2022-173 Verslag duidingsdebat dd 7 april 2022.pdf

2022-173 Aan De leden van de raad Onderwerp Verslag duidingsdebat d.d. 7 april 2022 Afdeling Griffie Aanwezig: Voorzitter: Raadsleden:

Raadsgriffier: Afwezig: Verslaglegging:

1.

Datum Portefeuillehouder F.T.J.M. Backhuijs Bijlagen

de heer F.T.J.M. Backhuijs (voorzitter) mevrouw H.J. Adriani-Wempe, mevrouw L. Assalmi, mevrouw B.Z. Bakhtali, mevrouw A.F. Derriks, de heer M.E. Diekstra, de heer J. Doosje, mevrouw W. Eggengoor, de heer V.F. van Esch, mevrouw A.M. Feenstra, de heer S.A. Feenstra, de heer J.A.N. Gadella, mevrouw M. Gathier, de heer V.H.J.M. Goulmy, de heer E.F. Holtermann, de heer G. Horst, de heer A. Houwer, de heer Y. Jean, de heer M. van Keulen, de heer J. Kuiper, de heer J.F.C. Kupers, mevrouw V.C.D. Lamur, mevrouw A.M.P.M. van der Lugt, mevrouw H.M.G. Peters, mevrouw J.A.G. Plomp-van Rheenen, de heer R.A.J. Scholten, de heer P. van de Siepkamp, mevrouw M. Spalburg, mevrouw. J. Verbeek-Beverwijk, de heer T.A.C. Verhoeve, mevrouw K.M.K. Vizee, mevrouw M.R. Voorthuijsen-de Boer, de heer J. Vosseberg, de heer G. Zondag de heer J. Karens

mevrouw M.H.M. de Ridder-van Beek (Notuleerbureau De Ridder)

Opening en mededelingen Mevrouw Feenstra (GL): welkom bij dit tweede duidingsdebat. Fijn dat alle raadsleden aanwezig zijn en fijn ook dat er weer mensen op de publieke tribune aanwezig zijn. Welkom aan Harmen Binnema, de verkenner die vanavond zijn verslag zal doen en ook welkom aan u thuis, fijn dat u meeluistert en meekijkt naar dit debat. Het is geen officiële raadsvergadering en wij als GroenLinks zijn gevraagd om hiervoor te openen, maar we hebben eigenlijk net als de vorige keer gezegd dat het heel goed zou zijn om ook dit debat te laten voorzitten door onze burgemeester Frans Backhuijs zodat we een onafhankelijke voorzitter hebben om dit debat in goede banen te leiden. Ik ben ook blij dat de heer Backhuijs daar gehoor aan heeft gegeven, dus ik houd het heel erg kort en ik geef graag het woord aan Frans Backhuijs. 1/22 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 7 april 2022

De voorzitter: ja, welkom nogmaals. Het is geen officiële raadsvergadering, dus berichten van verhinderingen en dat soort dingen gaan we ook niet doen, maar ik zie wel dat heel veel raadsleden er zijn, misschien niet allemaal maar wel een groot aantal. De bedoeling van de avond is net al gezegd en wij wilden dat doen in twee termijnen, net zoals bij het eerste duidingsdebat: 4 minuten in de eerste termijn zonder interrupties en 3 minuten in de tweede termijn met interrupties, maar ik zeg er tegelijkertijd bij dat ik mij kan voorstellen dat in de tweede termijn er misschien wat gesprekken op gang komen die niet alleen langs de lijn van interrupties gaan en dan ga ik daar wat soepel mee om, maar ik vraag ook uw medewerking om daar niet al te soepel in te worden met z’n allen, want dan moet ik ook weer streng worden dus als we dat met elkaar op een goede manier kunnen doen, dan denk ik dat we aan het eind wel tot een situatie komen waarin we wellicht zicht krijgen op de volgende stap die gezet kan of moet gaan worden. Dan wil ik zometeen de verkenner Harmen Binnema de gelegenheid geven om een toelichting te geven op het advies wat u ontvangen heeft.

Ik kan me voorstellen dat voordat we aan de eerste termijn beginnen, er feitelijke vragen zijn bij dat advies, meer inhoudelijke vragen die u onderling aan elkaar moet stellen, dat wilde ik wat voorkomen, omdat we dat debat krijgen dus ik zou u willen vragen, als u nog feitelijke vragen heeft over het advies omdat er iets niet duidelijk is, dat u die nog kan stellen. Als ik denk dat dat al onderdelen zijn van een politiek debat of een duidingsdebat dan kap ik u af en dan zeg ik: dat komt in uw eerste termijn en in de tweede termijn. Dan geef ik nu eerst het woord aan de verkenner, de heer Binnema. 2.

Toelichting informateur en verhelderende vragen De heer Binnema: dank u wel voorzitter en geachte raadsleden en andere aanwezigen, toehoorders, dank voor de gelegenheid om het advies en mijn verslag hier toe te lichten, want de verkiezingen zijn inmiddels iets meer dan 3 weken geleden en het duidingsdebat, toen nog in de zaal beneden, ligt ook alweer 2,5 week achter ons. Dat was ook het moment waarop ik op voordracht van GroenLinks en met instemming van de fractievoorzitters aan de slag ben gegaan als informateur/verkenner. In die week heeft allereerst GroenLinks gesprekken gevoerd met de andere fracties. In de week daarna heb ik mijn gesprekken gehouden, en die voerde ik op basis van een schriftelijke reactie die de partijen mij vooraf hadden gestuurd over ten eerste de thema’s waarover zij vinden dat het coalitieakkoord afspraken moet bevatten, 2) de coalities/coalitie die hun voorkeur hebben en 3) de mogelijke invulling van samen doen en samen werken. Wij zijn in die gesprekken nader op deze thema’s ingegaan en ik heb ook aan de fracties gevraagd om toelichting en duiding. Daarna heb ik het verslag gemaakt, dat is afgelopen maandag naar alle fracties toegegaan, mijn bevindingen daarin weergegeven en een advies opgesteld voor het vervolg van het vormen van een coalitie en het schrijven van een coalitieakkoord wat daar mogelijk uit zou kunnen volgen.

Ik benadruk nog eens de begrippen verslag en advies in combinatie met informateur of verkenner. Het is immers gebaseerd op de wensen en ideeën van jullie als partijen zoals die in de schriftelijke reactie en in het gesprek met mij naar voren zijn gekomen en de uitspraken ook die zijn gedaan tijdens het doen van die input en dat vervolgens vertalen in een advies over wat in mijn ogen de volgende stap zou moeten zijn. Zoals op 21 maart aangegeven heb ik 3 aspecten bekeken: de programma’s, getalsmatige verhoudingen en personen. En ik heb in het verslag dan ook een achttal thema’s benoemd waarvan eigenlijk door de partijen heen is gezegd: dat zijn belangrijke onderwerpen voor de komende 4 jaar en die dienen in ieder geval een plek te krijgen in een coalitieakkoord. Daarbij is benadrukt 2/22 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 7 april 2022

en ik ben het daar heel erg mee eens, dat het geen dichtgetimmerd akkoord zou moeten worden. Dat betekent dat op deze thema’s, naast de te maken afspraken en coalitieakkoord, ook ruimte is om het gesprek met de raad aan te blijven gaan en ongetwijfeld gaan er onderwerpen komen die we met de kennis van 2022 nog niet kunnen voorzien. Wat mij in die gesprekken positief is opgevallen, is dat er geen breekpunten vooraf zijn benoemd. Uiteraard liggen standpunten van partijen op verschillende thema’s uit elkaar, dat is maar goed ook zou ik denken, leve de lokale politiek, maar er is bereidheid het gesprek aan te gaan en te kijken hoe partijen elkaar kunnen vinden en ook is benadrukt het akkoord zou geen thema’s moeten bevatten die 4 jaar lang on hold worden gezet. Wat betreft die getalsmatige verhouding is ook in het duidingsdebat gezegd dat de uitslag van de verkiezingen op heel veel verschillende manieren geïnterpreteerd kan worden. Aan de linkerzijde zijn GroenLinks en de Partij van de Arbeid weliswaar van 6 naar 10 zetels gegaan, maar in 2018 was er nog de SP in dit blok met 4 zetels. Lokale partijen zijn vooruit gegaan; Lokale Vernieuwing en VSP hebben 1 zetel gewonnen, Stadspartij Núwegein is gelijk gebleven, ieders Belang is weliswaar vergeleken met de uitslag van 2018 1 zetel kwijt maar feitelijk toch ook met de afgelopen jaren gelijk gebleven en De Unie is nieuw met 1 zetel.

Er is stabiliteit: CDA en D66 op 3 zetels of licht verlies; VVD van 7 naar 6 en ChristenUnie van 2 naar 1. Over het algemeen genomen zijn dus de verhoudingen in de raad in elk geval niet radicaal gewijzigd ten opzichte van 2018. Mijn uitgangspunt na het duidingsdebat en ook de start van mijn opdracht was om te komen tot een meerderheidscoalitie en in de gesprekken is daar aan toegevoegd dat er bij voorkeur een coalitie is die bestaat uit niet meer partijen dan nodig is voor een meerderheid, hoewel een iets ruimere meerderheid dan de helft plus 1 door sommigen wel wenselijk werd genoemd. Algemeen werd gezegd dat de grote winnaar en tevens grootste partij, in ieder geval in stemmenaantallen, GroenLinks in zo’n coalitie zou moeten zitten. Ook was eigenlijk vrijwel iedereen het erover eens dat de VVD weliswaar niet meer de grootste maar met eveneens 6 zetels een logische coalitiepartner was. Ten derde werd het logisch gevonden dat voor een coalitie naar de Partij van de Arbeid, ook gegroeid van 3 naar 4 zetels, wordt gekeken. Met die partijen is er een basis van 16 zetels, wat betekent dat om die meerderheid te vormen met niet meer partijen dan noodzakelijk, eigenlijk er nog 1 partij bij zou moeten komen.

Gezien, dat heb ik niet genoemd, het aantal stemmen dat op lokale partijen is uitgebracht, vonden veel van de gesprekspartners het in lijn van de verkiezingsuitslag liggen dat ook een lokale partij van zo’n coalitie deel zou moeten uitmaken. Met andere woorden: om daar eerst naar te kijken en mogelijk daarna naar CDA of D66 die getalsmatig ook voor die meerderheid zouden kunnen zorgen. De lokale partijen met 1 zetel zagen op dat moment in gesprekken nog geen rol voor zichzelf weggelegd en daarmee komt de focus te liggen op VSP en Lokale Vernieuwing. Beide partijen hebben 1 zetel gewonnen; bij Lokale Vernieuwing een stijging van 6,8 naar 9,7% en bij de VSP van 10,2 naar 10,4%. Ik merkte in de gesprekken een lichte voorkeur voor Lokale Vernieuwing waarmee in de afgelopen 4 jaar ervaring is opgedaan, zowel in de raad als in het college. Er was bij verschillende partijen, zo gaven zij mij aan, meer onduidelijkheid over waar de VSP voor staat en hoe de samenwerking zal uitpakken, mede ook omdat er personeelswisselingen hebben plaatsgevonden en veel nieuwe mensen inmiddels voor de VSP. Op basis van deze overwegingen adviseer ik dus nu om naar Lokale Vernieuwing te kijken als mogelijke vierde coalitiedeelnemer.

Ten derde waar het gaat over personen, zijn er 2 zaken die ik ook in het verslag heb genoemd maar ik hier ook nog eens eventjes wil benadrukken, die mij zijn opgevallen in de gesprekken. Ten eerste merk ik dat de sfeer onder de raadsleden positiever en constructiever is dan toen ik in 2018 betrokken was bij de strategische agenda. Dat is denk ik een winst die de afgelopen 4 jaar 3/22 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 7 april 2022

bereikt is. Ik hoop ook dat dit toekomstige college en de raad in staat zijn dat vast te houden en daar nog verdere stappen in te blijven zetten. Daarom kan ik ook zeggen dat er niet allen geen sprake is van breekpunten op de inhoud, maar dat er ook geen individuen of partijen op voorhand zijn uitgesloten of geblokkeerd. Wel en dat is het tweede punt, is door verschillende partijen gesproken over de uitdagingen die Nieuwegein staan te wachten, hoe er ook door andere gemeenten naar Nieuwegein wordt gekeken om een grotere rol in de regio op te pakken en dat is geen geringe opdracht die het nieuwe college straks te wachten zal staan en dat vraagt ook het een en ander van de nieuwe wethouders. Ik ben blij dat de openheid en de transparantie in de gesprekken zo is geweest ook dat partijen daar met mij over hebben willen spreken in die gesprekken en ook hun twijfels daarover hebben gedeeld. Om die reden heb ik ook in mijn verslag aangegeven dat dit voor een mogelijk vervolg een belangrijk gespreksonderwerp is. Wel wil ik hier nadrukkelijk aangeven dat er geen sprake is van het diskwalificeren of ongeschikt verklaren van mensen en mocht ergens die indruk zijn ontstaan, dan wil ik die heel graag hier wegnemen.

Tot slot zoals ik ook in mijn verslag heb gedaan wil ik alle partijen bedanken voor de zeer prettige en open gesprekken die we gevoerd hebben die mij ook in staat gesteld hebben om een beter en afgewogen advies te kunnen geven waarin ik hopelijk recht heb kunnen doen aan alles wat mij schriftelijk en mondeling aan input is gegeven. Het heeft mij ook in staat gesteld een beeld te krijgen van wat er inhoudelijk maar zeker ook in de onderlinge samenwerking voor de komende 4 jaar aan kansen en uitdagingen ligt en ik begrijp ook heel goed dat er partijen teleurgesteld zullen zijn over het advies. Ik wist vooraf natuurlijk dat dit het gevolg zou zijn van het maken van keuzes en het geven van advies en mede daarom herhaal ik ook mijn pleidooi om bij het formeren van de coalitie dat proces open en transparant vorm te geven en te zoeken naar geschikte manieren om de gehele raad en vooral ook de Nieuwegeinse samenleving hierbij te betrekken en ik zeg daarbij niet alleen voor deze periode van het formeren van een college, maar wat mij betreft ook zou dat de insteek voor de komende 4 jaar moeten zijn. Ik zie uit naar de discussie vanavond en ben zoals de burgemeester ook aangaf graag bereid eventuele vragen te beantwoorden.

De voorzitter: dan kijk ik naar de raad of er vragen zijn ter verduidelijking van wat de heer Binnema gezegd heeft, zonder daar de discussie over te voeren? Fractie VSP, de heer Zondag: Dank u wel, voorzitter. Op een gegeven moment op maandagmiddag om 17.00 uur is het overzicht van de verkiezingsprogramma’s onder de raadsleden verspreid en daaruit bleek dat het eigenlijk niet helemaal volledig was. De vakjes bij de VSP waren eigenlijk allemaal heel veel erg blank. De VSP kon zonder veel moeite 11 onderwerpen uit het verkiezingsprogramma aanvullen die niet in het overzicht waren opgenomen. Wij vragen ons af of de afwegingen die de informateur op het programma-aspect hierop tekort zijn geschoten of maakt dat niets uit? De heer Binnema: laat ik het zo zeggen; ik ben zelf niet verantwoordelijk voor het opstellen van de vergelijking van de verkiezingsprogramma, dus ik heb ook van die directe bronnen gebruik gemaakt, namelijk de verkiezingsprogramma’s zelf, om die afweging te kunnen maken. Ten tweede hebben we denk ik in alle gesprekken alle partijen ook de gelegenheid gegeven om die punten die vanuit die partij belangrijk worden gevonden en die voor de komende 4 jaar ook in het coalitieakkoord een plek zouden moeten krijgen, aan te geven.

Ook heb ik in alle gesprekken nadrukkelijk benoemd van: wat zijn de onderwerpen waarvan partijen verwachten 4/22 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 7 april 2022

dat daar grote verschillen liggen met andere partijen en onderwerpen waarvan men denkt dat daar redelijk makkelijk tot overeenstemming gekomen zou kunnen worden, dus naar mijn idee heb ik op basis van die verschillende soorten input voldoende beeld gekregen van waar de partijen voor staan en wat de inhoudelijke prioriteiten zijn. Fractie Núwegein, mevrouw Bakhtali: Dank u wel. Een belangrijke aanvulling is natuurlijk dat ik het verslag niet heb geaccordeerd. Ik was te laat met mijn aanpassingen en die zijn niet meegenomen in dit verslag toch, dat klopt? De heer Binnema: dat wil zeggen, volgens mij hebben wij daar vandaag overeenstemming over bereikt, na de laatste aanpassing, omdat er ook een probleem was met het bestand. Dat betekent volgens mij, als ik heb gekeken naar de wijzigingen die zijn voorgesteld, zitten daar geen hele grote veranderingen in die ertoe leiden dat er ook tot een ander advies zou zijn gekomen, maar het klopt dat het formele accorderen van het verslag heeft plaatsgevonden nadat ik mijn verslag heb gestuurd. Mevrouw Bakhtali (Nú): ja, oké, dat even terzijde.

Ik wilde graag even wat verduidelijking hebben over een opmerking die wel 2 keer is gemaakt in uw verslag, dat gaat over de ongeschiktheid van wethouderskandidaten en u geeft net aan dat het niks zegt over, het is geen diskwalificatie, wat is het dan wel? De heer Binnema: ik heb het woord ongeschiktheid juist heel bewust niet gebruikt. Ik vind het overigens voor de rest aan de partijen zelf om de twijfels of zorgen die zij hebben in het debat met elkaar te uiten. Wat ik heb gedaan is weergegeven wat in de gesprekken met mij gedeeld is. Ik heb het niet gehad over dat mensen ongeschikt zouden zijn of gediskwalificeerd worden. Ik heb gezegd dat een aantal partijen aangegeven heeft dat op het moment dat je komt tot een volgende fase waarin wethouders voorgedragen gaan worden, dat dat een gesprek waard is welke wethouder gegeven de opdracht die er ligt en gegeven de taken die aan de orde zijn, daarvoor het meest geschikt zou zijn maar er is niemand die gezegd heeft ‘deze wethouder is voor ons onacceptabel of is ongeschikt’. Dat wil ik toch even wegnemen. Fractie Verenigde Seniorenpartij, de heer Scholten: Dank u wel, voorzitter. Ik zou nog graag even een aanvullende verduidelijking willen hebben als dat mag.

De heer Binnema geeft aan dat bij de verhoudingen in de raad slechts kleine wijzigingen hebben plaatsgevonden en dan komt uiteindelijk het verhaal van: kijkende naar of Lokale Vernieuwing of VSP en dan wordt er ineens niet meer over zetels gesproken maar dan gaat u over procenten beginnen. Kunt u aangeven waarom u dat specifiek zo benoemt, want volgens mij gaat het toch nog steeds in deze gemeenteraad over zetels in plaats van procenten? Ten tweede, en daar werd ik een beetje door getriggerd, ik zou graag van u willen weten waar u de informatie vandaan heeft en dan hebben we het over personele wisselingen, dat bij de VSP met name grote personele wisselingen hebben plaatsgevonden. Volgens mij bij de andere lokale partij zijn ook nieuwe mensen bijgekomen, maar het klinkt zo van personele wisselingen. Ik hoop ook dat u meegekregen heeft dat achter deze tafel voor de VSP 26 jaar raadsledenervaring zit en dat is toch iets anders dan de kwalificatie die u eraan geeft dus ik

5/22 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 7 april 2022

zou graag willen weten hoe u die informatie hebt verkregen over de inschatting dat de ene personele wisseling minder ... De voorzitter: ik grijp even in, want u zegt er een heel verhaal bij, maar de feitelijke vraag daar gaat de heer Binnema op antwoorden, want anders kan daar een debat over ontstaan en dat hoort niet hier. Dat hoort dadelijk in de volgende rondes. De heer Binnema: ja wat betreft het tweede punt zou ik inderdaad vooral willen verwijzen naar de collega partijen die in de gesprekken hebben aangegeven dat er wel degelijk van een andere fractie nu sprake is en dat er nieuwe mensen bij de VSP zijn gekomen en dat daar, op basis daarvan, de vraag bij hen is gerezen van hoe staat de VSP er precies in en welke vorm van samenwerking zou kunnen ontstaan. Het tweede wat ik genoemd heb is inderdaad uiteindelijk gaat het om verschillen in zetels, dus de VSP is van 3 zetels naar 4 zetels gegaan, Lokale Vernieuwing van 2 naar 3 zetels. We hebben op een ander punt natuurlijk ook gezien dat er een buitengewoon klein verschil is tussen GroenLinks en de VVD als het over het aantal stemmen gaat.

Tegelijkertijd heeft GroenLinks wel het voortouw kunnen nemen in de verkiezingen, dus op een aantal punten is het zo dat de zetels sec een rol spelen in de discussie die speelt en op een aantal punten is het ook zo dat het concrete aantal stemmen dat je haalt of de stemmenwinst een afweging zou kunnen zijn die meespeelt. Om die reden heb ik het genoemd, maar dat is niet een doorslaggevende overweging geweest. Volgens mij heb ik de andere reden ook erbij genoemd die in ieder geval in de gesprekken die naar voren zijn gekomen bij andere partijen tot een lichte voorkeur voor Lokale Vernieuwing t.o.v. de VSP hebben geleid binnen dat palet van mogelijke partners vanuit lokale partijen. De voorzitter: dank, meneer Binnema. Ik denk dat daarmee de verduidelijkende vragen besproken zijn. U blijft bij het debat, dus u mag weer plaatsnemen op de plek rechts naast mij. 3.

Behandeling verslag verkenner Eerste termijn Fractie GroenLinks, mevrouw Feenstra: Dank u wel. Dank aan de heer Binnema voor zijn heldere verhaal. Dank ook aan Marloes en Frank voor het mee ondersteunen van dit hele proces en dank aan u allen voor de tijd die u de afgelopen periode ook op zo’n korte termijn vrijgemaakt heeft om deze gesprekken te voeren en ook om verslagen te accorderen zoals afgelopen zaterdag was gevraagd. Volgens mij fijn om het zo met elkaar te doen. Ja en dan ligt hier nu het verslag, ik denk ook met een heldere toelichting. Ook wij moesten toch even schakelen op dit advies. Het is altijd spannend wat er dan uitkomt, maar de toelichting is denk ik heel helder en het advies geeft wat ons betreft ook een heel goed antwoord op de gestelde opgave om recht te doen aan de verkiezingsuitslag met 8 inhoudelijke onderwerpen die door alle fracties zijn aangedragen om sowieso nog verder uit te werken en met een voorstel om te starten met 4 partijen; de 2 grootste, 2 andere winnaars waarbij nadrukkelijk ook zoals in het vorige duidingsdebat aangegeven, het belang om te kijken of we ook een lokale partij in de coalitie kunnen meenemen. Dit advies geeft wat ons betreft ook een helder antwoord op de vraag van de raad om te komen tot een 6/22 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 7 april 2022

meerderheidscoalitie waarbij er ruimte blijft voor andere inbreng. Zelf dachten wij in eerste instantie aan 5 partijen, een vijfpartijencoalitie, ook vanwege de dossiers die er liggen, de zware regionale opgave die er is en we zien een heel aantal partijen waar we ook graag intensief mee zouden willen optrekken, maar we horen het advies van de heer Binnema ook om te starten met deze 4 omdat hiermee wellicht wat nadrukkelijker ook die ruimte is voor andere partijen en ook andere fracties om ook nog zaken in te brengen en ook ruimte te houden voor inbreng vanuit de stad. Wij werken graag vanuit het adagium Plan Do Trust, ofwel we maken heldere plannen, we gaan aan de gang en wij vertrouwen elkaar daar ook bij, we gaan daarin ook echt samenwerken. Met deze partijen hebben wij daar zeker alle vertrouwen in, overigens ook met alle andere partijen. Met alle partijen is dat vertrouwen er en ik hoop ook dat het gevoel van zaterdag, de startbijeenkomst van de raad, dat we dat gevoel ook met elkaar kunnen vasthouden. Ik snap heel goed dat er momenteel partijen zijn die wellicht teleurgesteld zijn en het feit dat er zoveel partijen zijn die hun verantwoordelijkheid willen nemen en die ook graag mee willen doen in de coalitie is eigenlijk alleen maar hartstikke mooi.

Dat zou bijna pleiten voor een hele brede coalitie zodat zoveel mogelijk mensen daarin ook mee kunnen doen, maar laat die bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen en ook om het beste neer te zetten voor deze stad in samenwerking met elkaar ook de insteek zijn voor de komende jaren, dat we elkaar blijven opzoeken en blijven samenwerken om Nieuwegein ook met elkaar te veranderen. Wat dadelijk ook na het hele proces van formeren de uitkomst ook zal zijn, dit is een eerste stap en wat GroenLinks betreft nemen wij ook het advies over. We zien de 8 inhoudelijke punten die door alle partijen zijn ingebracht als een samenvattende opgave waar aan gewerkt moet worden en we lezen het advies om daarover eerst verkennend met deze 4 partijen in gesprek te gaan. Ons voorstel zou dan ook zijn om op korte termijn samen te komen opnieuw onder voorzitterschap van formateur Harmen Binnema en uiteraard daarbij ook steeds nadrukkelijk openstaan voor de inbreng van alle fracties en de stad. Wat GroenLinks betreft doen we het dus stap voor stap met de openheid en de wederkerigheid naar iedereen. Dank u wel. Fractie Núwegein, mevrouw Bakhtali: Dank u wel, voorzitter. Zoals ik eerder had opgemerkt, het verslag dat ik heb ontvangen van de heer Binnema had ik dus niet op tijd genoeg gezien. Mijn aanpassingen zijn niet doorgekomen.

Ik kan dus niet zeggen dat ik het accordeer, omdat mijn gevoel bij bepaalde woorden toch anders ligt dan degene die dat heeft opgesteld. Niets ten nadele van de heer Binnema, maar mijn voornemen is om een volgende keer dus over 4 jaar, als we weer gekozen worden, zelf het verslag te maken. Dat gezegd hebbende het volgende. Dat wonen, leefbaarheid, gezondheid als belangrijkste thema’s worden genoemd, vind ik vreemd want volgens mij is dat net zo vanzelfsprekend als vervoer en groenonderhoud en dergelijke. Wat betreft klimaat en energie wil ik aanstippen dat wij als Stadpartij hebben aangegeven milieu en energietransitie belangrijk te vinden. Wij praten liever over milieu dan over klimaat, dus de typering dat iedereen daarachter staat klopt niet. Wat er onder punt 3 genoemd is, vinden wij ook een beetje te populair en abstract geformuleerd: gemeenschappelijkheid, inclusiviteit, dat komt elke periode opnieuw terug en onderaan de streep verandert er amper iets. Wat ik jammer vind maar dat is achteraf, is dat corona als thema niet is vermeld. Ik heb dat ook niet ter sprake gebracht omdat het nu even op de achtergrond is geraakt, maar mijn 7/22 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 7 april 2022

verwachting is wel dat het weer volop dominant wordt als in het najaar het griepseizoen aanbreekt en ik hoop dat we het er dan indringender met elkaar over gaan hebben en niet zo oppervlakkig en afstandelijk als in de afgelopen 2 jaar. Wat betreft de coalitievorming hebben wij duidelijk geen voorkeur uitgesproken over een mogelijke coalitie dus dat is ook even een correctie op het verslag. Wij hebben ook geen uitspraak gedaan over onze eigen rol in een eventuele coalitie. Wat in het verslag daarover staat klopt dus niet. De enige uitspraak is geweest wat wij verwachten dat de coalitie zal gaan worden en daar zat de VSP in en niet Lokale Vernieuwing. Het is voor ons dus een verrassing dat die keuze is gemaakt. Wij zien nog steeds geen enkele aanleiding om meer dan 4 wethouders aan te stellen. Bij punt 8 willen wij dan ook weten welke partijen welke twijfels hebben geuit bij welke wethouderskandidaten maar goed, daar heeft de heer Binnema al een antwoord op gegeven. Het valt ons op dat die opmerking liefst 2 keer in het verslag is opgenomen en ik neem aan dat niet de huidige wethouders wordt bedoeld aangezien zij, los van wat wij zelf van de wethouders vinden, door de kiezers zijn beloond voor hun werk de afgelopen 4 jaar. Dit laatste punt heeft gezien de dramatische traditie in Nieuwegein rond het misbruik van wachtgeldregelingen dus onze volle aandacht.

Wij kunnen ons niet aan de indruk onttrekken dat bepaalde partijen deze verslaglegging hebben gebruikt om een zoveelste variatie op dat thema aan te kondigen. Ik citeer een lid van GroenLinks: “mensen die geld vangen door te ademen, kunnen wij niet accepteren”. Dank u wel. Fractie VVD, mevrouw Eggengoor: Ja dank u wel, voorzitter. Allereerst dank aan de verkenner voor het prettige gesprek en ook voor het advies wat aan ons is voorgelegd en ook dank aan GroenLinks die toch maar even heel hard heeft gewerkt om dit proces op gang te helpen, plotseling en onverwacht aan zet, dus dank voor het harde werken. Het is een hele verantwoordelijkheid en onze complimenten voor de snelheid en toch ook de zorgvuldigheid waarmee dit tot nu toe wordt opgepakt. De VVD heeft in het duidingsdebat aangegeven en ook in het daaropvolgende gesprek met de informateur dat wij de uitslag duiden als dat er 2 duidelijke geluiden zijn in de stad en dat dat wat ons betreft in een nieuwe coalitie ook zo moet spreken. Wij zijn blij om te zien dat dit wat ons betreft goed is geland in het advies wat nu vanavond voorligt en ook de genoemde thema’s in het advies herkennen wij en wij zien dit advies dan ook als een vertrekpunt voor de volgende fase waarin de VVD zich zoals u van ons gewend bent constructief zal opstellen.

Het zou wat ons betreft logisch zijn om als vervolgstap te erkennen dat we nu eerst met die 4 partijen in gesprek gaan en of we dat met elkaar zien zitten en vanaf dat punt dan weer verder kijken wat dan de volgende stap moet zijn. Dank u wel. Fractie Partij van de Arbeid, de heer Van Esch: Dank u wel, voorzitter. Allereerst wil ik GroenLinks bedanken voor het kennismakingsgesprek dat wij met hen hadden. Dit was een goede eerste stap voordat wij met de informateur de heer Binnema spraken over de door ons gegeven antwoorden op zijn drietal vragen en deze verkenningsronde hebben wij als zeer prettig ervaren en wij danken hem dan ook voor het verslag dat wij vandaag bespreken. Over het verslag het volgende. De thema’s die de informateur heeft opgehaald in zijn gesprekken en op de pagina’s 2 en 3 van het verslag zijn verwerkt of uitgewerkt, zijn voor het overgrote deel ook onderwerpen die de Partij van de Arbeid heeft ingebracht en dan gaat het met name over kansengelijkheid, betaalbaar wonen, veilig fietsen en een betaalbare 8/22 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 7 april 2022

energietransitie voor iedereen. Daarnaast is in een verkennende ronde veel gesproken over de rol van de gemeente en wat ons betreft is dat een overheid die de regie pakt en een stap naar voren zet als dat belangrijk is voor onze inwoners en dat is dan ook de kern van het gesprek in een volgende fase. De Partij van de Arbeid is blij om te lezen dat er door vele partijen is aangegeven dat er geen onderwerpen zijn benoemd die niet bespreekbaar zijn en dat biedt zoals de informateur ook aangeeft volop ruimte en kansen om de komende jaren het open gesprek met elkaar te blijven voeren. Als het gaat om de mogelijke coalities wil de Partij van de Arbeid aangeven dat een coalitie van 4 partijen voldoende zou moeten zijn en tegelijkertijd het belang van goede bestuurders erkent, mede gezien de grote regionale opgave. Voorzitter, de Partij van de Arbeid wil de informateur danken voor zijn verkenningsronde waaruit is gebleken dat met GroenLinks, VVD, Partij van de Arbeid en Lokale Vernieuwing goede stappen kunnen zetten op de belangrijkste thema’s en onderwerpen waar wij als stad voor staan. Dat gesprek gaan wij uiteraard graag aan. Dank u wel.

Fractie De Unie, mevrouw Derriks: Voorzitter, ik ben heel erg dankbaar zowel aan de informateur meneer Binnema met wie wij een heel goed gesprek hebben gehad als ook aan Alma, die voorafgaand aan de serie gesprekken duidelijk heeft gemaakt dat er met GroenLinks heel goed valt samen te werken en die juist in ons specifieke geval daar ook het eerste bewijs van heeft geleverd. Wij hebben inmiddels met GroenLinks samen in ieder geval iets moois kunnen doen. Dat stemt hoopvol voor de toekomst en ik hoop dat de openheid in de zin van je kunt ook als niet-collegepartijen met dingen komen, zal blijven. Dat vind ik uitermate prettig. Wel zou ik aan Alma willen vragen in welke mate zij haar uitspraken uit de verkiezingstijd ‘ik hecht aan een zo progressief mogelijk college en samen Nieuwegein veranderen’ goede kansen geeft met de hier voorgestelde coalitie. In deze vraag moet u niet lezen dat ik denk dat dat niet kan, maar ik zou graag van Alma willen weten of zij daar inderdaad die kansen ziet. En tot slot voorzitter heb ik dan een vraag aan de VVD, want ik ben heel erg benieuwd hoe het kan dat de VVD het CDA, 4 jaar geleden het motorblok samen met de VVD van de formatie, nu heeft losgelaten. Dat zijn vooralsnog onze vragen en ik ben hoopvol gestemd hoe dan ook en wat er ook voor coalitie uitkomt over de mogelijkheden van samenwerking in deze raad.

De voorzitter: dank u wel mevrouw Derriks en voor de mensen thuis, Alma is mevrouw Feenstra want wij kennen haar wel, maar er zijn misschien mensen die haar nog niet kennen. Fractie Verenigde Seniorenpartij, de heer Zondag: Dank u wel, voorzitter. Ook wij willen de informateur in ieder geval bedanken voor het gesprek dat wij hebben gehad en wij willen GroenLinks nogmaals bedanken ook voor de uitnodiging, maar na het bedanken is het natuurlijk wel gedaan want wij vinden de voorgestelde lijst van de formerende partijen geen goede afspiegeling van de verkiezingsuitslag. Er is immers 30% op een lokale partij gestemd en dit zien we niet terug in het voorliggende verslag. Het is jammer dat de VSP geen volwaardige rol in dezen heeft gekregen. GroenLinks en de VVD verschillen toch echt op een aantal punten Een aantal thema’s liggen behoorlijk uit elkaar. Wij, de VSP, zouden gezien onze zorgpunten graag van de andere partijen horen dat zij zich uitspreken om de VSP ook bij de formatie te betrekken. 9/22 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 7 april 2022

GroenLinks is de grootste partij. Vrijwel iedereen vindt de VVD voor de hand liggend als ervaren bestuurspartij. In zetels zijn ze natuurlijke even groot: 6 om 6. De meeste partijen hebben voorkeur voor een meerderheidscoalitie. Ik had begrepen van Alma dat zij een zo groot mogelijke meerderheidscoalitie wilde hebben, maar dat zie ik hier dus niet in terug. Een minderheidscoalitie was in het begin nog even een optie maar dat zou helemaal iets zijn voor Nieuwegein, want dit zou iets nieuws zijn en het is ook maar goed gezien de zaken die op ons afkomen, om dat te gaan doen. Een ruime meerderheidscoalitie, werd ons gezegd. Nu, zo ruim is hij denk ik niet. Een 4 partijen coalitie, heel veel zaken die op ons afkomen, 4 wethouders. Ja, ik geef het je te doen. Welke partijen hebben eigenlijk gewonnen tijdens de verkiezing? Onze voorkeur voor 4 partijen zullen verschillend zijn. Onze voorkeur zou zijn de VSP, maar goed, de andere partijen zeggen volgens de informateur dat ze liever met Lokale Vernieuwing gaan. Wij zouden graag van de partijen horen, echt horen, eerlijk waar hier in de zaal, waarom zij kiezen voor Lokale Vernieuwing en niet voor de VSP want u kunt wel zeggen andere mensen, maar alle partijen hebben andere mensen en ja, wij hebben helaas afscheid moeten nemen van onze boegbeelden, maar dat wil niet zeggen dat de VSP van zijn standpunten is veranderd.

Het aantal wethouders, dat heb ik al aangegeven, dat is wellicht beter dat er 5 komen en wat er nu gebeurt is eigenlijk, ik zeg het maar even cru: het is oude wijn in nieuwe zakken. Dezelfde partijen, dezelfde gezichten, ik denk niet dat Nieuwegein daar iets mee opschiet. De burgers hebben op een gegeven moment door 30% lokaal te stemmen laten zien dat we moeten veranderen. Veranderen wat GroenLinks ook wilde. Er wordt zelfs een commissie voor opgetuigd maar is dat wel nodig als dit toch zo gesproken wordt zoals het nu ligt? Ik denk het dan niet. Het is heel jammer dat het zo is, maar eigenlijk heb ik het gevoel dat voordat wij hier zitten eigenlijk het al een beetje rond is en dat we eigenlijk onze tijd hier voordoen en dat vind ik zo jammer. Dank u wel, voorzitter. Fractie ChristenUnie, mevrouw Voorthuijsen: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, de verkenningsrondes met de heer Binnema zijn afgerond en tot zover vinden wij dat de formatie ordelijk en prettig is verlopen. Daarvoor onze complimenten ook aan de informateur, maar ook onze complimenten aan GroenLinks. Tot nu toe bemerken wij dat zij het proces transparant hebben laten verlopen. De informateur gaf ook aan dat veel fracties prioriteit geven aan ongeveer dezelfde onderwerpen. Dit geeft aan dat de nieuwe raad bij belangrijke opgaven samen in dezelfde richting wil bewegen.

Dit vinden wij mooi, Wij zien in het verslag wel staan dat de ChristenUnie voor zichzelf geen rol ziet behalve in een variant van een minderheidscoalitie. Dit is door ons niet op die manier zo uitgesproken en wij willen zeggen dat ons gezien de verkiezingsuitslag wel bescheidenheid past, maar dat wij bereid zijn om in gesprek te gaan als er toch een beroep op ons gedaan wordt. Dat geldt zowel bij het realiseren van een minderheidscoalitie als bij het realiseren van een meerderheidscoalitie. Het voorstel voor een coalitie zoals de informateur nu stelt is dat het gaat om snel formeren en doorpakken bij onderwerpen als wonen en de energietransitie misschien een logische keuze. Vragen die ons daarbij wel rijzen zijn: maar wat is er nu zo vernieuwend aan dit voorstel van deze coalitie? Komen er ander wethouderskandidaten dan bij de vorige raadsperiode? Nogmaals, onze voorkeur gaat uit naar een minderheidscoalitie omdat wij geloven dat dit zal zorgen voor een meer open bestuurscultuur, een beter politiek debat en een minder gesloten college. Als ervaren oppositiepartij hopen wij dat jullie dit van ons aan kunnen nemen.

10/22 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 7 april 2022

Voorzitter, verder hebben wij ook nog een aantal zorgen. Momenteel zijn er 19 nieuwe raadsleden gestart waaronder ikzelf, een ervaren coalitie waar natuurlijk ook nieuwe raadsleden in zitten, maar toch ook veel nieuwe raadsleden in de oppositie zoals nu wordt voorgesteld, moet niet moeilijk gemaakt worden om ook mee te kunnen besturen. Wij willen benadrukken dat in het verdere proces van formeren hier rekening mee gehouden wordt. Hoe houdt de coalitie het debat open, laagdrempelig en toegankelijk? Hoe wil een nieuwe coalitie proactief input gaan ophalen bij de oppositie? Het zou mooi zijn als de oppositie gaat bemerken dat zij actief betrokken wordt bij de plannen ook van het nieuwe college. Tot slot willen wij aangeven dat wij over dit laatste graag meedenken en mee willen werken om te zorgen dat de hele raad en de Nieuwegeinse samenleving betrokken wordt bij dit proces zodat wij zullen bemerken dat de tevredenheid van de inwoners ten opzichte van ons als raad zal stijgen en dat dit ten goede zal komen aan de pittige opgaven die er toch wel liggen. Tot zover. Fractie D66, de heer Verhoeve: Dank u wel, voorzitter. Een valse start, misschien moeten we het moment waar we nu met elkaar in zitten wel zo kwalificeren.

En ja, laat ik maar beginnen ook te benoemen dat D66 absoluut een van teleurgestelde partijen is, maar dat is niet de verklaring waarom wij dit als een valse start beschouwen en ik zal u uitleggen waarom. De start begon overigens heel positief. We zijn allemaal de verkennende fase ingegaan met een open vizier. Alles lag open volgens de initiatiefnemer GroenLinks en we hebben die instelling als erg positief ervaren. Oké, het moest wel een meerderheidscoalitie worden, maar verder lag alles open. Er waren ook wel wat uitdagingen op ons pad, GroenLinks wil Nieuwegein samen veranderen, maar verder lag alles open. We wilden ook werken aan die nieuwe bestuurscultuur waar meer met en vanuit de raad opgepakt zou worden, dus er waren wel enkele kaders maar verder lag alles open. We hebben kennismakingsgesprekken gevoerd. We hebben een schriftelijke voorbereiding gestuurd en een gesprek met de verkenner gehad en nu ligt er een advies van de verkenner. Een duidelijk advies, maar ook een advies dat twijfels of in ieder geval vragen oproept over de opzet van deze fase waar we dus nu in zitten. Lagen echt alle mogelijkheden op voorhand open en ik heb een paar vragen. Het advies is opgebouwd langs een aantal rode lijnen, conclusies en randvoorwaarden zijn gedestilleerd uit de schriftelijke reacties en de gesprekken, de heer Binnema heeft er net al een paar woorden aan gewijd.

In die derde rode lijn wordt gesteld dat “een nieuwe coalitie een iets ruimere meerderheid moet hebben dan de vorige want dat maakt de coalitie minder kwetsbaar voor de afwezigheid of ziekte van raadsleden uit de coalitiepartijen” en dat vinden wij niet passen bij althans die nieuwe bestuurscultuur, waar we volgens mij juist voor wilden gaan. Een cultuur waar meer met en vanuit de raad opgepakt zou worden want willen we nu echt met elkaar toewerken naar besluiten waar alleen een coalitie zich achter kan scharen? Of willen we dat de nieuwe coalitie hun best gaat doen om juist wat meer meerderheid te vinden, ook bij de niet-deelnemende partijen aan die coalitie? Juist in een raad met 11 partijen moet het toch mogelijk zijn om pas een besluit te willen nemen als minimaal 1 maar liever nog meer partijen die geen onderdeel uitmaken van de coalitie, daar ook achter staan dus die constatering past wat ons betreft niet bij de opdracht die gegeven is. Dan kom ik bij de rode lijn 6 en ik kan mij de constatering die daar wordt gesteld goed voorstellen. Er is grote overeenstemming over de 3 partijen GroenLinks, VVD en de Partij van de Arbeid en daarna lopen de beelden wat uiteen en dan had het advies ook daar 11/22 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 7 april 2022

kunnen stoppen. Dan had de verkenner ook kunnen aangeven: ik adviseer deze 3 partijen om met de overige partijen die ook bestuursverantwoordelijkheid willen nemen gewoon gesprekken te voeren langs de as van de PGP. Nou is die G niet meer relevant, want daar is dan duidelijkheid over: het kan dan met een van die 4 partijen maar die andere P’s, de programmatische invulling maar ook de persoonlijke verhoudingen, zijn volgens mij cruciaal om een goede volgende fase in te gaan en door nu op voorhand eigenlijk dat af te sluiten, dat doet wat ons betreft geen recht aan de open start die we met elkaar zijn gestart met die open houding die we hebben gehad en dat maakt dat wij nu wel een beetje het gevoel hebben van een valse start en dan had in die gesprekken ook de 8e constatering kunnen worden meegenomen, namelijk de bestuurlijke kwaliteiten van eventuele wethouders. Ik kan niet anders concluderen dan dat met de opbouw van dit verslag te snel een conclusie is getrokken die gaat leiden tot die valse start. Met dit advies komt volgens ons, zoals het er nu uitziet, geen vernieuwing, geen verandering en wordt de mogelijke gewenste bestuurscultuur onnodig onder druk gezet. Dank u wel. Fractie CDA, mevrouw Adriani: Dank u wel, voorzitter. Allereerst wil de CDA-fractie de heer Binnema bedanken voor zijn werk als verkenner en GroenLinks voor de regie op het proces.

Goed dat er een verslag ligt en wij herkennen op hoofdlijnen de korte analyse die gemaakt is naar aanleiding van de verkiezingsuitslag en de inhoudelijke punten waarbij een opsomming wordt gemaakt van de belangrijkste thema’s voor de aankomende 4 jaar, die sluiten naadloos aan op de ambities in het CDA-verkiezingsprogramma. We kunnen echter maar voor een deel de lijn volgen die geschetst wordt over de vervolgstap en de mogelijke coalities. Tegelijkertijd missen wij ook een aantal zaken in die analyse. De NOS noemde Nieuwegein een van de meest gemiddelde gemeentes. De verkiezingsuitslag was echter allesbehalve gemiddeld. De huidige coalitie heeft bijvoorbeeld een sprong gemaakt van 19 naar 23 zetels. Tegen de landelijke trend in heeft een aantal partijen gewonnen of is stabiel gebleven. Dat geldt voor GroenLinks, PvdA, D66 en het CDA en de alleen lokaal actieve partijen hebben eigenlijk tegen de trend in niet bovengemiddeld gescoord. Dan naar het stukje over de mogelijke coalities. Nieuwegein heeft een slagvaardig college nodig om de opgaven aan te kunnen waarbij de energietransitie en wonen wel de twee belangrijkste zijn. De ambities zijn groot en dat doet wat met de keuze voor een coalitie. In het verslag wordt vervolgens de kern van de coalitie: GroenLinks, de VVD plus PvdA als derde partij genoemd vanwege de programmatische aansluiting plus de winst van 1 zetel.

Om te komen tot een meerderheidscoalitie zijn, zoals aangegeven, meerdere opties mogelijk. Voorzitter, wij zouden graag horen welke andere afwegingen anders dan de toevoeging van de lokale partij doorslaggevend zijn geweest om niet te kiezen voor de zogenaamde brede middencoalitie zoals de heer Binnema de tweede optie in zijn verslag noemt, temeer ook omdat er programmatisch best wat verschillen zijn op een aantal belangrijke thema’s tussen de partijen die juist nu wel genoemd worden in het advies. We hadden ons goed kunnen voorstellen dat de volgende stap in het proces was geweest dat deze kerngroep van GroenLinks, VVD en eventueel al de PvdA erbij gezamenlijk hadden gekeken naar de aansluiting van een vierde en zo mogelijk vijfde partij. In die zin sluiten wij ook aan bij wat D66 net gezegd heeft: waarom is daar niet voor gekozen? Waarom zijn er niet meer mogelijkheden eerst erkend? Tot slot zouden wij graag van de verkenner en van GroenLinks horen wat de succesfactoren en de risicofactoren van de voorgestelde coalitie zijn en wat ervoor nodig is om de genoemde 12/22 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 7 april 2022

opgaven op een ambitieuze en slagvaardige manier vorm te geven. Tot zover voorzitter, dank u wel. Fractie Lokale Vernieuwing, mevrouw Peters: Ja voorzitter dank, andere aanwezigen ook dank. Als tiende in rij want er is 1 fractie niet aanwezig dus het is de tiende, wil ik ook de heer Binnema en ook GroenLinks danken voor de voortvarendheid en de openheid en de snelheid waar wij ook expliciet om gevraagd hebben, maar ik wil ook dankzeggen dat Lokale Vernieuwing als een van de 4 partijen in het advies van meneer Binnema is opgenomen en is genoemd. Het lokale geluid komt op deze manier in ieder geval terug in het voorstel zoals dat nu voorligt, maar ik wil ook graag de andere kant bekijken want ook dat is natuurlijk waar: wij als coalitie, althans de partijen die nu met elkaar kunnen gaan praten om te kijken of we eruit komen, moeten blijven luisteren naar alle andere fracties. We moeten blijven luisteren naar de raad als geheel. Sterker nog, Lokale Vernieuwing vindt het van essentieel belang dat er een grote rol weggelegd blijft voor de raad als geheel, dat er weer in het kader van strategische verkenningen of hoe we ze dit keer ook mogen noemen, onderwerpen blijven waar we als raad over gaan, waar we leading zijn en wat niet uitsluitend toebehoort aan de coalitie. Dit gezegd hebbende nog een laatste reactie over vernieuwing want ja, onze naam is Lokale Vernieuwing.

Wij willen graag bestuurlijke vernieuwing, wij willen wat anders, maar hou toch op met te benoemen dat dat gepaard zou gaan of moeten gaan met nieuwe mensen. Het gaat namelijk niet over wie maar over hoe en daar kunnen we het met z’n allen over hebben. Dank u wel. De voorzitter: dank u wel. Dan kijk ik even rond, want er was voorgesteld een schorsing, maar ik zie ook dat er nog een paar vragen aan de informateur zijn gesteld en ik kan me voorstellen, ik kijk even naar de heer Binnema, dat u daar nog kort op kunt ingaan en dat we dan schorsen en dan de tweede termijn doen. Ik heb een paar specifieke vragen aan u gehoord en die blijven anders wat boven de markt hangen denk ik, met name mevrouw Adriani stelde een paar vragen en ik zag u ook meeschrijven, dus ik dacht … bij anderen heb ik ze niet zo gehoord, dat klopt. De heer Binnema: dan zijn we het eens. Ja, ik had inderdaad bij het CDA genoteerd dat er ook een vraag aan mij was over die brede middencoalitie en de afwegingen die daar een rol hebben gespeeld. Ik denk ook als we naar de gemeenten om ons heen kijken bijvoorbeeld, dat er voor verschillende opties wordt gekozen ook door informateurs en verkenners.

In de gemeente Houten is überhaupt geen informateur van buiten aangesteld maar heeft de inwonerspartij het initiatief en die heeft eigenlijk een scenario uitgekozen waarin met alle partijen is gesproken en er langzaamaan 1 voor 1 afvalt totdat uiteindelijk de coalitie overblijft die in de ogen van deze partij aantrekkelijk is. Dat is een variant die ik zelf als informateur niet wilde aanraden omdat ik zelf denk dat het beter is om aan de voorkant wat dat betreft keuzes te maken. We zien in de gemeente Utrecht dat ook daar gezegd is ‘dit is wat betreft informateur de meest logische keuze, dit zijn de partijen die met elkaar in gesprek gaan’ met ook daar de opdracht en dat zou ik zeker ook hier in Nieuwegein aanraden, het gesprek met alle ander fracties in de raad ook te blijven voeren en het formatieproces niet als een proces van vooral onder elkaar en met elkaar spreken te beschouwen. We zien in De Bilt bijvoorbeeld dat daar voor een minderheidscoalitie gekozen is, dus alleen al om ons heen kijkend zijn er veel varianten. Zoals ik de opdracht die tijdens het duidingsdebat aan de orde was heb geïnterpreteerd is: zoek naar een meerderheidscoalitie. In combinatie daarmee heb ik 13/22 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 7 april 2022

in de gesprekken gehoord dat er ook gezegd is dat de meesten de voorkeur ervoor hebben om daar niet teveel partijen in te hebben en dat als ik deze route op zou gaan, ik feitelijk zou zeggen dat alle partijen met meer dan 1 zetel dan met VVD, GroenLinks, wellicht Partij van de Arbeid in gesprek zouden gaan dus dat we eigenlijk een gesprek zouden krijgen met en de VSP en Lokale Vernieuwing en het CDA en D66 en dat je dan in ieder geval het risico zou kunnen lopen aan de ene kant dat dat een langdurig proces is waarvan we misschien al wel enigszins weten op basis ook van de gesprekken die gevoerd zijn waar dat toe zou leiden en ten tweede dat ook de boodschap van snelheid en toch wel duidelijke voorkeuren die ook in de gesprekken genoemd zijn om daadwerkelijk ook een lokale partij onderdeel te laten uitmaken van de coalitie mij in ieder geval in het advies ertoe hebben geleid om dat op deze manier vorm te geven. De voorzitter: dank u wel voor de verduidelijking. Dan kijk ik even rond, want ik denk dat er behoefte is aan schorsing. Zou een kwartier daarvoor voldoende zijn? Als ik protest daartegen zie, dan maak ik het langer. Als dat niet zo is, dan schors ik tot 21.05 uur. De voorzitter: ik heropen de vergadering.

Zoals aangekondigd hadden we afgesproken met elkaar per fractie 3 minuten te hebben en er kan geïnterrumpeerd worden en als het nodig is voor het goede gesprek, dan ga ik daar wat soepeler mee om. Tweede termijn Fractie GroenLinks, mevrouw Feenstra: Voorzitter, dank u wel. Dank ook voor alle opmerkingen die gemaakt zijn, voor de complimenten en voor het zicht wat er is op de onervarenheid van ons, maar fijn dat het ook wel goed overgekomen is om in ieder geval ook te starten met een eerste kennismakingsgesprek dus dank daarvoor. We horen dat de openheid en de transparantie ook gewaardeerd wordt en uiteraard blijft het ook ons streven om dat ook te blijven doen. De vraag is gesteld of we dan ook openstaan voor niet collegepartijen om met ideeën te komen. Het antwoord is heel ondubbelzinnig: ja, zeker en ook voor de stad, dat is ook wat we steeds zeggen. Maar wat betekent dan samen veranderen? Is het een opmerking die past over wijn in nieuwe zakken? Ik sluit me wat betreft die opmerking graag aan bij de opmerking van mevrouw Peters: veranderen gaat niet over het wie maar gaat over het wat en dat hebben we met elkaar in de handen. Er ligt een advies over het wat. Betekent dat dan dat niet alle mogelijkheden meer open zijn, vraagt D66? Wat ons betreft, samen veranderen betekent ook dat je samen in gesprek blijft en ook als de uitkomst niet jouw gewenste uitkomst is.

Wij blijven die hand uitsteken. De kiezer heeft gesproken en ik heb aan het begin al steeds gezegd dat we graag een uitkomst willen hebben die recht doet aan de verkiezingsuitslag. Dat is ook de essentie van de democratie, dat we ons daardoor laten leiden en wat ons betreft heeft de heer Binnema dat hiermee gedaan. En overigens hebben wij nooit gezegd dat wij een zo groot mogelijke coalitie wensen. Wij wensen graag een akkoord op hoofdlijnen met een meerderheidscoalitie, dat is wat ik in het eerste duidingsdebat ook heb aangegeven vanuit GroenLinks en daarover ligt wat ons betreft nu een gedegen advies. Het CDA vroeg weliswaar naar de risico’s en de kansen, maar in alle eerlijkheid, dan kan ik gewoon nu nog niet zeggen want we willen gewoon ook echt open dat gesprek ingaan. We gaan er niet naïef in, maar wel open en de uitkomst is onzeker, maar we doen het wel met vertrouwen en daarmee is de volgende stap wat GroenLinks betreft dat verkennende gesprek 14/22 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 7 april 2022

met die 5 partijen, uw inbreng daarin meenemend en van daaruit gaan we stap voor stap verder en blijven we open naar elkaar. Mevrouw Bakhtali (Nú): ja, ik heb heel goed opgelet of er een verbijzondering kwam om uit te leggen waarom er misschien niet eens zozeer gekozen is voor Lokale Vernieuwing, maar dat er gekozen is om de 3 teleurgestelde partijen uit te sluiten, maar die heb ik niet gehoord. U heeft het wel over ‘open gesprek’ en ‘samen’ en dergelijke, maar ik heb het in de eerste termijn toch heel nadrukkelijk gehoord en ik ondersteun die oproep om toch, er is een heel duidelijke keuze gemaakt en dat ligt heel zwart op wit op papier. Leg het even uit. Mevrouw Feenstra (GL): wij sluiten niemand uit. Wij hebben niet voor niets aan een verkenner gevraagd om met een advies te komen en wij volgen dat advies. Wat dat betreft heeft de heer Binnema helder uitgelegd waarom hij tot dit advies gekomen is en wij nemen dat advies dan ook graag over. Fractie Núwegein, mevrouw Bakhtali: Dank u wel, voorzitter. Ik wil dus graag nogmaals herhalen dat ik de oproep steun van de teleurgestelde club: de VSP, D66, het CDA, om een meer specifieke onderbouwing. Die heb ik dus ook na mijn interruptie niet ontvangen. GroenLinks verschuilt zich achter het verslag van de heer Binnema. Ja, je houdt het gesprek open, maar je hebt de partijen uitgesloten van de coalitie/van het college.

Dat is gewoon een feit. Die zijn nu al in dit stadium uitgesloten maar goed, ik ga niet voor die partijen praten verder, die kunnen het woord zelf voeren. Ik wil wel even aangeven dat die teleurgestelde club ook begrijpt dat een deel van de onderhandelingen dus een deel van de verklaring ligt in de afgelopen 4 jaar, want de onderhandelingen voor de volgende verkiezingen, dat begint morgen al. Dan wil ik graag even reageren op hetgeen het CDA heeft ingebracht. Nieuwegein heeft inderdaad atypisch gescoord, dus afwijkend van gemiddeld. Genoemd is de extreem lage opkomst en de lokale partijen die hebben niet zo geweldig gescoord maar het een verklaart het andere: lage opkomst, lokale partijen zijn benadeeld dus dat is wat mij betreft de verklaring. Ik wil het hierbij laten. Fractie VVD, mevrouw Eggengoor: Ja dank u wel, voorzitter. In mijn tweede termijn geef ik graag antwoord op de vraag die aan ons gesteld is door De Unie waarom de VVD het CDA heeft losgelaten. Het antwoord daarop is dat de VVD het CDA niet heeft losgelaten, maar de informateur heeft op basis van alle gesprekken met alle partijen een advies gegeven op basis van al die gesprekken en daar is een advies zonder CDA uitgekomen. Wij hebben in ons gesprek aangegeven dat er wat ons betreft meerdere varianten denkbaar zijn om een coalitie te vormen, dat hebben we echt aangegeven in ons gesprek.

Wij kunnen echter, het advies van de informateur ligt voor. Hij heeft ook uitgelegd hoe hij tot dit advies komt en wij kunnen daar op dit moment in meegaan waarin wij dus ook meegaan in het voorstel om eerst met die genoemde 4 partijen in gesprek te gaan en vanaf daar weer verder. Dank u wel. Fractie Partij van de Arbeid, de heer Van Esch: Ja dank u wel, voorzitter. Ik wil nog wat kort zeggen in mijn tweede termijn en het is door verschillende partijen ook vanavond weer ingebracht en dat gaat over de samenwerking en de open houding in het gesprek met elkaar hier in de raad. Dan valt mij ook op als we het hebben 15/22 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 7 april 2022

over die samenwerking, dat dan ook tegelijkertijd wel weer het verschil wordt benadrukt tussen lokale en landelijke partijen. Ik heb dat in mijn duidingsdebat ook wel aangegeven en ik zag ook veel geknik om me heen; wij zijn allemaal lokale partijen en wij maken allemaal keuzes voor Nieuwegein en voor alleen Nieuwegeiners, dat wil ik graag gezegd hebben hier vanavond. Dat betekent voor ons ook, voor de Partij van de Arbeid, in een volgende ronde niet of we kijken naar de zogenaamde lokale partijen of de landelijke partijen maar dat we de volgende fase ingaan op de inhoud en ik zei het in mijn eerste termijn al; die gaan we in op basis van de belangrijkste thema’s en de rol die de gemeente daarin kan spelen en wat ons betreft is die een stap naar voren voor onze inwoners. Dank u wel. Fractie De Unie, mevrouw Derriks: Voorzitter, ik wilde in de tweede termijn een paar dingen zeggen. Ik heb ook aan de informateur aangegeven dat wij nou niet direct in aanmerking komen om mee te doen aan de coalitie met onze ene zetel en de ervaring die we moeten opdoen en het inwerken van mijn nieuwe fractieleden.

Ik ben dus een niet-coalitiepartij, maar ik voel me niet uitgesloten want de partijen die wel coalitiepartij zijn hebben op verschillende momenten de hand allang naar mij uitgestoken en ik denk dat ik bijvoorbeeld met de heer Van Esch dingen kan bereiken op het punt van de tweedeling in de samenleving, dat ik met mevrouw Feenstra dingen kan bereiken op het punt van het veranderen, ook van het politieke klimaat en dat ik met de VVD allerlei dingen kan bereiken, maar het is natuurlijk geen geheim dat ik met 1 been nog altijd in mijn VVD-verleden sta Voorzitter, er zijn partijen, die zijn ongelukkig en ik heb nu goed geluisterd. Partijen diskwalificeren zichzelf als zij denken alleen als coalitiepartij dingen te kunnen bereiken. Wie de hand durft aan te nemen die naar hen wordt uitgestoken, kan net zoveel bereiken als nietcoalitiepartij als wanneer je wel in de coalitie zit en het verbaast mij met name van D66 die in de verkiezingstijd hebben gezegd dat de draconische maatregelen op het gebied van klimaat tot stand gebracht moeten worden, ik denk dat er op dat punt met GroenLinks allerlei raakvlakken zijn en dat de hand van GroenLinks naar D66 hoe dan ook is uitgestoken, zo is het in ieder geval op mij overgekomen.

Ik denk dat de heer Verhoeve zich echt tekort doet als hij denkt dat hij om dingen op het punt van klimaat te bereiken echt alleen in het college dat soort dingen tot stand kan brengen dus voorzitter, ik sta eigenlijk nu hier als een positief klein meisje en ik denk: laten we met z’n allen zo snel mogelijk aan de slag gaan. Dank u wel. De heer Verhoeve (D66): ja, want ik vind het mooi hoe mevrouw Derriks dat verwoordt en gelukkig heb ik ook al 4 jaar ervaring hoe je met een constructieve opstelling nog steeds heel veel kan bereiken, dus daar maak ik me ook geen zorgen over. Mijn zorg zit meer in en ik geloof dat dat ook door andere partijen al is aangekaart, ik moet even heel goed nadenken hoe ik het ga verwoorden, maar over eigenlijk de definitieve vorm van het advies in de wetenschap dat er dus 4 partijen mogelijk geschikt zouden zijn om tot een meerderheid te komen en door er op dit punt, in deze fase waarin we juist aan het werken waren met die openheid onder leiding van GroenLinks, waar ik volledig achtersta, nu al 3 van die superwelwillende partijen terzijde schuiven, ik kan me voorstellen dat dat wel wat doet bij die partijen en daar maak ik mij zorgen over. Ik maak mij niet eens zo heel veel zorgen over het feit dat wij wel of niet aan tafel zitten, maar over het effect in die onderlinge samenwerking voor de komende 4 jaar.

16/22 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 7 april 2022

Mevrouw Derriks (De Unie): maar voorzitter, ik denk dat er heel goed samen valt te werken en als meneer Verhoeve met mooie voorstellen komt, dan zal ik die waarschijnlijk net als GroenLinks aan alle kanten steunen en ook ik heb ervaring met hoe je, niet altijd even constructief gezien mijn vorige functioneren in deze raad, met voorstellen in een totaalsetting kan komen. Je bereikt toch wel iets uiteindelijk. Dank u wel. De voorzitter: de heer Verhoeve wil nog interrumperen. Nou is een interruptie eigenlijk ook iets met een vraag en uw eerste interruptie was een impliciete vraag, maar misschien dat het nu wel een vraag van de heer Verhoeve aan mevrouw Derriks is? De heer Verhoeve (D66): het is meer, ik denk dat ik het toch bij de constatering laat. Ik denk dat die goede bijdragen altijd van ons te verwachten zijn, dus u kunt hem zeker verwachten in uw mailbox. Mevrouw Derriks (De Unie): daar kijk ik naar uit. Fractie Verenigde Seniorenpartij, de heer Zondag: Dank u wel, voorzitter. Ja, veel heb ik niet meer te zeggen, maar Nieuwegein heeft gestemd 30%, 30% en 30% lokaal. Dat zie je niet terug in wat er op dit moment gaat spelen in de formatie. Dan heb ik nog een vraag die ik in de eerste termijn heb gesteld aan de partijen die eigenlijk liever met Lokale Vernieuwing zouden gaan dan met de VSP.

Omdat ik dat antwoord niet krijg is mijn vraag aan de informateur of wij de verslagen van alle vergaderingen die er zijn geweest met de partijen eventueel kunnen krijgen, want het is natuurlijk zo openbaarheid van alles is natuurlijk het mooiste wat er is, dus dat is eigenlijk mijn opmerking. Dank u wel. Fractie ChristenUnie, mevrouw Voorthuijsen: Dank u wel, voorzitter. Ik denk dat wij als fractie ons kunnen aansluiten bij de woorden van meneer Verhoeve en mevrouw Derriks dat ook wij als we in de oppositie zitten een constructieve bijdrage willen leveren aan wat we gaan doen samen als raad, maar daarbij nog wel een expliciete vraag aan mevrouw Feenstra hoe jullie ons in dat proces gaan betrekken op wat voor open manier. U zegt wel, u blijft in gesprek met ons, maar wat kunt u nog meer aan ons vertellen om ons het vertrouwen te geven dat dat ook echt zo gaat gebeuren? Dat is iets wat wij graag zouden willen weten. En nog een vraag: blijft de heer Binnema dan ook betrokken bij de gesprekken die ook nog gaan komen strakjes met de formatie? Tot zover. De voorzitter: ja, ik had gezegd dat ik de tweede termijn af en toe wat soepel zou zijn als het nodig is voor het goede gesprek, dus ik zie dit meer als een beetje een soort interruptie van mevrouw Voorthuijsen aan mevrouw Feenstra.