2023-016 Verslag reguliere raadsvergadering 15 en 19 december 2022.pdf

Aan De leden van de raad Onderwerp Verslag gemeenteraad op 15 en 19 december 2022 Afdeling Griffie Aanwezig: Voorzitter: Raadsleden:

College: Raadsgriffier: Afwezig: Verslaglegging: 1.

Datum Portefeuillehouder F.T.J.M. Backhuijs Bijlagen

de heer F.T.J.M. Backhuijs (voorzitter) mevrouw H.J. Adriani-Wempe (15/12), mevrouw S. Aksakal, mevrouw L. Assalmi, mevrouw B.Z Bakhtali (15/12), mevrouw A.F. Derriks, de heer M.E. Diekstra, de heer J. Doosje, de heer V.F. van Esch, mevrouw A.M. Feenstra, de heer S.A. Feenstra, de heer J.A.N. Gadella, mevrouw M. Gathier, de heer V.H.J.M. Goulmy, de heer E.F. Holtermann, de heer G. Horst, de heer A. Houwer, de heer Y. Jean, de heer M. van Keulen, de heer J.F.C. Kupers (15/12), mevrouw V.C.D. Lamur, mevrouw A.M.P.M. van der Lugt, mevrouw H.M.G. Peters, mevrouw J.A.G. Plomp-van Rheenen, de heer R.A.J. Scholten mevrouw M. Spalburg, mevrouw. J. Verbeek-Beverwijk, de heer D.A.J. Verhagen, de heer T.A.C. Verhoeve, mevrouw K.M.K. Vizee, mevrouw M.R. Voorthuijsen-de Boer (15/12), de heer J. Vosseberg, de heer R. Wisselo, de heer G. Zondag mevrouw W. Eggengoor, mevrouw M. Schouten, de heer G. Bamberg, de heer J.R.J. van Engelen de heer J. Karens mevrouw H.J. Adriani-Wempe (19/12), mevrouw B.Z Bakhtali (19/12), de heer J.F.C. Kupers (19/12), mevrouw M.R. Voorthuijsen-de Boer (19/12) mevrouw M.H.M. de Ridder-van Beek (Notuleerbureau De Ridder)

Opening en mededelingen De voorzitter: ik open de tweede raadsvergadering van de gemeenteraad van Nieuwegein op 15 december 2022. Opnieuw heet ik iedereen van harte welkom, ook de mensen die op de livestream meekijken en de mensen op de publieke tribune. Ik volg het reglement van orde en vraag enige momenten stilte voor gebed of bezinning. Dank u wel. Ik constateer dat 33 leden van de raad aanwezig zijn en er geen mensen verhinderd zijn. De punten van orde over het pasje ga ik niet herhalen, dat heb ik al eerder gedaan deze avond .Wat wel van belang is bij een interruptiedebat; als u uw pasje in de interruptiemicrofoon laat zitten, dan bent u samen met degene die u interrumpeert in beeld en dat is voor de mensen thuis met de livestreaming wel zo plezierig. De spreektijd geldt vanaf agendapunt 2 en ik zal de vergadering tegen 23.00 uur, als we dan nog bezig zijn, schorsen omdat we na afloop nog een borrel in kerstsfeer hebben en ik ook de mensen die morgen moeten werken de gelegenheid wil 1/40 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 15 december met voortzetting op 19 december 2022

geven om daar even nog bij te zijn en als we langer doorgaan dat die mensen natuurlijk gelijk naar huis gaan. Ik nodig u dus van harte uit om dan toch nog even in kerstsfeer samen te zijn boven in het bedrijfsrestaurant. 2.

Vragenhalfuur De voorzitter: een drietal fracties heeft aangekondigd mondelinge vragen te willen stellen over de ontwikkelingen bij het Antonius Ziekenhuis; dat zijn mevrouw Aksakal, mevrouw Bakhtali en mevrouw Verbeek. Onderling is afgesproken dat ik eerst het woord geef aan mevrouw Bakhtali die mede namens mevrouw Verbeek vragen zal stellen, en daarna mevrouw Aksakal het woord zal geven. Zeg ik het verkeerd? Ik heb van de griffier begrepen dat het zo zou zijn afgesproken, maar als u nog het woord zelf wilt voeren, dan kan dat. Mevrouw Verbeek (iB): voorzitter, laat maar zo gezien de tijd. De voorzitter: het woord is aan mevrouw Bakhtali. Fractie Stadspartij Núwegein, mevrouw Bakhtali: Op 30 november jongstleden sloeg het nieuws dat het Antonius Ziekenhuis in 2035 uit Nieuwegein gaat verdwijnen in als een bom, in Nieuwegein maar ook landelijk. De verhuizing is niet uit te leggen en dus niet te begrijpen als tegelijkertijd het aantal 75plussers en hun zorgvraag tot 2040 juist aan het verdubbelen is en de ziektekostenpremies elk jaar flink stijgen. Op 7 december 2022 was voor raadsleden de gelegenheid om hierover vragen te stellen aan het bestuur van het ziekenhuis. In de week die was voorbij gegaan, was er van de zijde van de gemeente geen enkel aanvullend bericht gekomen.

Wij mochten tijdens de avond in het ziekenhuis pas vernemen dat de gemeente al twee jaar betrokken is bij deze ontwikkelingen en besluiten. Onze vragen: 1. Wie hebben, naast uzelf burgemeester, de gemeente Nieuwegein vertegenwoordigd tijdens de besprekingen met het Antonius Ziekenhuis? 2. Deze verhuizing raakt ook de gemeenten Vianen en IJsselstein. Welke andere gemeenten waren betrokken bij deze besprekingen? 3. Zijn er verslagen gemaakt van de besprekingen? 4. Waarom is de gemeenteraad van Nieuwegein (en de andere gemeenteraden) niet al twee jaar geleden op de hoogte gesteld van deze ingrijpende veranderingen? 5. Waarom is het twee jaar lang voor de gemeenteraad (en de andere gemeenteraden) geheim gehouden? 6. Waarom werd de gemeenteraad (de gemeenteraden) pas op 30 november hiervan op de hoogte gesteld, toen ook de kranten uitgebreid hierover berichtten? Tijdens de avond in het ziekenhuis bleek u heel positief over die ontwikkelingen, want u legde uit: ‘laten we niet vergeten dat we in de Randstad in een luxepositie zitten. In Oldenzaal waar ik vandaan kom, dat zijn zo ongeveer uw woorden, zijn rijtijden van 45 minuten naar een ziekenhuis heel normaal’. U werd daarin ondersteund door de VVD-fractievoorzitter die meldde dat het helemaal niet nodig is om in elke gemeente een ziekenhuis te hebben.

Natuurlijk ligt het allemaal veel complexer dan zo wordt voorgespiegeld en ook draait dit vraagstuk om het feit dat een ziekenhuis, een in Nieuwegein gewortelde zorginstelling, die ook omliggende gemeenten zoals Vianen en IJsselstein bedient, uit Nieuwegein verhuist en het gaat er niet om om in elke gemeente een ziekenhuis te gaan bouwen. Het ziekenhuis verhuist notabene naar een gemeente waar reeds een aantal grote ziekenhuizen staan! 7. Waarom juicht u deze verhuizing toe? Waarom vindt u dit een goede ontwikkeling voor Nieuwegein (en Vianen, IJsselstein)? 2/40 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 15 december met voortzetting op 19 december 2022

8. De Nederlandse Zorgautoriteit is afwijzend over het algemeen als het gaat om concentratie van zorg. Er is al gebleken dat verpleegkundigen meestal niet bereid zijn in andere ziekenhuizen te gaan werken, de kosten meestal omhoog gaan en de reistijden uiteraard voor patiënten vrijwel altijd toenemen en het effect op de kwaliteit onduidelijk is. Is over deze verhuizing door de Nederlandse Zorgautoriteit een rapport uitgebracht? Dank u wel. Fractie CDA, mevrouw Aksakal: Dak u wel, voorzitter. Wij hebben nog de aanvullende vragen: 1. Hoe zijn deze gesprekken verlopen die het college heeft gehad of de ambtenaren met het ziekenhuis en welke inzet heeft het college bij deze gesprekken gehad? 2. Hoe kijkt het college aan tegen het besluit dat nu genomen is? 3. Een aantal weken geleden is het besluit genomen voor de bouw van parkeergarage-Z, naast de parkeergarage van het Antonius Ziekenhuis. Kan het college aantoonbaar maken dat we met het vertrek van het Antonius Ziekenhuis niet voor leegstand bouwen en voor enorme kapitaalvernietiging zorgen; geld dat we beter aan klimaatdoelstellingen kunnen besteden? Dank u wel. Beantwoording wethouder Schouten: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, voordat ik inga op de vragen wil ik een paar algemene dingen zeggen, omdat dat belangrijk is om de beantwoording van de vragen van context te voorzien.

Het ziekenhuis is eind februari 2022 gestart vanuit de vraag: hoe kunnen we goede zorg in de regio organiseren? Dat heeft zij gedaan met een aantal partijen waaronder de verpleeghuiszorg, de huisartsen en verschillende gesprekken, dus het Antonius Ziekenhuis heeft dat destijds gestart. Daar hebben ook verschillende gemeenten aan deelgenomen; naast Nieuwegein waren dat Houten, Stichtse Vecht, Woerden, De Ronde Venen, Vijfheerenlanden en IJsselstein en Utrecht. Waarom zij dat deed is omdat het zorglandschap en de maatschappij enorm aan het veranderen zijn, dus ontwikkelingen die daar aan de orde zijn geweest zijn onder andere vergrijzing, hoe ga je om met concentratie en specialisatie in de zorg en samenwerking met huisartsen, dus dat is de inhoud van die gesprekken geweest en tot aan de zomer van 2022 hebben die gesprekken zich vooral rond die thema’s gecentreerd. Er is in die gesprekken niet gesproken, helemaal niet zelfs, over een mogelijke verhuizing van het ziekenhuis. Vervolgens is er later, dus na de zomer, door het ziekenhuis een aantal scenario’s voorgelegd aan al die partijen van hoe zij mogelijk haar toekomstbeeld zag in onze regio. Halverwege oktober heeft de bestuurder van het ziekenhuis een gesprek met ons gehad en daarin heeft zij aangegeven dat er naar de toekomst toe wel verandering zal plaatsvinden in de locatie van ziekenhuis.

Zij heeft daarbij ook aangegeven: wij kunnen u nog iet mededelen wat dat betekent maar waarom wij dat doen, daar heeft inmiddels ook de informatie over gekregen. Wij hebben toen gezegd en gevraagd aan de bestuurder: dan staat u waarschijnlijk voor een ingewikkeld besluit. Wij weten natuurlijk niet wat dit betekent voor onze gemeente maar wilt u ons als u dat besluit genomen heeft, zo snel mogelijk informeren en wilt u met name onze raad ook zo snel mogelijk informeren. Daar heeft de bestuurder ook positief op gereageerd en wij begrepen natuurlijk ook heel goed dat in eerste instantie het ziekenhuis aan zet is en in eerste instantie het ziekenhuis als er zo’n grote verandering aan zit te komen, met de kennis van nu weten we dat dit een grote verandering is, dat zij in de eerste plaats haar eigen medewerkers zal informeren. Op diezelfde dag hebben wij de gelegenheid ook gekregen om u als raad te informeren en in eerdere gesprekken hebben wij ook verzocht bestuurder, bent u ook bereid om zelf onze raad mee te nemen in uw besluitvorming en dat gesprek heeft inmiddels plaatsgevonden. Dat is even de korte schets van het traject van de afgelopen periode.

3/40 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 15 december met voortzetting op 19 december 2022

Dan wat betreft de vragen van mevrouw Bakhtali. U vroeg wie er deelgenomen hebben aan die gesprekken, dus in het traject wat ik net schetste dat gaat over de zorgontwikkeling naar de toekomst heeft mijn voorganger, portefeuillehouder de heer Kuiper, deelgenomen en ook de heer Bakhtali. De heer Backhuijs, sorry. Excuus. Ja, die rare ideeën neem ik niet voor mijn rekening! Dat komt omdat beiden met een ‘B’ beginnen, denk ik. U vroeg welke gemeenten hebben deelgenomen, daar heb ik al antwoord op gegeven. U vroeg of er verslagen zijn gemaakt van die bijeenkomsten, dus van het traject van de zorgontwikkeling en daar heeft het Antonius Ziekenhuis verslagen van gemaakt. U vraagt: waarom is de gemeenteraad niet eerder betrokken geweest; dat heb ik al toegelicht. Toen het ging echt over het besluit van het ziekenhuis, toen heeft het ziekenhuis ook ons en u zo snel mogelijk ook op de hoogte gesteld. Uw vijfde vraag ging over of we iets geheim gehouden hebben, dat hebben we niet gedaan. Verder vroeg u nog andere vragen over het proces, die heb ik inmiddels ook beantwoord. Dan stelt u de vraag: waarom juicht u deze verhuizing toe, vindt u dit een goede ontwikkeling? Ik denk dat wij ook in onze brief naar u en ook toen wij daarop bevraagd werden in de media aangegeven hebben dat wij dit besluit echt wel betreuren.

We begrijpen heel goed dat dit een ingrijpend besluit is voor het ziekenhuis in eerste instantie, maar ook voor onze stad. Wij realiseren ons ook heel goed dat dit voor het ziekenhuis een heel zwaarwegend besluit is en dat doet ze in haar uitleg in het belang van goede zorgverlening en dat doet ze ook met het oog op allerlei ontwikkelingen die we niet kunnen ontkennen met elkaar, of dat nu gaat van digitalisering tot grote tekorten in arbeidskrachten en heeft ze vanuit haar verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat zorg op de goede plaats komt, dat besluit genomen, maar wij snappen heel goed dat dit voor onze stad natuurlijk best een ingrijpend besluit is. We hebben ook aangegeven in ons gesprek met het ziekenhuis dat we er echt aan hechten dat we in gesprek blijven, ook de komende tijd, om dat traject van hoe zorgen we ervoor dat de goede zorg op de juiste plek komt, dat we daar gezamenlijk ook het gesprek over zullen blijven voeren zodat we vanuit onze positie ook aan kunnen geven wat daarvoor de goede randvoorwaarden zijn in onze stad. Uw achtste vraag ging over het NZA, of die daar een rapport over heeft geschreven. Dat weet ik niet, dat is mij niet bekend. Dan de vragen van mevrouw Aksakal.

U stelde ook de vraag over het hoe van het informeren, daar heb ik al eerder een reactie op gegeven en ook uw vraag over hoe wij tegen het besluit aankijken, ook daar heb ik een antwoord op gegeven. Dan vraagt u: wat betekent dat nu? U heeft niet zo lang geleden een besluit genomen over parkeergarage Zuid, maar parkeergarage Zuid is echt bedoeld voor de ontwikkelingen aan de Doorslagzone. Daar komen veel woningen dus met het oog daarop wordt die parkeergarage daar gebouwd, dat als eerste en als tweede, het ziekenhuis blijft tot 2035, laten we dat niet vergeten, dus dat is nog een lange periode. Dat wat betreft de vragen van mevrouw Aksakal en mevrouw Verbeek, die had niet aanvullende vragen nog gesteld, ik zal even kijken of ik nog iets heb wat u wel gevraagd hebt, maar dat ging inderdaad ook over het proces van de timing en wanneer u geïnformeerd bent. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: dank u wel, wethouder Schouten. Dan kijk ik bij de vraagstellers of er nog behoefte is aan een korte, aanvullende vraag? Mevrouw Bakhtali, mevrouw Verbeek en mevrouw Aksakal en als er nog andere leden van de raad zijn, dan zie ik dat ook graag. Anders geef ik het woord aan mevrouw Bakhtali. Dat mag vanaf uw plek mevrouw Bakhtali, een korte, aanvullende vraag. Fractie Stadspartij Núwegein, mevrouw Bakhtali:

4/40 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 15 december met voortzetting op 19 december 2022

Ik heb niet echt een vraag, ik zal me er nog even over buigen en misschien komen er nog schriftelijke vragen aan, maar ik vind het wel raar dat er geen verslagen door de gemeente worden gemaakt als er zoiets belangrijks gebeurt en de gemeente daarbij aanwezig is. Hoe kan het zijn dat daar geen verslagen van worden gemaakt, dat is dus een vraag die ik nu graag beantwoord zou willen hebben. Voor de rest zal ik eventueel schriftelijke vragen stellen. Fractie ieders Belang, mevrouw Verbeek: Ja voorzitter, heel kort. De wethouder geeft aan dat ze in oktober wist van het geheel. Wij hebben in oktober een besluit genomen over de parkeergarage en als wij van tevoren hadden geweten dat dit eraan kwam, dan hadden wij een hele andere mening gehad denk ik. Fractie Partij van de Arbeid, mevrouw Aksakal: Dank u, voorzitter. We hadden een vraag aan de wethouder. Zij gaf aan dat er verslagen waren gemaakt door het Antonius Ziekenhuis. Onze vraag is: zijn deze verslagen ook openbaar? En de wethouder heeft ook aangegeven dat in oktober het gesprek had plaatsgevonden waar we ook de locatiewijziging hadden aangehoord. Op 13 oktober hebben we de parkeergarage goedgekeurd als raad. Onze vraag is: kunt u ons aangeven waarom u ons toen niet heeft geïnformeerd? Daarnaast vraagt het CDA om een herberekening van de bezetting van de parkeergarage, rekening houdend met deze nieuwe situatie.

Beantwoording wethouder Schouten: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, toch nog even terug naar oktober wat er toen gebeurd is. In oktober heeft de bestuurder aangekondigd dat er een verandering aan zat te komen, maar hij heeft toen niet gezegd wat die verandering zou zijn. Dat kon hij ook niet, want hij wilde eerst zijn eigen medewerkers informeren, dus het was een vooraankondiging. Hij zei ook heel nadrukkelijk: in november zullen wij dat besluit openbaar maken en dan zullen wij u, nadat wij onze eigen mensen hebben geïnformeerd, zo spoedig mogelijk informeren waarop wij gevraagd hebben: wilt u dan dat ook aan onze raad verder toelichten, dus dat is even over de besluitvorming en wat we toen wisten. Met andere woorden: toen u een besluit voorgelegd werd over een krediet openen van de parkeergarage Zuid was ons dit nog niet bekend, maar nogmaals, parkeergarage Zuid bouwen we voor de Doorslagzone, dat heeft u ook in het bestemmingsplan eerder in 2019 besloten, dus dat is heel duidelijk een ander iets dan het Antonius Ziekenhuis. De voorzitter: wethouder, nu zijn het korte vragen dus misschien ook korte antwoorden. Wethouder Schouten: ik ga ontzettend mijn best doen. De voorzitter: dan is de vraag nog van mevrouw Bakhtali over de verslagen.

Wethouder Schouten: voorzitter, het was een traject van het Antonius Ziekenhuis, dus de verslagen zijn van het Antonius Ziekenhuis, door hen ook gemaakt. Zij waren in de lead en dan hebben wij niet apart daar zelf verslagen van gemaakt en wat betreft uw vraag of ze openbaar zijn; dat weet ik niet. Dat is iets wat aan het ziekenhuis gevraagd zou moeten worden. De voorzitter: dan was er nog de vraag over de herberekening voor de parkeergarage. Wethouder Schouten: voorzitter, ik zou daar toch graag een schriftelijke toelichting wensen omdat opnieuw, dit is een parkeergarage, duidelijk heeft u ook zelf in het bestemmingsplan en in de kredietaanvraag besloten voor de Doorslag.

5/40 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 15 december met voortzetting op 19 december 2022

De voorzitter: ik kan me voorstellen dat dat als technische vraag gesteld wordt en dan kan daar ook technisch op antwoord gegeven worden. 3.

Vaststellen agenda De voorzitter: er zijn geen wijzigingsvoorstellen voor de agenda bij mij bekend. Er is 1 motie vreemd aangekondigd Verbetering fietsveiligheid door het CDA. Ik stel voor om die te behandelen bij agendapunt 13. Kunt u daarmee instemmen en is dit dan de agenda zoals we hem vandaag en waarschijnlijk maandag vervolgen? Dan stellen we daarmee de agenda vast.

4.

Benoeming en beëdiging van mevrouw J. Vosslamber (fractie CU) tot steunfractielid (2022-432) De voorzitter: de commissie onderzoek geloofsbrieven heeft daar onderzoek naar gedaan en ik zou willen vragen aan de heer Kupers om namens de onderzoekscommissie geloofsbrieven te vertellen wat de bevindingen zijn. De heer Kupers: voorzitter, de commissie geloofsbrieven is bij elkaar geweest om de geloofsbrieven van mevrouw Vosslamber te onderzoeken. Wij hebben daarbij gekeken of de geloofsbrieven voldoen aan de artikelen 10, 11, 12, 13 en 15 van de Gemeentewet. De commissie is tot de conclusie gekomen dat er op grond van deze artikelen geen belemmering is om mevrouw Vosslamber als steunfractielid in deze raad te benoemen en te beëdigen. De voorzitter: dank u wel. Dan kan ik overgaan tot de beëdiging van mevrouw Vosslamber en ik zou willen verzoeken aan mevrouw Vosslamber om hier voor mij plaats te nemen en aan alle andere aanwezige mensen in de zaal om te gaan staan. Ik lees de eed voor en vraag u, als ik dat gedaan heb, te zeggen ‘zo waarlijk helpe mij God almachtig’ met 2 vingers van de rechterhand omhoog. “Ik zweer dat ik om tot lid van een raadscommissie benoemd te worden rechtstreeks noch middellijk onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd.

Ik zweer dat ik om iets in dit ambt te doen of te laten rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raadscommissie naar eer en geweten zal vervullen. Mevrouw Vosslamber: “zo waarlijk helpe mij God almachtig”. De voorzitter: dank u wel. Dan bent u bij dezen beëdigd, van harte gefeliciteerd. Daar horen bloemen bij en ik stel voor dat we de felicitaties doen bij de kerstborrel want we zijn al een eind op streek in de tijd, anders zijn we weer 10 of 15 minuten kwijt, maar alvast gefeliciteerd. Dan bent u ook uitgenodigd bij de borrel, maar dat begrijpt u.

5.

Vaststelling van besluitenlijst van de vergadering van 24 november 2022 (2022-415) De voorzitter: ik heb geen opmerkingen over de besluitenlijst ontvangen en ik stel voor om hem vast te stellen als u daar geen stemming over wenst. Als dat niet zo is, dan is die unaniem aanvaard

6.

Lijst van ingekomen stukken (2022-433) De voorzitter: het voorstel is om de stukken 1.1 tot en met 1.8 voor kennisgeving aan te nemen. Fractie GroenLinks, de heer Van Keulen: Ja voorzitter, dank u wel. Ik wilde graag voorstellen om stuk 2.2, de bijlage ...

6/40 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 15 december met voortzetting op 19 december 2022

De voorzitter: daar ben ik nog niet, meneer Van Keulen. De heer Van Keulen (GL): excuus, ik wil te snel. De voorzitter: u wilt tempo maken, maar dit is teveel tempo! Ik stel dan vast dat de stukken 1.1 tot en met 1.8 voor kennisgeving worden aangenomen. Dan kom ik nu wel bij de stukken 2.1. en 2.2 en dat is, daar staat bij om ze te betrekken bij agendapunt 3, 1 was bij de bijzondere raadsvergadering en die hebben we al gehad en 2.2 te betrekken bij agendapunt 8 van deze vergadering. Fractie GroenLinks, de heer Van Keulen: Dank u wel, voorzitter. Ja nogmaals, ik wilde graag voorstellen om de bijlage 2.2, de ingekomen brief van een van de leerlingen van de Zuiderkroon, naar categorie 3 te verplaatsen. De voorzitter: dat is ter afdoening in handen stellen van het college. Daar kunt u mee instemmen? Dan gaat het college een reactie op die brief schrijven, dan gaan we dat op die manier doen. Het voorstel is om stuk 5-1 waarbij de raad het college verzoekt de raad nader te informeren, dat is gepland op 12 januari, daar kunt u ook mee instemmen? Dan is daarmee de lijst van ingekomen stukken behandeld en vastgesteld. 7.

Kaderstellende beleidsnotitie inclusie Nieuwegein 2023-2026 (2022-389) De voorzitter: er zijn 2 moties en 2 amendementen aangekondigd. Fractie D66, mevrouw Plomp: Dank, voorzitter. Inclusie. Inclusie is complex en levendig, daarmee bedoel ik: aan verandering/aanpassing onderhevig. Het realiseren van een inclusieve samenleving vraagt onderlinge betrokkenheid en verdraagzaamheid in de Nieuwegeinse samenleving. Inclusie en empathie, het zijn 2 begrippen die nodig zijn om iets te doen aan de verharding in de samenleving. Als wij het tij willen keren van de verharding, is het zaak om meer empathie bij onszelf en elkaar op te roepen. Een inclusieve samenleving kan ons hierbij helpen door iedereen het gevoel te geven gezien te worden, erbij te horen en ertoe te doen. Als mens en inwoner kan iedereen meer gevoelens van inclusie verspreiden: een glimlach, een kleine opmerking, een aardige blik, allemaal kleine gebaren die laten zien dat de ander ertoe doet. Het realiseren van een inclusieve samenleving is een continu proces en laten we daar met z’n allen voor gaan. Voorzitter, D66 vraagt aandacht voor artikel 1 van de Grondwet waarin staat: “Allen die zich in Nederland bevinden worden in gelijke gevallen gelijk behandeld.

Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook is niet toegestaan”, wat dus betekent dat alle mensen voor de wet gelijk zijn en dat niemand een ander mag discrimineren. Artikel 1 is het fundament van ons democratisch handelen en daarmee de basis van inclusie. Discriminatie, vooroordelen en racisme staan gelijkwaardigheid en sociale cohesie in de weg en kunnen ook actief burgerschap belemmeren. Voorzitter, D66 vindt het belangrijk om artikel 1 voor iedereen zichtbaar te maken. Dit kan in de vorm van het verspreiden van tekst of op een kunstzinnige of symbolische wijze. Wij willen daarbij een bewustwordingscampagne nadrukkelijk voor dit onderwerp om meer inzicht te geven wat artikel 1 inhoudt. Alleen tekst, symbolen of een kunstwerk is niet genoeg. Er zijn weinig mensen die weten wat het artikel daadwerkelijk inhoudt. Daarom willen wij dat het zichtbaar maken van artikel 1 ondersteund wordt met een campagne, dit alles om bewustwording te stimuleren dat kan leiden tot gesprekken of ontmoetingen rond het thema: hoe houden wij rekening met elkaar? Wij hebben daarvoor een motie ingediend en vragen het college om artikel 1 van de Grondwet zichtbaar te maken en een prominente plek te geven in het 7/40 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 15 december met voortzetting op 19 december 2022

Atrium, de gevel van het stadhuis en bijvoorbeeld bij de buurtpleinen. Een bewustwordingscampagne betreft de inhoud van artikel 1 van de Grondwet en als derde in gesprek te gaan met schoolbesturen om zich hierop aan te sluiten. De motie zichtbaar maken artikel 1 van de grondwet hebben wij, D66, ingediend samen met de fracties CDA, De Unie, PvdA, GroenLinks, VSP en de VVD. Graag wil ik tot slot gezegd hebben dat ik heel blij ben dat ik met enthousiasme en gedrevenheid dit onderwerp verder heb weten te krijgen in samenwerking en met steun van de mede-indieners. Dank u wel. De voorzitter: dank u wel. De motie die ingediend is, is genummerd motie M26. Het woord is aan mevrouw Feenstra. Fractie GroenLinks, mevrouw Feenstra: Dank u wel, voorzitter. Ja, in het profiel wat we zojuist vastgesteld hebben waar een nieuwe burgemeester aan moet voldoen, staat het eigenlijk al ondubbelzinnig: Nieuwegein wil een echt inclusieve stad zijn. Dat delen we raadsbreed en ook in het coalitieakkoord zijn hiervoor stappen opgenomen. Wij zijn een diverse stad en we willen dat iedereen gewoon zichzelf kan zijn en mee kan doen. Jezelf zijn ongeacht je geslacht, leeftijd, culturele achtergrond, seksuele of religieuze voorkeur en het al of niet hebben van een beperking. Voor GroenLinks betekent dit dat we bij inclusiebeleid niet de nadruk leggen op de afwijking.

Echt inclusief zijn we pas als het basisgevoel er 1 is van het erkennen en het waarderen van de verschillen. Een overtuiging dat iedereen ergens in beperkt is, dat emancipeert. Helaas is het nog niet zo ver en om daar te komen moeten we ongelijk durven investeren om uiteindelijk die gelijkheid te kunnen realiseren en dat vraagt er ook om dat we nadrukkelijk kijken wat er in de Nieuwegeinse samenleving verder verbeterd kan worden. In de notitie zoals die voorligt geven we naast een aantal algemene uitgangspunten van geen discriminatie, geen racisme, ook een aantal specifieke accenten en wij denken dat het goed is om te doen, wij ondersteunen de Kadernota zoals die voorligt. Om alles te doen en op die manier ook alles te kunnen doen wat nodig is zoals mensen met een handicap kunnen meedoen zoals in het VN-verdrag is aangegeven, dat de LHBTIQ+ gemeenschap ook extra beschermd wordt via de regenboogagenda en GroenLinks wil daar graag aan toevoegen Mbo’ers die een niet-Nederlandse achternaam hebben of zij met een handicap en die daardoor geen of zeer moeizaam een stageplek kunnen krijgen, plus mensen die niet meer aan het werk komen, alleen al omdat zij een bepaalde leeftijd hebben.

Wij stellen dan ook voor om dat zoals nu ook al in regel F is opgenomen, er een gesprek moet zijn met de werkgevers in onze stad bij de vestiging of als duidelijk wordt dat zij zich hier niet aan houden en dan vragen wij het college om ook daarover, en niet alleen over mensen met een handicap zoals het nu geformuleerd staat, het gesprek aan te gaan. Daarom dienen wij het amendement ‘Stage en werk voor iedereen’ in, amendement 17 en dat doen wij samen met de VSP, De Unie, D66, PvdA, Lokale Vernieuwing en de VVD. Verder onderschrijven wij het uitgangspunt dat de uitvoering van inclusiebeleid in al het beleid tot uitvoering moet komen en moet worden meegenomen. Dat vraagt er dan ook om dat we bij alle beleidsvoornemens de vraag stellen of het wel of niet kan bijdragen aan een inclusief Nieuwegein zodat je van werk ook werk kunt maken, in de Avond voor de Stad hebben we daar verschillende voorbeelden over genoemd. Daar is nu geen instrument voor opgenomen en om te voorkomen dat we het beleid daarmee tot een papieren tijger maken, dienen wij motie 27 in samen met D66, VVD en De Unie, zodat in alle beleid de kansen om onze stad meer inclusief te maken ook ten volle benut gaan worden Tenslotte danken wij D66 voor hun initiatief over de motie om het zichtbaar maken van artikel 1. Wij dienen die van harte mee in zodat symbolen het gesprek voeren en daadwerkelijke

8/40 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 15 december met voortzetting op 19 december 2022

aanpassingen ook hand in hand kunnen gaan onderweg naar een meer inclusieve stad zonder racisme en discriminatie. Dank u wel. Fractie Partij van de Arbeid, de heer Holtermann: Ja dank u wel, voorzitter. Nieuwegein wil een inclusieve gemeente zijn en blijven en hierin verder doorontwikkelen. Met de vormgeving van de kaderstellende beleidsnotitie Inclusie beoogt het college kaders te stellen voor het Nieuwegeinse inclusiebeleid. Ook geeft het college invulling aan de voorbeeldfunctie die de gemeentelijke organisatie hierin heeft. In de raad is hiervoor brede steun, laat dat duidelijk zijn, maar tegelijkertijd spraken verschillende fracties tijdens de Avond voor de Stad hun zorg uit over wat er nu concreet gaat gebeuren en veranderen omdat de kaders wel heel algemeen en breed geformuleerd zijn. Daarom dien ik amendement A18 in namens CDA, VSP, D66, ieders Belang, GroenLinks, Lokale Vernieuwing en natuurlijk de PvdA als initiatiefnemer, niet om op de stoel te gaan zitten van het college en de uitvoeringsplannen voor zijn rekening te nemen. Nee, maar wel om ook kaders aan het college mee te geven hoe wij graag willen waaraan dit uitvoeringsplan in ieder geval dient te voldoen zodat de raad beter betrokken blijft en beter in positie wordt gebracht om zijn controlerende taak ui te voeren.

Ik wil daarbij 3 zaken uitlichten in het vervolg van mijn betoog: 1) smart doelen 2) ervaringsdeskundigen en 3) voorkomen van discriminatie. Allereerst: smart doelen. Voorop staat dat een raad die streeft een inclusieve gemeente te willen zijn en daarvoor kaders vaststelt, ook wil weten wat hiervan de resultaten zijn. Het is niet alleen belangrijk beleid te formuleren met concrete doelen en duidelijke termijnen. Je wilt ook weten wat het beleid in de praktijk oplevert. Door het te meten en monitoren van zelf gestelde doelen voor diversiteit en inclusie, krijgen we pas zicht op successen en knelpunten. Daarmee ontstaat een scherper beeld van de bijdrage van het inclusiebeleid aan het presteren van de gemeente op dit gebied. Dat is ook van belang voor het draagvlak en de steun voor het inclusiebeleid. De praktijk leert echter dat dit niet eenvoudig is. De praktijk laat zien dat de diversiteits- en inclusiemaatregelen niet altijd het gewenste effect hebben en soms zelfs onbedoeld negatief effecten hebben. Daarom is het belangrijk om de effectiviteit van de initiatieven te bepalen. Zo bleek vorig jaar nog uit een onderzoeksproject van de SER over diversiteits- en inclusiebeleid in bedrijven, dat door doelstellingen smart te formuleren de kans groter is dat ze behaald worden.

Het meten en monitoren van inclusie is dus van belang om zicht te krijgen op resultaten en effecten van beleid. De waarde van de analyse van cijfers zit altijd in de boodschap en het verhaal achter de getallen. Uit de analyse moet ook blijken wat de oorzaak is van de resultaten. Aan de conclusies moeten acties kunnen worden gekoppeld die bijdragen aan het behalen van de doelen, anders is het weinig zinvol. De betrokkenheid van ervaringsdeskundigen en hun belangenorganisaties kan hierbij niet onbenoemd blijven en zo kom ik bij mijn tweede punt. Uit de beantwoording op schriftelijke vragen van de PvdA blijkt dat bij de totstandkoming van de nu voorliggende beleidsnotitie dit wel zeer beperkt is gebeurd. Dat moet dus beter. Het college geeft in de beleidsnotitie aan dat deze betrokkenheid wordt verruimd. Gelukkig, want het gaat bijvoorbeeld ook om mensen met lichamelijke of mentale beperkingen en chronische ziekten, om nieuwkomers, mensen met een verschillende huidskleur et cetera. Graag wil de PvdA een toezegging van de wethouder dat 1) het college actief op zoek gaat naar ervaringsdeskundigen bij de verschillende speerpunten en 2) dat deze groepen zowel bij de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie worden betrokken. Kunt u beide punten toezeggen? Tenslotte mijn derde punt, het voorkomen van discriminatie, dat we willen toevoegen aan het raadbesluit.

Voorkomen is beter dan genezen, dat zei mijn moeder altijd al, en terwijl het college preventiebeleid hoog in het vaandel heeft, blijft het hier gek genoeg onbenoemd. Is dit per ongeluk vergeten, zo vraag ik mij af? Dus laten we dat snel rechtzetten. Discriminatie kun je al voorkomen door er regelmatig over te praten, door kennis en bewustwording, door woordgebruik, door opleiding en voorlichting aan bijvoorbeeld leidinggevenden en betrokkenen 9/40 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 15 december met voortzetting op 19 december 2022

bij het recruitmentproces binnen de organisatie, anoniem solliciteren en zo kan ik nog wel even doorgaan maar voorzitter, zoals gezegd ga ik niet op de stoel van het college zitten. Tot zover mijn eerste termijn. Fractie CDA, mevrouw Aksakal: Dank u wel, voorzitter. Vandaag staat de kaderstellende beleidsnotitie inclusie op de agenda waarmee verder invulling gegeven gaat worden aan bevordering van inclusie, want iedereen in de raad is het hoogstwaarschijnlijk eens met hoe belangrijk het is dat we hieraan invulling geven Ook het CDA hecht veel waarde en veel belang aan inclusiviteit. De rol van de gemeente is, zou je kunnen zeggen, deels naar binnen gericht. Immers: goed voorbeeld doet goed volgen, maar ook naar buiten, naar de samenleving gericht. Voor de rol naar binnen vinden wij het belangrijk dat de gemeente door medewerkers ervaren wordt als een werkgever waar iedereen die er werkt gestimuleerd wordt zichzelf te zijn. Als de gemeente inclusiviteit stimuleert in de eigen organisatie, geeft de gemeente het goede voorbeeld, gaat het personeelsbestand meer lijken op een doorsnede van de samenleving en wordt de gemeente aantrekkelijker als werkgever. Hierbij vraagt het CDA zich af hoe het college hier invulling aan geeft of denkt te gaan geven.

Voor de rol naar buiten vinden wij een inclusief Nieuwegein waar de diversiteit van inwoners expliciet wordt gewaardeerd en aandacht krijgt en waar je jezelf kunt zijn ongeacht geslacht, beperking, etnisch/culturele achtergrond, seksuele geaardheid of welk persoonlijk kenmerk dan ook belangrijk. We hebben in de afgelopen periode een aantal losse initiatieven gehad bijvoorbeeld het groen kleuren van De Kom voor de Iraanse vrouwen. Dit is een symbolische actie geweest in de Iraanse vrouwen te ondersteunen. Symbolen zijn dragers van een boodschap. Het zou mooi zijn als een boodschap versterkt wordt met concrete acties. Het CDA vraagt zich af of we in de toekomst als er weer ergens op de wereld onrecht gebeurt dat wereldwijde aandacht krijgt en die kans is groot, of we dan weer een los initiatief gaan organiseren of dat we misschien richtlijnen kunnen opstellen hiervoor. Immers, regeren is vooruitzien. Hierbij hebben wij de volgende vraag: deelt het college de opvatting dat we beter richtlijnen kunnen opstellen voor soortgelijke initiatieven in de toekomst? Indien ja; hoe gaat het college hier invulling aan geven? Daarnaast willen wij hierbij aangeven dat wij de motie van D66 en het amendement van de PvdA gaan steunen. Tot zover. Fractie Lokale Vernieuwing, de heer Jean: Dank u wel, voorzitter.

Voor ons ligt de keuze om in te stemmen met de kaderstellende beleidsnotitie Inclusie en Lokale Vernieuwing is blij om terug te zien dat na onze suggesties het inclusiebeleid veel breder is getrokken dan alleen het LHBT-beleid. GroenLinks komt ook met een motie om bij elke beleid expliciet en altijd aandacht te besteden aan inclusie en wat Lokale Vernieuwing betreft is doordat we als raad instemmen met dit voorstel al invulling gegeven aan deze motie en is deze motie dus wat ons betreft overbodig. Het amendement ‘Stage en werk voor iedereen’ dienen wij mede in omdat wij als Lokale Vernieuwing het belangrijk vinden dat stage- en leeftijdsdiscriminatie wordt aangepakt. Dit staat ook tevens verankerd in ons coalitieakkoord. Het amendement om als raad beter onze controlerende taak uit te oefenen dienen wij als Lokale Vernieuwing ook mede in, want als Lokale Vernieuwing vinden wij dat de huidige kaders in het voorliggende voorstel wel erg abstract zijn. Daarom hopen wij in het uitvoeringsprogramma steeds meetbare doelstellingen terug te vinden en op deze manier worden wij als raad beter in positie gesteld om beter te sturen op keuzes en om keuzes te maken op aspecten die wel goed gaan of uiteindelijk minder goed gaan.

Als laatste de motie over het zichtbaar maken van artikel 1 van de Grondwet en namens mijn fractie heb ik de Avond voor de Stad al aangegeven dat deze motie in mijn ogen geen problemen gaat oplossen. Het ophangen van de wettekst spreekt niet de doelgroepen aan die moeite hebben met de acceptatie van bijvoorbeeld de LHBT-gemeenschap. De tweede en derde 10/40 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 15 december met voortzetting op 19 december 2022

bullet zien toe op een bewustwordingscampagne via het onderwijs en wat ons betreft is dit overbodig omdat het voorliggende voorstel dit als kader heeft opgenomen. Hoewel alle moties en amendementen in onze ogen best sympathiek zijn, lossen ze in onze ogen niet alleen de echte problemen altijd op. Tot zover. Fractie VVD, de heer Verhagen: De kaderstellende beleidsnotitie Inclusie, naar onze mening een duidelijk verhaal met mooie pijlers zoals het verder uitvoeren van de regenboogagenda en het uitvoeren van het VN-verdrag Handicap. We kijken dan ook van harte uit naar het uitvoeringsprogramma. Bij het stukje Financiën komt er alleen nog 1 vraag bij ons op. In het stuk staat: “Voor de implementatie van het brede inclusiebeleid wordt daarnaast zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de reguliere budgetten”. Ik ga ervan uit dat hiermee wordt bedoeld dat al het geld uit de desbetreffende budgetten gaat komen en dat overschrijvingen worden voorgelegd aan de raad. Kan de wethouder dit bevestigen? Dan de amendementen en moties. Laat ik beginnen bij het amendement van de Partij van de Arbeid over de extra kaders. De extra kaders vinden wij prima en wij steunen dit amendement. Het amendement van GroenLinks ‘Stage en werk voor iedereen’ is door ons ondertekend, een mooi amendement dat verder voor zich spreekt. De motie van GroenLinks ‘Elk beleid is inclusief beleid’.

Ook deze hebben wij mede ingediend en wij vinden het belangrijk dat er aan de voorkant van de beleidsnotitie rekening gehouden wordt met de uitvoering van het inclusiebeleid. Om af te ronden de motie van D66 over het zichtbaar maken van artikel 1; na een erg fijne en constructieve discussie in de Avond van de Stad, ook mede door ons ingediend, ondanks dat wij een nogal kritische stand hadden tijdens de avond. Voor ons was het ook belangrijk dat het niet alleen bij een symbool bleef en als ik de motie zo lees is dat ook verder uitgewerkt. De kritiekpunten zijn opgenomen en daar zijn wij blij mee. Ook vinden wij het mooi dat er dus gewerkt gaat worden aan een bewustwordingscampagne op onder andere scholen. Mocht de motie aangenomen worden, dan willen wij met het zicht op kerst als VVD een mooi gebaar maken. Voor de uitvoering hiervan, artikel 1 ligt ons na aan het hart. De VVD heeft nog een fractiebudget liggen van € 6700; dat gaan wij dit kalenderjaar niet gebruiken. Hierdoor vloeit het terug naar de algemene reserve en dat vinden wij ergens wel een beetje zonde. Omdat wij wel graag willen dat het aan iets moois wordt uitgegeven, vragen wij het college om eenmalig € 6700 uit te trekken uit de algemene reserve als extra geld voor deze motie.

Hierbij belooft de VVD wel tot het eind van dit kalenderjaar geen enkele cent uit te geven van dit fractiebudget zodat het ook daadwerkelijk terugstroomt in de algemene reserve. Dit is te controleren in het jaarverslag wat aan het eind van het jaar naar buiten wordt gebracht, dat klopt toch? Begin 2023, hoor ik net. Mochten andere partijen zich hierbij aan willen sluiten dan horen wij dat natuurlijk graag. Dit was mijn bijdrage in de eerste termijn. Fractie ChristenUnie, mevrouw Voorthuijsen: Dank u wel, voorzitter. Wij zijn blij om te zien dat de kaderstellende beleidsnotitie Inclusie breed zal worden ingezet. Wij vinden dat het nodig is dat niemand wordt buitengesloten en eenieder voor zover mee kan doen. Dat klinkt cliché want er wordt zoveel gezegd, maar is oh zo belangrijk in een maatschappij waar gelijkheid steeds minder vanzelfsprekend wordt. Daarbij is het nodig dat we ook aandacht hebben voor de mensen die zich misschien niet zo snel laten horen zelf dus als raad laten we daar ook aandacht voor hebben de aankomende tijd en daar samen meer over spreken. Toen de regenboogagenda, nu ook onderdeel van deze beleidsnotitie, als voorstel in de raad kwam, hebben we tegengestemd. Niet om het uiteindelijke doel van de agenda, laat dat duidelijk zijn, maar wel om bepaalde onderdelen, toen ook genoemd door ons.

We staan nog steeds achter deze argumenten en zullen daar ook scherp op blijven, maar wij

11/40 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 15 december met voortzetting op 19 december 2022

vinden het desondanks belangrijk dat deze beleidsnotitie breed gedragen wordt. Wij zullen daarom ook voor de beleidsnotitie stemmen. Dan over de motie van GroenLinks ‘Elk beleid is inclusief beleid’. Wij begrijpen de intentie en ook het uitgangspunt, dat hebben we ook benoemd in de Avond voor de Stad. Echter zouden wij het fijn vinden als bijvoorbeeld soortgelijke voorstellen gekoppeld worden aan bijvoorbeeld de SGD’s zoals in het coalitieakkoord beschreven. Wellicht kan de wethouder nog zeggen hoe zij de link tussen deze motie en de uitvoering van het coalitieakkoord ziet en wat haar mening daarover is. Dan over het amendement van GroenLinks: stage en werk voor iedereen. Van dit onderwerp weten wij dat ook het Rijk actief is op dit gebied. In juli jongstleden is er een manifest tegen stagediscriminatie ondertekend. Hierdoor is er een samenwerking tussen onderwijs, het ministerie en andere werkgeversorganisaties. Wij denken dat dit daarom de motie wellicht overbodig maakt, maar mocht GroenLinks hierover andere inzichten hebben, dan horen wij dat nog graag. Even tot zover. Mevrouw Feenstra (GL): dank u wel. Ik wil daar wel wat op vragen, want sowieso gaat deze motie om de invloed te pakken hier in Nieuwegein.

Wij hebben een groot ROC en we zien ook zelfs al op de VO’s die we hier hebben, ook daar hebben ze soms moeite om voor de leerlingen met name in het VMBO goede stageplekken te vinden. Ik denk dus dat we hierin niet moeten wachten op het rijksbeleid, maar dat we het hier ook moeten doen en het manifest wat u aanhaalt is een manifest wat onderschreven is voor Hbo’s en universiteiten en daar is het MBO niet in meegenomen. Mevrouw Voorthuijsen (CU): ja, dank u wel. Ik denk inderdaad dat het belangrijk is dat meerdere partijen hierin samenwerken, want ik weet dat in het verleden volgens mij ook dergelijke moties zijn aangenomen en de vraag is dan: wat is dan precies het effect daarvan en hebben we daarin dan nu een vernieuwd inzicht of een vernieuwend voorstel van de uitwerking van de motie en ik denk dat, ik heb wel gelezen dat ook daar de Mbo’s onderdeel van zouden zijn dus of ik heb het verkeerd gelezen, maar ik hoop dat u gelijk heeft dan in dezen. Tot zover. Fractie Stadspartij Núwegein, mevrouw Bakhtali: Ja, ik heb een beetje een déjà vu-gevoel, want ik heb het gevoel dat elke 2 jaar een dergelijke notitie bij ons voorligt waar we dan uren over debatteren en moties indienen enzovoort. Eerst heette het diversiteitsbeleid, dan heette het anti-discriminatie, allochtonenbeleid, gehandicaptenbeleid. We hebben Wisselgeld gehad wat 1 miljoen heeft gekost om de Roma te betrekken.

Het heeft helemaal nul komma niks opgeleverd en ik vraag me af dat er opnieuw een beleidsstuk ligt, dat zou bijna kunnen betekenen dat het beleid tot op heden dus heeft gefaald, want we bereiken niks. Elk keer moeten we eraan gaan werken dus het begint meer te lijken op werkverschaffing, dus kan de wethouder aangeven wat er nieuw en toevoegend is aan het beleidsstuk en de moties en amendementen en waarom we nu dus opeens wel zouden bereiken wat we tot nu toe niet hebben bereikt en dan kom ik in de tweede ronde terug op onze standpunten, ik weet niet hoeveel tijd ik nog heb. Beantwoording wethouder Schouten: Dank voorzitter en dank ook voor alle bijdragen en wat u gezegd heeft, dat zijn allemaal waardevolle toevoegingen ook. Ik begin eerst met de vragen en dan eindig ik met de moties en amendementen en ook de vragen die daarbij toegevoegd zijn. Laat ik beginnen met mevrouw Aksakal van het CDA. U vroeg, u heeft veel dingen gezegd, maar u stelde de vraag: gemeente als werkgever, kunt u een paar voorbeelden geven? We krijgen natuurlijk nog een uitvoeringsprogramma, maar wat we nu wel al doen en wat we zien is 12/40 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 15 december met voortzetting op 19 december 2022

dat de aandacht voor met namen bijvoorbeeld mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt gelukkig best wel op het netvlies van veel mensen zit en dat we daarmee al 7 mensen op een garantiebaan nu in de organisatie hebben en er worden veel gesprekken gevoerd en zo zouden er meer voorbeelden genoemd kunnen worden. U vroeg zich ook af en ik hoop dat ik u goed begrepen heb, u verwees naar het kleuren van De Kom en vlaggen, moeten daar geen richtlijnen voor komen? We hebben daar wel eens eerder bij stilgestaan en ik moet u bekennen: ik vraag het me af of richtlijnen ons helpen. Er doen zich zoveel diverse situaties voor die vragen om soms een symbolisch gebaar wat heel belangrijk is dat richtlijnen dat ook dood kunnen slaan, dus met andere woorden: ik zou er zelf voor pleiten om daar toch enige openheid en flexibiliteit in te houden zonder dat we ons al vast gaan pinnen op richtlijnen. Mevrouw Voorthuijsen, u zei ook een aantal dingen en u stelde de vraag met name als het ging over naar aanleiding van de motie die wordt ingediend op discriminatie voor stagiaires en hoe dat te koppelen aan SDG’s, tenminste ik meende … Dan denk ik dat ik uw vraag anders moet begrijpen, namelijk het voornemen uit het coalitieakkoord en hoe dat vorm te geven. Klopt dat? Oké, goed.

Dat is inderdaad een stevig voornemen in het coalitieakkoord en je zou kunnen zeggen: het kan goed belegd worden in het inclusiebeleid en dan loop ik al vooruit op de motie. De heer Verhagen van de VVD; u stelde de vraag over financiën, 2 dingen over financiën, maar misschien eerst vooral, we proberen ook als het ware het in te bedden in andere programma’s en daar budgetten voor te gebruiken die daar gewoon al voor zijn en uiteraard als er overschrijding is, dan wordt dat via de P&C-cyclus bekend. Dan had u het originele idee om uw fractiebudget beschikbaar te stellen en dat is een mooi gebaar. Hoe dat precies moet, op welke manier, ik denk dat we daar even moeten kijken, maar het gebaar is groots, dus dank daarvoor. We zullen kijken hoe we dat op een goede manier kunnen vormgeven. Mevrouw Bakhtali, u stelde de vraag: wat is er nieuw? Nieuw is dat er een beleidsstuk ligt wat er nog niet eerder gelegen heeft en wat ik in uw raad vooral proef, dat proefde ik ook eerder, dat er veel draagvlak is om aan dit belangrijke onderwerp te gaan werken en dat is de reden, dat bevestigt nog eens dat het goed is dat het er ligt. Mevrouw Bakhtali (Nú): ja, mijn vraag was een heel andere. Wat heeft dit beleid wat misschien al 30 jaar wordt gevoerd, waar ik zelf al 17 jaar getuige van ben, opgeleverd als we dit nog nodig hebben? Wethouder Schouten: ja dank, voorzitter.

Ik denk dat we ons realiseren dat als het gaat over inclusie, dat we een inclusieve stad willen zijn en er nog heel veel is dat we moeten doen met elkaar. Daar zijn legio voorbeelden van en daarom is het zo belangrijk dat dit stuk er ligt. De maatschappij verandert en we zien ook verschillende groepen mensen die soms echt moeite hebben om een stem te krijgen en een gezicht te krijgen en daarom is dit wel degelijk van belang en wat we in die kaderstellende notitie ook doen is focus geven aan een aantal pijlers om ons daarbij te helpen. Mevrouw Bakhtali (Nú): ja, ik kom daar in mijn tweede termijn op terug. Wethouder Schouten: voorzitter, dan wil ik ingaan op de moties en amendementen. Ik wil beginnen bij de motie die is ingediend door mevrouw Plomp over het zichtbaar maken van artikel 1. Een aantal opmerkingen daarover. U vraagt een prominente plek. Ik zou wel in de interpretatie van dat eerste dictum vragen of u ons daar wat vrijheid in gunt, als deze wordt aangenomen. De gevel is van glas, om maar een voorbeeld te noemen, dus ik zou dan toch zeggen: geef ons wat vrijheid voor die prominente plek.

13/40 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 15 december met voortzetting op 19 december 2022

Mijn tweede opmerking is wel, dat gaat over het derde punt in het dictum, over in gesprek te gaan met schoolbesturen, veel scholen zijn al volop bezig ook met burgerschapslessen en daar wordt ook vaak gesproken over artikel 1 dus ook daarvan zou ik zeggen, het staat hier: als de motie aangenomen is, dan geef ik u wel mee dat er al veel van die dingen gebeuren. Dan ga ik naar de bijdrage van mevrouw Feenstra van GroenLinks met een amendement en ook een motie, laat ik beginnen ook met de motie waarin u oproept in alle beleid aandacht te besteden aan inclusie en de uitwerking ervan. Er staat “in al het beleid” en dat is natuurlijk veel. Ik denk dat we kunnen erkennen dat in veel beleid we er nog geen expliciete aandacht aan besteden en het is zeker iets wat aandacht behoeft en ik laat het verder aan uw raad om hierover een besluit te nemen. Dan moet ik het wel even goed zeggen want ik loop nu de amendementen door elkaar te halen, het stageamendement. Ja, daar zijn een aantal dingen over gezegd en onze minister van Onderwijs heeft hier recent ook nog een lans voor gebroken dus in die zin, stagediscriminatie is helaas een werkelijkheid en geen onbelangrijk punt om daar aandacht aan te besteden. Dan het amendement van de Partij van de Arbeid, de heer Holtermann diende dat in. Ik wil daar toch een paar dingen bij zeggen ook.

Ik begrijp dit amendement denk ik wel ook gezien de discussie die we met elkaar gehad hebben of die u met uzelf had in de Avond voor de Stad. Gelukkig zei u zelf al een aantal dingen, die ga ik niet herhalen, dat begrijpt u ook wel. Ik zeg wel 1 ding toch nog over die smart doelstellingen. Ik moet zeggen, ik ben altijd een beetje huiverig voor smart en een werkelijkheid die we gaan creëren die geen werkelijkheid is, dus als dit amendement wordt aangenomen zeg ik wel: geef ons ook de ruimte om ook verder te kijken dan alleen smart, maar wel helder te zijn in hoe wij de doelen willen bereiken hierin. U pleit ook voor het betrekken van ervaringsdeskundigheid en die toezegging doe ik volmondig en is ook echt onderdeel van dit plan. Ik heb wel een wat kritische notie bij uw derde punt en dat is om in Q2 dit voor te leggen. Dit gaat ons echt niet lukken. Als de moties en amendementen worden aangenomen, geeft u nog een aantal extra opdrachten mee. Dan vind ik het niet redelijk om dat in Q2 af te hebben en ter informatie aan u toe te sturen, dus daar heb ik toch wel een kritische kanttekening bij. Ik zou dit echt over de zomer heen willen tillen als dit wordt aangenomen, zeg ik er dan ook nadrukkelijk bij. Voorzitter, ik geloof dat ik hiermee de vragen heb beantwoord. Dank u. De voorzitter: dank u wel en dank voor de reactie namens het college.

Tweede termijn Fractie D66, mevrouw Plomp: Dank voor de reactie, wethouder. Een prominente plek vinden wij wel heel belangrijk. Glas kan je graveren, maar enige vrijheid is oké. Ik houd het hier even bij, dank u wel. Fractie Partij van de Arbeid, de heer Holtermann: Dank u wel voorzitter en ook wil ik de wethouder bedanken voor de beantwoording, ik ga daar direct op in. U vraagt om voldoende ruimte om smart te kunnen invullen. Als u in ieder geval het amendement ook goed gelezen heeft, dan krijgt u die ruimte al een beetje en het is ook duidelijk dat er verschillende instrumenten beschikbaar zijn om zo concreet mogelijk, maar wel heel nadrukkelijk naar resultaten toe te werken dus die ruimte krijgt u, maar wel zo smart mogelijk en smart is ook slim. U heeft het over: Q2 is niet haalbaar. Ik wil daar toch zo dadelijk van u in de tweede termijn iets meer over horen. U zegt: het is echt niet haalbaar. Vanaf 2021 is er een doelstelling over inclusie in de programmabegroting, we hebben een regenboogagenda, het VN-Verdrag is al sinds 2016 geldig dus ik denk: er moet toch al heel veel op de plank liggen, dus kan de wethouder toch nog nader duiden waarom Q2 niet haalbaar is, dus ik zou dat van u graag willen 14/40 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 15 december met voortzetting op 19 december 2022

horen en ook willen horen als het verzet moet worden, wat dat betekent voor de uitvoering op de korte termijn voor Q1 en Q2. Ik ben blij met de toezegging op de 2 punten met betrekking tot de ervaringsdeskundigen, ik denk dat dat van belang is, van levensbelang is, voor het welslagen van het inclusiebeleid. Dan ga ik nog even kort in op de moties en amendementen. Motie M26 artikel 1 van D66; deze dienen wij niet voor niets mede in. Democratie is werken, elke dag opnieuw en wij vinden wel dat symbolen ook pas echt gaan leven als er daadwerkelijk werk van wordt gemaakt en dat we resultaten boeken, vandaar dus ook ons amendement A18. Dan amendement A17 van GroenLinks over stage en leeftijdsdiscriminatie. Daar kan ik het volgende over zeggen: het is niet voor niets dat de PvdA ruim 3 jaar geleden het initiatief heeft genomen met de motie ‘MBO-stagiaire verdient zelden waardering’ waardoor MBO-studenten sindsdien dezelfde stagevergoeding krijgen bij de gemeente als HBO- en WO-studenten. We dienen dit amendement dan ook mede in, maar merken daarbij wel op dat ook andere vormen van discriminatie hierbij niet vergeten moeten worden. Dan motie M27 van GroenLinks ‘Elk beleid is inclusief’. Op zich is het een sympathieke motie, maar wij hebben evenals Lokale Vernieuwing en ook ChristenUnie heeft daar vragen over gesteld, twijfels bij.

Wij vragen ons af of raadsvoorstellen hierdoor niet heel erg complex worden, want er zijn natuurlijk wel meer zaken die benoemd moeten worden en van belang zijn. Ik noem het belang van eenvoudige, heldere taal, de gevolgen voor gezondheid, gevolgen voor klimaat, betaalbaarheid voor onze inwoners et cetera. Al deze zaken behoeven aandacht en dan heb ik net nog niet eens over de 17 SDG’s die de koers uitzetten richting een duurzame en inclusieve wereld in 2030, dus dat is een twijfel. Ook vragen wij ons af welke criteria/normen we dan naast de voorstellen leggen voordat deze een stempel goedkeuring krijgen van voldoende aandacht. Tenslotte vragen we ons af of we dit door het college moeten laten doen of dat het niet veel meer voor de hand ligt om de integrale afweging door onszelf in de raad te laten maken want als we het inclusiebeleid hebben vastgesteld, zal het college dit ook moeten uitvoeren en niet alleen als inclusie op de agenda staat. Is de wethouder dat met mij eens? Mevrouw Feenstra (GL): ja, dank u wel. Ja, ik hoop dat de wethouder dat niet met u eens is, maar ik wil daar wel even op reageren want u vraagt zich af of raadsvoorstellen dan niet te complex worden. We hebben het vanavond over het inclusiebeleid en we onderschrijven allemaal hoe belangrijk het is.

Overigens is de motie niet bedoeld om de raadsvoorstellen enorm complex te maken, maar in het beleid wat gemaakt wordt om daar overal bij te kijken van even een checkvraag te doen: raakt dit ook aan het inclusiebeleid, zodat werk van werk gemaakt wordt dus op het moment dat er op wat voor manier dan ook beleid gemaakt wordt in dit huis, dat er dan gekeken wordt: kunnen we ook doelstellingen uit de inclusieagenda hiermee realiseren en of er dan een integrale afweging moet komen in uw raad, ja, ik heb uw eigen amendement daarbij gepakt en ik denk dat die daar juist heel goed bij past, bij de punten die u daar zelf in noemt en wat ons betreft is het dus belangrijk om in al het beleid wat gemaakt wordt daarbij aan te geven hoe dat raakt aan inclusie zodat wij als raad daar vervolgens iets in kunnen doen als het in een raadsvoorstel staat … De voorzitter: voordat u een heel betoog houdt, een interruptie hoort bondig te zijn. Mevrouw Feenstra (GL): ja, ik rond af, maar belangrijker nog, dat ook in het beleid wat gemaakt wordt, wat hier niet landt, er toch ook die checkvraag gedaan wordt: is er extra gekeken hoe we hier inclusiebeleid mee kunnen realiseren. De heer Holtermann (PvdA): ja, ik heb eerlijk gezegd geen vraag gehoord dus alleen een statement en mijn twijfel is nog niet weggenomen.

15/40 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 15 december met voortzetting op 19 december 2022

Fractie CDA, mevrouw Aksakal: Dank u wel, voorzitter en dank aan het college voor de toelichting. U geeft als voorbeeld dat u nu 7 mensen heeft aangenomen op een vakantiebaan, heb ik het verkeerd begrepen? De voorzitter: een garantiebaan. Mevrouw Aksakal (CDA): oh garantiebaan, excuus, dan heb ik het dus niet goed begrepen, dan is mijn vraag terecht dus hartstikke mooi, zo’n voorbeeld. Wij hopen dat er meerdere voorbeelden zijn en kijken uit naar het uitvoeringsprogramma waar we hopelijk nog vele mooie, concrete en misschien zelfs ambitieuze doelen zullen zien. Uw toelichting over de richtlijnen begrijpen wij, hier hebben wij dan ook verder geen vragen meer over. Wat betreft motie M27, wij sluiten ons aan bij de PvdA en Lokale Vernieuwing en vinden deze motie overbodig. Wat betreft amendement A17; deze zullen wij wel steunen en daarnaast willen wij aangeven dat wij het idee van onze collega’s van de VVD erg charmant vinden en sluiten ons graag hierbij aan. We weten niet hoeveel we nog over hebben van dit jaar, maar daar komen we vanzelf achter. Dank u wel. De voorzitter: dank u wel. Ik zit de hele tijd voor mezelf te denken van wat kan ik na 11 mei doen maar ik begrijp het, een vakantiebaan! Fractie ChristenUnie, mevrouw Voorthuijsen: Dank u wel, voorzitter. Ik wil nog kort op een tweetal amendementen terugkomen en de motie, daar had ik nog niets over gezegd.

Volgens mij zei ik trouwens in mijn eerste termijn iets over SGD’s, maar ik bedoelde natuurlijk SDG’s. Het zouden anders hele bijzondere doelen worden die ik zelf ook niet ken. Dan het amendement van de PvdA, lokale inclusieagenda en het amendement over het uitvoeringsprogramma. We hebben de beantwoording van de wethouder aangehoord en wij vinden dat de kaders voor zover nog wel duidelijk zijn en wij zullen de uitwerking van het uitvoeringsprogramma nauwgezet volgen. Wij zullen deze amendementen dus niet steunen. Dan motie M26, zichtbaar maken artikel 1 van de Grondwet. Zoals aangegeven door ons ook tijdens de Avond voor de Stad hebben wij geen bezwaar tegen het zichtbaar maken van dit artikel in het Atrium op wat voor manier dan ook, zeker op een kunstzinnige manier. Wij vinden het verzoek aan het college inderdaad ook wat breed en de wethouder gaf dat zelf ook al aan, bijvoorbeeld de scholen erbij te betrekken om daar voorlichting te geven wordt dus ook al gedaan zei de wethouder en het uitvoeren op het punt van bewustwording is voor ons ook niet per se nodig, dus wellicht wil D66 deze motie nog aanpassen, dan zouden wij deze kunnen steunen. Fractie Stadspartij Núwegein, mevrouw Bakhtali: Dank u wel.

Ik stel vast dat de wethouder niet heeft kunnen vertellen wat er tot nu toe is bereikt met de stapel notities die er in de afgelopen 30-40 jaar zijn vastgesteld door de gemeenteraad. Ja, wij vinden dat we ten onder gaan aan symboliek en hier in dit debat komt er heel veel symboliek bij kijken. Ik zou graag de fractie van GroenLinks als voorbeeld geven. Het klinkt allemaal heel leuk, zo positief en deugdzaam, we willen iedereen betrekken enzovoort. Als GroenLinks zo doordrongen is van achterstelling en uitsluiting in de maatschappij, als GroenLinks zo vreselijk veel waarde hecht aan diversiteit dat we nu een regenboogzebrapad hebben, een sticker die iedere automobilist ziet als hij de stad binnenrijdt, zelfs een vlag in de regenboogkleuren, hoe verklaart GroenLinks dat zij liefst 6 zetels hebben in deze raad en dat alle 6 zetels door witte mensen, uw taal, bezet worden en ook dat de vervanger bij ziekte van 1 van uw witte fractieleden, net zo wit was? Ik spreek het even in deze woke taal van GroenLinks 16/40 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 15 december met voortzetting op 19 december 2022