouden willen huren dan nu mogelijk is: ▪ KRC Rolling; Huurt momenteel vooral ruimte in Bergen op Zoom omdat er in Nieuwegein geen ruimte beschikbaar is. Zij zouden graag meer uren in Nieuwegein willen afnemen, waarbij het belangrijk is dat er een houten ondervloer beschikbaar is met tenminste de afmeting van Sporthal Galecop; ▪ Koveni; Bij de korfbalvereniging Koveni is er al jaren de wens voor een eigen hal omdat ze nu onvoldoende uren kunnen huren. Koveni huurt op dit moment sporthallen in Houten omdat dat de enige plaats in de omgeving is met beschikbare zalen (Vianen, IJsselstein en Utrecht zuid is vol). Helaas betalen zij daar meer vanwege het ontbreken van subsidie.

Dit kan echter enkel voor de senioren en voor de jeugdleden is het op dit moment een kwestie van of minder trainen of met teveel tegelijk trainen in een te kleine zaal. ▪ MHCN; Ook de hockeyvereniging MHCN heeft door de enorme groei aan zaalhockey de nadrukkelijke wens om meer ruimte in Nieuwegein te huren, al dan niet door realisatie van een eigen hal (of met Koveni). ▪ Voetbalvereniging JSV Wil graag gaan zaalvoetballen. ▪ HV Nieuwegein; Het gaat hier om een huidig tekort van circa 6,5 uur per week wat neerkomt op een jaarlijks tekort van 260 uur (uitgaande van 40 speelweken per jaar). Daarbij geldt met name uren in de vroege avond; in de middag heeft HV geen trainers en in de late uren kunnen de jeugdleden niet trainen. Daarnaast spelen er ontwikkelingen ten aanzien van Sportcomplex Merwestein en Sportpark Galecop waar als gevolg van meer behoefte aan binnensportruimte voor diverse gebruikers er gekeken wordt naar de realisatie van extra binnensportruimte. Verbindion heeft, ter voorbereiding op de mogelijke doorontwikkeling van Merwestein, een inventarisatie uitgevoerd onder haar gebruikers om de eventuele extra behoefte in beeld te brengen. Deze behoefte is nader uitgewerkt in de “Memo behoefte gebruikers transformatie Merwestein 2018-2020 25-01-21“ en is bij de uitwerking van de scenario’s reeds meegenomen.

EINDRAPPORTAGE

15 | 45

3

ONTWIKKELING VAN DE VRAAG

Alvorens nader gekeken kan worden naar wat te doen met de huidige capaciteit, kwaliteit en eventuele latente behoefte is het ook van belang om in beeld te brengen hoe de vraag zich de komende jaren zal gaan ontwikkelen. In voorliggende hoofdstuk is daar nader op ingegaan.

3.1

BEVOLKINGSPROGNOSE & LEERLINGENPROGNOSE

Op peildatum 1 januari 2020 wonen in Nieuwegein ruim 63.000 inwoners. In tabel 4 is de verdeling van inwoners naar leeftijdscategorieën te zien alsmede de ontwikkelingsprognose tot en met 2035. Hierin is af te lezen dat Nieuwegein in 2035 ruim 68.000 inwoners telt. Dit komt neer op een groei van 8,2%. Bevolkingsprognose Nieuwegein 2020 Totaal 63534 0-19 jaar 13254 20-64 jaar 37330 65+ 12950

2021 63828 13163 37320 13345

2022 64297 13143 37480 13674

2023 64948 13172 37729 14047

2024 65368 13177 37852 14339

2025 65902 13220 38069 14613

2030 67936 13593 38801 15542

2035 68764 13823 38750 16191

Tabel 4 – Aantal inwoners Nieuwegein en de prognose t/m 2035

In tabel 5 is het aantal leerlingen per type onderwijs af te lezen. Als gevolg van de doorontwikkeling van de wijk Rijnhuizen neemt het aantal leerlingen vanaf 2030 weer met circa 600 leerlingen toe. Deze ontwikkeling is echter specifiek voor de wijk Rijnhuizen waar een eigen onderwijslocatie komt met een eigen gymnastieklokaal. In de rest van Nieuwegein zal daardoor het leerlingenaantal voor zowel het BO als het VO dalen ten opzichte van 2020. Voor het speciaal basisonderwijs is een lichte toename te zien vanaf 2025. Leerlingenprognose Nieuwegein 2020 Totaal 10344 BO 4-12 jaar 4843 SBO 4-12 jaar 248 VO 12-18 jaar 5278

2021 10353 4885 246 5251

2022 10263 4920 246 5228

2023 10120 4934 246 5203

2024 10055 4979 246 5168

2025 10039 5008 248 5178

2030 9896 5112 253 5155

2035 10052 5305 263 5115

Tabel 5 – Aantal leerlingen in Nieuwegein en de prognose t/m 2035

3.2

DE VERANDERENDE VRAAG/BEHOEFTE VAN SPORT EN BEWEGEN

De wereld van sport en bewegen verandert continu. In het kader van de toekomstvisie op sport, bewegen en de daaruit voortvloeiende behoefte aan binnensportaccommodaties in Nieuwegein signaleren we een aantal belangrijke en relevante ontwikkelingen die invloed hebben op de omvang van de behoefte of juist van invloed zijn op kwalitatieve aspecten van de toekomstige behoefte. Dat zijn bijvoorbeeld: ▪ De veranderende visie binnen het (primaire) onderwijs op bewegen en bewegingslessen. ▪ De functie van bewegen en sporten binnen het sociale domein. ▪ De veranderingen in het verenigingsleven en in de voorkeuren van sporters. 3.2.1 BEWEGINGSONDERWIJS De laatste jaren bewegen kinderen steeds minder en gaan de motorische vaardigheden van kinderen sterk achteruit. Goede motorische vaardigheden zijn van belang voor het ontwikkelen van een actieve leefstijl. Landelijk hebben sportbonden, gemeenten, het ministerie Volksgezondheid Welzijn en Sport, het onderwijs, de kinderopvang en maatschappelijke partners de handen ineengeslagen voor een meer motorisch vaardige jeugd. Dit vraagt met nadruk om samenwerking tussen de sectoren onderwijs, kinderopvang, zorg, welzijn en sport & bewegen. Binnen het onderwijs is bewegen en sporten volop in verandering. Binnen het primair onderwijs bijvoorbeeld zijn de bewegingslessen anders ingericht dan in het verleden.

EINDRAPPORTAGE

16 | 45

De veranderingen kunnen als volgt worden samengevat: ▪ Van klassikaal onderwijs, naar kleinere groepen die tegelijkertijd verschillende beweegvormen en beweeglijnen beoefenen. ▪ Van uitsluitend de verplichte klokuren in de gymzaal, naar ook bewegen op andere momenten en andere locaties. ▪ Van de traditionele sporten naar ook meer moderne sporten zoals free runnen, survival, et cetera. Ook binnen het voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs en hoger beroepsonderwijs zijn deze veranderingen zichtbaar. De veranderende kijk op bewegen en sporten heeft ook gevolgen voor de behoefte aan binnensportaccommodatie. Gymlokalen, met de traditionele belijning en de traditionele toestellen lijken steeds minder voldoende functioneel. De gymlokalen zijn nog (te zeer) gericht op het klassikale onderwijs en de traditionele sporten. Voor de komende jaren is de wens veel meer: ▪ Binnensportaccommodaties die kunnen worden verdeeld in meerdere (vier) vlakken, waar kleinere groepen gelijktijdig verschillende vormen van bewegen of sporten kunnen beoefenen. ▪ Grotere flexibiliteit in het gebruik van toestellen en materialen (bijvoorbeeld touwen kunnen verplaatsen naar elk van de vier vlakken). ▪ Ruimer assortiment van toestellen, materialen en attributen voor modernere sporten. ▪ Gebruik van audiovisuele hulpmiddelen.

Ook de KVLO (Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding) pleit reeds langere tijd voor het vergroten van de basisafmetingen van een gymlokaal van 21x12 naar 24x14 (308m2) om beter tegemoet te kunnen komen aan de veranderende beweegbehoeften van met name de basisschoolleerlingen. En er ontstaan inmiddels ook nieuwe initiatieven. Enkele vooruitstrevende voorbeelden van deze veranderende behoeften zijn bijvoorbeeld de beweegbox, het gymlokaal van de toekomst en het openlucht gymlokaal. Daarmee wordt niet bedoeld dat alle gymlokalen op die wijze omgevormd moeten worden, maar wel dat een ontwikkeling naar meer multifunctionele accommodaties en minder traditionele gymlokalen wenselijk is om aan de veranderende behoefte te voldoen. Beweegbox (bron: Beweegbox)

Gymlokaal van de toekomst

Openlucht gymlokaal (bron: Nijha)

EINDRAPPORTAGE

17 | 45

Deze ‘nieuwe’ multifunctionele sportvoorzieningen hebben als uitgangspunt om beter aan te sluiten op de belevingswereld van kinderen en meer variatie te kunnen bieden in vormen van sporten en bewegen. Nieuwe verplichting bewegingsonderwijs In februari 2020 is bekend geworden dat in de landelijke wetgeving wordt vastgelegd dat scholen in het primair onderwijs verplicht worden om minimaal twee beweegmomenten van elk 45 minuten per week te verzorgen. De overheid wil daarmee tot een steviger fundament voor voldoende en goed bewegingsonderwijs komen. Scholen waren al verplicht om bewegingsonderwijs aan te bieden, maar de verplichting van twee beweegmomenten is nieuw. Dit beleid geldt voor het hele primaire onderwijs, zowel basisonderwijs als speciaal onderwijs. Scholen hebben een overgangsperiode van drie jaar om dit te regelen. De gemeente Nieuwegein roostert nu al voor alle scholen 2 gymmomenten in en voldoet daarmee aan de gesteld norm. De scholen kunnen daarna naar eigen inzicht de roosters verder inplannen. In de gemeente Nieuwegein kunnen daarmee alle scholen op dit moment al aan 2 beweegmomenten per week voldoen zoals gewenst vanuit de overheid. Ook zijn de meeste scholen over naar een continurooster, waarmee de huidige bezetting en planning niet of nauwelijks tot aanpassingen in het programma zal leiden.

3.2.2 SOCIALE DOMEIN Al jaren is in Nederland de duidelijke ontwikkeling zichtbaar dat sport/bewegen een steeds belangrijkere rol krijgt binnen het sociale domein. Sport om te ontmoeten, snel te integreren, om leefbaarheid in wijken of buurten te versterken of om vitaal te blijven en op die manier mee te kunnen doen in de samenleving. Ook in Nieuwegein is een stevige rol goed denkbaar. De groep senioren groeit snel en zij worden gemiddeld ook ouder. Ook voor mensen met een beperking is aanbod op het gebied van sport en bewegen wenselijk. Landelijk staan steeds meer sportverenigingen klaar om ook hierin een functie te vervullen voor de samenleving. Daarbij geldt dat de rol die sportverenigingen kunnen vervullen sterk afhankelijk is van de zelfredzaamheid en vitaliteit van de doelgroep. Om die rol beter te duiden is een model opgenomen dat is opgebouwd uit twee dimensies, te weten: ▪ De vitaliteit, een combinatie van mobiliteit, gezondheidssituatie en ervaren gezondheid. ▪ De kansrijkheid, een mix van inkomen, opleiding en zelfredzaamheid. De combinatie van deze twee dimensies leidt tot een model met vier kwadranten, dat van toepassing is op alle leeftijdsgroepen. Zie afbeelding Sport en bewegen en het sociale domein. ▪ Het kwadrant rechtsboven (kansrijk en vitaal) zijn inwoners die zelf hun weg weten te vinden naar het sport- en beweegaanbod.

▪ Het kwadrant rechtsonder (minder kansrijk/zelfredzaam en vitaal) betreft inwoners die om verschillende redenen hun weg niet of minder weten te vinden naar het sport- en beweegaanbod. Dat kan door tijdsgebrek, het inkomen, het missen van intrinsieke motivatie om te bewegen, et cetera. ▪ Het kwadrant linksboven (minder vitaal en kansrijk) betreft inwoners die door een beperking (chronische ziekte of andere beperking) minder makkelijk aansluiting kunnen vinden bij het traditionele sport- en beweegaanbod, maar doorgaans wel een intrinsieke motivatie hebben om te bewegen. ▪ Het kwadrant linksonder (minder vitaal, minder kansrijk) is de groep die de weg naar het sport- en beweegaanbod lastig weet te vinden en, vanwege beperkingen, ook moeilijk aansluiting kan vinden bij het reguliere aanbod.

EINDRAPPORTAGE

18 | 45

Sociaal domein

Afbeelding: Mogelijkheden sport en bewegen en het sociale domein

In wezen geldt dat de sportverenigingen voor alle vier kwadranten een functie kunnen vervullen, al dan niet met ondersteuning van professionele instellingen in zorg en welzijn. Een dergelijke functie heeft effecten voor de behoefte aan sportaccommodatie, te weten: ▪ De behoefte aan laagdrempelige accommodatie in de directe nabijheid van de woonomgeving neemt toe. Laagdrempeligheid is een verzamelterm voor nabijheid ten opzichte van de woonomgeving, barrièrevrij, toegankelijke tarieven en ontmoetingsruimte. ▪ De laagdrempeligheid kan worden vormgegeven in wijkcentra en buurthuizen, maar ook in binnenof buitensportaccommodaties. De wenselijke accommodatievorm lijkt sterk op de accommodatie die gewenst wordt voor de huisvesting van het moderne bewegingsonderwijs.

3.2.3 SPORTERS EN VERENIGINGEN Hoewel landelijk steeds meer mensen sporten (in de afgelopen 5 jaar is het percentage sporters gestegen van 56% naar 65%) daalt het aantal lidmaatschappen bij de georganiseerde sport. Landelijk staat de georganiseerde sport onder druk en hebben meerdere traditionele verenigingen het moeilijk om aantrekkelijk te blijven en te groeien. Terwijl meer mensen bewegen en voldoen aan beweegnormen is in de afgelopen vijf jaar het totaal aantal leden bij de sportbonden gedaald met zo’n 2%. De groei van sport en bewegen komt met name uit de hoek van ongeorganiseerd sporten. Bij fitness en bewegen in de openbare ruimte (hardlopen, fietsen, mountainbiken, wandelen) is deze toename het grootst. Dit lijkt vooral ten koste te zijn gegaan van de binnensporten. De relatief lage en dalende populariteit van het sporten in verenigingsverband en toenemende populariteit van het ongeorganiseerd sporten zijn ook zichtbaar in de onderstaande cijfers. Zo blijkt dat de sportdeelname van de inwoners van de gemeente Nieuwegein iets lager ligt dan het gemiddelde van Nederland. Het percentage inwoners dat wekelijks sport ligt ook iets lager dan het landelijk gemiddelde en het percentage inwoners dat voldoet aan de beweegnormen ligt een fractie lager.

Echter, de ‘gemiddelde’ scores in Nieuwegein worden niet veroorzaakt doordat de inwoners van Nieuwegein in grote getale lid zijn van sportverenigingen. In tegendeel, het percentage inwoners dat lid is van een sportvereniging blijft achter bij het landelijke gemiddelde. De ‘gemiddelde’ sportdeelname wordt dus vooral veroorzaakt doordat de mensen uit Nieuwegein vooral ongeorganiseerd sport beoefenen (buiten de verenigingen).

EINDRAPPORTAGE

19 | 45

Lidmaatschappen

Nieuwegein

Nederland

Totaal

21,8%

25,0%

0-10 jaar

18,3%

23,0%

10-25 jaar

40,3%

45,0%

25-45 jaar

18,3%

22,0%

45-65 jaar

18,1%

22,0%

65 jaar e.o.

18,1%

17,0%

Atletiek

0,7%

0,8%

Golf

1,8%

2,1%

Gymnastiek

1,0%

1,6%

Hockey

1,1%

1,5%

Paarden sport

0,7%

0,8%

Sportvissen

3,6%

2,9%

Tennis

2,2%

3,1%

Voetbal

5,3%

7,0%

Volleybal

0,5%

0,7%

Zwemmen

0,9%

0,8%

Ongeorganiseerd

Nieuwegein

Nederland

Fitness

27,0%

26,0%

Hardlopen

10,0%

8,0%

Sportief wandelen

1,0%

Wielrennen

1,0%

4,0%

Voldoen aan beweegrichtlijnen

49,0%

51,7%

Wekelijkse sporters

50,0%

51,3%

Tabel 6: Percentage inwoners dat lid is van een bij het NOC*NSF aangesloten vereniging.

Open Club Landelijk zien we een trend dat steeds meer sportverenigingen zich bewust zijn van hun rol in de maatschappij. Hedendaagse sportverenigingen zijn een onderdeel van een voortdurend in beweging zijnde samenleving. Ze merken dat de vraag van leden verandert en dat er andere organisaties in de buurt zijn waarmee samenwerkingsverbanden kunnen worden opgezet. Met name NOC*NSF zet zich in voor ‘Open Clubs’. Een Open Club is een vereniging die meer doet dan het aanbieden van het reguliere sportaanbod. De open club wordt omschreven als een beweging of filosofie waarbij een vereniging steeds meer van binnen naar buiten werkt. Een open club zorgt voor meer betrokkenheid van en een betere relatie met de eigen leden, betrokkenen (ouders, toeschouwers, vrijwilligers), buurt, gemeente en andere stakeholders. Dit leidt tot ledenbinding (behoud/groei), meer reuring op de club en continuïteit van het bestaansrecht. Een open club is een ontmoetingsplek waar voor iedereen de mogelijkheid tot persoonlijke ontwikkeling en betrokkenheid wordt gecreëerd.

EINDRAPPORTAGE

20 | 45

Gemeenten willen de kracht van sport en clubs gebruiken voor een gezondere samenleving en het verhogen van de leefbaarheid binnen de gemeente. Sport wordt gezien als partner in de lokale keten. Een open club ziet die kans en weet hem te benutten door open te staan voor samenwerking met bedrijfsleven, onderwijs, zorginstellingen, enzovoort. Op haar website hanteert NOC*NSF de volgende definitieve voor een open club: Een Open Club is toegankelijk voor officiële leden, vaste bezoekers en omwonenden. Bij de Open Club krijgt iedereen de mogelijkheid om te sporten en betrokken te zijn bij sociale clubactiviteiten. De Open Club werkt samen met naburige organisaties bij het ontwikkelen en aanbieden van sportactiviteiten voor verschillende doelgroepen. De Open Club kan een enkele club zijn, maar vaak is de Open Club een samenwerking tussen verschillende clubs, sociale instellingen, buurthuizen en/of commerciële ondernemingen. Het hoofddoel van de Open Club is niet om meer leden te krijgen, maar om de sportparticipatie te vergroten. Soms moeten daarom nieuwe activiteiten worden ontwikkeld en nieuwe doelgroepen worden benaderd. Activiteiten zijn niet alleen gericht op sport en fysieke activiteiten. Clubmanagement, scheidsrechterstaken, training en coaching zijn zelfs belangrijke activiteiten en zijn toegankelijk voor leden en niet-leden.

Dit alles leidt tot een sterke buurtgemeenschap met de Open Club als kern. Ten behoeve van een toekomstbestendige sportinfrastructuur in Nieuwegein is het van belang dat sportverengingen meegaan in bovenstaande ontwikkeling. Om het hoofd boven water te kunnen houden en de continuïteit van sportverenigingen te kunnen garanderen, zullen sportverenigingen zich bewust moeten zijn van de veranderende samenleving en toekomstige vraag/behoefte van (potentiële) leden. Het is wenselijk dat die ontwikkeling de komende jaren (meer) wordt gestimuleerd. E-Sports Landelijk stijgt de populariteit van gaming. Een vertaling naar sport vinden we in de E-sports. Wereldwijd is de sport enorm populair en het lijkt een kwestie van tijd totdat de business ook in Nederland gaat domineren. Het kan natuurlijk vanuit huis, maar ook komen op steeds meer plekken voornamelijk jongeren bij elkaar om te gamen. Het fenomeen E-sports vormt vanzelfsprekend een grote concurrent en bedreiging voor met name de traditionele sport. Ook het voldoende en gezond bewegen van kinderen komt ermee onder druk te staan. Het is een gezamenlijke uitdaging om juist de kansen en bedreigingen goed te volgen en E-sports vooral als middel te zien om jongeren te bereiken en daarmee ook het ‘echte’ bewegen te blijven stimuleren.

Nieuw Kwaliteitszorgsysteem Sportaccommodaties Het realiseren van een duurzame sportinfrastructuur is één van de doelen van het Nationale Sportakkoord. Om dit qua normering en certificering goed te faciliteren, ontwikkelt NOC*NSF in nauwe samenwerking met de Vereniging Sport en Gemeenten en de branchevereniging Sport en Cultuurtechniek een nieuw Kwaliteitszorgsysteem Sportaccommodaties (KZS). In het kwaliteitszorgsysteem staan o.a. ook de eisen waaraan de sportvoorzieningen dienen te voldoen bij renovatie en nieuwbouw. Hiermee kan het zijn dat dispensaties voor het beoefenen van wedstrijdsporten in accommodaties waar renovatie of nieuwbouw is gerealiseerd niet meer worden toegekend. Het is goed deze ontwikkeling te blijven volgen met het oog op het nieuw ontwikkelen van sportaccommodaties binnen de gemeente Nieuwegein of bij accommodaties die gerenoveerd gaan worden.

EINDRAPPORTAGE

21 | 45

3.3

TOEKOMSTIGE VRAAG/BEHOEFTE AAN BINNENSPORT

Op basis van de in voornoemde paragrafen opgenomen ontwikkelingen alsmede de in paragraaf 2.4 geconstateerde extra behoefte die nu niet ingevuld kan worden, kunnen op hoofdlijnen al een aantal bevindingen worden gepresenteerd omtrent de toekomstige behoefte aan binnensportaccommodaties. ONTWIKKELINGEN BEWEGINGSONDERWIJS Op basis van de leerlingenprognose vanuit hoofdstuk 3.1 valt in zijn totaliteit op dat het aantal leerlingen naar de toekomst toe zal gaan dalen. Zowel de leerlingenaantallen in het basisonderwijs als in het voortgezet onderwijs nemen licht af. Het speciaal basisonderwijs neemt naar verwachting iets toe. Daarmee zou er enkel op basis van aantallen leerlingen niet meer capaciteit dan nu benodigd zijn. De afgelopen jaren zijn bijna alle scholen in Nieuwegein al over gegaan op een continurooster. Normaliter kan een dergelijke aanpassing impact hebben op de capaciteit. Dit mede omdat de gymlessen compacter op elkaar moeten worden geprogrammeerd. Het continurooster zorgt voor druk in de ochtend en begin van de middag maar aan de andere kant ook voor meer leegstand in de latere middag omdat scholen met een continurooster eerder klaar zijn met een schoolprogramma. Echter, aangezien deze situatie in Nieuwegein reeds is doorgevoerd zorgt dit richting de toekomst niet voor veranderingen in de behoefte.

Daarnaast geldt ook dat de overheid in februari 2020 in de wet heeft vastgelegd, dat primair onderwijs minimaal 2 uur gymles (er wordt geen onderscheid gemaakt tussen klokuren en lesuren in het amendement Heerema /Van Nispen, de KVLO hanteert lesuren en deze lijn houden wij ook aan). Alle scholen bieden echter nu al 2 uur gymles aan op school en voldoen daarmee dus al aan de norm die de overheid hanteert. ONTWIKKELINGEN SPORT Voor de ontwikkelingen in de sport zijn vooral de bevolkingsontwikkeling én de bevolkingssamenstelling relevant. Op basis van de bewegingsnorm in Nieuwegein is te zien dat deze iets lager licht dan het landelijk gemiddelde. We verwachten een kleine afname in de verenigingssport en op basis van de bevolkingsprognose Nieuwegein zal deze naar verwachting ook niet veel groeien, omdat het aantal verenigingssporters inwoners met de leeftijd voor een groot deel tussen de 20 -64 jaar maar licht zal stijgen. En het percentage inwoners tot 19 jaar juist zal dalen. De grootste groei zit vooral bij de 65+er. Het aantal lidmaatschappen bij een vereniging ligt in deze leeftijdsklasse ook hoger dan landelijk gemiddeld. Verder is te zien dat de ongeorganiseerde sport groeit en boven het landelijk gemiddelde ligt.

Naar verwachting zal dit blijven stijgen in verband met de groeiende doelgroep 65+ers binnen de gemeente Nieuwegein die veelal in de ongeorganiseerde sport actief zijn of waarvan de sportbeoefening zich steeds meer in sportscholen en fitnesscentra afspeelt. Sport om te ontmoeten, integreren, leefbaarheid in wijken of buurten te versterken, vitaal te blijven en op die manier mee te kunnen doen in de samenleving. Ook voor mensen met een beperking is aanbod op het gebied van sport en bewegen wenselijk. Landelijk staan steeds meer sportverenigingen klaar om ook hierin een functie te vervullen voor de samenleving. Samenwerking die terug te zien is middels het sportakkoord wat is ondertekend in de gemeente Nieuwegein waarin vele partners uit het sociale domein en de sport meer en meer de samenwerking zoeken. En elkaars kwaliteiten kunnen benutten om zowel de sporters als de organisaties vitaal te houden. Deze ontwikkelingen maken dat het van belang is om anders naar sportvoorzieningen te kijken. Wanneer samenwerking wordt gestimuleerd - zoals in het sportakkoord - kan dat ook consequenties hebben voor het vernieuwen of aanpassen van bestaande sportaccommodaties.

Sportaccommodaties die multifunctioneel zijn en naast onderwijs, verenigingsport ook een rol kunnen vervullen bij het bedienen van de groeiende groep 65+ers (én de vitaliteitsuitdagingen die bij deze doelgroep horen), kunnen meerwaarde creëren.

EINDRAPPORTAGE

22 | 45

Wel/niet invullen huidige niet-ingevulde behoefte Wel zal de gemeente vanuit beleidsuitgangspunten richting de toekomst een keuze moeten gaan maken of zij de huidige niet-ingevulde behoefte (die op dit moment vooral bestaat bij Koveni en MHCN) en de door Verbindion opgehaalde knelpunten en behoeften in de toekomst wenst te gaan faciliteren. Echter, aangezien er ook op het gebied van de aanbodzijde aan accommodaties (zie hoofdstuk 4) zich diverse ontwikkelingen gaan voordoen, lijken er diverse kansen te liggen om binnen de mogelijkheden die zich gaan voordoen zoveel mogelijk van deze behoeften ook te gaan huisvesten.

EINDRAPPORTAGE

23 | 45

4

ONTWIKKELING VAN HET AANBOD

4.1

INLEIDING

Binnen de gemeente Nieuwegein zijn naar aanleiding van de herijking binnen -en buitensport rapportage door de Hospitality Group (2016) de nodige keuzes gemaakt. Zo is het advies overgenomen om het gymlokaal De Pinguïn te sluiten. En is er accommodatiebeleid ontwikkeld voor toekomst van de binnensportaccommodaties. De tabellen ‘huidige situatie binnensportaccommodaties’ en ‘ontwikkeling binnensportaccommodaties’ hieronder laat zien welke beleidskeuzes er inmiddels zijn gemaakt. Binnensportaccommodaties

Type

Wijk

Bouwjaar

Leeftijd

Boekwaarde €

‘t Veerhuis

Sporthal

(Hoog) Zandveld, Lekboulevard

1975

46 jaar

nvt

Merwestein

Sporthal

Stadscentrum, Merwestein

1980

41 jaar

?

Galecop

Sporthal

Galecop

1995

26 jaar

€ 489.800,-

Wijkersloot

Sportzaal

Jutphaas, Wijkersloot

1977

44 jaar

€

0,-

De Sluis

Sportzaal

(Hoog) Zandveld, Lekboulevard

1968

53 jaar

€

0,-

De Waterlelie

Sportzaal

Batau Noord

2007

14 jaar

€ 1.593.931,-

De Driehoek

Gymnastieklokaal

Batau Zuid

1975

46 jaar

€

0,-

De Driemaster

Gymnastieklokaal

Fokkesteeg

1981

40 jaar

€

7.467,-

Doorslag Noord

Gymnastieklokaal

Doorslag

1977

44 jaar

€

6.016,-

Het Vijfspan

Gymnastieklokaal

Doorslag

1980

41 jaar

€

7.544,-

De Triangel

Gymnastieklokaal

Zuilenstein, Huis de Geer, Blokhoeve

1979

42 jaar

€

6.963,-

Tabel 7: Huidige situatie binnensportaccommodaties 2021 Binnensportaccommodaties

Type

Wijk

Ontwikkeling

Verwachte realisatie

‘t Veerhuis

Sporthal

(Hoog) Zandveld, Lekboulevard

Onduidelijk

n.v.t.

Merwestein

Sporthal

Stadscentrum, Merwestein

Initiatief 2e hal

n.b.

Galecop

Sporthal

Galecop

Behouden

n.b.

Wijkersloot

Sportzaal

Jutphaas, Wijkersloot

Vernieuwen

2024 -2040

De Sluis

Sportzaal

(Hoog) Zandveld, Lekboulevard

Vernieuwen

2024 -2040

De Waterlelie

Sportzaal

Batau Noord

Behouden

n.v.t.

De Driehoek

Gymnastieklokaal

Batau Zuid

Vernieuwen

2024 -2040

De Driemaster

Gymnastieklokaal

Fokkesteeg

Vernieuwen

2024 -2040

Doorslag Noord

Gymnastieklokaal

Doorslag

Vernieuwen

2024 -2040

Het Vijfspan

Gymnastieklokaal

Doorslag

Niet vervangen

n.b.

EINDRAPPORTAGE

24 | 45

De Triangel

Gymnastieklokaal

Zuilenstein, Huis de Geer, Blokhoeve Vernieuwen

2024 -2040

Nieuw

Sportzaal

Vreeswijk

Nieuw

2017 -2020

Nieuw

Nog onbekend

Rijnhuizen

Nieuw

2024 -2040

n.b. = niet bekend; n.v.t = niet van toepassing Tabel 8: ontwikkeling binnensportaccommodaties 2021

Voor binnensportaccommodaties die ouder zijn dan veertig jaar wordt doorgaans de keuze gemaakt tussen instandhouding en nieuwbouw. Voor bijna alle binnensportaccommodaties situaties heeft de gemeente Nieuwegein gekozen om de bestaande accommodaties te gaan vernieuwen. Daarbij is reeds de intentie om bij een aantal gymlokalen, wanneer deze vernieuwd gaan worden zoals omschreven in tabel 8, deze te vervangen door een grotere sportzaal. Daarnaast wordt er een nieuwe accommodatie ontwikkeld in Vreeswijk en wordt in de wijk Rijnhuizen (een wijk in ontwikkeling) nog een nieuwe binnensportaccommodatie voorzien voor bij de school die hier gevestigd gaat worden. Bij de uitvoering van deze intentie zou uiteindelijk de navolgende configuratie aan binnensportaccommodaties gaan ontstaan: Binnensportaccommodaties

Huidige situatie

Nieuwe situatie

Wijk

‘t Veerhuis

Sporthal

Sporthal

(Hoog) Zandveld, Lekboulevard

Merwestein

Sporthal

Sporthal

Stadscentrum, Merwestein

Galecop

Sporthal

Sporthal

Galecop

Wijkersloot

Sportzaal

Sportzaal

Jutphaas, Wijkersloot

De Sluis

Sportzaal

Sportzaal

(Hoog) Zandveld, Lekboulevard

De Waterlelie

Sportzaal

Sportzaal

Batau Noord

De Driehoek

Gymnastieklokaal

Sportzaal

Batau Zuid

De Driemaster

Gymnastieklokaal

Sportzaal

Fokkesteeg

Doorslag Noord

Gymnastieklokaal

Gymzaal Plus

Doorslag

Het Vijfspan

Gymnastieklokaal

Sluiting

Doorslag

De Triangel

Gymnastieklokaal

Sportzaal

Zuilenstein, Huis de Geer, Blokhoeve

Onbekend

X

Sportzaal

Vreeswijk

Onbekend

X

X

Rijnhuizen

Totaal

▪ ▪ ▪

3 sporthallen 3 sportzalen 5 gymnastieklokalen

▪ ▪ ▪

3 sporthallen 7 sportzalen 1 gymzaal plus

Tabel 9: voorstel huidig beleid/intentie gemeente Nieuwegein

EINDRAPPORTAGE

25 | 45

Naast het binnensportaccommodatiebeleid van de gemeente bestaan er ook nog een aantal initiatieven die nu niet door de gemeente in het huidige beleid zijn meegenomen. Wel worden deze initiatieven meegenomen om een totaal beeld voor de gemeente te krijgen. En te bekijken welke mogelijkheden hiermee ontstaan om het beleid op binnensport op basis van behoefte, investeringen en ontwikkelingen vorm te geven. Initiatieven

Toelichting

Status

Sportpark Galecop

Besluit om initiatief verder uit te Tijdelijke sporthal voor maximaal 10 werken en op haalbaarheid te 15 jaar toetsen

Merwestein

Besluit om initiatief verder uit te Uitbreiding gebiedsontwikkeling incl. werken en op haalbaarheid te sporthal (van 1 naar 2 hallen) toetsen

Koveni

Nieuwe sporthal op het sportpark zelf Lopend, nog geen besluit

Tabel 10: Initiatieven binnensportaccommodaties 2021

4.2

ONTWIKKELINGEN AANBOD VANUIT ONDERWIJS

Binnen de gemeente Nieuwegein zijn er, gerelateerd aan het onderwijsgebruik ervan, diverse ontwikkelingen gepland omtrent binnensportaccommodaties. We benoemen hier de onderwijsinstellingen waar een verandering op basis van huidige intentie plaatsvindt. ZUIDERKROON Rijnhuizen is een nieuwe wijk, waar ook een school moet komen. Het plan is dat de school Zuiderkroon (school) dan verhuist naar Rijnhuizen. Dat wordt een op zichzelf staande school met eigen sportvoorziening. Het is nog onduidelijk waar de school wordt gebouwd en wat voor type accommodatie dit wordt. De Zuiderkroon maakt nu gebruik van sportzaal De Sluis. WILLEM ALEXANDERLOCATIES (JULIANAWEG) De twee schoollocaties van de Willem Alexander school aan de Koninginnelaan en Julianaweg worden samengevoegd in een nieuw te ontwikkelen gebouw aan de industrieweg in Vreeswijk. De sportaccommodatie wordt ingericht als een sportzaal. De beide Willem Alexanderscholen hebben nu bewegingsonderwijs in De Sluis. TROMPETVOGEL De Trompetvogel organiseert haar bewegingsonderwijs nu in de Vijfspan, maar zal wanneer er de nieuwe sportaccommodatie in Doorslag wordt gerealiseerd daarnaar toe verhuizen. De Doorslag wordt een gymzaal plus. CALS COLLEGE Het Cals College geeft aan dat zij in hun eigen sportaccommodatie vol zitten en de behoefte hebben om hun huidige sportprogramma dubbel te bezetten.

Dit kunnen ze op dit moment niet realiseren. OOSTERLICHT COLLEGE Het Oosterlicht College heeft 2 gymzalen met één scheidingswand. Ze geven aan vol te zitten en extra bij huren bij Merwestein.

EINDRAPPORTAGE

26 | 45

4.3

ONTWIKKELINGEN AANBOD VANUIT SPORT

Daarnaast zijn er een aantal ontwikkelingen en initiatieven vanuit sport te benoemen. FREE RUNNING De Free running-vereniging maakt nu weinig gebruik van de binnensportaccommodaties, maar hebben wel ideeën en wensen. Zijn nog op zoek naar mogelijkheden om binnen- en buitenfaciliteiten te combineren. HANDBALVERENIGING HV NIEUWEGEIN HV Nieuwegein is nu actief in sporthal Galecop en Merwestein. De vereniging geeft aan dat zij wekelijks 6,5 uur per week te kort komen aan trainingsuren. De vereniging heeft momenteel veel aanwas bij de jongste jeugd in de leeftijd van 2-7 jaar en hebben daarom vooral meer behoefte aan uren in de vroege avond, gedurende het gehele seizoen. De middag en laat in de avond zijn geen optie omdat de jeugd dan niet kan sporten op deze uren. Het liefste in het Veerhuis of in een hal in de buurt van Galecop (omdat dat de thuisbasis is) en anders in bijvoorbeeld de 2e hal van Merwestein; Het liefste hebben ze (net als KRC Rolling) een houten vloer, doelen en belijning voor een handbalveld en bij voorkeur ook belijning voor jongste jeugd (net als nu in sporthal Galecop aanwezig is). KORFBALVERENIGING KOVENI Senioren trainen nu buiten de gemeente Nieuwegein bij gebrek aan ruimte. Jeugdleden trainen minder en met teveel mensen in kleine ruimtes. Koveni sport nu in sporthal het Veerhuis, De Sluis en een enkele avond in de Wijfspan.

Koveni gebruikt de binnensportaccommodatie gedurende de maanden november t/m februari. GYMVERENIGING MOVEO De gymvereniging traint nu verdeeld over heel Nieuwegein. De wens is om alles in één gebouw te kunnen onderbrengen. Dit wordt grotendeels gerealiseerd doordat Moveo een eigen plek krijgt binnen de nieuwe sportzaal plus in Doorslag.. Moveo is nu actief in de volgende accommodaties de Driehoek, Traingel, Doorslag, Vijfspan en de Driemaster. MHCN MHCN is gehuisvest in Rijnhuizen. MHCN speelt naast veldhockey ook zaalhockey in de maanden november t/m februari. Voor zaalhockey huurt MHCN uren in ‘t Veerhuis en Merwestein en huren zij ook uren buiten de gemeente Nieuwegein omdat er geen beschikbare uren voor de verschillende leeftijdsgroepen in Nieuwegein aanwezig zijn. MHCN zou graag 45 uur per week willen huren gedurende 9 weken. Deze 405 uren zijn puur trainingsuren en dan zijn er ook nog wedstrijduren in de weekenden. Afgelopen competitiejaar is er 84 uur in Merwestein en 80 uur in Veerhuis ingehuurd voor competitie en ook daar is de wens voor meer waar mogelijk. KRC ROLLING De rolschaatsvereniging is nu actief in Bergen op Zoom en hebben geen eigen ruimte om nu hun activiteiten aan te bieden in Nieuwegein. Zij zouden graag ruimte hebben in Nieuwegein om hun activiteiten uit te voeren.

Er is geen voorkeur waar dat moet plaatsvinden, maar er zijn wel al gesprekken met Merwestein gevoerd om bij de realisatie van een 2e hal daar naar toe te kunnen verhuizen. Belangrijk hierbij is wel dat KRC de beschikking moet hebben over een houten ondervloer net als in Galecop nu het geval is en met tenminste dezelfde afmeting (bij voorkleur formaat sporthal) om zo wedstrijden en uitvoeringen te kunnen houden. VOETBALVERENIGING JSV JSV is gehuisvest op sportpark Galecop en zou graag een zaalvoetbaltak oprichten binnen de vereniging.

EINDRAPPORTAGE

27 | 45

BADMINTON “STICHTING PROMOTIE BADMINTON” De “Stichting Promotie Badminton” (waarin alle badminton verenigingen zijn vertegenwoordigd) is een eigen ruimte /locatie toegezegd door de gemeente. Hierbij dient er tenminste ruimte te zijn voor 6 badmintonvelden tegelijkertijd te gebruiken. Het is daarbij de bedoeling dat al het badmintongebruik (ook van de andere verenigingen) dan op 1 locatie gehuisvest zal worden. Op basis van eerdere uitgesproken intentie zal deze voorziening naar verwachting worden ondergebracht in een daarvoor nog te bestemmen sportzaal (beoogd Vreeswijk) die vanwege de 6 badmintonvelden wél een groter formaat nodig heeft dan een reguliere sportzaal. OVERIG ▪ Dansschool Gerda Kagie heeft de wens om een binnenruimte te kunnen gebruiken om hun activiteiten voort te zetten. De dansschool biedt de gehele week activiteiten aan. De dansschool heeft een specifieke wens om een spiegelwand binnen de accommodatie te realiseren dat is benodigd om haar activiteiten te realiseren. ▪ De tafeltennisvereniging zou graag een eigen kantinevoorziening hebben en gebruik maken van een gymnastieklokaal.

EINDRAPPORTAGE

28 | 45

5

VRAAG- EN AANBODANALYSE

5.1

VERGELIJKING ONTWIKKELING VRAAG EN ONTWIKKELING AANBOD

Als we kijken naar de voorgaande hoofdstukken kunnen we op basis van de deze gegevens de volgende punten benoemen met betrekking tot vraag en ontwikkeling van het aanbod. ▪ Prognose bevolking van Nieuwegein geeft aan dat de gemeente de komende 15 jaar zal groeien met zo’n 5.000 inwoners (groei van 8,2%). Waarbij voor de helft van deze groei wordt gerealiseerd door de leeftijdscategorie 65+. ▪ Prognose leerlingen geeft aan dat de komende jaren het aantal leerlingen gelijk blijven tot licht zullen dalen. ▪ Primair onderwijs zijn alle scholen over op een continurooster en op bijna alle scholen worden 2 lesuren bewegingsonderwijs gegeven die vanuit de overheid wettelijk moeten worden aangeboden. We kunnen daarmee ook zeggen dat er geen capaciteitsknelpunten zijn met betrekking tot de vraag. De zal eerder kleiner worden ten opzichte van het aanbod. ▪ Voortgezet onderwijs Vooralsnog is er geen knelpunt voor het Anna van Rijn College, een en ander is afhankelijk van toekomstige besluitvorming over de huisvesting. Voor het Oosterlicht College en Cals Collega geldt dat zij beiden een latente behoefte hebben om meer sportaanbod willen aanbieden. En dat zij in hun eigen accommodatie daar geen ruimte voor hebben. Er wordt nu extern gehuurd bij Merwestein of het wordt niet aangeboden.

Het ontbreekt hier aan capaciteit om sportaanbod te realiseren, en beide scholen hebben reeds een intentie richting Merwestein uitgesproken om bij een eventuele 2e hal deze overdag te gaan vullen. ▪ Levensduur van accommodaties op dit moment zijn er negen accommodaties die ouder zijn dan veertig jaar en waar de gemeente Nieuwegein een visie op heeft ontwikkeld om deze de komende jaren te gaan vernieuwen. ▪ Ontwikkeling van de accommodaties de gemeente heeft nu de intentie om accommodaties te vernieuwen en van alle gymnastieklokalen over te gaan op sportzalen. Alleen gymnastieklokaal bij Doorslag wordt een gymzaal plus. ▪ Prognose van sport en bewegen de sportdeelname van de inwoners van de gemeente Nieuwegein ligt lager dan het gemiddelde van Nederland. Het percentage inwoners dat wekelijks sport ligt ook lager dan het landelijk gemiddelde en het percentage inwoners dat voldoet aan de beweegnormen ligt een fractie lager. Echter, de ‘gemiddelde’ scores in Nieuwegein worden niet veroorzaakt doordat de inwoners van Nieuwegein in grote getale lid zijn van sportverenigingen. In tegendeel, het percentage inwoners dat lid is van een sportvereniging blijft achter bij het landelijke gemiddelde. De ‘gemiddelde’ sportdeelname wordt dus vooral veroorzaakt doordat de mensen uit Nieuwegein vooral ongeorganiseerd sport beoefenen (buiten de verenigingen).

Als we kijken naar de groei van 65+ ers en ook richting de toekomst dan zal de ongeorganiseerde sport in de lijn de verwachting liggen dat dit verder zal toenemen. ▪ Prognose latente behoefte bij sportverenigingen is bij verschillende verenigingen aanwezig. Gymvereniging Moveo en Stichting Promotie Badminton zijn nieuwe accommodaties toegezegd. Verenigingen Koveni, MHCN, HV Nieuwegein, KRC Rolling, Free running, JSV en andere hebben duidelijk de wens of om uit te breiden in uren van hun activiteiten. Of om een eigen plek in een accommodatie binnen de gemeente Nieuwegein te krijgen.

5.2

MOGELIJKE SCENARIO’S

Op basis van alle opgehaalde informatie zijn een aantal scenario’s uitgewerkt om het aanbod aan accommodaties in Nieuwegein te kunnen verbeteren en meer toekomstbestendig te maken. Daarbij is rekening gehouden met de intentie vanuit de gemeente Nieuwegein, maar is ook kritisch gekeken of dit wel de juiste weg is om te bewandelen. Daarnaast bekijken we in de scenario’s de nieuwe initiatieven die er zijn en kijken we ook waar eventueel de latente behoefte gehuisvest kan worden. Hierbij kijken we veelal naar de mogelijkheden binnen de gehele gemeente Nieuwegein omdat voor het merendeel van de verenigingen die een latente behoefte hebben de sportbeoefening niet perse aan afstand is verbonden.

EINDRAPPORTAGE

29 | 45

Op basis hiervan zijn er uiteindelijk 6 scenario’s uitgewerkt hoe de configuratie binnensportaccommodaties er in de nabije toekomst uit kan zien in vergelijking met de huidige situatie en met de besluitrichting van de gemeente Nieuwegein. Voor elk van de scenario’s is in beeld gebracht tot welke configuratie dit leidt, wat de impact daarvan is op bestaande knelpunten en eventuele latente behoefte en tot welke eigenaarslasten dit scenario leidt ten opzichte van de nul-situatie (huidige) alsmede de uitvoering van de besluitvorming. In een separate bijlage bij dit rapport zijn alle scenario’s nogmaals schetsmatig weergegeven inclusief de financiële consequenties. Navolgend zijn deze scenario’s verder weergegeven. 0-SCENARIO: HUIDIGE SITUATIE BINNENSPORTACCOMMODATIES NIEUWEGEIN Om een goede vergelijking te kunnen maken tussen de verschillende scenario’s is het van belang om eerst nog kort stil te staan bij de huidige situatie. Hiermee bepalen we feitelijk de nul-situatie waar de nieuwe scenario’s mee vergeleken kunnen worden. Op dit moment gebruikt de gemeente de volgende accommodaties. Binnensportaccommodaties