2021-336 Verslag raadsvergadering dd 8 juli 2021 (Kaderraad).pdf

2021-336.

Aan De leden van de raad Onderwerp Verslag van de gemeenteraadsvergadering van 8 juli 2021 Afdeling Griffie Aanwezig: Voorzitter: Raadsleden:

College: Raadsgriffier: Afwezig: Verslaglegging:

1.

Datum Portefeuillehouder F.T.J.M. Backhuijs Bijlagen

de heer F.T.J.M. Backhuijs mevrouw B.Z. Bakhtali (t/m agendapunt 7), mevrouw M.A.M. de Beer, de heer H. Beeuwkes, mevrouw M.P. Bijvoet, de heer M.E. Diekstra, de heer S.A. Elias (vanaf .. uur),, de heer V.F. van Esch, mevrouw A.M. Feenstra, de heer J.A.N. Gadella (vanaf .. uur),, de heer M.W. Hack, mevrouw A. van den Heuvel, de heer F.T.H.M. van den Heuvel, de heer E.F. Holtermann (vanaf .. uur), de heer G. Horst, de heer M.J. Monrooij, mevrouw H.M.G. Peters, mevrouw A.M. van Schaik, de heer H.J. Schat, mevrouw J.C. Schiltkamp-van Dixhoorn, de heer P. van de Siepkamp, mevrouw C.C.J.J. van der Sluiszen, de heer M.A.J. Snoeren (vanaf .. uur), de heer P.W.M. Snoeren, mevrouw M. Spalburg, mevrouw J. Verbeek-Beverwijk (tot 18.30 uur), de heer V. Verhaar (vanaf .. uur), de heer T.A.C. Verhoeve, mevrouw K.M.K. Vizee, de heer G. Zondag (t/m agendapunt 7) de heer A.J. Adriani, mevrouw W. Eggengoor, de heer J.R.J. van Engelen, de heer J. Kuiper, mevrouw M. Schouten de heer J. Karens mevrouw M.C.G. Schenkhuizen-van Keulen, de heer M.C. Stekelenburg, de heer F.T.J. Verdam mevrouw M.H.M. de Ridder-van Beek (Notuleerbureau De Ridder)

Opening en mededelingen De voorzitter: ik open de vergadering van de gemeenteraad van Nieuwegein van 8 juli 2021 en vraag u om een moment van stilte voor gebed of bezinning. Dank u wel. Hartelijk welkom in deze setting, fysiek weer eens een keer. Eigenlijk ook de eerste vergadering van de gemeenteraad na ons 50-jarig jubileum wat we eigenlijk het hele jaar vieren, maar verleden week, 1 juli, was het officiële moment. Ik kom daar dadelijk nog even op terug en dan zal ik de heer Diekstra ter gelegenheid daarvan het woord geven en vanwege de 50e verjaardag vindt u op uw tafel iets lekkers met het logo ‘50 jaar Nieuwegein’. U krijgt ook een cadeautje ‘Van bosolifant tot onze stad’, zijnde een samenvatting van allerlei artikelen die de afgelopen jaren in de Molenkruier hebben gestaan, geschreven door René Blom, u wel bekend. Ik vond het leuk om u dat aan te bieden als herinnering aan 50 jaar Nieuwegein en ik hoop dat u met veel plezier nog een keer terugkijkt naar alle stukjes die u misschien al eens een keer eerder heeft gelezen. 1/80 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 8 juli 2021

Ik heb berichten van verhindering binnengekregen van mevrouw Schenkhuizen, de heer Verdam en de heer Stekelenburg en gemeld is dat later komen de heer Holtermann, de heer Verhaar, de heer Elias en de heer Gadella en ik kijk even of ik dan iedereen gehad heb? De heer Schat (VVD): daar wil ik de heer Snoeren nog aan toevoegen, voorzitter. De voorzitter: en de heer Snoeren daaraan toevoegen, dat hij ook later komt. Dank u wel. Dan heb ik nog een andere mededeling aan u te doen, dat is dat u weet dat Ann de Wolf helaas overleden is en dat er een vacature is in de fractie van de VSP. De hele lijst is gevraagd en doorgelopen volgens het systeem wat in de Kieswet staat of er iemand bereid is in de opvolging van mevrouw De Wolf te voorzien. Dat is niet zo en daarmee zal de zetel van mevrouw De Wolf tot het einde van deze raadsperiode onbezet blijven. Dat is spijtig denk ik, maar ik kan me voorstellen welke redenen daar allemaal aan ten grondslag liggen waarom het loopt zoals het loopt. Ik wens de VSP-fractie nog heel veel sterkte inderdaad met het verlies, maar ook het feit dat u de rest van de periode met zijn tweeën acte de presence moet geven. Dan de normale huishoudelijke mededelingen, alhoewel normaal fysiek wel maar digitaal niet; houd 1,5 meter afstand, ook als u hier zich in de zaal bevindt en rondloopt.

Als u fysiek wilt overleggen, dan zijn er plekken in de buurt waar u dat kan doen op 1,5 meter in het Atrium of in zaal 0.09; daar zijn zitjes geplaatst. Houd u zich daar ook aan de afstandsmaatregelen. De catering, heeft u gezien, staat buiten met de vraag ook als u straks weggaat, dingen die u niet nodig heeft gehad of niet gebruikt heeft en het afval mee te nemen en buiten even op de tafel te zetten zodat het daar opgeruimd zou kunnen worden. De moties en amendementen die vandaag zijn ingediend, die stonden vanaf vanochtend 9.00 uur op iBabs. Dat heeft u kunnen zien, maar ze liggen ook op uw tafel. Na de eerste termijn van de raad is er een schorsing van een halfuur zodat het college zijn eerste termijn kan voorbereiden. De collegeleden zitten nu nog in een andere zaal elders in het gebouw om zoveel mogelijk ruimte te houden met elkaar en zitten straks in de eerste termijn achter mij en zullen vanaf de zetel daar spreken. Dan kom ik nu bij de heer Diekstra. Ik geef u als eerste het woord ter gelegenheid van onze 50e verjaardag. De heer Diekstra: ja dank u, voorzitter. Ik moet toch even mijn bril op doen, dat heb je als je ouder wordt. Ik ben ook 50 geworden! Met veel trots zit ik hier namens de hele gemeenteraad. Sinds vorige week, u gaf het al aan, bestaat onze raad en onze stad 50 jaar, ontstaan in 1971 na de samenvoeging van 2 historische dorpen Jutphaas en Vreeswijk.

Voor sommigen voelt dat als nog niet zo lang geleden, terwijl anderen hier in de zaal er misschien nog niet eens waren. En om een gevoel te krijgen hoe lang het nou echt geleden is, neem ik u graag mee naar een aantal opvallende zaken uit dat jaar. Het beeld van 1971, sommigen weten het misschien nog wel, was een hele opvallende verkiezingsposter van de PSP. Enkelen van u weten dat nog, dat was een naakte vrouw in de wei met een koe, voorzien van de titel ‘PSP ontwapenend’. Dat heeft geleid tot veel commotie in Nederland, maar ook vooral daarbuiten. Vier jaar geleden is deze poster gekozen tot de beste affiche van de afgelopen 90 jaar en leuk om te weten is dat deze poster, hoe goed die ook was, geen extra zetels heeft opgeleverd. De PSP daalde van 4 naar 2 zetels in 1971. Een ander opvallend punt is dat sinds 1971 de man niet meer langer het hoofd van het gezin is. Dat werd toen uit het wetboek geschrapt en dat betekende dat een man en vrouw in het huwelijk eindelijk gelijkwaardig waren. Ik kan heel lang doorgaan, maar een derde punt was de introductie van de zachte floppy disk. Als 50-plusser heb je er vast wel eens 1 in je handen gehad en ook gebruikt, de 8 inch of de 5¼ floppy disk met een opslagcapaciteit van maar liefst 80 kB. Deze waren tot eind jaren 90 in gebruik. 2/80 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 8 juli 2021

Allemaal zaken die we ons nog lang zullen blijven herinneren en juist daarom ben ik blij dat wij als gemeenteraad een cadeau hebben ontwikkeld waarmee we voor de huidige en de toekomstige generatie de historie van Nieuwegein hebben kunnen vastleggen. Als werkgroep hebben wij een selectie gemaakt van panden in onze stad met een bijzondere historische betekenis. Dat hebben we weergegeven in uitgebreide teksten voor internet en beknopte teksten op mooie houten monumentenborden, dus geen verhalen ‘Dit is een pand in neogotische stijl ontworpen door architect x, y en z’, maar wel verhalen over de rijke geschiedenis van het pand. Onze dank gaat ook uit naar de historische kring en de gidsengroep die hierin hebben meegelezen. Met deze verhalen en het idee van de historische parelroute zijn we naar alle pandeigenaren gegaan. Erg leuk waren de gesprekken die ontstonden met de bewoners. Sommige mensen konden uit eigen ervaring spreken omdat ze er al hun hele leven woonden. Anderen hadden diepgaand onderzoek gedaan naar de achtergrond van hun huis. Op die manier konden we onze verhalen nog verder verrijken. Vandaag wil ik namens de gemeenteraad symbolisch de eerste 2 monumentenborden aanbieden aan de burgemeester als eerste burger van onze stad.

Het eerste bord dat ik overhandig is van het voormalige sluiswachtershuisje in Vreeswijk, tegenwoordig dienst doende als herenkapsalon, maar de eigenaar kon zich nog herinneren dat in zijn kindertijd er een politiepost en een gevangenis in zaten. Het tweede bord is van een tolhouderswoning in Jutphaas; dat huis ligt aan een Route Napoléon van Amsterdam naar Parijs. Dat is de reden waarom de weg bestraat moest worden en daardoor is besloten om de tol driemaal hoger te maken dan gewoon was bij andere Utrechtse tollen. Maar helaas stond de Nicolaaskerk aan de verkeerde kant van de tol, waardoor elke kerkganger iedere keer de tol moest passeren en dat leidde natuurlijk op den duur tot rellen en toen werd de tol bestormd. De tolbomen werden in tweeën gezaagd en belandden in het Merwedekanaal. Utrecht verlaagde de tarieven om uiteindelijk de onrust te beteugelen. Dit zijn mooie verhalen, die absoluut niet verloren mogen gaan en beschikbaar moeten zijn voor iedereen. De borden worden de komende weken gemaakt en in overleg met de bewoners opgehangen op de verschillende panden. Op die manier ontstaat er na het zomerreces een historische parelroute die zowel offline als online via Georoute en de website beschikbaar is voor zoals ik al zei de huidige en de toekomstige generatie.

Burgemeester, van harte gefeliciteerd namens de hele raad en hierbij de eerste borden van de historische parelroute. De voorzitter: dank u wel. Ze zijn gelukkig nog niet echt, want anders moest ik ze zelf gaan ophangen! Hartelijk dank namens de Nieuwegeinse samenleving. Misschien ook nog wel goed om te memoreren dat Ann de Wolf nog een belangrijke bijdrage geleverd heeft aan het maken van deze route, waarvoor dank. Dank aan de werkgroep namens alle Nieuwegeiners. Ik hoop dat we ervan gaan genieten en dat moet zeker gaan lukken. Dank nogmaals. 2.

Vaststellen agenda De voorzitter: u heeft de agenda ontvangen. U heeft gezien dat ik nog een punt heb toegevoegd om aan het eind van de vergadering in beslotenheid te vergaderen. Dat betekent dat de deuren dan gesloten worden en in beslotenheid bepaalt u zelf of we in geslotenheid doorgaan met de vergadering. Ik kijk of er verder nog opmerkingen zijn bij de agenda? De heer Schat (VVD): voorzitter, ik wil voordat ik punt 8 wil toevoegen aan de agenda, eigenlijk inhoudelijk weten wat de reden is van toevoegen van dit agendapunt. De stukken die zijn verstrekt, geven daar onvoldoende duiding toe voor ons. Wij snappen dat er geheimhouding opgelegd moet worden in deze vergadering dus dat besluit zouden we kunnen nemen, maar ik stel voor om inhoudelijk de besluitvorming rondom dit agendapunt volgende week te doen in een fysieke vergadering, misschien gelijktijdig met de reeds geplande vergadering.

3/80 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 8 juli 2021

De voorzitter: ik kan helaas uw vraag niet beantwoorden in de openbaarheid, dus u zult uw vraag moeten herhalen op het moment dat we in besloten vergadering zitten. De heer Schat (VVD): dan vraag ik nu om een besloten vergadering, voorzitter. De voorzitter: ik kijk eerst even naar mevrouw Bakhtali, want mevrouw Bakhtali wilde ook een opmerking maken over de agenda. Mevrouw Bakhtali (Nú): ja, ik heb het al op de mail gezet. Ik vind het heel bezwaarlijk dat op het laatste moment zo’n belangrijk stuk wordt toegevoegd aan de agenda. We hebben geen gelegenheid gehad, op papier wel maar in de praktijk is dat niet uit te voeren, om het inhoudelijk te bestuderen en om echt inhoudelijk op stukken in te kunnen gaan dus ook al zou dat geheime gedeelte daar ruimte voor maken, vind ik dat niet oké dus mocht het gewoon op de agenda blijven, dan verlaat de ik vergadering, want ik ga niet meestemmen op zo’n manier. Mijn verzoek is eigenlijk om het van de agenda af te halen, maar ik begrijp dat dat niet gaat gebeuren dus vandaar. De voorzitter: ik neem kennis van uw mededeling. Dan vraagt de heer Schat om nu reeds de besloten vergadering te houden. Ik zou u willen adviseren om de besloten vergadering zoals voorgesteld aan het eind te doen en dan kunnen we de discussie die de heer Schat wil voeren op dat moment met elkaar voeren.

Is er steun voor het voorstel van de heer Schat om nu in beslotenheid te gaan vergaderen? Mevrouw Bakhtali, ik snap dat de VVD-fractie dat ook vindt en de CDA-fractie zo te zien ook, maar ik zie dat er geen … En de SP ook. Dan doe ik het even bij handopsteken, even om te peilen. Ik zie 13 stemmen voor. Wie wil dat niet? Dat zijn 11 stemmen. Dan gaan we in beslotenheid vergaderen. Dan moet er wel geschorst worden en vraag ik of het college naar de vergadering kan komen. Ik schors voor 5 minuten vergadering; we gaan om 14.23 uur door. 14.16- 14.37 uur: besloten gedeelte (zie vertrouwelijke verslag) 3.

Eerste termijn Algemene Beschouwingen uit te spreken op de Jaarrekening 2020, Jaarstukken Grondbedrijf 2020 en de Kadernota 2022 (2021-222) Fractie GroenLinks, mevrouw Feenstra: Voor ons ligt de Kadernota: daarin wordt gesproken over een ‘beleidsarme’ Kadernota. Als GroenLinks vinden wij echter niets beleidsarm aan het bepalen van de kaders waar wij als Nieuwegein ons geld aan uitgeven en waaraan niet of waaraan minder. Wij pakken de handschoen dus graag op en komen met een aantal concrete voorstellen om deze Kadernota beleidsrijk in te vullen. Onze prioriteiten zijn daarbij samen te vatten in twee speerpunten: klimaatbeleid en tegengaan van ongelijkheid. En laat ik gelijk maar concreet beginnen met de twee moties die we indienen. Als eerste M253 ‘Betere bescherming van bomen voor betere klimaatadaptatie’, die we indienen met Ieders Belang, SP, PvdA en D66. Want laten we in al het coronageweld ook vooral niet vergeten dat de klimaatcrisis de grootste opgave van onze tijd is. Het tegengaan van de opwarming van de aarde vergt al onze daadkracht, creativiteit en wil tot samenwerking. Daarom komen wij met deze motie om bomen beter te beschermen tegen kappen. Bomen spelen immers een onmisbare rol als bron van schaduw, maar ook opvang van water. Wij roepen het college op om dit groene

4/80 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 8 juli 2021

goud beter te beschermen en we koppelen hieraan de vraag aan het college wanneer wij hier meer over kunnen horen: wij hopen nog in 2021, uiterlijk Q1 2022. Lukt dat ook? Daarnaast dienen wij met Groep Stekelenburg, SP, PvdA, D66 en de VSP motie 252 in: ‘Neem Grondrechten serieus en organiseer tegenkracht op datamacht’. Omdat de I-strategie op dit punt onvoldoende is uitgewerkt en daarin schuilt daar een groot gevaar. We kennen allemaal de toeslagenaffaire en daarom vragen wij om een heldere strategie zodat het gebruik van data en algoritmes in combinatie met dataverzameling door de gemeente niet zal leiden tot een verdere tweedeling of het versterken van onbewuste vooroordelen. Vervolgens onze andere prioriteiten, allereerst het sociaal domein. We maken ons grote zorgen of we straks met de beschikbare middelen nog wel voldoende zorg kunnen bieden in de jeugdzorg en Wmo. Zowel in de jeugdzorg alsook in de Wmo zien we een sterk oplopende zorgvraag en onvoldoende garantie dat het Rijk die kosten gaat compenseren. Tegelijkertijd moeten we juist investeren op preventie om te bevorderen dat mensen in gezondheid leven. Wij vragen dan ook: welke plannen hiervoor heeft het college? Daarnaast zien wij met zorg de groeiende tweedeling in onze samenleving die door de coronacrisis ook verder is toegenomen.

Wij vragen om aandacht voor het tegengaan van onderwijsachterstanden en actie om bijvoorbeeld de groeiende achterstanden voor laaggeletterden en digibeten als gevolg van de verdere digitalisering tegen te gaan. Wat gaat het college daaraan doen? GroenLinks heeft al het initiatief genomen om te komen tot een helder post-coronabeleid met als belangrijkste onderdeel het verminderen van de gegroeide sociaal-economische gezondheidsverschillen én preventieve acties en interventies gericht op mensen met minder gezondheidsvaardigheden. Maar na het debat in september moeten er wel gelden beschikbaar zijn om die acties uit te voeren. Vandaar dat wij de motie van de PvdA die dadelijk ingediend zal worden, ook mede indienen zodat dadelijk gedaan kan worden wat gedaan moet worden. Kunst en cultuur zijn belangrijke verbinders in de samenleving en dus pijlers van een gezonde samenleving. Het gaat daarbij niet alleen om de professionele, maar ook om de amateuristische beoefening. We maken ons zorgen over de verschraling in het kunstaanbod, onder andere doordat veel zzp’ers in de coronacrisis de kunstsector verlaten hebben. Welke plannen heeft het college om de cultuursector te ondersteunen? Als laatste prioriteit benoemen wij de druk op de ruimte.

Denk toch eens aan alle ruimtelijke opgaven die er zijn zoals benoemd in de RES en de REP; de energietransitie en zeker ook de vastgelopen woningmarkt, want we hebben als gemeente een enorme opgaaf op het gebied van wonen. Het is echt woekeren met de ruimte. Er zijn weliswaar volop bouwplannen en toch is de wachttijd voor een sociale huurwoning 12,6 jaar. Denk je eens in: 12,6 jaar! Er is wat ons betreft meer urgentie, actie en creativiteit nodig om dit probleem op te lossen. Een optie zou wat GroenLinks betreft kunnen zijn dat de gemeente onderzoekt of zij ook zelf sociale huurwoningen kan bouwen, zoals de gemeenten Rijswijk, Den Haag, Purmerend en Ede dat zijn gaan doen. Of misschien moeten we de norm niet op zestig woningen leggen voordat een ontwikkelaar verplicht wordt tot het bouwen van sociale huurwoningen, maar op vijftig of veertig. Er zijn vast meerdere oplossingen denkbaar, maar 1 ding weten we zeker: we zullen met echt vernieuwende ideeën moeten komen om juist onze minder kapitaalkrachtige burgers, deze woningzoekenden, beter en sneller te helpen. Wij wachten dan ook met belangstelling op de uitwerking van amendement A94, maar we vragen het college nu wel al: zitten dergelijke vernieuwende ideeën naar mogelijkheden om het aantal woningen voor mensen met een lager

5/80 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 8 juli 2021

inkomen structureel uit te breiden al in die uitwerking, of wilt u deze anders alsnog toevoegen en onderzoeken? Daarmee rond ik af. Ik hoop te hebben laten zien dat GroenLinks een beleidsrijke visie heeft en durft te kiezen voor klimaat en sociale gelijkheid. Met een stevige inzet op preventie en op hulp, daar waar nodig. Daarmee wordt Nieuwegein een gezonde, fijne stad om samen in te wonen. Ik dank u wel. Fractie Stadspartij Núwegein, mevrouw Bakhtali: Ja, dank u wel. Het zijn onrustige tijden. Waar vroeger onze gemeente de naam had een slaapstad te zijn of een industrieterrein waar toevallig ook mensen wonen, zijn inwoners in steeds meer wijken nu in rep en roer. En ze hebben daar alle reden toe. Het college moet dienstbaar zijn aan de bewoners maar ze zien de bewoners juist als een hindernis, die je vooral zo laat mogelijk moet betrekken in de plannen die hun woongenot bewijsbaar aantast. Participatie is mooi op papier, maar in de praktijk bakt het college er niks van. Het aantal moties om dat te verbeteren is niet meer te tellen. Als het niet gaat over de windturbines, dan gaat het wel over de boringen naar aardwarmte, de warmtebuffer, het inmetselen van de bewoners door de bouw van 7500 extra woningen, het verdwijnen van rust en van groen en van bomen voor biomassa, over de hoogbouw, de snel stijgende woonlasten en het kwistig smijten met geld.

Ter voorbereiding van deze raadsvergadering heb ik een aantal vragen gesteld aan het college. Waar een beantwoordingstermijn van 5 dagen wordt gehanteerd heb ik na ruim een maand de antwoorden niet ontvangen, ondanks meerdere herinneringen. Dat vind ik een heel kwalijke zaak en daar is het laatste woord nog niet over gezegd. Ik kan daardoor bepaalde onderwerpen niet in mijn betoog opnemen, maar het brengt ons wel gelijk bij een ander probleem dat het afgelopen jaar maar ook de jaren daarvoor een punt van grote zorg is: het niet voldoen aan de Informatieplicht en het uitschakelen van tegenmacht. Thema’s die onlangs goed onder de aandacht zijn gekomen als resultaat van een lange strijd van Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt, die daarvoor een persoonlijke prijs moest betalen. Hij zit al maanden ziek thuis. Er was in het afgelopen jaar en ook in de jaren daarvoor, veel te doen over de bestuurscultuur in dit huis. Er is van alles georganiseerd voor raadsleden om elkaar beter te leren kennen. Allemaal leuk en aardig. Maar ik vraag mij serieus af hoe we op die manier iets kunnen veranderen aan de problemen waar met name de burgemeester en zijn college verantwoordelijk voor zijn in nauwe samenwerking met bepaalde raadsleden. Ik heb bijvoorbeeld gevraagd om een overzicht van de inhuur van externen, want die kosten lopen gigantisch uit de hand.

Een klein onderzoekje heeft uitgewezen dat dat ook heel makkelijk kan. Het systeem van checks en balances laat nog altijd veel te wensen over. Daar kom ik in mijn tweede termijn op terug. Eén bijzonder voorval wil ik er nu uit lichten. Een voorval dat raakt aan de wortel van de bedrijfsvoering en de bestuurlijke integriteit van nú. Met hopelijk de nodige verbeterslagen dit jaar nog en volgende jaren. Genoeg beleid te maken dus. Het was een zorgvuldig bewaard geheim tot ik in december 2020 ontdekte, dat er in 2014 stiekem een zoveelste juridisch onderzoek naar mij is uitgevoerd. Ik sta er nog steeds perplex van. Want hoeveel onderzoeken heb ik niet al moeten ondergaan als raadslid. Buiten het aantal onderzoeken dat door de juridische afdeling van de gemeentelijke organisatie naar mijn 6/80 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 8 juli 2021

handelingen tijdens raadsvergaderingen is uitgevoerd, zoals die keer dat de VVDfractievoorzitter het zelfs presteerde om aan de burgemeester te vragen of hij wil onderzoeken of ik juridisch vervolgd kan worden vanwege het niet stemmen op een motie die met zichzelf in tegenspraak was. Dan hebben we nog het grote BING-onderzoek van Bureau Integriteit in 2010. Na jarenlang procederen is dat onderzoek door de tuchtrechter én in hoger beroep naar de prullenbak verwezen. Daarna kwam in 2013 met veel bombarie het integriteitsonderzoek van Prof. dr. Hans van den Heuvel, alweer naar mijn handel en wandel als raadslid. Zo mogelijk een nóg belabberder onderzoek. Je zou mogen verwachten dat deze obsessie eindelijk een keertje stopt. Ik ben al 10 jaar aan het procederen. Ik betaal mij helemaal scheel aan advocaten en het eind is nog niet in zicht. In die procedures wordt de gemeente Nieuwegein vertegenwoordigd door advocaat Van Beurden van het advocatenkantoor Van Benthem & Keulen, de huisadvocaat van de gemeente. Van dit onderzoek dat begin 2014 is uitgevoerd ben ik - als raadslid en onderwerp van onderzoek - nooit op de hoogte gesteld. Toen ik er lucht van kreeg heb ik de burgemeester gevraagd of hij de opdrachtgever is. De burgemeester is immers als enige bevoegd om integriteitsonderzoeken naar raadsleden in te stellen.

Het moet dan wel gaan om ernstige zaken als belangenverstrengeling, diefstal, fraude enzovoort, maar dat even terzijde. Burgemeester Backhuijs ontkende stelselmatig. Ik heb hem meerdere keren hierover bevraagd. Hij wist niets van dit onderzoek. Kon zich er helemaal niets van herinneren. Geen flauw idee. Toen de documenten tevoorschijn kwamen, en hij zag dat - alweer - raadslid Monrooij daarbij betrokken is, “herinnerde” hij zich opeens dat hij toch wel de opdrachtgever kon zijn geweest. Dit kat en muis spel en de burgemeester die telkens opnieuw de hand boven het hoofd houdt van raadslid Monrooij hebben we al vaker gezien. U weet wel, raadslid Monrooij hier achter mij, met de vele voorzittersfuncties binnen de raad en de lange arm van het college in de raad. Wat had ik ontdekt: aan die advocaat is gevraagd om te onderzoeken of bepaalde uitspraken van mij over raadslid Monrooij strafrechtelijk dan wel civielrechtelijk vervolgbaar waren. Wat had ik ook ontdekt: dat door de advocaat een factuur was ingediend van € 12.000, geld van de Nieuwegeinse gemeenschap. Ook ontdekte ik dat het – op één na – allemaal uitspraken van mij betreffen die amper 7 maanden daarvoor al door Prof dr. Van den Heuvel waren onderzocht in het bombarieonderzoek, namelijk mijn keurig onderbouwde uitspraken over o.a.

de vriendjespolitiek, belangenverstrengeling, onderzoeksfraude en declaratiefraude van raadslid Monrooij. Een heel duur onderzoek dat kennelijk niet had opgeleverd waar ze op hadden gehoopt en dus heeft raadslid Monrooij het gewoon opnieuw voorgelegd aan een andere externe deskundige, gewoon omdat hij daar zin in heeft, omdat niemand hem een strobreed in de weg legt en omdat het toch door de gemeenschap wordt betaald. Let wel: het raadslid dat eigenhandig zorgde voor het versjteren van onderzoek van anderen laat, als het over hemzelf gaat, stiekem zelf allerlei onderzoeken uitvoeren, zonder dat wie dan ook zich ermee kan bemoeien. Het BING-onderzoek kostte de Nieuwegeinse gemeenschap € 18.000. Voor het eveneens aan alle kanten rammelend Van den Heuvel-onderzoek heeft de gemeenschap minstens € 15.000 moeten ophoesten. En voor dit Monrooij-onderzoek is er een rekening van € 12.000 betaald. Wat ik niet heb kunnen achterhalen is de opdrachtbrief. Geen spoor van de opdracht, geen spoor van het wie, het wat en het waarom. Die sporen zijn zoals gewoonlijk netjes weggemoffeld Het mag een klein wonder heten dat ik wel een document heb kunnen achterhalen waaruit zwart op wit blijkt dat raadslid Monrooij de centrale rol heeft gespeeld in deze kwestie.

7/80 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 8 juli 2021

We hebben het dus over de ChristenUnie-fractievoorzitter, die op kosten van de gemeenschap heeft laten onderzoeken of raadslid Bakhtali strafrechtelijk dan wel civielrechtelijk vervolgd kan worden voor uitspraken waardoor hij zich gekwetst voelt. De Nieuwegeinse gemeenschap mag dokken terwijl het kwesties zijn waar hij dus zelf, op eigen kosten, een advocaat voor in de hand had moeten nemen zoals ik dat doe. Dat is ook steevast het standpunt van de raadsmeerderheid hier als ik met kritiek kwam over ernstige integriteitsschendingen in dit bestuur. ‘Ga maar aangifte doen’ was de reactie. Raadslid Monrooij heeft zich nooit hoeven verantwoorden voor de gemeenteraad. Dit zijn geen kosten voorzitter, die door de gemeenschap betaald moeten worden. De vraag rijst hoeveel van dergelijke onderzoeken er nog meer zijn uitgevoerd en hoe het mogelijk is dat raadslid Monrooij toegang heeft tot de advocaat die de gemeente vertegenwoordigt in de procedure die ik – op eigen kosten - aan het voeren ben tegen de gemeente. Hoe is het mogelijk dat raadslid Monrooij een advocaat door de gemeenschap laat betalen voor onderzoek dat hij uit eigen zak behoort te betalen en dat is niet de eerste keer. Hier is moedwillig misbruik van gemeenschapsgeld gemaakt en misbruik van macht, misbruik van bevoegdheden en misbruik van positie. Dit is onacceptabel.

Ik had al aangekondigd dat ik de raad zou vragen om dit - in het kader van de Gemeentewet - tot op de bodem te onderzoeken. Dit zaakje stinkt! De stukken komen binnenkort uw kant op. Mevrouw Feenstra (GL): ja, dank u wel voorzitter. Ja, we zitten bij elkaar over de jaarstukken 2020 en de Kadernota 2022. Ik ben heel benieuwd of mevrouw Bakhtali ook het stapje gaat maken naar wat haar plannen zijn voor de gemeente Nieuwgeein en wat zij vindt van de jaarstukken en de Kadernota. Dank u wel. Mevrouw Bakhtali (Nú): dit is een heel cliché onderbreking van altijd natuurlijk nu GroenLinks. Ik heb net verteld dat er beleid moet worden gemaakt zoals u dat zelf ook heeft gezegd in uw betoog en dit moet opgenomen in het beleid van Nieuwegein. Een heel belangrijk onderwerp, dus kom maar volgende keer met een origineler onderbreking alstublieft. Mevrouw Feenstra (GL): ja, dan ben ik wel benieuwd om daar dan een motie ofzo over te zien, want dan kunnen we daar ook met elkaar over debatteren. Mevrouw Bakhtali (Nú): voorzitter, mevrouw Feenstra krijgt alle gelegenheid om straks daarover te debatteren, want er komt een onderzoeksvoorstel zoals ik net heb aangekondigd voor de tweede keer naar de gemeenteraad om dit tot op de bodem te onderzoeken.

Is het duidelijk? Als je nagaat dat partij Núwegein maar een splinterpartijtje is met maar 1 van de 33 zetels en je zet daar tegenover dat er kosten noch moeite worden bespaard om mij te hinderen in het uitvoeren van mijn werk als raadslid, dan wordt duidelijk hoe belangrijk het is om mij te dwarsbomen in het nakomen van onze heilige beloften aan de Nieuwegeinse gemeenschap over transparantie, democratie en inspraak. En dan begrijp je ook waarom inwoners van Nieuwegein in opstand komen. Voorzitter, dit is geen kwestie van bestuurscultuur, die even kan worden opgelost met het inhuren van een volkomen overbodige gespreksleider tijdens een raadsborrel. Dit is planmatige ondermijning van het raadswerk en uitschakeling van de tegenmacht. Ondermijning van de democratie. Een aanslag op het vrije woord in Nieuwegein Als u met alle middelen die u ten dienste staan en bevoegdheden die u heeft en bevoegdheden die u zelf niet heeft, een raadslid van een splinterpartijtje zo obsessief de mond wil snoeren, dan vraag ik u: waar bent u zo bang voor? Wat zegt dit over de bedrijfsvoering? Wat zegt dit over de 8/80 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 8 juli 2021

bestuurlijke integriteit? Wat heeft u allemaal nog meer te verbergen? Wat mogen wij en de inwoners van Nieuwegein niet weten? Dank u wel. Fractie Partij van de Arbeid, de heer Van Esch: BESTUREN VANUIT HET HART Ik wil graag beginnen met een vrolijke noot en dan kijken we terug naar vorige week donderdag, toen Nieuwegein 50 jaar oud werd. De Partij van de Arbeid wil de stad dan ook feliciteren met mooie moment. Wij wensen alle inwoners, ondernemers, organisaties en vrijwilligers veel geluk met de viering van dit bijzondere jaar. En natuurlijk ook de felicitaties aan mijn collega’s, de griffie, het college en de ambtelijke organisatie. Inleiding – Besturen vanuit het hart In 1971 dus, ontstond Nieuwegein. De oude dorpskernen Jutphaas en Vreeswijk werden in de jaren daarna via de wijken Zuilenstein, Batau, Wijkersloot, Merwestein en Fokkesteeg met elkaar verbonden. Deze wijken vormen het hart van Nieuwegein. In de eerste plaats omdat deze wijken in het midden van onze gemeente liggen en in de tweede plaats – en nog veel belangrijker – omdat deze wijken en hun inwoners bijdragen aan de identiteit van onze stad. De groei van Nieuwegein heeft mogelijkheden geboden voor mensen die op zoek waren naar een fijne plek om te leven. Nog steeds heeft Nieuwegein een veelzijdig woningaanbod en is passend werk het uitgangspunt.

Hier kun je als kind opgroeien en genieten van goed onderwijs en kennismaken met sport en cultuur. En in Nieuwegein kun je, van jong tot oud, op hulp en zorg rekenen als dat nodig is. Maar de snelle groei van de stad heeft ook laten zien waar we de komende jaren extra op moeten inzetten. Dit doen we met het programma Leefbaarheid en Veiligheid. De wijken die ik zojuist noemde staan in het middelpunt van een integrale aanpak waarbij fysieke en sociale opgaven hand in hand gaan. In deze wijken willen we de openbare ruimte versterken en verduurzamen; zetten we in op gezondheid, welzijn en werk; en willen we laaggeletterdheid, armoede en schulden tegengaan. Dit is voor de Partij van de Arbeid besturen vanuit het hart. Voorzitter, het college komt vandaag met een beleidsarme kadernota. Begrijpelijk vanuit politiek oogpunt, maar voor onze inwoners mag dit geen ‘arm beleid’ betekenen. Want problemen op het gebied van ongelijkheid, duurzaamheid en baanonzekerheid waren al groot, maar zijn het afgelopen jaar nog zichtbaarder geworden. Het zijn precies deze thema’s die door de coronacrisis onder een vergrootglas worden gelegd. Dit waren de woorden van Kim Putters, directeur van het Sociaal Cultureel Planbureau, enkele maanden geleden. Het is daarom goed dat het college haar ogen niet sluit voor ontwikkelingen die geen rekening houden met vierjarige cycli.

Uw zorgen over de lange termijn effecten van de coronacrisis op het gebied van armoede, schulden en jeugdzorg worden door ons gedeeld. Maar voor de Partij van de Arbeid hoort daar nog een stap bij: het coronaherstelplan. In Nieuwegein zullen wij ook te maken krijgen met de gevolgen van de coronacrisis. Hoewel het college aangeeft zorgen te hebben, is op dit moment niet duidelijk of en in welke mate de effecten van de crisis op ons afkomen. Daarom is het goed dat de raad na de zomer in gesprek gaat over het vormgeven van een coronaherstelplan. De Partij van de Arbeid wil dat inwoners en hun problemen – die niet altijd direct zichtbaar zijn – geholpen kunnen worden. Op dit moment zijn de voedselbanken in het land aan het opschalen en het CBS en het UWV komen met stijgende cijfers als het gaat om het aantal bijstandsgerechtigden. Dit baart ons zorgen en dat betekent dat wij middelen klaar moeten hebben staan om direct in actie te kunnen komen als dat nodig is. Wij dienen dan ook de motie / Middelen voor coronaherstelplan’ in, samen met de SP en GroenLinks. Deze motie draagt het college op om de komende maanden rekening te houden met een herstelplan en daarvoor het begrotingsoverschot beschikbaar te houden.

In de kadernota staat een tekort van het meerjarenperspectief opgenomen, maar het bericht van gisteren – dat Nieuwegein bijna 9/80 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 8 juli 2021

5 miljoen euro voor 2022 van het Rijk ontvangt, maakt dat er een beetje lucht is. Wij willen dit verschil dan ook beschikbaar houden voor wat vermoedelijk komen gaat. Tot slot, over de kadernota, wil de Partij van de Arbeid stilstaan bij de bouwstenen duurzaam financieel evenwicht. Want besturen vanuit het hart betekent ook dat we een stad voor de toekomst zijn. Een stad waar inwoners betaalbaar kunnen wonen in een vernieuwde wijk– in het kader van het programma Betere Buurten. Inwoners moeten gebruik kunnen blijven maken van goede voorzieningen zoals buurtpleinen, gezondheidscentra en veilige wegen. En onze kinderen moeten onderwijs kunnen krijgen in nieuwe en duurzame scholen. De middelen die wij ontvangen voor de groei van de stad, moeten dan ook op de juiste wijze worden ingezet. En de Partij van de Arbeid vindt de verdeling van 80-20, zoals het college nu voorstelt, in eerste instantie een goede om mee aan de slag te gaan. Dan richting de jaarstukken 2020. Vorig jaar is, in een uitzonderlijk moeilijke en een voor iedereen nieuwe situatie, beleid zo goed als mogelijk uitgevoerd. De wijze waarop dit is gedaan verdient complimenten. Een dankwoord aan alle medewerkers, organisaties en vrijwilligers is dan ook op zijn plaats. Ook het feit dat het jaar met een positief resultaat is afgesloten, krijgt onze waardering.

Maar de keerzijde is wel, dat wat wij met elkaar voor ogen hadden en wilden bereiken, niet allemaal is gelukt. En laat ik daar één voorbeeld van noemen. Deze wil ik kracht bijzetten door het amendement ‘Overhevelen Klijnsma-gelden naar 2021’ in te dienen. Dit voorstel wordt mede ingediend door Groep Stekelenburg, GroenLinks, D66, SP, ChristenUnie, VSP, Stadspartij Núwegein en het CDA. De Partij van de Arbeid blijft zich hard maken voor kinderen die in armoede leven. In Nieuwegein groeit ongeveer 6% van de kinderen op in armoede en deze kinderen hebben een moeilijke start in hun leven. Zij kunnen vaak niet naar feestjes, dragen geen nieuwe schoenen of kunnen niet meepraten over vakantiereizen. Dus laten we de overgebleven Klijnsma-gelden dan ook inzetten om onze kinderen mooie herinneringen te laten maken. Het is niet de eerste keer dat deze raad de Klijnsma-gelden overhevelt naar een volgend jaar. In 2018 heeft de Partij van de Arbeid een soortgelijk amendement ingediend die vervolgens unaniem werd aangenomen. Deze raad vindt het dus belangrijk dat middelen die voor kinderen in armoede leven ook bij hen terecht komen. Het college kiest er daarentegen voor om deze zogeheten Klijnsma-gelden niet over te hevelen naar dit jaar en niet alsnog in te zetten waarvoor deze bedoeld zijn.

Wij vragen ons af: waarom eigenlijk? Ziet de wethouder dan echt geen andere mogelijkheden om de deze middelen voor deze doelgroep – nu het programma niet volledig kon worden uitgevoerd – in te zetten? Zoals gezegd vindt de Partij van de Arbeid dat deze middelen altijd en alleen aan deze kinderen moeten worden uitgegeven. Na misschien wel het moeilijkste jaar in het leven van onze kinderen, verdienen zij hulp van een sterke overheid. En dat kan ook, als je kiest voor besturen vanuit het hart. Wij willen dat deze kinderen, net zoals vele andere kinderen, mooie herinneringen kunnen maken en dat zij een goed verhaal hebben om te vertellen in de klas. Voorzitter, vandaag staat besturen vanuit het hart centraal in onze algemene beschouwingen en dat betekent dat wij toewerken naar een resultaatgerichte beleidscyclus zodat we beter kunnen weten hoe het met onze stad en onze inwoners gaat, want dat is toch dat we allemaal willen. Op dit moment ligt in onze jaarstukken meer de focus op de activiteiten dan op het resultaat. Daardoor is het niet altijd duidelijk of en in welke mate bepaalde activiteiten bijdragen aan een doel.

De Partij van de Arbeid doet dan ook het verzoek aan het college om in de beleidscyclus de resultaatgerichtheid te vergroten door in de toekomst verschillende thema’s te analyseren op het gebied van de doelen, trends en de maatschappelijke context, waarbij een relatie wordt gelegd met de in de programmabegroting opgenomen activiteiten en dus het uiteindelijke doel. Op deze manier kunnen wij het stoplichtmodel en de indicatoren beter verstaan, wat het debat bij de jaarstukken, de Kadernota en de programmabegroting ten goede komt. Wij dienen

10/80 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 8 juli 2021

hiervoor de motie ‘Naar een resultaatgerichte beleidscyclus’ samen met Groep Stekelenburg, GroenLinks en Stadspartij Núwegein in. Dan tot slot, voorzitter. Nieuwegein kan altijd van de Partij van Arbeid verwachten dat wij ons inzetten voor een duurzame samenleving. Waar betaalbaar wonen mogelijk moet zijn en waar inwoners gelijke kansen verdienen. Dit doen we door mét inwoners te spreken, in plaats van óver inwoners te spreken. Voor de Partij van de Arbeid is dit besturen vanuit het hart! Dank u wel. Fractie Verenigde Seniorenpartij, de heer Beeuwkes: Dank u wel, voorzitter. De VSP staat voor gezonde gemeentefinanciën, sluitende (meerjaren)begrotingen, begrijpelijke rapportages, en een duurzaam financieel evenwicht. Dit betekent een evenwichtige begroting op de korte en lange termijn, voldoende reserve voor het opvangen van risico’s en onvoorziene tegenvallers. De Kadernota is het document waarin de voorgenomen gemeentelijke uitgaven en inkomsten bij elkaar worden gebracht. In de Kadernota wordt de algehele financiële positie van de gemeente beschreven. Deze beschrijving is voor de raad van belang voor een goede oordeelsvorming over inkomsten en uitgaven. De inhoudelijke regels waaraan de begroting en Jaarrekening moeten voldoen, staan in het BBV. Het vaststellen van de begroting en de Jaarrekening door de raad is opgenomen in de Gemeentewet.

De Jaarrekening wordt achteraf opgesteld. Juni 2021 heeft de gemeenteraad van Nieuwegein de jaarstukken 2020 van het college ontvangen. Het betreft de integrale Jaarrekening en het jaarverslag waarin zij verantwoording afleggen over het jaar 2020. Inmiddels is de controle door de accountant afgerond en vraagt het college ons deze stukken bij de discussie te betrekken. De uitkomst is helder; zij zijn voornemens een goedkeurende verklaring inzake getrouwheid en rechtmatigheid te verstrekken. Zij concluderen dat de opgenomen toelichting in de Jaarrekening voldoet aan de daaraan te stellen eisen en dat op grond van hun onderzoek er na doorvoering van correcties m.b.t. fouten en onzekerheden er geen ongecorrigeerde fouten of onzekerheden resteren. Overige zaken voor de Jaarrekening vallen binnen de goedkeuringstoleranties en hebben zij vastgesteld dat het jaarverslag overeenkomstig het BBV is opgesteld en geen materiële onjuistheden bevat. Het college heeft naar aanleiding van de bevindingen van de accountant de presentatie van de cijfers en financiële besluitvorming aangepast en toelichtingen aangescherpt. Gezien eerder genoemde zal de VSP de jaarstukken 2020 in goed vertrouwen goedkeuren en dit raadsbesluit bekrachtigen. In de Kadernota bepaalt de gemeenteraad op hoofdlijnen wat de koers voor de komende jaren is en ook hoeveel dat in grote lijnen gaat kosten.

De programmabegroting maakt de keuzes uit de Kadernota duidelijk: wat doen we in een jaar en hoe betalen we het. De coronamaatregelen lopen als een rode draad door de Kadernota. De voorgenomen doelstellingen zullen dan ook zo nodig worden aangepast aan de nieuwe omstandigheden. Met deze onzekerheden, ook gevoed door de rijksoverheid, staat het college voor een zware opgave. Het meerjarenperspectief is afhankelijk van op welke wijze het Rijk structureel financiële middelen vrijmaakt, waarbij wij als gemeente onze plannen voor de toekomst kunnen uitvoeren. De extra financiële middelen die door het Rijk zijn gecommuniceerd, bieden hoop voor de toekomst.

11/80 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 8 juli 2021

Cultuur is een belangrijk onderdeel betreft de cohesie voor onze burgers. Door de corona zijn helaas veel initiatieven gestopt, maar De Tweede Verdieping heeft haar dienstverlening succesvol aangepast; daarvoor een compliment. Gelet op een verdere verschuiving van taken van het Rijk naar de gemeente, wordt het gezond houden van de gemeentefinanciën een zware opgave in de komende jaren. Uw college zal daarin inventief te werk moeten gaan. Wij wensen u daarbij veel succes. Dank u wel. Fractie VVD, de heer Schat: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, college en raadsleden en iedereen die meekijkt met de livestream. Nieuwegein bestaat deze maand 50 jaar. Er zijn veel mooie initiatieven vanuit de stad… Nieuwegein leeft! De Nieuwegeinse VVD is trots op de Historische route als cadeau van de raad om de historie van Nieuwegein door te geven. Dank aan iedereen die hieraan heeft meegewerkt. Als VVD zijn we ook trots dat we deze 50 jaar bestuurlijk mede stuur hebben gegeven aan wat de stad nu is en ja, ook van ons de felicitaties naar alle Nieuwegeinse inwoners voor 50 jaar Nieuwegein. We willen echter vooruit kijken maar zijn ook trots op de historie van Nieuwegein. De toekomst van Nieuwegein, hoe ziet dit Nieuwegeinse VVD die voor zich.

Voorzitter, de groei van de stad gaat de komende jaren nog een flinke stap maken met de ontwikkelingen in de binnenstad, de mooie groene wijk Rijnhuizen met een rijke historie, de afbouw van de wijk Blokhoeve en de A12-zone. Bij de laatste hebben we wel de uitdaging om hiervan een leefbare en veilige woonomgeving te creëren, omdat hier een heleboel andere bestemmingen een plaats moeten krijgen. Ik noem even de mobiliteit, afvalverwerkende industrie, grootwinkelbedrijven, distributiecentra en daarbij ook nog wonen. Daarbij vinden we het ook belangrijk dat er in elke wijk voldoende groen is en ruimte is om te recreëren. De ontwikkelingen A12-zone vormen een enorme schaalsprong. Het proces moet zorgvuldig worden doorlopen waarbij de belangen van alle belanghebbenden moeten worden meegewogen. Voorzitter, wilt u de raad meenemen in elke stap die u hierin zet? Toch gaan alle ontwikkelingen niet allemaal zo snel als we misschien zouden willen. Veel ontwikkelingen omdat de ontwikkelaars moeite hebben om een plan neer te leggen waarin de hele omgeving zich kan vinden. Dat geldt ook voor de plannen waar de gemeente zelf in de lead is. Ik noem het sportpark Parkhout, de verhuizing van de Hockey Club, de bouw van het appartementencomplex aan het Helmkruid, de scholen in de Doorslag, de gymzalen en sporthallen.

Voorzitter wanneer kunnen we hierover weer een update verwachten? Voorzitter de economie lijkt minder last te hebben van de corona-epidemie dan dat we eerder dachten. Dat is op zich goed nieuws. Wel moeten we er goed op letten dat op individueel niveau bij mensen die hier wel veel hinder van ondervinden weer helpen om de goede weg terug te vinden als ze hier zelf niet toe in staat zijn. De werkloosheid is laag en er is een enorme vraag naar personeel, van laag tot hoog opgeleid. Je moet natuurlijk wel willen werken. Mensen moeten zoveel mogelijk financieel onafhankelijk zijn. Afhankelijk zijn van een uitkering (vangnet) als je kan en mag werken hoort daar dus niet bij. Werken moeten lonen, met een uitkering mag je dus nooit netto meer overhouden als met een betaalde baan. De VVD is tevens voorstander dat er wordt gekeken wat de daadwerkelijke verdiencapaciteit is van iemand. Een bijstandsuitkering moet altijd tijdelijk zijn, personen die niet kunnen werken zouden uiteindelijk moeten uitstromen naar de WAO. Voorzitter, hoe kunnen we ervoor zorgen dat er zo min mogelijk personen oneigenlijk in de bijstand zitten? Bij de evaluatie van Betere Buurten en in de aanpak leefbaarheid en veiligheid, voorzitter, kwam naar voren dat de inrichting van een wijk grote invloed kan hebben op de leefbaarheid in 12/80 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 8 juli 2021

de wijk. Veel en goed onderhouden groen draagt daaraan bij. Zoals u weet voorzitter, heeft het onderhoud van het groen altijd de warme belangstelling van de VVD. Ons valt op dat in tegenstelling tot voorgaande jaren het onderhoud aan de openbare ruimte te wensen overlaat. De beeldkwaliteit is niet wat u met de raad heeft afgesproken. We zien overal onkruid op de straten en in de goten, slecht gemaaide bermen en grasvelden (er worden grote stukken overgeslagen omdat de immens grote machines er niet bij kunnen of wegzakken). Scheve lantaarnpalen en verkeersborden die ook nog eens groen zijn aangeslagen. Groenperken die helemaal worden overwoekerd door het onkruid, enz. En de aanpak van de invasieve soorten gebeurt ook maar half. Berenklauwen die tot bloei komen. Voorzitter wat is hier de oorzaak van? In de motie M91, aangenomen in de raad van 29 juni 2017 bij de Kadernota voor 2018, is voor 2021 nog extra geld opgenomen hiervoor. In hoeverre wordt deze extra gelden doorgezet naar de komende jaren en is dat voldoende, voorzitter? Tevens staan we voor een groot mobiliteitsvraagstuk. De stad wordt steeds voller waardoor we nog meer rekening met elkaar moeten houden. Dit geldt voor iedereen; voetgangers, fietsers, bestuurders van personenauto's, vrachtauto’s en het openbaar vervoer.

We hebben als raad net de Mobiliteitsvisie vastgesteld waarin we ervoor gaan zorgen dat iedereen de keuzevrijheid heeft om gebruik te maken van de modaliteit die op dat moment het beste past, of dat nou per voet, met de fiets of met de auto is. Overdag of ’s nachts, bestemmingen moeten bereikbaar zijn voor recreatief, werk of woon-werk verkeer en zeker voor de hulpdiensten. Binnen de gemeente, de gemeente in of uit. Voor een bezoek aan City of anders. Uiteindelijk moeten we ervoor zorgdragen dat iedereen zich snel, goed en veilig kan verplaatsen. De straat is van iedereen, voorzitter. We staan voor grote investeringen waarbij de Nieuwegeinse VVD de prioritering bij de mobiliteitsvisie onderschrijft, maar waar wij wel van het college vragen om altijd een integrale afweging te maken zodat de weggebruikers de keuzevrijheid behouden, de bereikbaarheid wordt geborgd en minder verkeersslachtoffers. Hoe gaat het college dat bereiken? Bij de inrichting van onze wegen moeten we ook rekening houden met het historisch perspectief van sommige wegen zoals route Napoleon, de heer Diekstra noemde hem net al even. Benadrukken van historische wegen, dorpsgezichten en monumenten kan mede worden vormgegeven door duurzame verlichting. Eerder is hiervoor motie 83 eveneens in de raad van 29 juni 2017 aangenomen. De uitvoering hiervan laat echter te wensen over.

Wanneer gaat u de motie uitvoeren, voorzitter? Trouwens, rood asfalt voor de fietspaden past wat de VVD betreft niet op deze routes. Is het college dat met ons eens? Volgende week gaan we het bestemmingsplan van de Binnenstad vaststellen. Veel inwoners van de stad zijn nog niet overtuigd met dat wat we in City west willen realiseren goed is voor de stad. Voorzitter, hoe komt het dat deze inwoners zo anders tegen het bestemmingsplan aankijken dan wij? Is er sprake van een kloof tussen inwoners, bestuur en politiek? Voorzitter de wijk Rijnhuizen komt tot bloei, er zijn al veel kantoren getransformeerd tot woningen en nu zijn ook de plannen gepresenteerd voor duurzame woningen uit het midden en het hogere segment. De VVD is hier blij mee. Nieuwegein is vooral een stad van de lage en de middeninkomens. We vinden het daarom belangrijk dat er ook woningen komen voor de hogere inkomens, een goede mix van alle inkomensgroepen is van belang voor de leefbaarheid in een wijk en de onderlinge cohesie. Voorzitter, ga hiermee door. De VVD heeft nog wel een grote zorg voor de lage- en middeninkomens die op zoek zijn naar een betaalbare woning die ook nog duurzaam is. We zien dat de bouwkosten snel stijgen door stijging van de bouwmaterialen en ook nog eens aangejaagd door de duurzaamheidsmaatregelen.

De zeer beperkte doorstroming die er is, kan daardoor nog verder 13/80 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 8 juli 2021

afnemen. De balans moet worden bewaard en de projecten moeten doorgang vinden binnen de kaders die de raad stelt. Deelt het college onze zorg voorzitter? FINANCIEEL PERSPECTIEF Voorzitter, veel gemeenten gaan gebukt onder zware financiële tekorten, meestal veroorzaakt door de transities en transformaties in het sociaal domein. Vooral de transformaties slagen niet met de huidige bijdragen van het Rijk. Voor de jeugdzorg lijkt het voor Nieuwegein met de brief van 29 juni jl. voor 2022 goed te komen. In de brief wordt gesproken over een set van maatregelen zonder deze te benoemen. Wat als het genoemde bedrag niet genoeg is voor de set van maatregelen, voorzitter? Kan het college daar een duiding voor geven? Door het uitblijven van een nieuw kabinet is het meerjarenperspectief ongewis. Is er al iets te zeggen in hoeverre het bedrag van 2022 structureel wordt voor de daarop volgende jaren, wetende dat er nog een enorme bezuinigingsopgave boven ons hoofd hangt (de transformatiedoelstelling). De komende jaren zal er nog een stijging zijn i.v.m. het toenemende aantal inwoners. De VVD is tevreden over de aanpak die het college voorstelt middels de nota financieel duurzaam evenwicht. Vertraging in de groei ligt echter op de loer.

Hoe gaat het college om als er onbedoeld een vertraging optreedt in de groei en daarmee ook de groei van de inkomsten uit het Gemeentefonds achterblijft? Voorzitter, Nieuwegein heeft nog steeds lage lokale lasten, helemaal vergeleken met gemeenten in onze directe omgeving. Veel inwoners realiseren zich dat niet. Wij zijn als VVD trots dat we deze lage lasten hebben weten te houden. Wat ons wel zorgen baart voorzitter is de nagenoeg uitgeputte reserve parkeren. Het omslagpunt lijkt maar niet dichterbij te komen. Hoe gaat het college zorgen dat het omslagpunt wel een keer wordt bereikt? Voorzitter, collegeleden en mede raadsleden en andere toehoorders, dank voor het luisteren. Dit was de eerste termijn van de Nieuwegeinse VVD. Fractie Socialistische Partij, de heer Van den Heuvel: Dank u wel, voorzitter. Geachte collega raadsleden, kijkers op de virtuele tribune en ook het college wat virtueel meekijkt. Goedemiddag, het is fijn om weer hier te mogen zitten tussen de collega’s. In de digitale communicatie gaat veel verloren. Het in één ruimte zijn, is wat mij betreft belangrijk voor het democratische proces. Ik heb jullie gemist. We hebben een bijzonder jaar achter de rug. Voor velen een zwaar jaar met verlies of zorgen over gezondheid en over de toegang tot de zorg. Het is een jaar waarin de kloof tussen kansrijk en kansarm wederom gegroeid is.

Het is ook een jaar waarin de crisis kansen heeft geschapen voor schaamteloze zelfverrijking. Een jaar waarin het bestuur van ons land zich wederom achter de kansrijken geschaard heeft. Een jaar waarin het vertrouwen in de overheid grote deuken heeft opgelopen. Inmiddels is wel duidelijk dat de criminalisering van kansarmen in de afgelopen decennia geen vergissing was. Het is het onvermijdelijke uitvloeisel van een visieloze ideologie, prikkeldraad om het rauwe geloof in de vrije markt. De vrije markt die velen laat betalen voor de vrijheid van enkelen. Voor14 Veel mensen die recht hebben op hulp van de overheid, verdwijnen buiten beeld, bang als ze zijn om door de machine vermalen te worden. Bang dat recht op ondersteuning hun ondergang zal worden, of het einde van enige kans op een beter leven. Ik hoor een wethouder nog zeggen: “Wat maken jullie (van de SP) je toch druk om die paar mensen!”. Volgens het Nibud gaat het inmiddels om 25% van alle Nederlanders, een percentage dat onder het huidige beleid nog steeds groeit. De echte oplossing tegen armoede is het lonend maken van werk en daarmee zal ook het toeslagenstelsel overbodig worden. Wij kunnen direct beginnen met het lonend maken

14/80 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 8 juli 2021

van werken voor de overheid, direct of indirect. De SP-fractie dient daartoe de motie in, M254 ‘Nieuwegein voor 14 euro per uur’ in. Bezint ... Er staat in deze Kadernota weinig nieuws. Sommigen hier hebben gepleit om deze vergadering in te korten, maar de nota is met een schaalsprong (1) naar 70.000 inwoners alles behalve beleidsarm. Waarom is er hier geen storm van verontwaardiging wegens strijdigheid met eerder aangenomen beleid? Deze schaalsprong brengt o.a. Nieuwegein Klimaatneutraal 2040 volledig buiten beeld. Met het verdichten van de stad neemt de ecologische voetafdruk meer dan lineair toe. De doelen voor de afvalinzameling raken verder buiten beeld. De kwaliteit van de buitenlucht neemt af en met de hoogbouw neemt de leefbaarheid af. Er is een mismatch tussen de lokale werkgelegenheid en de geplande woningen. Daarom zijn de voorgenomen parkeernormen een utopie die tot overlast in de omliggende wijken zal leiden. En als dat toch niet lukt, dan offeren we daar, volgens het plan-B van de wethouder, het beloofde groen maar weer voor op, de tot de hemel groeiende bomen ten spijt. Alle nieuwe plannen moeten goed getoetst worden. Het kan niet zo zijn dat we eerder aangenomen lange termijn doelen vervolgens ondergraven. Daarom dient de SP de motie “Bezint, eer gij de nadelen ondervindt”, motie 255 in.

Referendum De Deltacommissie die de opdracht heeft om Nederland tegen de rijzende zeespiegel te beschermen wil geen paniek zaaien. De Deltacommissie heeft geen plan-B (2) . Maar het tij is aan het keren. De zee komt in opstand. Het CO2-niveau (3) is in miljoenen jaren niet zo hoog geweest als nu. Bij dat niveau hoort een gemiddelde temperatuur van meer dan 3 graden hoger dan nu, en een zeespiegel van zo’n 20m +NAP. En niet alleen de zee komt in opstand. Steeds meer burgers komen in opstand, op straat en in de rechtszaal. Daar waar de politiek verzaakt, doet uiteindelijk de rechter dat wat logischerwijze volgt uit wetten en verdragen, gesloten door onze eigen politici. Ik zal niet beginnen alle overwinningen van de afgelopen tijd, maar u kunt erop rekenen dat er meer komen. De falende politiek wordt gekeerd door de rechterlijke macht. De tegenstrijdigheid van de neoliberale hoogmoed loopt tegen lamp (4). De BV Nederland gaat vrolijk door met het organiseren van de volgende crisissen. Het ongeremde geloof in groei moet gestopt worden (5). De hebzucht van degenen die alles al hebben, moet beëindigd worden. Inwoners zijn bang dat zij moeten betalen voor falend overheidsbeleid. De gemeentepolitiek verliest nog meer van haar geloofwaardigheid als zij niet nu radicaal aan de kant van kansarme inwoners gaat staan. Er is een groeiende kloof tussen ons bestuur en de inwoners.

Op straat horen we steeds weer dat de communicatie van de gemeente niet aankomt bij de inwoners. De overheid communiceert mistig, communiceert vooral in eigen taal. Dat is weinig respectvol. De overheid creëert haar eigen jargon-bubbels en zet inwoners die hier inspreken weg als lastpakken. Het lijkt wel of dit college niet van pottenkijkers houdt. Op elke fundamentele vraag naar meer democratie, krijgen we steeds drijfzand als antwoord. Inwoners en journalisten roemen het vermogen van onze wethouders in het geven van een nietszeggende woordenbrij als antwoord. Er is een groeiende behoefte bij onze inwoners aan een noodrem. De aanwezigheid van zo’n noodrem kan helpen voorkomen dat inwoners gepasseerd worden. Ook blijkt regelmatig dat onze inwoners veel verstand van zaken hebben. Daarom dient de SP-fractie de Motie ‘Geef Inwoners Recht op een Referendum’ in, motie M256. Daarin vragen we het college om snel met een referendumverordening te komen, zodat grote besluiten getoetst kunnen worden aan de wijsheid van de inwoners. Dat hoeft niet veel moeite te kosten, ongeveer 35% van de gemeenten heeft al zo’n verordening. We kunnen heel gemakkelijk het voorbeeld van anderen volgen en dit spoedig in de raad spreken. Ook omdat er nog ingrijpende besluiten genomen moeten worden in deze raadsperiode.

15/80 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 8 juli 2021

30% sociale huur Afgelopen week stegen voor het eerst, na vele jaren actievoeren tegen te hoge huren, sinds 1959 de sociale huren niet. De SP zal doorgaan met het voeren van actie tegen huurstijgingen. De geplande gemeentelijke investeringen in het centrum leiden tot prijsopdrijving. Huisjesmelkers kopen woningen in onze wijken en verhuren deze voor achterlijk hoge prijzen. Dit versnelt omdat Utrecht wel effectief optreedt tegen huisjesmelkers. Ondertussen groeit de woonquote (6), een steeds groter deel van het inkomen gaat naar woonlasten. Ons centrum wordt klaargestoomd om nieuwe generaties huurders uit te persen. Alle mooie plannen ten spijt is er geen enkele garantie voor betaalbare huren. Afgelopen week hoorden we bij de startnotitie A12 dat er bij de ministeries nog flink gelobbyd moet worden om betaalbare huren te kunnen garanderen. Alles wat nu gebouwd wordt is voor de prijsschieters op de vrije markt, kijk maar naar de HN-locatie hier vlakbij; daar is inmiddels van de beloofde middenhuur aldaar geen spoor meer te bekennen. Bakstenen vormen de mythe van de Nederlandse woningmarkt. Bouwen, bouwen, bouwen is het frame waarmee het probleem van veel te veel geld verhuld wordt. Eerst moeten de effecten van het teveel aan beleggers opgelost worden en daarna kun je betaalbaar bouwen. Met de verkeerde volgorde wordt het niks (7) .

Woningbouwcorporaties hebben meer steun nodig om te garanderen dat sociale woningbouw niet gekaapt wordt door beleggers. Het huidige beleid leidt inmiddels tot de door de VVD gewenste afname van het percentage sociale huur. Wanneer we volgend jaar de cijfers krijgen, lopen we nog weer verder achter de feiten aan. Voldoende sociale huur is een belangrijke voorwaarde om de prijzen van ook de middenhuur in toom te kunnen houden. De SP-fractie dient daartoe opnieuw de Motie ‘30% sociale huur’ in, motie 257. De ingeslagen weg De democratie staat onder druk. Dat is altijd zo in een crisissituatie. De kracht van de democratie laat zich gelden als het crisis is. Een overheid die een crisis aangrijpt om de democratie buitenspel te zetten, zal te zeer geneigd zijn om crisissen te laten ontstaan. Juist in deze tijd is het aan ons de taak om goed op te letten. Het bevreemdt ons dan ook hoe er in deze gemeente met inwoners omgesprongen wordt. Alles is marketing en communicatie geworden en volgens de marketing heeft de inwoner de communicatie niet begrepen. Uit armoede moet men het brood vreten wat de enige bakker in het dorp bakt. Ook als het niet te eten is. “Kijk eens hoe goed mijn zaakjes lopen!” zegt de bakker dan. Deze gemeente intimideert inwoners door te zeggen dat dit als enige brood hier gegeten mag worden.

Het is te laat om bezwaren te maken, want er is al voor de komende tien jaar aan meel ingekocht. Wij spreken op straat de mensen die hier weg willen omdat ze dat smerige brood niet meer lusten. Ter afsluiting een korte quote van Springsteen uit Hungry Heart: “I took a wrong turn and I just kept going”. Wensdenken met mogelijk desastreuze gevolgen. Maar misschien is het nog niet te laat! In de schorsing vanmiddag zijn er hier 2 demonstaties op het plein; ik zou het zeer op prijs stellen als u bij het weggaan en terugkomen nog even wat aandacht aan deze mensen zou willen besteden. Dank u wel. 1 Term uit de Kadernota: Nieuwegein wordt met 70.000 bewoners een andere stad wordt dan oorspronkelijk bedoeld/ontworpen. 2 https://www.vn.nl/zeespiegelstijging-plan-b/ 3 https://www.groene.nl/artikel/de-klimaatcatastrofe-blijkt-dreigender-dan-het-inflatiespook 4 https://www.fantoomgroei.com/ 5 https://www.groene.nl/artikel/een-nieuw-model-een-nieuw-beleid 6 De verhouding tussen inkomen en het aandeel dat aan wonen besteed wordt 7 https://www.groene.nl/artikel/baksteen-mythe Fractie D66, de heer Verhoeve: 16/80 Verslag gemeenteraad Nieuwegein van 8 juli 2021