2022-464 Verslag raadsvergadering 3 november 2022 (begroting).pdf

Aan De leden van de raad Onderwerp Verslag gemeenteraad op 3 november 2022 Afdeling Griffie Aanwezig: Voorzitter: Raadsleden:

Datum Portefeuillehouder F.T.J.M. Backhuijs Bijlagen

Raadsgriffier: Afwezig:

de heer F.T.J.M. Backhuijs (voorzitter) mevrouw H.J. Adriani-Wempe, mevrouw S. Aksakal, mevrouw L. Assalmi, mevrouw B.Z Bakhtali, mevrouw A.F. Derriks, de heer M.E. Diekstra, de heer J. Doosje, de heer V.F. van Esch, mevrouw A.M. Feenstra, de heer S.A. Feenstra, de heer J.A.N. Gadella, mevrouw M. Gathier, de heer V.H.J.M. Goulmy, de heer E.F. Holtermann, de heer G. Horst, de heer A. Houwer, de heer Y. Jean, de heer M. van Keulen, mevrouw V.C.D. Lamur, mevrouw A.M.P.M. van der Lugt, mevrouw H.M.G. Peters, mevrouw J.A.G. Plomp-van Rheenen, mevrouw M. Spalburg, mevrouw. J. Verbeek-Beverwijk, de heer D.A.J. Verhagen, de heer T.A.C. Verhoeve, mevrouw K.M.K. Vizee, mevrouw M.R. Voorthuijsen-de Boer, de heer J. Vosseberg, de heer R. Wisselo, de heer G. Zondag mevrouw W. Eggengoor, mevrouw M. Schouten, de heer G. Bamberg, de heer J.R.J. van Engelen de heer J. Karens de heer J.F.C. Kupers, de heer R.A.J. Scholten

Verslaglegging:

mevrouw M.H.M. de Ridder-van Beek (Notuleerbureau De Ridder)

College:

1.

Opening en mededelingen De voorzitter: ik open de vergadering van de gemeenteraad van Nieuwegein van 3 november 2022. Hartelijk welkom, leden van de raad, mensen op de publieke tribune en de mensen die thuis meekijken. We beginnen de vergadering zoals gebruikelijk met een moment van stilte voor gebed of bezinning. Dank u wel. Ik zie dat de hele Partij van de Arbeid-fractie nog niet aanwezig is. Oh nee, u wel! Ik zag heel veel lege stoelen voor mij. Dan heb ik 2 berichten van verhindering ontvangen; van de heer Scholten van de VSP en de heer Kupers van de VVD. Dat betekent dat we met 31 leden van de raad aanwezig zijn vanavond. Voor de orde van de vergadering zou ik nog een paar punten willen benoemen. Wij werken met pasjes, verleden keer werkte dat nog niet helemaal 100%, maar daar is goed naar gekeken en als het goed is gaat dat vanavond wel zo. Als u spreekt vanaf de interruptiemicrofoon of vanaf het spreekgestoelte, moet u uw pasje meenemen en omdat de camera’s even nodig hebben om te oriënteren waar de spreker staat of zit, is het goed om als u op het knopje drukt eventjes een 1/55 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 3 november 2022

moment te wachten zodat de camera tijd heeft om u te zien voordat u begint te spreken. Verleden keer ook al gezegd; de pasjes moet u aan het eind van de avond niet meenemen maar laten zitten, dan worden die hier op het stadhuis bewaard. De moties die al ingediend zijn in de afgelopen dagen/dag staan op iBabs en zijn ook per fractie in 1 setje geprint aanwezig. Vanaf agendapunt 2 is de spreektijdregeling van toepassing. Mevrouw Derriks (De Unie): ja voorzitter, naar aanleiding van wat u zei over het ene moment wachten tot dat de camera is ingesteld; dat gaat hoop ik niet van onze spreektijd af? De voorzitter: dat gaat om fracties van seconden dus als u een beetje snel bent, maar ik zal daar wel rekening mee houden, dat klopt. 2.

Vragenhalfuur De voorzitter: door mevrouw Aksakal is aangekondigd vragen te willen stellen over fietsroutes door park Oudegein. Mevrouw Aksakal.

2.1

Fractie CDA, mevrouw Aksakal: Voorzitter, langs het kanaal de Doorslag is de bouw van de Citypromenade van start gegaan. Voor de veiligheid is het nodig om tijdens de bouw het voetpad en het fietspad af te sluiten. Dit is een veelgebruikt pad voor fietsers van en naar Utrecht, IJsselstein en Vianen. Helaas is er geen alternatieve fietsroute naar IJsselstein aangeduid op de borden. Dit zorgt ervoor dat de jongeren die naar IJsselstein fietsen nu door een doolhof moeten door park Oudegein. Vragen: 1. Is het college zich bewust van het feit dat er geen alternatieve fietsroute naar IJsselstein is aangeduid op de borden? 2. Wat is de oorzaak hiervan? 3. Wat en wanneer gaat het college doen om deze alternatieve route naar IJsselstein in beeld te brengen bij de fietsers? Dank u wel. Beantwoording wethouder Schouten: Dank u wel voorzitter, en mevrouw Aksakal voor uw vragen. Ja, de werkzaamheden zijn begonnen en het klopt dat de bewegwijzering richting de fietsroute richting IJsselstein niet is aangegeven en u vraagt: hoe komt dat? Een terechte vraag ook en dat komt omdat we, toen we de analyse maakten van de wegomleggingen of de fietspadomlegging, dat gedaan hebben met behulp van de ANWB-fietsplanner en dat is niet helemaal goed gegaan. Daar is de richting via het brugpad niet in opgenomen, dus de omleiding is daardoor ook niet goed gegaan.

En opnieuw, er zijn eerder vragen gesteld over alle fietsomleidingen dus we hebben inmiddels een behoorlijke analyse gemaakt van waar het allemaal mis is gegaan met de nieuwe omleidingen en dat betekent dat we wel degelijk nu een alternatieve route in beeld hebben en dat we ook volop bezig zijn om die beter aan te gaan geven op de alternatieve fietsroutes. We hebben daarbij ook het advies gevraagd van de Fietsersbond, dus dat ligt op dit moment ook bij hen. We wachten nog op een reactie van de Fietsersbond op dat voorstel zodat we zo snel mogelijk ook het kunnen herstellen. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: dank u wel, wethouder. Mevrouw Aksakal, heeft u nog een aanvullende vraag; dat mag even vanaf uw zitplaats. Fractie CDA, mevrouw Aksakal: Heeft u ook het advies ingewonnen van de fietsers die daar fietsen? Dat kunnen jongeren zijn, scholieren. 2/55 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 3 november 2022

Beantwoording wethouder Schouten: Voorzitter, we hebben vooral het advies gevraagd van de Fietsersbond omdat die goed op de hoogte is met het fietsverkeer in de stad en daar rond omheen, dus dat hebben we gedaan en die zijn nu betrokken ook bij die omleidingen. Mevrouw Aksakal: een laatste vraag? De voorzitter: nee, dat gaat niet meer; 1 aanvullende vraag, of u had ze allebei gelijk moeten stellen, voor de volgende keer. 2.2

Fractie CDA, de heer Horst: Dank u wel, voorzitter. Gisteren heeft de Raad van State bepaald dat de zogeheten bouwvrijstelling bij bouwprojecten niet langer is toegestaan, een nieuwe maar niet geheel onverwachte tegenslag in het grip krijgen op de stikstofuitstoot. Voor het CDA zijn voor nu de gevolgen voor de Nieuwegeinse bouwprojecten van belang. Daarom de volgende vragen aan het college: 1. Verwacht het college vertraging bij al geplande bouwprojecten waarvoor nog geen definitieve vergunning is afgegeven, aangezien dat in de bepaling van de Raad van State ook was aangegeven dat het daarop betrekking zou hebben en zo ja, welke bouwprojecten zal dit waarschijnlijk gaan raken? 2. Wat gaat het college de komende tijd doen om de gevolgen van de Raad van State-uitspraak voor de bouwvrijstelling te beperken zodat voorgenomen bouwplannen voor woningen en eventuele andere zaken zoveel mogelijk volgens planning door kunnen gaan? Dank u wel. Beantwoording wethouder Schouten: Dank voorzitter en ook de heer Horst en inderdaad, gisteren is er een uitspraak gedaan, dus het is allemaal nog wel heel vers van de pers dus mijn antwoord is ook: houd daar rekening mee, dat het vers van de pers is.

U vraagt: verwachten we of bij al geplande bouwprojecten waar nog geen definitieve vergunning af is gegeven of daar vertraging voor gaat optreden en opnieuw, we moeten echt een inventarisatie gaan maken van wat er loopt en wat dat betekent. We gaan er vooralsnog van uit dat er geen gevolgen zijn en ik zeg dat echt eventjes met de nodige voorzichtigheid. Dat betekent ook dat ik op dit moment echt niet kan zeggen wat de invloed is op mogelijke projecten, maar wij denken dat die invloed er dus niet is. Dan stelt u vervolgens de vraag wat we de komende tijd gaan doen om de gevolgen van de uitsprak van gisteren van de Raad van State ten aanzien van die bouwvrijstelling te beperken. Opnieuw, dan verwijs ik even naar wat ik net gezegd heb, maar wat we ook gaan doen, we gaan kijken of we de nog niet vergunde bouwprojecten en de toekomstige bouwprojecten met terugwerkende kracht kunnen voorzien van een berekening, dus er wordt wel een actie op uitgevoerd dus kijken wat de gevolgen zijn en eventueel daar nog iets aan toevoegen en opnieuw, ik zeg nogmaals, dit is allemaal heel vers van de pers. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: dank u wel. Ik kijk of er nog aanvullende vragen vanuit de raad zijn, die mogen kort zijn. Fractie CDA, de heer Horst: Ja dank u wel, voorzitter.

Kan het college toezeggen als zij wat meer informatie heeft, hierover de raad nader te informeren middels een brief of iets dergelijks? Beantwoording wethouder Schouten: 3/55 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 3 november 2022

Ja voorzitter, zeker. Dat zullen we doen. 3.

Vaststellen agenda De voorzitter: kunt u instemmen met de agenda zoals die voorligt? Als dat zo is, dan stellen we de agenda zo vast, dan gaan we in die volgorde de avond met elkaar meemaken.

4.

Voorstel tot vaststelling van de besluitenlijst van de vergadering van 13 oktober 2022 (2022-370) De voorzitter: ik heb geen opmerkingen binnengekregen over deze besluitenlijst. Mag ik constateren dat de besluitenlijst vastgesteld kan worden? Als dat zo is, dan stellen we hem zo vast zoals die voorligt.

5.

Lijst van ingekomen stukken (2022-381) De voorzitter: het voorstel om en dat is een korte lijst deze keer omdat het een tussentijdse raadsvergadering is, het voorstel is om de stukken 1.1 tot en met 1.6 voor kennisgeving aan te nemen. Ik heb geen verzoek gekregen om iets naar een andere categorie over te hevelen; daar kunt u mee instemmen? Dan is dat akkoord.

6.

Voorstel over het vaststellen van de Programmabegroting 2023-2026 (2022-343, 2022-367, 2022-365) De voorzitter: dan kom ik bij de hoofdmoot van deze avond, het voorstel over het vaststellen van de programmabegroting 2023-2026, dit is op een Avond voor de Stad voorbereid, er zijn zorg- en aandachtspunten genoemd op die avond en dat heeft ook aanleiding gegeven voor een aantal amendementen en moties die al zijn ingediend. Ik geef als eerste het woord aan mevrouw Feenstra van GroenLinks. Fractie GroenLinks, mevrouw Feenstra Ja, goedenavond. De programmabegroting 2023. GroenLinks wil daarbij heel graag starten met een woord van dank aan de mensen die heel hard gewerkt hebben om deze begroting op te stellen, want het is een tijd van grote onzekerheid en zeker ook financieel en ook een tijd met een onvoorspelbare Rijksoverheid waar we als gemeente afhankelijk van zijn. Daarbij past een woord van dank aan de opstellers van de begroting zoals die nu voorligt. Het is een begroting waarmee we recht willen doen aan de inwoners van Nieuwegein. We willen de stad vergroenen, socialer maken, duurzamer en veiliger en een prettige omgeving creëren om goed te wonen. Veel van de plannen uit het coalitieakkoord zien wij hier ook terug, zoals het belangrijke dashboard over de gezonde groei van de stad en het instellen van een vereveningsfonds voor meer sociale en middenhuur en dat vinden wij fijn.

En dit is nog maar het begin, 2023. Er komt dus nog meer aan. Maar we staan toch niet te juichen, want daarvoor zien we te veel op ons afkomen: hoge inflatie, energiearmoede, klimaatcrisis, de verwijdering in de samenleving; we gaan onzekere tijden tegemoet en als gemeente moeten we ervoor zorgen dat de zwaarste lasten gedragen worden door de sterkste schouders. De tweedeling in onze samenleving was al langer gaande en wordt schrijnender. Er is een verharding in de samenleving met een teruglopend vertrouwen in de overheid en dat vraagt om te investeren in participatie, vertrouwen en meer respect voor elkaar, want een stad bestaat dankzij de inwoners en een democratie werkt alleen als iedereen zoveel mogelijk gehoord wordt, ook de zachte stemmen. Ik heb het hier al eens eerder gezegd, maar een echte democratie is wat ons betreft een ‘deep democracy’ waarbij ook de minderheidsstandpunten meegewogen worden in een besluit. Wij zijn dan ook blij met de opmerkingen zoals op blz. 11 staan over het bevorderen van inwonersparticipatie, maar wij missen het plan voor het versterken van de lokale pers en een pilot van het burgerforum. We horen graag van het college hoe deze activiteiten gezien worden en wat ze ervoor gaan doen in 2023 of wellicht 2024, maar dat horen we dan graag. 4/55 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 3 november 2022

Dan een andere zorg van ons: laaggeletterdheid en het sociaal domein. GroenLinks staat achter de aandacht voor laaggeletterdheid en de verhoging van het budget voor het sociaal domein van meer dan twee miljoen. Terecht om daar waar de zorgen zo groot zijn, ook extra uitgaven te doen. Zo bouwen we aan meer kansengelijkheid. En zeker de plannen voor inwoners met een bijstandsuitkering in combinatie met het vinden van onbetaald en betaald werk juichen wij toe. Wel vragen wij daarbij extra aandacht voor jongeren en zeker die jongeren die het moeilijk hebben als gevolg van de nasleep van corona, problemen in de thuissituatie of bijvoorbeeld de prestatiedruk. GroenLinks is blij met de voorgenomen activiteiten qua financiering uit de NPOgelden, maar we realiseren ons ook dat dit tijdelijke middelen zijn. Daarom is het goed dat het college het voornemen heeft om begin 2023 met een nota jongerenbeleid te komen waarin ook meer lange termijn activiteiten beschreven zullen worden. We weten van jongeren dat ze behoefte hebben aan een eigen plek waar ze kunnen praten over wat hen bezig houdt en we vragen de wethouder dan ook of hij deze vraag van de jongeren in de voorbereiding van dit beleid mee wil nemen.

Ook zien we in deze programmabegroting aandacht voor de energie-armoede; heel belangrijk om daar als gemeente op bij te springen, én de broodnodige klimaatmaatregelen: de transitievisie warmte, energiebesparing en stimulering van zon op dak. Maar er is meer nodig. Wij missen de aandacht voor circulariteit zoals we ook al aangaven in de Avond voor de Stad. Ook het vergroenen is erg belangrijk. Wij lezen op blz. 34 dat de coalitieafspraak over het 3-30300 principe wordt geconcretiseerd. Daar zijn wij blij mee en tegelijkertijd realiseren wij ons dat er nog meer nodig is, want de klimaatverandering gaat sneller dan gedacht. U schrijft dat er een groenplan en een bomenafwegingskader komt. Kunt u concreet zijn wanneer wij dat mogen verwachten? Daarbij zijn we blij dat de gemeente niet alleen staat in het verder brengen van de noodzaak én de oplossingsrichtingen voor de klimaatcrisis. Een organisatie als Samen Duurzaam Nieuwegein is daarin zeker ook belangrijk. Dergelijke vrijwilligersinitiatieven zijn immers ook een vorm van bewonersparticipatie en zo kunnen we komende zaterdag allemaal weer meedoen aan de klimaatfietstocht die om 10.00 uur start bij de Dorpskerk te Jutphaas, ik doe maar even de uitnodiging. Dergelijke initiatieven kunnen niet zonder onze steun.

Vandaar de motie van GroenLinks samen met D66 en ieders Belang om SDN duurzaam financieel te ondersteunen voor het kunnen uitvoeren van hun acties. Hoe mooi zou het zijn als we als raad juist in deze Nationale Klimaatweek ons allemaal achter deze motie en daarmee achter Samen Duurzaam Nieuwegein kunnen scharen. Van harte aanbevolen dus en daar wil ik het voor nu in de eerste termijn bij laten. Dank u wel, voorzitter. Fractie ChristenUnie, mevrouw Voorthuijsen: Ja dank, voorzitter. De beschrijving van de programmabegroting is volgens ons ook helder en bondig en zeker in deze tijd ook onze complimenten zoals mijn collega voor mij ook al zei, daar zijn wij het helemaal mee eens. Wij vinden het ook mooi dat er beschreven wordt dat de gemeente het verbeteren van de dienstverlening nodig vindt omdat de kwaliteit van de uitvoering steeds belangrijker wordt en ook daar zijn wij het helemaal mee eens. Wij geloven dat dit ook zorgt voor meer vertrouwen van de inwoners in de overheid. Wij hopen dat de wethouder ook kan toezeggen dat dit voornemen bijvoorbeeld ook doorgetrokken wordt bij de tevredenheid wat betreft de MOOR-meldingen en die tevredenheid ook inzichtelijk te maken op wat voor manier dan ook, want hoe kan je sturen als je niet weet of de meldingen ook naar tevredenheid zijn opgelost. Wat ons betreft vallen dit soort zaken bijvoorbeeld ook onder bestuurlijke vernieuwing.

Dan iets over het actualiseren van het beleid hogere waarden wet Geluidshinder, ook dit lijkt ons een wijze en wij hopen dat hierin wel serieus geluisterd wordt naar inwoners die last hebben van geluidsoverlast en niet enkel te kijken hoe het college een hogere waarde kan toekennen dan de voorkeursgrenswaarde, enkel omdat dit wellicht goed uitkomt.

5/55 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 3 november 2022

Dan iets over het accres. Het lager uitvallen hiervan, daar waren we uiteraard niet zo verbaasd over, dat was een risico volgens ons. De wethouder kon het zich eind van de zomer nog niet helemaal voorstellen dat dit zou gebeuren, dat we dus niet voldoende gecompenseerd werden, maar u weet ook dat voorkomen beter is dan genezen en wij hopen dan ook dat het college kritisch kijkt naar de inkomsten. Heeft het college bijvoorbeeld wel eens nagedacht om de OZB te verhogen gezien wij onder het landelijk gemiddelde zitten? En zo nee, waarom niet? Wij horen graag een reactie van de wethouder hierop. En dan over het meten van het effect van het invoeren van nascheiding van afval worden we in 2023 geïnformeerd, zegt de programmabegroting. Wij zouden als raad ook hier graag over mee willen denken en vragen ons dan af wanneer kunnen wij dit voorstel verwachten? Dan: subsidie klimaatadaptatie. Wij benadrukken: versnel alsjeblieft, dit is heel belangrijk en om aan te sluiten bij GroenLinks willen ook wij aandacht vragen voor kwetsbare jongeren. Neem dit alsjeblieft mee. De cijfers wat betreft bijvoorbeeld de mentale gezondheid van jongeren zijn echt schrikbarend. Dan nu, eigenlijk een onderwerp wat mij zeer aan het hart gaat: de situatie rondom pooierproblematiek in onze gemeente. Geen makkelijk onderwerp om aan te snijden en misschien is het ook makkelijker om er soms van weg te blijven.

Ook gezien wij er in het dagelijks leven waarschijnlijk geen last van hebben, is het misschien makkelijk om het er niet over te hebben, maar toch wil ik eenieder aanspreken hier in de raad om niet blind en doof te zijn als het gaat over seksueel grensoverschrijdend gedrag. Het begint lieve collega’s, tegenwoordig al op de basisscholen. Jonge meiden worden klaargestoomd om op de middelbare scholen andere meiden te ronselen. Corona heeft deze problematiek een boost gegeven, zo lijkt het, in combinatie met de stijging van de armoede. In gesprek met Marieke Dekker, directeur van stichting Pretty Woman, komt naar voren dat in 2021 ten opzichte van 2022 seksueel grensoverschrijdend gedrag met 15% is gestegen. Het Centrum voor Mensenhandel en Kinderhandel rapporteert dat 1 op de 3 meisjes en 1 op de 6 jongens slachtoffer is van dit grensoverschrijdende gedrag. Ook vermelden zij dat 1 op de 6 kinderen die met seksueel misbruik te maken heeft, wordt verhandeld door eigen ouders. Laat dit laatste even bezinken. En nee voorzitter, de precieze cijfers binnen Nieuwegein zijn niet bekend als het gaat om dit grensoverschrijdende gedrag of pooierproblematiek. Maar dan nog kunnen we stellen dat die landelijke cijfers ook gelden voor onze gemeente. Wij zijn immers toch die gemiddelde gemeente? Voor ons zijn de ervaringen van stichting Pretty Woman voldoende om dit heel serieus te nemen.

Het is nu nodig dat er structureel en ambitieus beleid komt in Nieuwegein als het gaat om mensenhandel. Met de motie M19 Pooierproblematiek roepen wij, Lokale Vernieuwing, De Unie van Nieuwegein, het CDA, GroenLinks en D66 de raad dan ook op om te laten zien dat we eensgezind stelling gaan nemen om te zorgen dat de situatie in Nieuwegein zal verbeteren en de kwetsbare personen die slachtoffer zijn van bijvoorbeeld gedwongen prostitutie heel serieus te nemen voor hen op de bres te staan, want ik denk dat we allemaal kunnen concluderen: 1 persoon is er 1 teveel. Tot zover, voorzitter. Fractie CDA, mevrouw Adriani: Dank u wel, voorzitter. Ook het CDA wil starten met het geven van een compliment. Dit is de eerste programmabegroting van dit college en er is veel werk verzet door zowel het college als de ambtenaren om deze begroting voor te leggen. Daarnaast zijn we natuurlijk ook kritisch op de keuzes die gemaakt worden en kijken we naar het ambitieniveau. In het bestuurlijk perspectief wordt aangegeven dat het tijdsgewricht waarin we zitten een grote mate van onzekerheid kent en dat veranderingen snel gaan. Dat maakt dat we nog meer dan anders kritisch en zorgvuldig moeten zijn met de besteding van publieke middelen en tegelijkertijd voldoende ambitie mogen laten zien.

Nieuwegein wil tenslotte een goed klimaat bieden om in te leven, wonen en werken, om onze verkiezingsslogan nog maar eens een keer te gebruiken.

6/55 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 3 november 2022

Bij de behandeling van de Kadernota hebben wij een aantal zaken benoemd waar wij ons zorgen over maakten of weinig over teruglazen. Zo hebben we destijds gevraagd op de gemeentelijke website een pagina in te richten met informatie voor vrijwilligers en mantelzorgers. Met de toezegging te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn, is voor zover we weten, niets gedaan. Er staat van alles in de begroting over de website van de gemeente, bijvoorbeeld over stadspromotie, datalekken, aandacht voor goed gebruik van de riolering en wat dat precies inhoudt geen idee, maar je krijgt er wel bepaalde beelden bij, maar onze duizenden vrijwilligers en mantelzorgers krijgen weinig aandacht. Kan het college aangeven wat de stand van zaken is? Verder is de ambitie met betrekking tot mantelzorgers zeer beperkt. Verder dan een evaluatie van het huidige aanbod van het Steunpunt Mantelzorg om te bepalen wat we willen behouden of aanpassen, komt het college niet. Het CDA wil graag een toezegging van de wethouder dat deze evaluatie zo spoedig mogelijk plaatsvindt zodat de uitkomsten gebruikt kunnen worden voor de nieuwe Kadernota of al leiden tot extra activiteiten of ondersteuning in 2023. Juist in dit tijdsgewricht is de inzet van vrijwilligers en mantelzorgers onmisbaar. Verder vernemen wij graag hoe het staat met de bouw van de hospice en het respijthuis. Voorzitter, het tweede punt is onderwijs.

We hebben destijds gevraagd naar de voortgang van het onderzoek Vitale Scholen met ondersteuning van de Erfgoeddeal Onderwijs. De uitkomsten van een strategische analyse zouden meegenomen worden in het integrale huisvestingsplan dat dit najaar geschreven wordt en er was een toezegging dat we per brief geïnformeerd zouden worden. Nu is het najaar nog niet voorbij, maar de vraag is wel wanneer wij deze brief kunnen verwachten. Het derde punt is dat ons amendement om sportkleding op te nemen in de Stadspas, tot een toezegging van de wethouder heeft geleid om in gesprek te gaan met de sportverenigingen. Wij zijn benieuwd naar de uitkomsten van die gesprekken. En onze bloemetjes en bijtjes motie van september jongstleden, riep het college op hoge prioriteit te geven aan het maken van het Natuurbeleidsplan en de uitgangspunten voor het einde van dit jaar naar de raad te sturen. We horen van de wethouder graag wanneer die uitgangspunten naar ons toe komen en of hij nog steeds op koers ligt met betrekking tot het Natuurbeleidsplan. Dan iets over wonen. Aan het eind van het jaar voeren wij het gesprek over de zogenaamde pas op de plaats en de groei van de stad. Een gesprek waar we met smart op zitten te wachten en nu lezen we in de begroting dat er een zogenaamde woondeal met het Rijk gemaakt is of wordt.

Kan de wethouder aangeven wat die woondeal inhoudt, wat onze inzet daarbij is en hoe deze deal zich verhoudt met het gesprek over de pas op de plaats. Als laatste punt wil het CDA de veiligheid van voetgangers naar voren brengen en de timing is natuurlijk niet geheel toevallig. In het najaar, als het wat eerder donker wordt, de wegen vaker nat zijn en er veel bladeren op de weg liggen, zijn zebrapaden en voetgangers minder zichtbaar. Het zal u, net als mij, wel eens overkomen dat u ’s nachts of ’s avonds op de weg rijdt en er uit het niets ineens een voetganger oversteekt en met het hart in de keel en zweet op uw voorhoofd rijdt u dan, wellicht iets minder hard, weer verder en bedenkt u dan dat het deze keer gelukkig goed is afgelopen, maar dat zal niet altijd het geval zijn en voetgangers zijn wel onze meest kwetsbare verkeersdeelnemers. In de programmabegroting wordt verwezen naar het Mobiliteitsprogramma 2030, maar de activiteiten voor het komend jaar zijn vooral gericht op fietsers. In amendement A103 op dit mobiliteitsprogramma dat 1 april 2021 unaniem door de raad is aangenomen, staan fietsen en lopen bovenaan geprioriteerd waarbij veiligheid, leefbaarheid en gezondheid randvoorwaardelijk altijd verbeterd moeten worden, aldus het amendement.

In dat kader willen wij de verkeersveiligheid van voetgangers vergroten door ze meer zichtbaar te laten zijn als ze oversteken bij zebrapaden, net zoals bij het Makado Centrum eigenlijk al het geval is. Aangezien daar nu geen middelen voor vrijgemaakt zijn, dienen we samen met De Unie, ieders Belang, VSP en D66 een amendement in om zebrapaden uit te rusten met een detectiesysteem met LED-lampjes en wanneer deze middelen niet toereikend zijn, in de Kadernota 2024 de benodigde middelen op te nemen. 7/55 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 3 november 2022

Tot slot wil het CDA de laatste woorden van deze eerste termijn richten aan onze burgemeester. Ik mocht in 2011 uw eerste Nieuwegeinse programmabegroting meemaken en dit is de laatste begroting die onder uw bezielende leiding behandeld wordt en naar alle verwachtingen aangenomen zal worden in deze raad. Er zullen de aankomende maanden nog vele laatste momenten volgen, maar hierbij alvast een woord van dank. De voorzitter: ja dank, maar ik zeg steeds dat ik nog niet aan mijn afscheidstournee begonnen ben, dus dan moet u dat ook niet doen! Dank u wel, mevrouw Adriani. Fractie Verenigde Seniorenpartij, de heer Zondag: Dank u wel. Voorzitter, vanavond bespreken wij de eerste begroting van het nieuwe college. Deze begroting kijkt niet alleen naar volgend jaar, maar ook naar de jaren daarachter. In 2026 gaat de gemeente een financiële uitdaging tegemoet en de VSP vindt het jammer dat er onvoldoende maatregelen zijn getroffen om een begrotingstekort te voorkomen. Dit vinden wij ook niet te rijmen met het besluit uit de vorige raadsvergadering om 15 miljoen uit te geven aan een Utrechtse metrolijn. Deze begroting die bestaat uit 180 pagina’s, roept een hoop vragen op. Deze raad heeft bijna 140 technische vragen moeten stellen om een duidelijk beeld te krijgen wat dit college wil gaan doen.

De VSP had maar 1 vraag voor het college, een overzicht van beleid waar meer geld aan uitgegeven gaat worden ten opzichte van vorig jaar. Dit overzicht ontvingen wij pas gisteren om 9.30 uur, 1 dag voor de raadsvergadering. Hoewel het overzicht nu een duidelijk beeld geeft wat in 2023 uit de Kadernota en het collegeakkoord opgepakt gaat worden ontbreken de kosten die deze nieuwe ontwikkelingen onze stad gaan kosten. Hierdoor kan de raad alsnog niet goed inzien waar het college ons geld aan uit gaat geven. Dit tekent de werkwijze van de organisatie en het college als het gaat om de transparantie en de financiële verantwoording van de begroting. Terwijl dit college maanden voorbereidingstijd heeft om dit document op te stellen moeten wij, de gemeenteraad, het binnen enkele weken doen en de VSP moet het door de late beantwoording van de organisatie met enkele dagen doen. Dit doet geen recht aan de controlerende taak van de gemeenteraad. Gaat het college aan de slag om toekomstige begrotingen transparanter te maken zodat de gemeenteraad volgend jaar niet honderden vragen hoeft te stellen om erachter te komen wat de begroting daadwerkelijk in gaat houden. Dit is trouwens niet alleen onze constatering, de gemeenteaccountant heeft de raad begin dit jaar ook al geïnformeerd over dat de financiële verantwoordelijkheid in de planning wel wat meer diepgang mag hebben.

Voorzitter, in de Kadernota heeft de VSP gevraagd of het mogelijk was om geld te reserveren voor een onderzoek naar gratis openbaar vervoer voor mensen met een AOW-uitkering in navolging van de provincie en meerdere andere gemeentes in ons land die dat al doen. Daar hadden wij destijds een motie voor ingediend. Nu het college gemeend heeft hier geen middelen voor vrij te maken, dienen wij een amendement in om alsnog geld beschikbaar te stellen voor een onderzoek naar de mogelijkheid en de mogelijke obstakels voor dit gratis OV. Een onderzoek waar alle voor- en nadelen overzichtelijk worden gemaakt biedt de gemeenteraad een eerlijke manier om een afweging te maken. Voorzitter, als laatste willen wij het hebben over het ophalen of wegbrengen van grofvuil. D66 zou graag een afvalbakfiets willen aanbieden, een leuk en vooral aardig initiatief voor vitale mensen die hun afval op eigen kracht weg kunnen brengen naar het afvalstation maar voorzitter, de inwoners die door hun leeftijd of fysieke beperking niet in de gelegenheid zijn om een bakfiets vol met afval te besturen, zullen niet worden geholpen met dit voorstel van D66. Daarnaast wonen de meeste Nieuwegeiners buiten het stadscentrum. Deze inwoners hebben niks aan deze bakfiets. De VSP wil geen lastige oplossingen implementeren voor problemen die ook eenvoudig op te lossen zijn.

Daarom dienen wij samen met ieders Belang het amendement in dat het mogelijk maakt het grofvuil gratis op te laten halen. Deze kosten kunnen worden gedekt uit het bestaande afvalbudget, zoals het college ook al aangaf, wat beschikbaar zou zijn voor de bakfiets. Dank u wel, voorzitter.

8/55 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 3 november 2022

Fractie D66, de heer Verhoeve: Dank u wel, voorzitter. De Utrechtse politiek barst van de grote ambities, maar die zijn lang niet altijd even concreet en realistisch en hierdoor is het voor de gemeenteraad onmogelijk de voortgang en uitvoering goed te controleren. De plannen geven wel richting, maar beiden weinig houvast voor de verdere uitvoering, zo stelt de Utrechtse rekenkamer. Er blijft veel ruimte over voor interpretatie en nadere invulling en dit kan ertoe leiden dat de gemeenteraad niet bereikt wat zij voor ogen had en dat het lastig is om tussentijds en achteraf te beoordelen of de ambities behaald zijn. Voorzitter, ik haal deze tekst uit het AD van afgelopen dinsdag aan omdat dit voor een heel groot gedeelte ook op de voorliggende programmabegroting van Nieuwegein van toepassing is. D66 heeft het eerder aangegeven, net als de PvdA overigens, uiteindelijk moet de raad niet alleen kaders vaststellen en hier budget voor beschikbaar stellen, maar het moet ook in staat zijn om te controleren of bereikt is wat we hebben afgesproken.

Ook de heer Zondag van de VSP had daar zojuist wat over gedeeld en met deze programmabegroting voorzien wij een jaarrekening over 2023 met allemaal groene bolletjes, want op alle punten hebben we straks wel iets gedaan en deze programmabegroting staat vol met intenties en richtingen, maar echte doelstellingen of resultaten ontbreken en dat baart D66 zorgen, want hoe kan de raad straks vaststellen dat het belastinggeld nuttig besteed is en de afgesproken resultaten geboekt zijn? En op basis waarvan gaat de raad keuzes maken als blijkt dat het personeelstekort er bijvoorbeeld voor zorgt dat toch niet alles te realiseren valt. Wij horen graag van het college hoe zij de raad gaat helpen om hier grip op te krijgen zodat we bij het bespreken van de jaarrekening 2023 niet in een ‘ik heb het toch gezegd-situatie’ komen. Voorzitter, de richting van de programmabegroting kan D66 wel onderschrijven: meer aandacht en budget om ons aan te passen aan het veranderend klimaat en meer inspanningen om iedereen in onze stad mee te laten doen. Maar op een aantal punten denken wij echter dat we extra stappen moeten zetten, bijvoorbeeld op het thema eenzaamheid, een thema dat velen in deze raad na aan het hart gaat en gelukkig maar. Dat geeft ons de politieke wil om te handelen.

In de programmabegroting vinden wij dit thema slechts 2 keer terug, waarbij het ook nog eens met name is verbonden aan de ouderendoelgroepen, 75- of 85-plussers, terwijl uit cijfers van bijvoorbeeld ‘Waar staat je gemeente’ blijkt dat 52% van de mensen in Nieuwegein, dat is dus meer dan de helft, eenzaam is. Een getal waar wij stil van worden. In 2023, zo vertelt de programmabegroting, wordt er gewerkt aan een nieuwe integrale koers voor het sociaal domein. Wil het college toezeggen dat het aanpakken van eenzaamheid en daarmee ook de overige groepen die statistisch gezien een hoger risico lopen om eenzaam te zijn, dat die hier ook in worden meegenomen? Een ander zorgpunt voor D66 is de traagheid waarmee onze gemeente soms plannen weet te realiseren. We benoemen nog maar een keer de onderwijshuisvesting, het Atrium en het sportpark, maar daarvan kennen we de laatste status. Wat ons desondanks toch nog heeft verbaasd is bijvoorbeeld iets als de huisvesting van de scouting in Vreeswijk. Er ligt een raadsbreed verzoek om deze huisvesting aan te pakken en toch is er nog geen actie te zien.

Wij hebben begrepen dat er nog steeds gepraat wordt en dat in de afgelopen periode al meerdere projectleiders zich hierover hebben gebogen, maar dat het resultaat vooralsnog uitblijft en ook in de programmabegroting van volgend jaar wordt alleen gesproken dat we de kapitaallasten oftewel de rente van het voorbereidingskrediet opnemen. Kan het college aangeven wat er volgend jaar wel gerealiseerd gaat worden? Dat iets wel snel kan, blijkt uit de brief van het college over het inzetten van de bakfiets voor het wegbrengen van grofvuil en de heer Zondag heeft de brief ook gelezen. Dank daarvoor en alhoewel D66 een bredere opzet van deze pilot had voorgesteld, kunnen wij ons wel vinden in de argumenten waarmee het college is gekomen tot het voorstel in de brief. Er zijn goede resultaten in andere steden en de binnenstad van Nieuwegein lijkt zich ervoor te lenen om de pilot bij uit te voeren en er is budgettaire ruimte. Het enige dat dus nu nog nodig is, is politieke wil en daarom dient D66 samen met de ChristenUnie een amendement in om deze pilot ook uit te voeren conform het voorstel van het

9/55 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 3 november 2022

college, tenzij het college natuurlijk toezegt om die pilot al uit te voeren, dan zijn we nog sneller klaar. Van de bakfiets naar alle fietsers en wandelaars in onze gemeente. Uit de programmabegroting blijkt en dat hebben we het tijdens de Avond voor de Stad volgens mij ook al aangestipt, dat Nieuwegein de komende jaren een stad in verbouwing is en dat is mooi, want daarmee maken we ons klaar voor de toekomst en met de Mobiliteitsvisie die we vorig jaar hebben aangenomen, hebben we prioriteit gegeven aan voetgangers en fietsers en waarbij verkeersveiligheid randvoorwaardelijk en altijd verbeterd moet worden. D66 denkt dat wij onze stad een groot plezier doen om ook bij groot onderhoud en bouwwerkzaamheden de prioriteiten van de Mobiliteitsvisie al te laten gelden. Daarom dienen wij samen met het CDA en ieders Belang de motie ‘Op de fiets van A naar Beter’ in en met deze motie roepen wij het college op om al bij de planvorming van groot onderhoud en bouwwerkzaamheden projectontwikkelaars op te dragen omleidingen voor wandelaars en fietsers beter uit te voeren zodat de omleidingen uitnodigend en veilig zijn en te zorgen dat überhaupt de juiste omleidingsroutes worden aangelegd, zoals het CDA bij het vragenhalfuur al constateerde.

Voorzitter, veilig zijn en je veilig voelen, dat zijn 2 verschillende dingen en in 2018 hebben wij met de strategische verkenningen als raad rond het thema veiligheid met elkaar geconstateerd dat we naast het bestrijden van criminaliteit vooral ook willen werken om het veiligheidsgevoel te verbeteren en met een unaniem aangenomen motie is dat in 2019 ook de opdracht geworden aan het college. Tijdens de Avond voor de Stad 2 weken geleden werd aangegeven dat slecht geacteerd kan worden om gericht het veiligheidsgevoel te verbeteren en dat kan zo zijn, maar dat is wat D66 betreft geen reden om het niet te doen. De thema’s polarisatie, maatschappelijk ongenoegen, ondermijning, digitale veiligheid zijn ook niet makkelijk op te lossen en toch zijn dat thema’s die in de regionale veiligheidsstrategie worden opgepakt. Daarom dienen wij samen met ieders Belang en de ChristenUnie de motie in om het thema veiligheidsgevoel ook op te nemen in de regionale veiligheidsstrategie. Zo hopen wij het thema beter te borgen en gerichter aan te kunnen pakken en voorzitter, daarmee sluit ik onze eerste termijn af. Dank voor uw aandacht. Fractie VVD, mevrouw Vizee: Dank u wel, voorzitter. Goedenavond aanwezigen hier of via de livestream. Ik sta hier namens de VVD met een behoorlijk, maar niet volledig positief gevoel.

Positief zijn wij over de verwerking van het coalitieprogramma met voor ons belangrijke onderwerpen als veiligheid, mobiliteit en de economie/werkgelegenheid. En we zijn positief over de eerste 3 jaar van de meerjarenbegroting. Waar we dan niet helemaal een positief gevoel bij hebben is de septembercirculaire waar een meerjarige fout van bijna 8 ton in staat waardoor het genoemde rekeningoverschot verdampt en in 2026 wordt een groot begrotingsgat verwacht en daarnaast zijn er een aantal zorgpunten. Grote gefinancierde investeringen gaan in de toekomst steviger op de kapitaallasten en afschrijvingen drukken. Een aantal zeer noodzakelijke investeringen in bijna alle schoolgebouwen gaat een veel groter beslag leggen op onze middelen dan de huidige ingezette vernieuwingstrajecten. Ik noem de gevolgen van corona, de oorlog in Oekraïne en de economische en humanitaire gevolgen daarvan, de werkeloosheid; hoe gaat die zich ontwikkelen? Hetzelfde geldt voor de inflatie met de nu buitensporige prijsstijgingen van zaken zoals boodschappen en energie, maar ook de huidige stijgingen en het prijspeil van bouwkosten en andere zaken die de gemeente inkoopt. Wij hebben ook begrepen dat het Rijk in 2023 een oplopende werkeloosheid verwacht, wat ook het een en ander aan consequenties gaat meebrengen.

Deze punten hebben allemaal een effect dat we pas in latere P&C-cycli terug gaan zien, allemaal zaken die het begrotingsbeeld nog behoorlijk kunnen veranderen de aankomende periode. Dit vraagt om behoedzaamheid en vorig jaar hebben we een nieuwe nota Reserve en Voorzieningen vastgesteld en ondanks dat de VVD het noodzakelijk vindt dat er voor bepaalde zaken een bestemmingsreserve beschikbaar is, ligt hier wat ons betreft als de financiële situatie 10/55 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 3 november 2022

van onze gemeente daarom vraagt, een kans om de noodzaak van al deze potjes nog eens goed tegen het licht te houden. Mijn vraag is dan ook: is het college daartoe bereid? Ik wil graag afsluiten met een aantal positieve punten. Wij zijn blij te horen dat de burgemeester tot zijn laatste werkdag vol in blijft zetten op ons veiligheidsbeleid en hierbij ook meer gebruik gaat maken van middelen zoals cameratoezicht. En last but not least; het bouwen van woningen, de modernisering van de sport, impulsen aan ons stadshart en onze stad in het algemeen zijn zaken waar we überhaupt trots op kunnen zijn. Tot zover, dank u wel. Fractie Lokale Vernieuwing, mevrouw Peters: Ja voorzitter, collegeleden, raadsleden, mar ook vooral alle andere aanwezigen en meeluisteraars. Het voelt voor mij eigenlijk als de dag van gisteren dat ik in juli van dit jaar, maar toen bij de Kadernota van het jaar 23, namens mijn fractie Lokale Vernieuwing aan de hand van de 5 speerpunten van mijn partij, de financiële stukken besprak. De verkiezingen en met name ook de presentatie van het coalitieakkoord, lagen toen vers achter ons. Nu, laten we zeggen zo’n 4 maanden later, lopen we alweer tegen het einde van het jaar en, hoewel de temperaturen buiten ons nog niet helemaal dat idee geven, is het wel zo. Over zo’n week of 6 is het Kerst en dus is het tijd om vooruit te kijken naar de begroting van de komende jaren.

Bij deze vooruitblik beginnen we bij het jaar 2023, het jaar wat er financieel redelijk stabiel uitziet en het jaar, het is al eerder gezegd vanavond, waarin we verder gaan met een nieuwe burgemeester. Als we iets verder vooruit kijken zien we ook het jaar 2026, wat ook vandaag al eerder is benoemd. Evenals alle andere fracties maakt ook Lokale Vernieuwing zich zorgen over het jaar 2026, althans in financiële zin dan. Wat gaat er met het accres van dat jaar gebeuren? Wanneer gaan we zo hard de nodige zekerheid hierover krijgen en worden we hierover door het college tijdig geïnformeerd? Maar, even terug naar mijn bijdrage in juni en juli van dit jaar, waarin ik onder andere aangaf dat Lokale Vernieuwing zeer tevreden is over de inhoud van het coalitieakkoord nu wij daarin de voor onze partij belangrijke punten duidelijk terugzien. Ditzelfde tevreden gevoel voorzitter, hebben wij over het algemeen ook over deze eerste programmabegroting van dit college die in het raadsvoorstel aan onze raad vandaag voorligt. Teneinde te voorkomen dat ik herhaal wat ik in juni en juli ook al heb gezegd, ga ik deze programmabegroting dus niet bespreken aan de hand van de 5 speerpunten van mijn fractie, maar beperk ik mij namens mijn fractie tot een aantal onderwerpen, zo men wil zorg- en aandachtspunten, waarop wij graag de aandacht vestigen.

Over een aantal van deze zorg- en aandachtspunten hebben wij tijdens de Avond voor de Stad maar ook schriftelijk vragen gesteld, welke gingen over onder andere digitale veiligheid, jeugdcriminaliteit en de zwaardere vormen van jeugdhulp, waaronder de gesloten jeugdhulp. Maar er zijn meer onderwerpen die de aankomende jaren onze aandacht vragen. Wij denken hierbij onder andere aan eenzaamheid, de aanpak van long covid, de woningnood, de grote duurzaamheidsopdracht, de plannen voor de A12-zone en natuurlijk de plannen voor Rijnenburg, het lozen van grofvuil en zo zijn er eigenlijk nog heel veel andere lokale ongemakken, maar om bij deze bijdrage het overzichtelijk te houden, beperk ik mij vanavond tot de onderwerpen waarover mijn fractie reeds vragen heeft gesteld, te beginnen met digitale veiligheid. Het doet ons goed te horen dat er oog is voor niet alleen de fysieke veiligheid, maar ook voor de digitale veiligheid, welke veiligheid voor ons echt verder gaat dan het goed beheren van de persoonsgegevens waarover je als gemeente nou eenmaal beschikt. Digitale veiligheid gaat ook, of misschien eigenlijk wel juist, over ervoor zorgen dat de inwoners ook veilig zijn op de digitale weg en er dus voor wordt gewaakt en voor wordt gezorgd dat wat fysiek niet mag, ook digitaal niet kan. Een ander zorgpunt; jeugdcriminaliteit.

Hierover heeft Lokale Vernieuwing al veel gezegd en toch stip ik ook vandaag namens mijn fractie dit onderwerp weer aan. Bij de beschouwingen in juli van dit jaar gaf het college als reactie op onze bijdrage tijdens de vergadering aan dat het 11/55 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 3 november 2022

niet de bedoeling is dat de manier van opschrijven een bepaalde vorm van trots verwoordt als het gaat over de extra toelage die onze gemeente krijgt voor de bestrijding van jeugdcriminaliteit. Juust daarom hebben wij scherp gelet op hoe het dan nu in deze begroting staat en ik verwijs graag naar pagina 36, waar staat: “Nieuwegein is als een van de manifestgemeenten uitgekozen om een subsidieaanvraag in te dienen voor preventie met gezag”. Het mag duidelijk zijn voorzitter, het is soms gewoon heel moeilijk om iets duidelijk en ondubbelzinnig op te schrijven zonder daar verbloemende woorden voor te gebruiken. Ik herhaal dan ook, en dat is het enige wat ik herhaal ten opzichte van mijn bijdrage uit juli van dit jaar, wat ik daarover toen heb gezegd. Wij noemden de jeugdcriminaliteit in Nieuwegein toen een hardnekkige, maar tot op heden verkeerd ingeschat en onderschat probleem, wat wij aanvulden met de opmerking dat het niet bepaald iets is om trots op te zijn dat onze stad als een van de 17 steden in dit land, extra budget krijgt om de jeugdcriminaliteit effectief te bestrijden. Eerlijk gezegd, dat heb ik toen ook gezegd, vinden wij het echt iets om je kapot voor te schamen dat wij als stad dit budget nodig hebben en zoals ik ook afgelopen maandag in deze raad heb gezegd, is Nieuwegein een kleinere stad, maar wel met de veiligheidsproblemen van een grote stad.

Misschien moeten we dat gewoon wat hardop en wat vaker zeggen. Voorzitter, ik laat het hierbij. Het mag en het zal duidelijk zijn, dat wij op dit gebied in ieder geval wel actie verwachten. Tot zover de zorg- en aandachtspunten want ook belangrijk om op te merken: het is niet alleen maar kommer en kwel. Er gaan ook dingen wel goed. Daarom vermeld ik hier uitdrukkelijk dat wij blij zijn met de expliciet benoemde aandacht voor de wens om meer transparant en toegankelijk te gaan besturen, het bevorderen van inwonersparticipatie met ruimte voor initiatieven met als doel een inclusieve en veilige stad. Wat een mooi streven is dat en wat werken wij daar graag aan mee en omdat een goed voorbeeld goed doet volgen, hoopt Lokale Vernieuwing van harte dat het niet alleen het college lukt om transparant, toegankelijk enzovoort te besturen met als doel een inclusieve en veilige stad te zijn, maar dat het ons als raad in deze raad ook gaat lukken, samen met elkaar, met respect voor elkaar, waarbij we allemaal onze eigen nadruk kunnen en mogen leggen, maar waarbij we ons gezamenlijke doel wel duidelijk hebben.

Laten we beginnen om deze manier van werken in te zetten bij hetgeen volgens ons 1 van onze gezamenlijke doelen is of in ieder geval zou moeten zijn: het meer en meer betrekken van onze inwoners bij de politiek, leidend tot een hogere opkomst bij de verkiezingen, meer insprekers en meesprekers en meer interactie en betrokkenheid van en bij de mensen waar wij dit werk voor doen, namelijk voor onze inwoners. Dan tot slot een paar laatste woorden over de moties en amendementen die uiteindelijk dan toch in groten getale, al zeg ik het zelf, zijn binnengekomen. In mijn eerste termijn wil ik aandacht geven aan motie M19, zijnde de motie over de pooierproblematiek, welke motie een terecht en goed vervolg is op motie 56 over loverboys, welke motie mijn fractie in het jaar 2018 bij de programmabegroting van destijds heeft ingediend. Allereerst dank ik graag de ChristenUnie voor het initiatief van deze motie. M056, dus de motie van 4 jaar geleden, vestigde wel de aandacht, maar heeft zeer weinig tot geen actie teweeg gebracht en omdat dat wel nodig is, dienen wij motie M19 mede in.

Met betrekking tot de overige moties en amendementen reageer ik namens Lokale Vernieuwing in de tweede termijn nadat het college heeft kunnen reageren op de inhoud van deze moties en amendementen en er daarnaast duidelijkheid is verschaft over de financiën, want zoals mevrouw Vizee ook aanhaalde, gaan er een aantal moties uit van een te besteden bedrag van zo’n 7 ton, maar zoals wij de financiële stukken begrijpen inderdaad de circulaire van september, is het budget of het overschot nul en waar gaan wij dan de ingediende moties en amendementen van betalen? Ik kom daarop terug in mijn tweede termijn. Dank. Fractie De Unie van Nieuwegein, mevrouw Derriks:

12/55 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 3 november 2022

Voorzitter, dank u. Voorzitter, ik begin met de reactie op een collega. Toen de heer Verhoeve aan het woord was, had ik even het idee dat hij aan het oefenen was voor het geval Nieuwegein heringedeeld zou zijn bij de gemeente Utrecht. Dat bleek gelukkig niet het geval te zijn, maar dat er problematiek die in Utrecht speelt ook in Nieuwegein speelt, is wel helder. Ik heb het om te beginnen daarom voorzitter, over het thema inwonersparticipatie; dat wordt met de mond beleden, dat is erg mooi en dat klinkt ook fantastisch, maar ik weet dat er in de wijk Rijnhuizen vele inwoners zijn die het gevoel hebben dat de plannen van de gemeente hen door de strot geduwd worden en dat ze op z’n best, als het al zo is, over de kleur van de stoeptegels mogen praten en voor de rest wordt al hun inbreng weggehoond. Dat voorzitter is een serieus gegeven. Als mensen dat gevoel hebben, zou dat reden moeten zijn om nog eens eventjes de manier waarop de inwonersparticipatie daar verlopen is onder de loep te nemen en te kijken of het anders kan en eventueel nog tot herstelacties over te gaan. Dan kom ik voorzitter, aan de programmabegroting.

Complimenten aan het college, want iets dat mij altijd hoog zit is in ieder geval tot en met 2025 gelukt, namelijk op zich zoals het zich nu laat aanzien, in de sluitende begroting en voor daarna, wie zal in deze wereldsituatie de toekomst voor meer dan 1 jaar kunnen voorspellen, als je het al voor 1 jaar kunt voorspellen. Voorzitter, de programmabegroting. Ik kijk allereerst naar pagina 34, het gaat daar over parkeren. Ik ben vanmorgen en gisterenmorgen druk geweest met enkele collega’s met 2 schoolklassen van een basisschool in Nieuwegein die het spel gemeenteraad van ProDemos naspeelden en waaruit bleek dat heel veel kinderen zich ontzettend zorgen maken over natuur, milieu en klimaat. Dan denk ik voorzitter, hoezo hebben wij nog steeds hele stapels parkeergarages? Immers, dat nodigt de inwoners uit om hier per auto te komen en zou het niet beter zijn als men per fiets zou komen? Of zoals in mijn persoonlijke geval na 4 TIA’s en behept met de ziekte van Ménière, met het openbaar vervoer, daar ben ik op aangewezen. Het lijkt mij dat we dan minder parkeergarages nodig hebben. Op dezelfde pagina voorzitter, groenonderhoud en bomen. Niet ontkend kan worden wanneer je door Nieuwegein heenloopt, dat in een aantal wijken het groenonderhoud liederlijk is.

Perkjes en plantsoentjes liggen er verwaarloosd bij, als er überhaupt nog wat staat en dat voorzitter, waar de leefomgeving, dat heb ik al een aantal keren gezegd, voor veel Nieuwegeiners bleek uit een enquête het meest belangrijk is. Er moet dus meer aandacht besteed worden aan dat groenonderhoud. Hetzelfde geldt voor bomen, voorzitter. Als er in de wijk Rijnhuizen 400 bomen, ik zeg niet gekapt maar gesloopt gaan worden en daarvoor in de plaats 105 sprietjes terugkomen, is dat niet helemaal de vervulling van het idee dat ik heb bij een groene gemeente. Ik zou het dan ook heel erg op prijs stellen als het college zijn best zou willen doen om de NVM-boom, die in de Uvorm van het makelaarskantoor staat, om te beginnen te redden want het is een prachtige, volwassen boom en een mooie plek te geven, als het even kan in Rijnhuizen. Is het groenonderhoud in een aantal gevallen matig, datzelfde geldt voor de stoepen. Aannemersbedrijven halen achter elkaar overal stoepen omver, want er moeten kabels gelegd worden voor het glasvezelnet en de tegels worden er met een gigantische vaart in terug gekwakt, schots en scheef door elkaar, en dat is ook weer slecht voor ouderen, voor mensen die slecht ter been zijn, als al niet stoepen bijvoorbeeld geblokkeerd worden omdat er op een stoep van 1,50 meter breed in het midden een lantaarnpaal staat. Voorzitter, pagina 35, dierenwelzijn.

De crises die niet alleen Nederland maar her en der teisteren, leiden er in een aantal gevallen toe dat mensen het financieel zo moeilijk hebben dat ze niet meer in het onderhoud van hun dieren kunnen voorzien en dan maak ik me maar even tot spreekbuis van diegenen die zelf niet het woord kunnen voeren, namelijk de dieren. Die willen graag bij hun baasje blijven. Het is voor een dier traumatisch om verplaatst te worden en het is voor de baasjes vaak een volgend stukje van de val in isolement en eenzaamheid. Ik dien dan ook een motie in namens De Unie, dat heb ik inmiddels gedaan, om te kijken of er voorzien kan worden in de nood die bij de huidige voedselbank bestaat op het gebied van dierenvoedsel, want we hebben nog geen dierenvoedselbank, hoewel de nota Dierenwelzijn in zijn ambities daar wel 13/55 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 3 november 2022

over spreekt en te kijken op korte termijn of men toch tot de instelling van een dierenvoedselbank kan komen en de raad daarover rond april/mei 2023 te rapporteren. Ik ga door naar de digitalisering, voorzitter. U weet dat ik een gelukkige digibeet ben en ik vind het erg prettig en bovendien is het nog steeds een wettelijke verplichting als de gemeente bereikbaar blijft voor diegenen die niet meedoen aan de digitalisering. Bovendien moeten we bedenken dat door die digitalisering de gemeente niet meer oog in oog is met de mensen, maar op afstand wordt gezet. Voorzitter, naar aanleiding van de motie van de ChristenUnie die wij van harte mede tekenen, heb ik een vraag aan het college. In een van de overwegingen meen ik, staat dat de gemeente Nieuwegein een eigen onderzoek heeft uitgevoerd waaruit bleek dat het probleem wel meevalt en in de overweging daaronder staat dat de stichting Pretty Woman een heel andere constatering heeft. Kan het college mij aangeven wat men nou precies vanuit de gemeente Nieuwegein heeft onderzocht en hoe snel men tevreden was? Ik neem aan dat de organisaties die continu met dit probleem bezig zijn, er een betere kijk op hebben dan de gemeente. Uit de bezigheid met de schoolklassen gisteren en vandaag kwam ook dat er jeugdbeleid gevoerd moet worden voor de niet-probleemjongeren.

Wij beperken ons jeugdbeleid de afgelopen jaren eigenlijk continu tot de probleemjongeren, maar er zijn een heleboel jongeren zonder problemen en voor hen is er niets te doen in Nieuwegein. Ik heb begrepen dat het college bezig is met de totstandkoming van een Nota Jeugdbeleid. Ik wil het college meegeven en ook vragen om daar nadrukkelijk ruimhartig te zijn in de optiek waar het gaat om hoe kunnen we de jongeren op allerlei manieren een plezierige jeugd geven. Tot slot voorzitter, het thema internationalisering. Daar doen wij niet zoveel aan, de vriendschapsband met een Poolse stad is opgezegd en elders in Afrika, als het niet al is opgezegd, ligt het volkomen stil en in deze tijd waarin over de hele wereld de gevolgen van de energiecrisis en armoedeval als gevolg van oplopende kosten van boodschappen gevoerd worden en wij in Nederland en ook in Nieuwegein, een behoorlijke gemeenschap met wortels in Suriname hebben, zou het wellicht een idee zijn, dat geef ik het college in overweging, om eens te kijken of een vriendschapsband met een gemeente in Suriname tot de mogelijkheden behoort. Voor de eerste termijn dank u wel, voorzitter. Fractie Partij van de Arbeid, de heer Van Esch: Dank u wel, voorzitter.

Een overheid die de regie pakt en waar nodig verschillend in mensen investeert om gelijke kansen te kunnen bieden, dat is hoe de Partij van de Arbeid de stad wil besturen en juist nu is dat belangrijk. Wij zijn dan ook blij dat het coalitieakkoord goed in de eerste begroting van dit nieuwe college is verwerkt, want de keuzes voor een deltaplan laaggeletterdheid, meer geld voor verduurzaming, energie en klimaat, structureel meer jongerenwerkers en extra middelen voor de aanpak leefbaarheid en veiligheid, dragen bij aan meer bestaanszekerheid voor onze inwoners. Voorzitter, in de laatste 2 jaar van de vorige raadsperiode, zagen wij bij de jaarrekeningen dat niet alle doelen werden behaald omdat bepaalde acties niet altijd mogelijk bleken. Dat was gezien de omstandigheden niet onbegrijpelijk, maar ook in 2023 is de verwachting dat we door de hoge inflatie, oplopende kosten en krapte op de arbeidsmarkt niet alle doelen zomaar zullen behalen en ook dat is gezien de huidige situatie niet onbegrijpelijk, al levert het wel de nodige zorgen op. Dat deze zorgen niet alleen bij de Partij van de Arbeid leven is gebleken nu dit onderwerp al vaker in de raad is besproken, maar wij horen graag van het college hoe hier de komende periode mee om wordt gegaan.

Hoe gaat het college sturen op het behalen van onze doelen en door alle programma’s heen als blijkt dat niet alles mogelijk is en dat in het licht van het uitgangspunt zoals in het coalitieakkoord staat opgenomen en ik citeer “waar nodig investeren we verschillend in mensen om gelijke kansen te kunnen bieden”. Voorzitter, de Partij van de Arbeid wil daar en naar aanleiding van onze technische vragen, het concrete voorbeeld van gelijke kansen in het onderwijs bij noemen. Uit de antwoorden blijkt namelijk dat het college de middelen die de Rijksoverheid beschikbaar stelt voor het bestrijden van 14/55 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 3 november 2022

onderwijsachterstanden breder wil gaan inzetten, niet alleen in de gebieden waar de problemen geconcentreerd en het grootst zijn maar overal en ik citeer “om alle kinderen met een dreigende taalachterstand te bereiken”. Graag wil de Partij van de Arbeid van de wethouder weten of we op deze wijze de beschikbare middelen niet teveel aan het versnipperen zijn voordat de problemen in de concentratiegebieden zijn opgelost en is de wethouder het met ons eens dat een optelling van problemen vraagt om prioritering en een meer gerichte inzet van middelen? Of is de wethouder van mening dat de problemen in deze gebieden al voldoende zijn opgelost, al zou dat niet het signaal zijn dat wij herkennen, want uit verschillende rapporten blijkt dat de achterstanden door corona juist zijn toegenomen bij deze gezinnen, maar gelukkig hebben we ook hiervoor extra middelen gekregen vanuit de Rijksoverheid, de zogeheten NPO-middelen, om onderwijsachterstanden als gevolg van corona aan te pakken. Maar ook hier zien we voorzitter, dat de middelen voor het overgrote deel breed worden ingezet voor zorg, mentale weerbaarheid en de samenwerking van onderwijs met zorg. Allemaal belangrijk, laat daar geen misverstand over bestaan, maar de maatregelen gericht op onderwijskansen komen er toch wel ietwat bekaaid vanaf, nu slechts 6% van de beschikbare NPO-middelen hier naartoe gaat.

Gelukkig wacht nog een half miljoen euro op een bestemming, zo lezen we in de antwoorden. De vraag aan de wethouder bij dit onderdeel is: bent u bereid om nog eens te kijken naar een meer gerichte aanpak om onderwijsachterstanden in te lopen, precies op die plekken waar de problemen het grootst zijn? Voorzitter, tot slot. Binnenkort spreken wij met elkaar over de aanpak energiearmoede, de groei van de stad en het vereveningsfonds zodat inwoners betaalbaar kunnen wonen in Nieuwegein en ook bij deze vraagstukken zal de inzet van de Partij van de Arbeid altijd zijn: waar nodig investeren we verschillend in mensen om gelijke kansen te kunnen bieden. Dank u wel. Fractie ieders Belang, mevrouw Verbeek: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, voordat ik met mijn bijdrage begin, wil ik van de gelegenheid gebruik maken om de collega-raadsleden te bedanken voor de goede sfeer die er is gecreëerd in deze raad. Ik heb 20 jaar lang anders meegemaakt. Dank daarvoor. Dan de begroting. Ten eerste willen wij het college een compliment geven. Dat bent u natuurlijk niet van ons gewend, maar we beginnen er wel mee, want deze begroting is goed leesbaar en dank daarvoor. Dan komen we op de inhoud. Helaas moeten we constateren dat de begroting op veel punten onduidelijk is. Om een voorbeeld te noemen: de zorg. Ik hoor u denken: daar staat toch wel iets van in? Ja, dat klopt, maar zo vaag.

Niets nieuws waardoor wij als raad buitenspel worden gezet, zo voelen wij dat tenminste omdat wij hier niet op kunnen sturen. Maar nog erger, u gaat pas in 2023 de inhoud van de versterking eigen kracht bespreken in deze raad. Waarom zo laat? Had dit niet al lang gebeurd moeten zijn, juist nu het zo nijpend is. Geynwijs, die nog steeds niet het gewenste effect oplevert gezien de klachten bij ons binnenkomen van zowel inwoners als diverse organisaties. Onder andere de veiligheid staat wel benoemd en daar is wel aandacht aan besteed en dat vinden wij een goede zaak, maar ook wij vinden dat de zebrapaden beter aandacht verdienen zoals detectielampjes van de LED-verlichting die aangaan als voetgangers willen oversteken, wat overigens op enkele plekken goed werkt. Daarom zijn wij mede-indiener van de motie van het CDA, die wordt ingediend ook namens ieders Belang, om dit op alle plekken in Nieuwegein te doen. Dan de openbare ruimte. We zien in heel Nieuwegein dat er ondergrondse containers worden geplaatst voor tuin- en restafval. Wij vinden dat wij op het verkeerde been zijn gezet met de besluitvorming hierover. Er stond dat dit plaats zou vinden bij hoogbouw. Voor ons is hoogbouw flats en geen eengezinswoningen. Hieruit blijkt maar weer dat de definitie van woorden heel erg belangrijk is.