2022-095 Verslag raadsvergadering dd 24 februari 2022.pdf

Aan De leden van de raad Onderwerp Verslag van de gemeenteraadsvergadering van 24 februari 2022 Afdeling Griffie Aanwezig: Voorzitter: Raadsleden:

College: Raadsgriffier: Afwezig:

Verslaglegging:

1.

Datum Portefeuillehouder F.T.J.M. Backhuijs Bijlagen

de heer F.T.J.M. Backhuijs (voorzitter) mevrouw B.Z. Bakhtali, mevrouw M.A.M. de Beer, de heer H. Beeuwkes, mevrouw M.P. Bijvoet, de heer M.E. Diekstra, de heer S.A. Elias, de heer V.F. van Esch, mevrouw A.M. Feenstra, de heer J.A.N. Gadella, de heer M.W. Hack, de heer F.T.H.M. van den Heuvel, de heer E.F. Holtermann, de heer G. Horst, de heer M.J. Monrooij mevrouw H.M.G. Peters, mevrouw A.M. van Schaik, de heer H.J. Schat, mevrouw J.C. Schiltkamp-van Dixhoorn, de heer P. van de Siepkamp, mevrouw C.C.J.J. van der Sluiszen, de heer M.A.J. Snoeren, de heer P.W.M. Snoeren, mevrouw M. Spalburg, mevrouw J. VerbeekBeverwijk, de heer V. Verhaar, mevrouw K.M.K. Vizee, de heer G. Zondag de heer A.J. Adriani, mevrouw W. Eggengoor, de heer J.R.J. van Engelen, de heer J. Kuiper, mevrouw M. Schouten de heer J. Karens mevrouw A. van den Heuvel, mevrouw M.C.G. Schenkhuizen-van Keulen, de heer M.C. Stekelenburg, de heer F.T.J. Verdam, de heer T.A.C. Verhoeve mevrouw M.H.M. de Ridder-van Beek (Notuleerbureau De Ridder)

Opening en mededelingen De voorzitter: dames en heren, hartelijk welkom bij deze laatste raadsvergadering van deze raadsperiode, de vergadering van 24 februari 2022 van de gemeenteraad van Nieuwegein. Hartelijk welkom ook de mensen die thuis meekijken. Ik wil beginnen, zoals gebruikelijk, met een moment van stilte voor gebed of bezinning. Dank u wel. Ik heb een aantal berichten van verhindering binnen gekregen; mevrouw Schenkhuizen, mevrouw Van den Heuvel, de heer Verhoeve, de heer Verdam en de heer Stekelenburg. Ik heb geen meldingen van mensen die later komen, maar dan verwachten we de heer Gadella nog en mevrouw Schiltkamp is inmiddels ook binnen. Dan zijn we, als de heer Gadella er is, met 27 leden van de raad voor de beraadslagingen vanavond. We zitten nog in de zaal 008 omdat nog niet alle coronamaatregelen opgeheven zijn, dat betekent 1,5 meter en vaste zitplaatsen. Spreken doet u dus vanaf de plek zelf en als er tussentijds overleg is dan kan het Atrium daarvoor gebruikt worden, maar houd rekening met de 1,5 meter en het mondkapje. De moties en amendementen die aangeleverd zijn kunt u in iBabs terugvinden en omdat dit de laatste raadsvergadering is, bieden we nog een klein informeel 1/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 24 februari 2022

samenzijn aan na afloop van de vergadering op de 4e etage maar ook daar gelden vaste zitplaatsen en houd afstand. Ik dacht dat ik een hand van mevrouw Bakhtali zag? Mevrouw Bakhtali (Nú): klopt. De moties, moeten die nog worden uitgereikt of wordt het beschouwd als dat het al is uitgereikt? Moet ik het nog lijfelijk aan u overhandigen? De voorzitter: als wij een getekend exemplaar hebben is het goed en anders komt die handtekening in de loop van de vergadering, dan komt dat bij de griffier. Mevrouw Bakhtali (Nú): als het goed is, dan heeft u al een getekend exemplaar. Moeten we dat controleren? Anders doe ik voor de zekerheid wel een exemplaar aan u uitreiken. De voorzitter: prima, mevrouw Bakhtali. Ik wijs er ook nog op dat de spreektijdregeling vanaf agendapunt 2 geldt. 2.

Vragenhalfuur De voorzitter: er zijn door 3 raadsleden vragen aangekondigd voor het vragenhalfuurtje, allemaal over hetzelfde onderwerp. Mevrouw Verbeek? Mevrouw Verbeek (iB): u zegt dat we bij agendapunt 2 aangekomen zijn, maar het vaststellen van de agenda? De voorzitter: dat is altijd na het vragenhalfuur. Dat is altijd zo geweest, mevrouw Verbeek. We gaan dus eerst naar het vragenhalfuur en ik wilde zeggen dat 3 leden van de raad vragen aangekondigd hebben over precies hetzelfde onderwerp in iets andere variaties, heb ik gezien. Dat zijn mevrouw Verbeek, de heer Horst en de heer Van den Heuvel. Ik wilde voorstellen om eerst de vragen te laten stellen en dan kan de betreffende wethouder ze in 1 keer behandelen en beantwoorden. Dan begin ik bij mevrouw Verbeek. Fractie ieders Belang, mevrouw Verbeek: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, wij hebben de vorige keer ook al vragen gesteld over de geluidsoverlast van de tram. Toen heeft de wethouder ons duidelijk gezegd ‘we gaan in gesprek’ en toen dachten we, voor dat moment was het voldoende maar nu willen wij graag weten: 1. Wat heeft het gesprek opgeleverd met de omwonenden van dit tracé met het college en de provincie? 2. Wat voor concrete besluiten zijn er genomen? 3. Wanneer gaat de geluidsoverlast van de tram stoppen? 4.

Zijn er vervolgafspraken met de bewoners van dit tracé genomen? Fractie CDA, de heer Horst: Dank u wel, voorzitter. Ja voorzitter, de tram blijft ons bezighouden in Nieuwegein en dat helaas niet altijd in positieve zin. Het CDA vindt dat jammer en onnodig. Al sinds 2015 vragen wij aandacht voor de veiligheid van de tramoverwegen en pleiten we voor maatregelen zoals het aanbrengen van spoorbomen. Na een reeks van aanrijdingen vorig jaar rijden de trams op de overwegen op halve snelheid, zo hebben wij begrepen. Dat tijdverlies moet natuurlijk weer elders worden gecompenseerd om toch de dienstregeling een beetje te kunnen halen en dus dendert de tram met een rotvaart langs Huis de Geer. De nieuwe trams zijn volgens onze informatie niet bedoeld voor de hoge snelheid en gaan als klankkast fungeren en dat merken de bewoners langs de trambaan bij Huis de Geer. Daarom voorzitter, de volgende vragen: 1. Voelt de wethouder de verantwoordelijkheid om zich in te zetten voor het beperken van de geluidsoverlast door de trambaan ter hoogte van Huis de Geer? 2/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 24 februari 2022

2. Als de wethouder dezelfde conclusies trekt als de bewoners van Huis de Geer, welke maatregelen worden er dan op korte termijn getroffen? 3. Is de wethouder bereid om zich hard te maken voor plaatsing van een geluidsscherm in een proefvak om zo het effect van het scherm op de geluidsoverlast te kunnen onderzoeken en zo nee, waarom niet? 4. Hoe houdt zij de bewoners op de hoogte van de verdere aanpak van de geluidsoverlast door de tram ter hoogte van Huis de Geer? Dank u wel. Fractie Socialistische Partij, de heer Van den Heuvel: Dank u wel, voorzitter. De SP-fractie vraagt zich af waarom de wethouder de vorige keer geantwoord heeft dat er geen geluidsnormen zouden gelden, terwijl er toch gewoon algemene geluidsnormen zijn en op ook basis van de internationale verdragen geluidsnormen gelden, onder andere de normen van de WHO via regels van de EU. In IJsselstein is het college wel gaan staan voor de gezondheid van de inwoners en heeft onmiddellijk maatregelen genomen; waarom zou dat in Nieuwegein niet kunnen? Is het college voornemens om de geluidsnormen te verruimen zoals dat ook op andere plekken hier in Nieuwegein is gedaan? Dank u wel. Beantwoording wethouder Eggengoor: Dank u wel, voorzitter en dank voor de vragen, ik zal ze 1 voor 1 afgaan. Dan begin ik bij de vragen gesteld door ieders Belang.

Een terechte vraag: wat heeft het gesprek wat wij inmiddels hebben gehad met de omwonenden opgeleverd? Dat gesprek heeft plaatsgevonden en daar was ook de provincie aanwezig plus onze eigen geluidsexpert en daar hebben de inwoners hun standpunt en ook hun ervaringen met ons gedeeld en ook verduidelijkt. Zij hadden zelf ook een aantal metingen gedaan en die hebben zij ook met ons gedeeld. Wat in ieder geval duidelijk is, is dat zij vinden dat de geluidsoverlast groot is en dat speelt samen met de frequentie van de tram die gewoon hoog is op dat stukje. Wat zij daarbij aangeven is dat ze het gevoel hebben dat ze niet tot rust komen, want elke 4 minuten komt daar een tram langs. Afgesproken in dat gesprek is dat de provincie, die bezig is met onderzoek naar geluidsreducerende maatregelen, dat onderzoek afrondt. Daarnaast hebben we ook afgesproken dat ik vanuit de gemeente bestuurlijk contact zoek met de provincie en ook hun problemen daar kenbaar maak, dus dat wordt inmiddels opgepakt. Ik heb inmiddels contact gehad en de Gedeputeerde staat ook zeker open om daar samen over in gesprek te gaan. Daarnaast, na dat bezoek, zijn we deze week ook op bezoek geweest ter plekke.

Samen met de provincie en de omwonenden hebben we op de plek gekeken en ook zelf ervaren en gesproken over wat daar gebeurt en hoe zij daarover denken en welk gevoel zij daarbij hebben en daar hebben we nog een afspraak gemaakt en dat is, want de tram rijdt morgen nog maar daarna een aantal maanden niet, dus we hebben afgesproken dat 2-3 weken voordat de tram weer gaat rijden, we weer met ze in gesprek gaan om ze ook bij te praten over de stand van zaken op dat moment en ook de maatregelen die we daar kunnen nemen en dan nemen we ook de plannen, want zij hebben zelf ook een aantal plannen, die worden daarin meegenomen en die worden in de tussentijd uitgezocht en is er in de tussentijd ook regelmatig contact tussen de provincie en gemeente om daar goed met elkaar over in gesprek te blijven, dus er vindt een volgende gesprek plaats vlak voordat de tram weer in dienst komt. Dan heb ik u ook al gezegd welke concrete besluiten daar zijn genomen. Dan vraagt u: wanneer gaat de geluidsoverlast van de tram stoppen? Ja, daar hebben we geen concrete datum.

In ieder geval weten we dat die morgen voor het laatst rijdt en dan pas tegen de zomer weer dus de komende maanden is er geen geluidsoverlast op dat traject, maar wanneer u vraagt: wanneer is het definitief voorbij? Daar wordt hard aan gewerkt, met name door de provincie ook in het onderzoek en de maatregelen die zij kunnen nemen en dan hangt het er van af wat daar uitkomt en welke maatregelen nodig zijn en wanneer dat gerealiseerd kan worden. Als voorbeeld wil ik dan noemen dat er op dit moment proeven worden gedaan en metingen met 3/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 24 februari 2022

trams die rijden met wieldempers en mocht dat een effect hebben, dan heeft de provincie daar ook het budget al voor gereserveerd om dat dan ook zo snel mogelijk te realiseren, dus dat helpt in ieder geval wel om er zo snel mogelijk wat aan te doen. De vervolgafspraken heb ik denk ik inmiddels ook beantwoord. Dan ga ik naar de vragen van meneer Horst en die koppelt eigenlijk ook de overlast daar aan de hoge snelheid en dat is niet helemaal terecht, want de maximumsnelheid op dat stuk tracé is 70 kilometer per uur. Dat was het en dat is het en de tram is ook begrensd, dus hij kan ook niet harder en metingen wijzen ook uit dat hij echt niet harder rijdt dan die 70 kilometer die op dat stukje tracé is toegestaan, dus het is zeker niet zo dat er op dat stukje extra hard wordt gereden om een achterstand in de dienstregeling in te halen. Dan vraagt u in hoeverre de wethouder zich verantwoordelijk voelt voor het beperken van de geluidsoverlast. Laat duidelijk zijn dat ik ook aan de omwonenden heb aangegeven dat wij als college maar ook zeker de provincie het probleem van de inwoners erkennen en ook heel serieus nemen.

De gemeente voelt zich met name verantwoordelijk voor een prettige en ook gezonde leefomgeving van iedereen die in Nieuwegein woont en dat betekent dat wij op dit moment samen met de provincie echt moeten onderzoeken hoe deze overlast kan worden verminderd, laat dat als een paal boven water staan. En wat daar meespeelt, de provincie is daar al langer mee bezig want vanuit andere plekken langs het tracé waren ook al eerder klachten ontvangen en daardoor spelen er nu ook al een aantal proeven en die worden goed gemonitord. Wat dat betreft springen we, ik zou het bijna zeggen, op een rijdende tram, dus daar loopt al veel en daar worden ook op korte termijn onderzoeksresultaten bekend. Dan vraagt u ook: welke conclusies trekt het college en als we dezelfde conclusies trekken als de bewoners, welke maatregelen op korte termijn worden getroffen. Er wordt op dit moment onderzoek gedaan naar die wieldempers en er wordt gewerkt met smeerinstallaties; dat wordt gemeten en dan wordt ook gekeken of dat een oplossing is voor het probleem dat leidt tot een redelijke reductie van het geluid en dat moet gewoon uit die monitoring blijken.

Wat we ook hebben afgesproken met de omwonenden is, de tram gaat er met ingang van overmorgen uit, dat we ook voordat de tram weer gaat rijden met de inwoners bijpraten over waar we staan en wat dat ook betekent, want die metingen zijn deze week ook nog, dus die worden meegenomen. Wil de wethouder zich hard maken voor het plaatsen van een geluidsscherm? Eigenlijk stelt u 2 verschillende vragen, want allereerst zegt u: kan daar een proefvak gerealiseerd worden. Dat is ook een voorstel van de omwonenden en dat wordt op dit moment meegenomen bij de dingen die uitgezocht worden, wat ik net ook als antwoord op de vraag van mevrouw Verbeek zei is, de provincie neemt de ideeën die door de omwonenden zijn aangedragen mee in de uitwerking en daar praten we aan het eind van die periode de omwonenden ook weer op bij. Dit hoort daar wel bij, om te kijken of dat kan in een proefvak, of daar een proefvak gerealiseerd kan worden en dan moet je denken aan: is dat vak dan representatief, dat wat je daar dan doet ook gebruikt kan worden op andere plekken, dus daar gaat de provincie naar kijken.

Het tweede wat u in die vraag stelt is plaatsing van een geluidsscherm en zoals ik u de vorige keer dat u als raad hier vragen over stelde heb gezegd, dat wij het belangrijk vinden dat je in principe eerst kijkt hoe je het probleem kunt oplossen en het probleem is het geluid van de tram, zonder dat je daar meteen in de ruimte aanpassingen voor doet, want dat heeft ook impact op de leefbaarheid in een buurt en daar is de provincie echt mee bezig en daar willen we echt op wachten tot we weten wat daar de effecten van zijn. Als blijkt dat dat onvoldoende is, dan komen dus ruimtelijke maatregelen aan bod waaronder een geluidsscherm dan op het lijstje zal komen om te zorgen dat de overlast afneemt. Vervolgens vraagt u hoe bewoners op de hoogte worden gehouden. De lijn tussen de woordvoerder van de omwonenden in Huis de Geer en mij en de adviseurs, zowel hier in huis als van de provincie, is op dit moment erg kort. Wij vinden elkaar gewoon goed via mail en telefoon en we kennen elkaar persoonlijk, dus die relatie is er en we weten elkaar te vinden, dus daar heb ik geen enkele zorg over. We gaan dus opnieuw met hun in gesprek, dus het initiatief ligt wat dat betreft ook bij ons en wij zorgen gewoon dat zij goed op de hoogte zijn. 4/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 24 februari 2022

Tot slot voorzitter ga ik naar de vragen van de SP: waarom heb ik de vorige keer gezegd dat er geen normen gelden? Woorden van geen normen, die kwamen uit de antwoorden die ik bij de provincie heb opgevraagd en daarmee werd bedoeld dat er voor tramgeluid geen specifieke normen zijn vastgelegd, want de geluidsbelasting door trams wordt rekentechnisch bepaald en daar wordt geen rekening gehouden met bijvoorbeeld piekbelastingen. Daarbij komt dat de provincie aangeeft dat de trams op dit moment voldoen aan alle wettelijke vereisten en in het kader van de Omgevingswet wordt gekeken hoe dat daar ook passend in kan landen als railverkeer algemeen, maar de sneltram dient en dat merkt u terecht op, gewoon te voldoen aan de wettelijke eisen uit de wet Geluidshinder en de wet Milieubeheer, rekening houdend met, dat is een beetje technisch verhaal, maar dan kijk je ook naar het bouwjaar van de woningen, dat is 1988 in dit geval. Toen was dat nog niet zo geregeld, maar de wet Geluidshinder zegt dat de voorkeursgrenswaarde voor railverkeer 55 decibel bedraagt en de maximale ontheffingswaarde 68 decibel en daar houden we ons ook aan, dus als dat anders is, dan moeten daar maatregelen genomen worden en we zijn samen met de provincie dus ook echt aan het kijken hoe we dat kunnen doen.

De vraag die u daarna stelt waarom het college niet opkomt voor de gezondheid van haar inwoners, kan ik eigenlijk niet goed volgen en ik moet ook eerlijk zeggen, dat werp ik verre van me, want u weet net zo goed als ik en ik mag ook aannemen de rest hier in de zaal, dat wij zeer hoge prioriteit geven aan de gezondheid van onze inwoners. Toen de klachten vanuit Huis de Geer binnenkwamen, hebben we daar ook zo snel mogelijk op geacteerd en zijn we daar ook mee aan de slag en zijn wij met de mensen in gesprek en hebben wij, zowel als de provincie, erkend dat er problemen zijn en dat we daar met elkaar naar gaan kijken dus vraag ik me dan af: wat bedoelt u met niet opkomen voor de gezondheid, want dat herken ik helemaal niet. U refereert dit aan de oplossing in IJsselstein. Ja, daar worden sinds een tijd na 22.00 uur vuile dieselbussen ingesteld. Ik weet dat de collega’s hier van u al heel lang vragen of dat ook niet eens uit de stad kan, dus of dat dan een goed alternatief is? We weten in ieder geval dat wij kijken hoe we hier zo goed mogelijk aan tegemoet kunnen komen dat die overlast minder is. De geluidsnormen verruimen, daar heb ik net al antwoord op gegeven: dat gaan we niet doen. De voorzitter: dank u wel. Dan is er de gelegenheid om kort een aanvullende vraag te stellen.

Fractie ieders Belang, mevrouw Verbeek: Zou ik even een schorsing mogen? De voorzitter: ja … Mevrouw Verbeek: het is niet gebruikelijk voorzitter, maar het is wel belangrijk. De voorzitter: nee, dit is wel heel ongebruikelijk. Ja, als u schorsing vraagt … Hoe lang; 2 minuten? Dan schors ik even 2 minuten. Fractie Socialistische Partij, de heer Van den Heuvel: Ik hoor de wethouder zeggen dat er verruimd kan worden tot 68 dB. Dat is fors hoger dan gebruikelijk en ik heb begrepen dat de geluidsdeskundige ambtenaar van de gemeente gisteren gezegd heeft dat er verhoogd zal gaan worden naar 66 dB? Klopt dat? Fractie Núwegein, mevrouw Bakhtali: Hoe lang is het college al op de hoogte van dit probleem, want dit speelt als wij de bewoners mogen geloven al een aantal jaren? Gelooft u de bewoners wel dat zij de overlast ervaren, want ik hoor veel over metingen zus en metingen zo. Gelooft u dat of gelooft u dat niet? Beantwoording wethouder Eggengoor: 5/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 24 februari 2022

Als antwoord op de vraag van meneer Van den Heuvel; ik ben totaal geen expert op geluidsgebied, dus ook qua decibellen, die cijfers zeggen mij niets en ik kan mij ook niet herinneren dat daar gisteren over gesproken is, maar wellicht weet u meer dan ik. Ik ben ook niet overal bij geweest, dus dat kan ik niet bevestigen noch ontkennen. Dan de vragen van mevrouw Bakhtali. Wij hebben in januari en ik weet niet meer precies wanneer, volgens mij voor het eerst hiervan gehoord. Ik hoor ook dat het al langer speelt, men heeft het over meerdere jaren, dus eigenlijk ook al uit de periode voordat deze tram dan rijdt, want die rijdt nog maar sinds januari vorig jaar volgens mij. Ik heb net al in mijn beantwoording gezegd dat zowel wij als de provincie de problemen erkennen en ook serieus nemen, dus dat lijkt mij een duidelijk antwoord op uw vraag. De voorzitter: … Nee, dat kan niet meer. Dat zijn nu eenmaal de spelregels die in ons reglement van orde staan. Daarmee is het vragenhalfuurtje afgelopen. Dank u wel voor de beantwoording en de vragen. 3.

Vaststellen agenda De voorzitter: er zijn geen aanpassingen op de agenda voorgesteld, maar wel inmiddels 5 moties vreemd; een motie van mevrouw Bakhtali over een raadsonderzoek, een motie vaststelling en uitvoering regenboogagenda van de heer Horst met een aantal partijen, een motie van mevrouw Verbeek samen met de Socialistische Partij ‘Houd het ziekenhuis bereikbaar’ en een motie over energiearmoede door de heer Van den Heuvel en mede ingediend door ieders Belang en net kondigt mevrouw Verbeek een motie aan over de tram denk ik dan, want dat was het onderwerp. Ik stel voor om die aan het eind van de agenda bij agendapunt 9 te behandelen in deze volgorde. Mevrouw Bakhtali (Nú): ik weet niet of het klopt, maar ik heb dus alleen mijn eigen motie en de motie van de PvdA op mijn tafel. Ik weet niet of de rest ook hier op tafel hoort? De voorzitter: de andere staan op iBabs en de griffier fluistert mij in dat die zo laat zijn ingediend dat die niet meer gekopieerd konden worden, maar u kunt ze terugvinden op iBabs. Mevrouw Bakhtali (Nú): sorry, ik heb niet goed gekeken. De voorzitter: oh, u heeft ze wel. Dan stellen we op die manier de agenda vast.

4.

Voorstel tot vaststelling van de besluitenlijst van de vergadering van 27 januari 2022 (2022-050) De voorzitter: ik heb geen voorstellen tot wijziging ontvangen. Ik stel voor dat we de besluitenlijst zo vaststellen. Daar kunt u mee instemmen? Dan is de besluitenlijst daarmee vastgesteld.

5.

Lijst van ingekomen stukken (2022-070) De voorzitter: het voorstel is om de stukken 1.1 t/m 1.20 voor kennisgeving aan te nemen, met dien verstande dat ik tegemoet zou willen komen aan het verzoek van mevrouw Feenstra om 1.6 over te brengen naar de categorie ter afdoening in handen te stellen van het college waarbij de raad een afschrift ontvangt en hetzelfde ook voor te stellen op het verzoek van de heer Beeuwkes en de heer Van den Heuvel met de brief 1.16. Daar kunt u zo mee instemmen? Dan is dat deel van de lijst van ingekomen stukken vastgesteld. Ingekomen stuk 2.1 kunt u betrekken bij het voorstel over het rekenkameronderzoek jeugdbeleid en het voorstel is om stuk 3.1 ter afdoening in handen van het college te stellen; daar kunt u ook mee instemmen. En het voorstel de stukken 4.1 en 4.2 om preadvies in handen

6/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 24 februari 2022

van het college te stellen. Daar kunt u ook mee instemmen; dan is de lijst van ingekomen stukken daarmee vastgesteld. 6.

Voorstel over zienswijze begrotingswijziging 2022 en procesbrief 2023 WIL (2022-015) De voorzitter: ik heb meegekregen dat er bij de voorbereiding in de Avond voor de Stad geen zorg- en aandachtspunten meer zijn genoemd, maar dat er wel nog behoefte was voor bespreking, in ieder geval door de heer Van de Siepkamp, mevrouw Spalburg en mevrouw Bijvoet. Fractie GroenLinks, de heer Van de Siepkamp: Ja dank u wel, voorzitter. De WIL is voor ons het cruciale onderdeel van de gemeentelijke dienstverlening die moet bijdragen aan het tot stand brengen van een sociaal rechtvaardig Nieuwegein. De WIL vervult een belangrijke rol in werktoeleiding, verstrekken van uitkeringen, ondersteunen van mensen met taalachterstanden, armoedebestrijding en schuldhulpverlening. Daarbij hoort ook het bevorderen van zingevende participatie voor mensen met een grote en soms onoverbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt. Het raadsonderwerp van vandaag vinden we daarom te belangrijk om het als een hamerstuk te laten passeren. Allereerst wil GroenLinks de waardering uitspreken voor de inzet mede van de medewerkers van WIL. Ze blijken zich goed door de afgelopen 2 jaar heengeslagen te hebben, ondanks de extra taken en de gevraagde flexibiliteit om de werkzaamheden aan te passen aan de omstandigheden.

In de afgelopen raadsperiode is een aantal belangrijke ontwikkelslagen gemaakt die bijdragen aan een betere aansluiting op de leefwereld en de persoonlijke omstandigheden van mensen en meer integraliteit in de benodigde ondersteuning. Wij hopen dat deze lijn zich de komende jaren nog verder ontwikkelt. Uit signalen die we krijgen leren we dat met name het toeleiden van statushouders naar passend werk nog wel wat aandacht behoeft. Een vraag aan de wethouder: herkent de wethouder dit signaal en zo ja, wat ziet zij aan verbetermogelijkheden? GroenLinks bepleit dat WIL de grenzen opzoekt van de landelijke wet- en regelgeving, vooral waar het gaat om verkeerd gebruik van uitkeringen waarbij geen kwade opzet in het spel is. Het zij gezegd dat bewust misbruik ontoelaatbaar is. In het parlement lijkt een grote meerderheid achter een wetsvoorstel te staan dat ertoe moet leiden dat mensen met een bijstandsuitkering niet meer gestraft worden door buitensporige terugvorderingen en boetes als zij kleine foutjes maken. Is de wethouder bereid om vooruitlopend op de feitelijke inwerkingtreding van deze wet, WIL-medewerkers al te vragen om conform de intentie van deze wet te gaan handelen? We maken van de gelegenheid gebruik om als afsluiting van deze raadsperiode extra aandacht te vragen voor de stille armoede in onze gemeente.

Het is niet altijd te zien wanneer mensen hun huur niet meer kunnen betalen of als kinderen zonder ontbijt naar school gaan. Inmiddels groeit 1 op de 12 kinderen in Nederland op in armoede en dat is niet acceptabel, niet in Nieuwegein, nergens niet. Er zijn inwoners die rond moeten komen met een inkomen onder de armoedegrens en die zijn noch bij WIL noch bij andere hulpverleners in Nieuwegein in beeld zodat ze ook niet naar de WIL kunnen worden doorverwezen. Wil de wethouder er bij het nieuw te vormen bestuur van WIL op aandringen extra inzet te plegen op het opsporen van en communiceren met inwoners die onder de armoedegrens leven en nog niet bij WIL of andere hulpverleners bekend zijn? Dank u wel. Fractie Partij van de Arbeid, mevrouw Spalburg: Ja, dank u wel. Ik kan mij wel helemaal vinden in het verhaal van meneer Van de Siepkamp, dus daar wil ik even bij aansluiten ook. In de Avond voor de Stad was er ook discussie over de procesbrief van de WIL. De PvdA vindt het belangrijk dat er een financiële kadernota komt. De discussie hierover zal nog plaatsvinden, maar wij willen dat vast meegeven. Dat gezegd hebbende, WIL heeft naar mijn idee goede stappen gezet in de ondersteuning van onze inwoners in deze periode die door de corona ook voor hen lastig moet zijn geweest. 7/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 24 februari 2022

Wat ik echt fantastisch vind is dat ondanks de verschillende budgetten van de verschillende organisaties, het toch mogelijk is gebleken om in het lokale werkteam een samenwerking tot stand te brengen die veel heeft betekend voor onze inwoners. Men heeft hier echt mooie stappen gezet om onze inwoners op het goede pad te helpen. Mijn hart maakte hier echt een sprongetje voor. Zet dit voort in de komende periode. Alle lof ook voor de medewerkers. Tot zover. Fractie Socialistische Partij, mevrouw Bijvoet: Ja, dank u wel. Met dit raadsvoorstel wordt voorgesteld om het taakveld handhaving uit te breiden met 2 fte. De term handhaving doet denken aan tandenborstels tellen. De SP is niet voor tandenborstels tellen. Het is niet meer dan symptoombestrijding, symptomen die ontstaan in de huidige zieke maatschappij. Wat de SP betreft moeten problemen op een andere manier aangepakt worden. Zorg ervoor dat de overheid weer naast de burgers, naast de inwoners, komt te staan. Denk aan het toeslagenschandaal, daar is het volkomen mis gegaan. Laat politici zich niet een bijzondere positie aanmeten waarin het klaarblijkelijk geoorloofd is om te graaien en gemeenschapsgeld te gebruiken. Dit schaadt het vertrouwen en het berokkent schade. Stop met die idiote marktwerking die ervoor zorgt dat lonen een ‘race tot the bottom’ zijn geworden.

Lonen die zo laag zijn, dat er toeslagen nodig zijn om in de basisbehoeften te kunnen voorzien. Zorg voor werkgevers die werkelijk ook bestaan voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, bijvoorbeeld door een laag taalniveau. Op die manier kan het aantal mensen dat aangewezen is op een bijstandsuitkering flink teruggebracht worden. Creëer een klimaat waarbij het tellen van tandenborstels niet meer nodig is. Gelukkig bleek op de Avond voor de Stad waarin dit raadsvoorstel werd besproken, dat veel andere fracties er ook geen voorstander van zijn om 2 dure fte’s in te zetten puur voor opvolging van signalen en controle zoals nu wordt verwoord in het raadsvoorstel. De wethouder legde gelukkig uit dat handhaving veel meer behelst dan dit. Het gaat om gerichte communicatie, regelmatig contact en begeleiding, controle en als sluitstuk opsporing en sanctionering. Er werd zelfs gesproken over wijziging van de term handhaving in preventie op die avond. De wethouder gaf aan dat hoewel de term preventie de lading beter zou dekken, het door wet- en regelgeving heel ingewikkeld is om een andere term dan handhaving te gebruiken. Hier heeft de SP begrip voor, maar dan struikelt de SP toch over de terminologie die nu in het raadsvoorstel gebruikt wordt: controle en opsporing.

Dat doet toch weer denken aan die handhaver in het veiligheidsvestje die op pad gaat na een melding om tandenborstels te tellen. Kan de wethouder de SP gerust stellen en nogmaals aangeven dat handhaving meer omvat dan controles en oppakken van signalen, dat het om een breder pakket gaat dat meer gericht is op preventie. Dank u wel. Beantwoording wethouder Eggengoor: Ja dank u wel, voorzitter, en dank ook voor de vragen bij dit onderwerp. Trouwens ook dank voor de complimenten voor de wijze waarop WIL zich in de afgelopen jaren heeft ontwikkeld, die zal ik ook zeker doorgeven en dat deel ik ook met u, want dat is belangrijk voor de dienstverlening aan onze inwoners. Dan begin ik even met de vragen die door GroenLinks zijn gesteld, of wij het signaal herkennen dat met name kwetsbare doelgroepen hebt u het dan over, gewoon lastiger aan werk komen in deze tijd.

Ik moet eerlijk zeggen: ja, dat zien wij ook en dat horen wij ook vanuit het lokaal werkteam terug dat met name onze kwetsbare inwoners, statushouders maar ook mensen met een arbeidsbeperking juist in coronatijd lastiger zowel op een leerwerktraject te plaatsen zijn als wel doorgeleid kunnen worden, op welke wijze dan ook, naar werk dus dat herkennen wij en dat is ook iets waar wij samen met het Werkgeversservicepunt naar aan het kijken zijn hoe we daar ook bij ondernemers en bij bedrijven in de stad, bij werkgevers, hoe we daar toch de goede stappen kunnen zetten, dus het antwoord is: ja, dat herkennen we en dat zien we ook in de praktijk. Daarna voorzitter, die vraag heb ik niet helemaal begrepen dus als

8/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 24 februari 2022

meneer Van de Siepkamp die voor mij kort kan herhalen, dat ging over vooruitlopen op de wet, maar ik weet niet precies wat nou de concrete vraag was. De heer Van de Siepkamp (GL): ja, de vraag is: er ligt een wetsvoorstel wat ernaar uitziet dat dat heel breed gedragen gaat worden in de Kamer, wat ertoe moet leiden dat mensen die een bijstandsuitkering krijgen niet gestraft worden met buitensporige terugvorderingen of boetes als zij kleine foutjes maken. De vraag is of u aan WIL vragen of voorleggen om vooruitlopend op de inwerkingtreding van die wet al conform de intentie van de wet te gaan handelen. Wethouder Eggengoor: dit is echt iets, meneer Van de Siepkamp, wat te maken heeft met handel je nu vanuit de systeemwereld van de letter van de wet of handel je naar de bedoeling van de wet en vanuit de leefwereld van de cliënt. Dat is iets wat we zien dat binnen WIL steeds beter lukt, dus ik ga deze zeker meenemen ook richting WIL om te kijken want we hebben dat vorig jaar met elkaar ook gedaan voor bijvoorbeeld een vrijstelling van giften waarbij ook nog niet landelijk al de regelgeving definitief was, dus ik ga deze zeker meenemen richting WIL maar ook overleggen met onze andere partners in WIL, de Lekstroomgemeenten, want daar moeten we het dan met elkaar over eens zijn, dus dat vind ik zeker een goed idee.

Vervolgens heeft u het over kinderen in armoede en u vraagt: wil het college ook samen met het bestuur van WIL kijken hoe de bijdragen ook met inderdaad het opsporen van deze gezinnen verbeterd kan worden. Dat is iets wat WIL ook zeker ziet, maar ik vind dit echt iets wat we samen met elkaar moeten doen, dus alle partners in de keten, dus dat gaat over organisaties in de stad, wij als gemeente en ook WIL. Helemaal eens dat we toch een groot gedeelte, of een groot gedeelte dat weten we eigenlijk niet eens, maar er zijn meer gezinnen in de stad die ondersteuning nodig hebben die wij niet kennen, dus dat is een terugkerend thema en goed dat u daar nog een keer aandacht voor vraagt en ook dat moeten we zeker scherp houden. Dan ga ik naar de vragen van de PvdA en u duidt terecht nog een keer op de procesbrief, daar hebben we het in de Avond voor de Stad over gehad en we zijn het volgens mij ook gewoon met elkaar eens. Ik heb even de zienswijze zoals u hem aan WIL gaat afgeven erbij gepakt en daarin geeft u ook aan: “wel geven wij u mee dat ongeacht de keuze die wordt gemaakt op procesbrief of een kadernota, wij een proces voorstaan waarbij WIL een volwaardige begroting indient”. Volgens mij is dat ook waar u toe oproept, dat staat ook nu zo letterlijk in de zienswijze, dus dat is ook wat u aan WIL terug geeft op de procesbrief.

Dan mevrouw Bijvoet; ik kan het niet beter verwoorden de wijze waarop handhaving binnen WIL wordt gezien, dat is echt een prima weergave. Wat dat betreft kan ik u ook, u vraagt om geruststelling; het is echt meer dan alleen maar controles en het oppakken van signalen. Het is onderdeel van de taak van handhaving, maar ook hier kijken vanuit de leefwereld wat is nodig om ervoor te zorgen dat mensen die zich bij WIL melden dat we daar de goede dingen doen en dat daar ook het gesprek over wordt gevoerd, want ook hier is vanuit de leefwereld handelen heel erg belangrijk om inwoners ook gewoon mee te nemen en dat ook niet elk foutje meteen wordt afgestraft en wordt weg gezet als fraude, want dat is helemaal niet wat het vaak is en dat label moet het ook helemaal niet krijgen, dus het hoort erbij, signalen oppakken, maar het is een van de taken die handhaving binnen WIL heeft. Dat waren de vragen die ik had, voorzitter. Tweede termijn Fractie VVD, de heer Elias: Voorzitter, dank u wel. Ik wilde toch even ingaan op de collega’s van GroenLinks, Partij van de Arbeid en de SP-fractie. Complimenten aan de werknemers, daar zijn wij het helemaal eens.

Dat herkennen wij ook en hebben wij ook tijdens de Avond van de Raad bevestigd; als je in deze periode je werkzaamheden moet verrichten, dat is echt heel lastig en meestal geven we complimenten aan college en directie, maar dan vind ik het nog meer gericht aan de medewerkers in dit geval, dus dat zijn wij helemaal met hen eens. 9/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 24 februari 2022

Wat mij net wel opviel in de betogen was: we doen eigenlijk een oproep aan de wethouder om de wet niet meer te gaan houden. Althans, zo heb ik hem gehoord. Enerzijds door kleine foutjes niet zwaar te willen bestraffen, dat begrijp ik heel goed, kleine foutjes moet je ook niet zwaar bestraffen, maar ik heb nergens uit kunnen afleiden dat kleine foutjes ook bestraft worden dus ik weet niet waar dit uit voort is gekomen. De heer Van de Siepkamp (GL): ja ik heb een vraag aan de heer Elias. Ik weet niet of de heer Elias het gevolgd heeft dat een tijdje geleden op het nieuws was een situatie waarbij er nogal streng werd opgetreden tegen iemand in de bijstand die kleine foutjes heeft gemaakt en dat toen zelfs de vertegenwoordiger van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft gezegd dat er veel meer ruimte in de wet zit dan zoals die soms wordt uitgelegd en daar gaat het mij om, dat er gekeken wordt wat de ruimte is die in de wet zit en zoals de wethouder het ook prima zei dat het gaat om de intentie van de wet en niet om de letterlijke tekst. De heer Elias (VVD): ja, meneer Van de Siepkamp zegt eigenlijk 2 dingen: enerzijds wethouder, wilt u zich op dit moment niet aan de wet houden en alvast vooruitlopen op een wet die nog niet is aangenomen. Dat is een wat vreemde redenering.

Ik zou zeggen: laten we eerst de wet in de Eerste en Tweede Kamer aannemen of net andersom en vervolgens dan gaan kijken welke ruimte daar in zit. Ik denk ook dat niemand in die leefwereld er een voorstander van is om op kleine foutjes hele zware straffen te gaan leggen. Dat is de VVD ook niet, maar daar waar er fraude plaatsvindt, vinden wij dat wij daar wel strikt in moeten zijn en dat we geen open deur moeten realiseren voor fraudegevallen. Datzelfde geldt eigenlijk ook voor de mooie metafoor van de SP die het heeft over de tandenborstels. Ook daarvoor geldt dat als je samen woont en beiden een uitkering hebt, dan kan het niet zo zijn dat we er beiden van genieten. Dan moet je misschien wel die tandenborstels tellen en dan kun je best rekening houden met de leefwereld en dat is denk ik ook heel goed, maar het kan niet zo zijn dat mensen die denken: we geven dat toch niet door aan de gemeente en wij gaan samenwonen en ieder met onze eigen tandenborstel in dat huis gaan wonen en beiden een uitkering gaan genieten, dat dat niet fraude tot gevolg heeft en dat je daar niet op mag handhaven. Als laatste zou ik willen zeggen dat handhaving ook heel preventief kan zijn, dat hebben we ook tijdens de Avond van de Raad gezegd.

Op het moment dat je inwoners aan de voorkant heel goed informeert over de rechten en plichten en men weet ook waar ze zich aan moeten houden, dat je op dat moment ook in de positieve zin bezig bent met handhaving, dus door de inwoners goed in te lichten. Dat heeft volgens mij de wethouder op dat moment ook gezegd en dat is ook met name de inzet die er gepleegd moet worden aan de voorkant door mensen goed te informeren en dan voorkom je ook dat aan de achterkant mensen fouten gaan maken en geen kleine foutjes maar grote fouten gaan maken, en vervolgens dan inderdaad dat moeten gaan terugbetalen. Dat is ook logisch als je grote fouten maakt. Mevrouw Bijvoet (SP): ja, ik ben het gedeeltelijk eens met de heer Elias en wat betreft handhaving, u verwoordt het allemaal goed. Ik denk dat de VVD en dan niet alleen lokaal maar gewoon landelijk ook eens wat betere handhaving zou kunnen hanteren binnen de eigen partij, want daar lijkt nog wel eens iets mis te gaan. De heer Elias (VVD): ik hoor volgens mij geen vraag, maar ik begrijp dat het verkiezingstijd is en dat vind ik geweldig hoor en de SP mag daar best een uitspraak over doen wat ze van de VVD vinden, ik vind het geweldig. Ik zit hier voor de WIL op dit moment en om te kijken of er sprake is van fraude en hoe we daar mee omgaan.

Dat vind ik veel belangrijker en in dat kader ook voor onze inwoners en ik denk dat we die moeten beschermen dat ze grote bedragen moeten gaan terugbetalen als zij daar fouten in maken.

10/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 24 februari 2022

Beantwoording wethouder Eggengoor: Ik heb geen vragen gehoord, voorzitter. De voorzitter: dan sluit ik de beraadslagingen. Eerst de vraag: is er stemming nodig op dit voorstel? Wenst iemand stemming? Als niemand stemming wenst, dan constateer ik dat het voorstel unaniem aanvaard is. 7.

Voorstel over zienswijze ontwerp Kadernota 2023 RUD Utrecht (2022-033) De voorzitter: er is geen melding gedaan dat iemand daar het woord over wenst te voeren; ik kijk even of dat nog zo is? Als dat zo is, dan kunnen we ook tot stemming overgaan. Is er behoefte aan stemming? Als er geen behoefte is aan stemming, dan is het voorstel unaniem aanvaard.

8.

Lijst van C-stukken

8.a

Voorstel over rekenkameronderzoek Jeugdbeleid (2021-499) De voorzitter: de heer Holtermann heeft aangekondigd 2 amendementen in te dienen samen met D66 en de SP. Ik geef de heer Holtermann als eerste het woord. Fractie Partij van de Arbeid, de heer Holtermann: Ja dank u wel, voorzitter. De rekenkamercommissie heeft een waardevolle evaluatie uitgevoerd over de jeugdhulp in Nieuwegein. Uit het onderzoek blijkt en voorzitter, dat mag ook wel eens gezegd worden, dat de uitvoering van de curatieve jeugdzorg in Nieuwegein goed verloopt en dat de samenwerking tussen wijkteams, aanbieders van jeugdhulp en de gemeente zich positief ontwikkelt. De positionering van Geynwijs binnen de gemeente heeft hieraan zeker bijgedragen. De rekenkamercommissie stelt tegelijkertijd vast dat er op preventiegebied nog verbeteringen nodig zijn. In de uitvoeringspraktijk blijkt dit soms nog lastig uitvoerbaar. Op basis van de onderzoeksresultaten komt de commissie dan ook met een aantal aanbevelingen die onder de beslispunten 1 en 2 staan opgesomd. De PvdA kan de conclusies en aanbevelingen onderschrijven. Toch komen we met 2 amendementen en een motie, niet om de voorliggende beslispunten te wijzigen, maar wel om deze aan te vullen en verder uit te werken en te verdiepen. Ik zal dit per voorstel toelichten.

Allereerst dient de PvdA samen met D66 en SP amendement A125 in om nadere actie te ondernemen om drempels voor kwetsbare jeugdigen en hun ouders op te sporen en weg te nemen opdat de groep inwoners die ondersteuning en zorg misschien wel het hardste nodig heeft, niet aan het kortste eind trekt. In het onderzoeksrapport van de rekenkamer komt op diverse plekken naar voren dat er vele drempels zijn. In de toelichting bij het amendement is een selectie hiervan opgenomen, ik hoef ze hier niet nader te herhalen; ze spreken voor zich. Het kan dan ook niet anders dan dat jeugdigen en hun ouders buiten beeld blijven en geen passende ondersteuning ontvangen of pas in een zeer laat stadium op het moment dat het probleem complexer is geworden met alle nadelige gevolgen van dien. Omdat de rekenkamer hierover zelf geen expliciete aanbeveling doet, heb ik bij de commissie navraag gedaan. In de reactie geeft de commissie aan dat zij niet onderzocht heeft in welke mate alle kwetsbare jeugdigen die hulp nodig hebben bereikt worden, maar dat wel onderzocht is in welke mate de hulp die jeugdigen hebben ontvangen heeft geholpen, maar de rekenkamer twijfelt er overigens in haar reactie naar mij toe niet aan dat ook in Nieuwegein kwetsbare groepen buiten beeld blijven.

Ook sluit dit amendement volgens de rekenkamer ten dele aan bij conclusie 7 waarin dit verder gespecificeerd wordt en bij aanbeveling 2 om het zorgaanbod te ontwikkelen en tekorten op te heffen. De reactie van de rekenkamer bevestigt ons dat het amendement een goede aanvulling is op het voorliggende besluit. Dan voorzitter, stap ik over naar het tweede amendement, amendement A126 die de PvdA samen met GroenLinks en D66 indient. Daar kan ik kort over zijn: met dit amendement 11/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 24 februari 2022

benadrukken wij als raad het belang dat wij hechten aan het meenemen van de aanbevelingen bij de actualisering dit kalenderjaar nog van het beleidsplan jeugd. En voorzitter, tenslotte dient de PvdA de motie ‘Meer grip en kwalitatieve sturing op de jeugdzorg’ M287 in. Om de grip en sturing op effecten van jeugdzorg te vergroten adviseert de rekenkamer streefwaarden te benoemen en zorg te dragen voor monitoring in de P&C-cyclus. Met deze motie geven we daar een nadere invulling aan. Volgens de PvdA is er meer nodig dan cijfers en streefindicatoren om grip te krijgen op de jeugdzorg. Bij indicatoren loop je het risico dat je het eigenlijke doel uit het oog verliest, dat het meten een doel op zichzelf wordt en dat allerlei aspecten die niet worden gemeten ondergesneeuwd raken. Keer op keer blijkt dat indicatoren en stoplichten de werkelijkheid nimmer evenaren. Het is dus belangrijk cijfers te zien als startpunt en niet als eindpunt. Vorige week donderdag bij de evaluatie van de transformatieagenda werd dit nog eens bevestigd door onze programmaleider jeugd Mariëlle Eikman. Cijfers geven ook een schijnwaarheid, zo stelde zij, en we gebruiken cijfers om het gesprek te voeren. We kunnen hiermee denk ik vaststellen dat de motie goed aansluit bij de werkwijze van onze eigen gemeentelijke organisatie.

Voorzitter, ook deze motie heb ik voorgelegd aan de rekenkamer voor een inhoudelijke reactie. Volgens de rekenkamer sluit de motie goed aan bij hun laatste aanbeveling 5 en conclusie 4. De motie geeft volgens de commissie een nadere concretisering aan van de raad hoe dit dan moet plaatsvinden door hierover jaarlijks in gesprek te gaan met het college. En dat klopt helemaal; met deze motie willen wij de nieuwe raad en college op basis van onze ervaringen een concreet voorstel meegeven om hier verder mee aan de slag te gaan en dit in samenspraak verder uit te werken en te ontwikkelen. Tot zover mijn eerste termijn. Fractie CDA, mevrouw Van der Sluiszen: Dank u, voorzitter. Jeugdbeleid is erg belangrijk. Wij zijn dan ook blij dat de Rekenkamer dit onderzoek heeft gedaan. De meeste aanbevelingen van het rekenkameronderzoek zijn ook meegenomen in dit raadsvoorstel, maar bij punt B, het zorgaanbod voor jongeren te ontwikkelen en tekorten in het zorgaanbod op te heffen, daar wordt ook gesproken over de overgang van 18min naar 18-plus. Jongeren komen dan vaak tegen problemen aan omdat ze niet meer de juiste zorg kunnen krijgen omdat ze niet meer bij de jeugdhulp komen, hoewel ze er vaak wel tijdelijk nog jeugdzorg kunnen krijgen.

Daarom hebben wij met ieders Belang en Groep Verdam een amendement ingediend om toe te voegen om zorg te dragen voor voldoende vervolgaanbod en een goede overgang van zorg voor jongeren op het moment dat zij 18 worden met daarin ook voldoende aanbod voor respijt- en overbruggingszorg voor jongeren op de wachtlijst zodat deze jongeren niet tussen wal en schip dreigen te raken. Dank u wel. Fractie GroenLinks, mevrouw De Beer: Dank u wel, voorzitter. Als er 1 terrein is waarop mijn verantwoordelijkheid als raadslid zwaar gedrukt heeft de afgelopen 8 jaar, dan is dat wel de jeugdzorg. Zo’n kwetsbaar terrein waarbij zich altijd de vraag voordoet: doen we de goede dingen en doen we zo goed? Valt er niemand buiten de boot? En nog steeds blijft die vraag knagen en ervaar ik onvoldoende grip op de effecten van de jeugdzorg, ondanks allerlei inspanningen die er worden verricht. Degene die hier een goed antwoord op kan geven is de hulpvragende jongere zelf en daarom pleiten wij er ook steeds voor om ook goed kwalitatief onderzoek te doen, waarbij de ervaringen van de bij de jeugdzorg betrokken jongeren goed in beeld komen en met de raad gedeeld worden. Het valt voor een gemeente niet mee om goede jeugdzorg te leveren, hele complexe materie en lang niet alles is op lokaal niveau te organiseren en met een te krap budget.

Het is dan ook betreurenswaardig dat het Kabinet de uitspraak van de arbitragecommissie naast zich neerlegt en vasthoudt aan de structurele extra bezuiniging van een half miljard op de jeugdzorg vanaf 2025. In het voorliggende raadsbesluit luidt beslispunt 1.a: “op afschaling en uitstroming van jongeren gericht te sturen”. GroenLinks wil dit niet als doel op zich aanmerken. Waar we ons in kunnen vinden is als hiermee bedoeld wordt de zorg, de preventieve activiteiten en een betere 12/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 24 februari 2022

aansluiting tussen de verschillende betrokken aanbieders leiden tot de mogelijkheid om de intensieve zorg af te schalen. Vraag aan de wethouder: kunnen wij beslispunt 1.a op deze manier begrijpen en krijgt dit zijn verdere uitwerking in het nieuwe jeugdbeleid? In deze raadsperiode is op initiatief van GroenLinks een motie aangenomen om de hulpverlening aan jongeren die 18 worden waar nodig door te laten lopen. De rekenkamer concludeert in haar onderzoek dat er nog voor specifieke doelen onvoldoende aanbod is voor 18-plus. We dringen er bij de wethouder op aan om ervoor te zorgen dat dit heel expliciet meegenomen wordt in het nieuwe jeugdbeleid. Wederom de vraag aan de wethouder: is de wethouder bereid om deze toezegging te doen en er zorg voor te dragen dat dit bij de wisseling van de wacht goed overgedragen wordt? De afgelopen periode heeft GroenLinks de heldere, constructieve adviezen van de Adviesraad Sociaal Domein ter harte genomen. In de ingekomen brief van 10 februari geeft de Adviesraad aan graag betrokken te worden bij de totstandkoming van de nieuwe nota Jeugdbeleid 22-26. Kan de wethouder toezeggen dat de Adviesraad goed betrokken gaat worden? Eén van de bevindingen van de onderzoekers is: de gemeente Nieuwegein signaleert jongeren met problemen niet in een vroegtijdig stadium.

Pas als de problemen dermate groot zijn dat ouders en jeugdigen zelf om hulp zoeken, worden deze gezinnen bereikt. GroenLinks pleit al langer voor 1 duidelijk herkenbare, laagdrempelige plek waar jongeren terecht kunnen met al hun levensvragen. Kunnen wij van de wethouder de toezegging krijgen dat een dergelijke plek serieus overwogen wordt in het nieuwe beleid? Ik dank u wel. Fractie ieders Belang, mevrouw Verbeek: Voorzitter, er is voldoende gezegd. Ik heb geen aanvullingen. Beantwoording wethouder Kuiper: Voorzitter dank en leden van de raad dank voor uw inbreng naar aanleiding van het rekenkameronderzoek. Ik weet haast wel zeker dat ik heel veel wethouders jeugd een raad gun zoals de uwe, want het is altijd zo dat het onderwerp jeugd en jeugdbeleid op een warme belangstelling van u kan rekenen en ook altijd voorzien is geweest en vandaag opnieuw van een heleboel inbreng die bruikbaar is bij de realisatie van jeugdbeleid. Het gaat beter, dat schrijft de rekenkamercommissie ook, maar dat wil niet zeggen dat het werk vandaag klaar is en het is ook morgen niet klaar. Op die wijze lees ik ook de amendementen die zijn ingediend door de PvdA en een aantal andere partijen en hoor ik de motie en de vragen die zijn gesteld. Wij hebben nu een set van input wat mij betreft van de rekenkamer en van u maar, en dat wil ik toch wel benadrukken, ook van de ASD op dit moment dan.

Ik ben blij dat mevrouw De Beer een aantal elementen uit het ASD-advies ook te berde brengt in het debat, want de ASD legt ook weer net een beetje een andere focus. Waar de rekenkamer bijvoorbeeld zegt ‘Afschaling vinden wij van belang, daar zou Nieuwegein meer werk van moeten maken’, zegt de ASD, wat mij betreft ook terecht: ‘Afschaling is misschien niet altijd het beste antwoord’ dus inzetten op afschaling en dan krijg je een beetje wat de heer Holtermann ook zegt, als je zo’n inzet pleegt en daar een cijfertje aan gaat hangen, dan ben je misschien wel met de verkeerde dingen bezig. Ik denk dat we op die manier ook samen moeten werken aan de inrichting van het toekomstige jeugdbeleid.

Het beleidskader is ten einde dit jaar, dus wij gaan op weg naar een nieuw beleidskader en wij zijn ook vanavond weer bezig om de ingrediënten voor het beleidskader goed op tafel te leggen en ons voor te bereiden op een discussie, want we krijgen vast nog een discussie over bijvoorbeeld zo’n onderwerp als afschaling: moeten we nou wel of niet meer of minder gaan sturen op afschaling, maar ook: wat betekent dat dan als je de cliënten meer eigen regie wilt geven? Hoe monitor je real time? Hoe zou je van dag tot dag het welbevinden van de cliënt kunnen monitoren en hoever wil je daarin gaan in het kader van bijvoorbeeld privacy? De gesprekken die we moeten voeren op weg naar het nieuwe beleidskader jeugd gaan dan ook weer over de 18-min en 18-plus aanpak, waarbij de ASD ons heel concreet voorhoudt: je kent de bevolkingsontwikkelingen in deze stad, je kunt gewoon een programma zetten op jeugdigen 13/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 24 februari 2022

die die overgang maken en je weet wat eraan zit te komen. We doen daar op dit moment ook al meer aan dan 4 jaar terug, maar we kunnen ook nog stappen zetten en laten we dan met elkaar bepalen wat die stappen zijn. Even concreet naar de vragen van mevrouw De Beer, voorzitter als het mag. De eerste vraag gaat over de interpretatie van het eerste advies van de rekenkamer Zoals gezegd, de ASD kijkt er wat anders naar en ik zou hem niet al te bot willen interpreteren, dus ik ga niet zeggen: de rekenkamer ziet het helemaal goed. Ik ga ook niet zeggen: de ASD ziet het helemaal goed. We moeten met elkaar de discussie aan over hoe wij het met elkaar zien in deze raad. Het tweede punt, ik zat een antwoord te formuleren op uw eerste punt en toen was u uw tweede punt aan het formuleren en toen miste ik die en ook mijn collega zat niet helemaal op te letten, dus mag ik vragen om dat te herhalen? De voorzitter: dan doen we dat nog een keertje, dat hebben net ook gedaan bij de heer Van de Siepkamp. Mevrouw De Beer (GL): maar dat gaat dan niet van mijn spreektijd af hè, maar van die van meneer Kuiper denk ik. De voorzitter: nou, als u dat lang doet wel! Maar als u het kort doet niet. Mevrouw De Beer (GL): in deze raadsperiode is op initiatief van GroenLinks een motie aangenomen om de hulpverlening aan jongeren die 18 worden waar nodig door te laten lopen.

De rekenkamer concludeert in haar onderzoek dat er nog voor specifieke doelen onvoldoende aanbod is voor 18-plus. We dringen … Ja, echt? Zal ik dan de vraag nog even herhalen? Is de wethouder bereid om deze toezegging te doen en er zorg voor te dragen dat dit bij de wisseling van de wacht goed overgedragen wordt en de gevraagde toezegging is: we dringen er bij de wethouder op aan om ervoor te zorgen dat dit heel expliciet meegenomen wordt in het nieuwe jeugdbeleid. Wethouder Kuiper: ja, begrijpelijke vraag en ook een terechte vraag en ook een ingewikkelde vraag omdat de financiering van 18-plus op sommige elementen van de jeugdzorg anders valt onder de Wmo dan wanneer het onder de jeugdzorg blijft. Sommige dingen kunnen nu al wel mee, andere liggen ingewikkelder dus wat dat aangaat, laten we kijken wat we kunnen doen en ook wat voor gevolgen het heeft. Ik zou hem heel praktisch kunnen maken, maar u kent zelf ook een aantal voorbeelden waarin u denkt: hoe kan het nu dat deze jongere dit nu kwijt raakt, maar we kunnen niet alles voorkomen maar het kan wel beter, dat ben ik wel met u eens. Gaan we de ASD betrekken? Ik heb het gevoel dat we ze nu al betrekken, dus op het moment dat zij een ongevraagd advies leveren, hebben we daar een terugkoppeling over met de ASD en merk je ook dat de ASD heel goed op de bal speelt.

Ik raad u allen, u heeft het teruggegeven aan het college net via de ingekomen stukken, maar reken maar dat de ASD-adviezen goed vallen, ik zou zeggen: als een goede preek aan een ouderling. Tenslotte vraagt u om een vindplek voor jongeren als het gaat om zorg. Jongeren zijn, dat heeft u ook gelezen in eerdere onderzoeken die we daarnaar hebben gedaan, best een ingewikkelde groep om te bereiken. Soms bereik je ze goed digitaal, soms bereik je ze goed als je op de fiets door de stad fietst en gewoon afstapt bij de tunneltjes waar ze staan, waar je dan ook meteen echt hele toffe gesprekken kunt voeren. Op andere momenten moet je ze zoeken op de plek waar ze veel zijn, op school bijvoorbeeld of in de randen van de school onder het tunneltje naar Fokkesteeg, maar het is niet gezegd dat er iets is wat gaat werken voor jongeren wat wij hier kunnen bedenken. Het kan een plek zijn, het zouden meerdere plekken kunnen zijn, het zouden jeugdfora kunnen zijn via het internet. Het is een zoektocht en ook een beetje proberen en dan kijken wat het oplevert. Dat het van belang is, dat deel ik met u. Ik denk dat ik alles beantwoord heb. 14/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 24 februari 2022

De voorzitter: bent u ingegaan op het amendement van mevrouw Van der Sluiszen? Wethouder Kuiper: ja. De voorzitter: dat heb ik dan even gemist. Wethouder Kuiper: zal ik dat nog even expliciet doen? De voorzitter: nee, als de raad het weet, dan is dat prima. Dan hoeft u het voor mij niet te herhalen. Mevrouw Schiltkamp (CU): ja de wethouder denkt dat hij klaar is, maar ik wacht eigenlijk toch nog wel op een specifieke duiding van de amendementen en de motie, wat dat was eigenlijk waar ik straks mijn oordeel op wilde baseren. Dat mis ik eigenlijk een beetje in zijn betoog, dus ik zou willen weten van de wethouder: wat gaat dit toevoegen aan het besluit dat er al ligt? Gaat er iets veranderen in de manier waarop u de jeugdzorg gaat uitvoeren als deze worden aangenomen? En betekent het ook iets voor de andere onderwerpen die ook in dat stuk staan genoemd, dus voor het hele brede deel, gaat dat er dan onder leiden als hier extra aandacht voor komt? Zo’n soort duiding zou ik graag van de wethouder nog horen. Wethouder Kuiper: ja, de duiding die ik eraan geef is, u heeft een rekenkameronderzoek gekregen en het voorstel is om het gevraagde besluit over te nemen als raad, dus daar stemt u zelf over.

Ik heb u aangegeven dat ik de duiding zo zie dat de adviezen die we hebben gekregen zowel van de rekenkamer als van de ASD als via de amendementen van de raad mee willen nemen als opmaat naar het formuleren van een nieuw beleidskader jeugd wat we aanstaand zijn te doen en waarover we ook met u het gesprek uitgebreid zullen voeren en niet alleen met u, maar ook met het voorliggend veld zoals we dat ook al doen rond NPO-maatregelen bijvoorbeeld, dus dat is mijn duiding. Mevrouw Schiltkamp (CU): ja dan toch nog even hierover, want er staan gewoon een aantal specifieke vragen in die amendementen en in die motie, waarbij ik mij afvraag: gaat u daar dan mee om alsof het een soort prioritering is of gaat u het gewoon meenemen, net zoals u alle andere dingen meeneemt en is het dus eigenlijk gewoon voor ons een nadere duiding in wat er eigenlijk toch al in dat stuk ook staat, want dat staat er ook allemaal wel in genoemd heb ik het idee, dus gaat het een prioritering betekenen dit of is het gewoon iets wat u ook toch al meeneemt? Wethouder Kuiper: ja voorzitter, de aanduiding ‘ook toch al meeneemt’, die vind ik wel een beetje lastig, want zo zie ik het niet. Dit voegt ook echt wel toe aan het spoor wat we moeten gaan lopen met elkaar, dus dit neem ik mee.

Ja, zo zou ik hem willen duiden, maar niet als een aanduiding van prioriteiten, want ik vind dat we daarvoor de discussie nog veel inhoudelijker moeten maken in deze raad. Maar goed, ik ben u niet, maar dit is natuurlijk niet alles waar het over gaat als we het over beleidskader jeugd hebben. De voorzitter: ik zie nog 2 interrupties en dan wilde ik dat wel afronden, want dan hebben we ook nog een tweede termijn. Mevrouw Bijvoet (SP): ja, ik sluit me aan bij de vorige spreekster. Ik heb inderdaad iets meer nodig van de wethouder om bijvoorbeeld over de motie 287 iets te kunnen zeggen en ook het amendement dienen wij zelf in maar A126. Ze lijken namelijk wat overbodig, want de

15/35 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 24 februari 2022

wethouder geeft aan ‘ik doe het al, ik neem het al mee’ Kunt u er iets meer over zeggen? Kunt u iets meer duiden over die amendementen en de motie die zijn ingediend? Wethouder Kuiper: duidelijker dan dit kan ik het niet maken, ook omdat het rekenkameronderzoek is het rekenkameronderzoek. Het is wat het is. Mevrouw De Beer (GL): dank u wel, voorzitter. Ik zou toch willen voorstellen dat de wethouder even per motie en amendement kort reageert wat hij daarvan vindt, dan weten we er motie wat we daar … Ja, diepe zucht. De voorzitter: de wethouder pakt de amendementen en de motie er even bij. Wethouder Kuiper: excuus voor het oponthoud. Ja, allemaal voldoende onderbouwd ook wat mij betreft voorzitter door de heer Holtermann en door mevrouw Van der Sluiszen, dus nogmaals: we gaan ermee aan de slag als u ze allemaal overneemt. De voorzitter: volgens mij, maar misschien wethouder dan, ik proef dat de raad eigenlijk wil weten of u problemen heeft met de amendementen of de motie of dat u zegt: ik kan ermee leven. Dat is volgens mij de vraag die gesteld wordt, dus misschien kunt u daar ook een antwoord op geven. Wethouder Kuiper: geachte leden van de raad, voorzitter, ik kan er prima mee leven.

Tweede termijn Fractie Partij van de Arbeid, de heer Holtermann: Dank u wel en ook bedankt de wethouder voor de ruime toezeggingen die hij doet, maar ik wil toch nog even kijken ook juist binnen de raad hoe mensen daar tegenaan kijken, want als we eerst even naar die motie kijken, de motie is eigenlijk iets van ons, hoe wij eigenlijk willen dat er in de toekomst gesproken wordt en om meer grip te krijgen op het jeugdbeleid. Daar heb ik een concreet voorstel over gedaan in aanvulling op de rekenkamer en wij horen dat de wethouder daar niet negatief tegenover staat, maar het is denk ik ook van belang om te horen hoe wij hier als raad over denken en of deze raad in de laatste avond, hoe we dit ook willen meegeven zo dadelijk aan de nieuwe raad zodat die in ieder geval onze ervaring die we hiermee opgedaan hebben meteen te gelde kunnen maken en dan bedoel ik te gelde maken kwalitatief, dus dat geef ik even mee zo dadelijk voor de fracties. Ik zou het fijn vinden als zij daar nog op reageren. Dan voorzitter, het amendement A125. Ik hoor ‘ik kan daar mee leven, wij nemen dat mee’. Dat is heel belangrijk dat u dat wilt gaan doen.