CConstaterende datNederweert
Koppel je AI →
Document · PDF

2026-09-08 11. Bijlage - Ruimtelijke Bouwsteen Omgevingsvisie Nederweert (definitief)

Raadsvergadering 8 september 2026, gemeente NederweertBij agendapunt: Voorontwerp Omgevingsvisie Nederweert22.845 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

In deze kernen blijft het voorzieningenniveau daardoor achter bij de groei en richt dit zich met name op het behoud van de voorzieningen voor de lokale inwoner. Dit toekomstperspectief is daarmee voor deze kernen grotendeels identiek aan het toekomstperspectief ‘autonome groei’. 11.2 Toekomstperspectief 2 I Ambitie Structurerende keuzes Ook in dit twee toekomstperspectief spelen enkele van de structurerende keuzes (zie Hoofdstuk 10) een bepalende rol bij het vormgeven van de toekomst van de gemeente. Hoewel een groot aantal van de keuzes overeen komen met het eerste toekomstperspectief, worden er in dit perspectief de mogelijkheden voor transformatie en het verzilveren van koppelkansen, met name in het buitengebied, met beide handen aangegrepen om de groei vorm te geven. Zo vinden we in het buitengebied enkele ontwikkelingen, bijvoorbeeld in de kampen, waar stoppende agrariërs de mogelijkheid krijgen hun gronden in te zetten voor woningbouw. Niet alleen wordt er hiermee gewerkt aan twee verschillende opgaven, namelijk de woningbouwopgave en de opgaven omtrent een betere luchtkwaliteit, maar ook wordt er gewerkt aan het realiseren van een aantrekkelijke leefomgeving. Ook wordt er een aanzet gemaakt met het verbeteren van de verkeersontsluiting, met een nieuwe noordelijke ontsluitingsroute.

Hoewel deze route indicatief is ingetekend, biedt het toevoegen van een onsluiting op de ene plek, de mogelijkheid een andere plek te verbeteren. Hoewel met name de velden nog altijd een belangrijke rol spelen in het voorkomen van ‘verklontering’ van de kernen, speelt de structurerende keuze om de open ruimtes te behouden een minder grote rol in dit toekomstperspectief. Rechts: Figuur 28 - Toekomstperspectief 2 56 HeusschenCopier Landschapskracht | Juli 2025 NederweertNederweert BudschopBudschop OspelOspel OspeldijkOspeldijk Aan VeertienAan Veertien Nederweert-EindNederweert-Eind LeveroyLeveroy Hoogstedelijk woonmilieu Inbreiden en optoppen Velden Natuurgebieden Wonen, bedrijvigheid en mobiliteit Landschap, recreatie en natuur Groenstedelijk woonmilieu Indicatieve (uitbreiding van de) hoofdontsluitingsroute Bos- en mozaïeklandschap Maatschappelijke groenstructuur Landschappelijk woonmilieu Beekdalen Stedelijk woonmilieu Kampen Verblijfsrecreatie en toerisme Dorps woonmilieu Veenontginningen Ecologische overgangs- en verbindingszone Bedrijvigheid Jonge heideontginningen Indicatieve recreatieve routes Inbreiden waar mogelijk 57 Juli 2025 | HeusschenCopier Landschapskracht Ook op het gebied van economische activiteit maakt de gemeente in dit toekomstperspectief een ontwikkeling door.

Hoewel Nederweert van oudsher een agrarische gemeente is, zal dit veranderen onder de (economische) invloed van de Brainportregio en de grootschalige uitdagingen voor agrarische transitie, energietransitie en het behoud van de natuurgebieden. Daarbij wordt de invloed van Brainportregio in dit toekomstperspectief gezien als kans voor het oplossen van ruimtelijke problemen (o.a. intensieve veehouderij nabij kernen) en het versterken van het toekomstige economische profiel van de gemeente. Zo ontwikkelt zich, in samenwerking met buurgemeente Weert, rondom de A2 een hoogwaardig bedrijventerrein, waar bedrijven uit de hightech maakindustrie zich kunnen vestigen in een groene omgeving. Door de groeiende noodzaak voor veranderingen in de agrarische sector, met name rondom de groeiende kernen en in de overgangszones van de natuurgebieden, kunnen ook de lokale agrarische ondernemers profiteren van de komst van nieuwe bedrijvigheid. Zo krijgen de lokale agrariërs als eerste de mogelijkheid om de nieuwe technologieën te testen en toe te passen. De agrarische sector in Nederweert zal hierdoor landelijk vooroplopen en steeds verder innoveren, digitaliseren en gebruik maken van geautomatiseerde landbouwvoertuigen bij de productie van voedsel.

Daarnaast kan een deel van de intensieve veehouderijen ook transformeren naar moderne, innoverende agrarische bedrijven, bijvoorbeeld in de vorm van ‘vertical farming’. Met name in de velden en kampen en de overgangsgebieden rondom en de verbindingszones tussen de natuurgebieden zal daarnaast worden ingezet op het extensiveren van het agrarisch gebruik. Hier is er ook ruimte voor uitbreidingen van het verdienmodel van de agrarische sector en functiemenging, bijvoorbeeld in de vorm van een boerderijwinkel, de productie van biobased bouwmaterialen, zorgboerderijen of kamperen bij de boer. Vanwege de forse groei van het aantal inwoners, die zich op diverse plekken in de gemeente in nieuwe woongebieden gaan vestigen, groeit de infrastructuur mee. Het toevoegen van hoogwaardige OV-verbindingen, snelfietsroutes en een noordelijke ontsluiting van Nederweert zorgen voor een goede bereikbaarheid van de diverse nieuwe en bestaande woon- en werkgebieden. Investeringen in het energienetwerk en de productie van duurzame energie zorgen voor de energievoorziening. Grootschalige, natuurinclusieve zonneparken ontwikkelen zich in de overgangszones van de natuurgebieden en enkele nieuwe windturbines verschijnen in het productieve buitengebied. Al deze ontwikkelingen bieden ook kansen voor het verbeteren van de mogelijkheden voor recreatie en de toeristische sector.

Zo wordt er bijvoorbeeld ingezet op het verbeteren van de bereikbaarheid van het buitengebied en de natuurgebieden door de ontwikkeling van nieuwe routes voor langzaam verkeer en het maken van veilige fietsroutes. Doordat de bereikbaarheid en de toeristisch-recreatieve aantrekkingskracht van de natuurgebieden Rechts: Figuur 29 - Toekomstperspectief 2 op het Eiland van Weert 1 2 3 4 5 Nederweert, Budschop, Nederweert-Eind en Ospel ‘Stedelijk’ Nederweert en Budschop Ten opzichte van de overige kernen, groeien de kernen van Nederweert en Budschop uit tot een kern met ‘stedelijk’ karakter. Zo hebben de uitbreidingen een dichtheid van minimaal 30 woningen per hectare en zijn er enkele plekken aangewezen waar ook hoogbouw te vinden is. Deze plekken concentreren zich langs het kanaal en de hoofdwegen. Groeiende economische activiteit Met name het gebied tussen de A2 en Nederweert ontwikkelt zich tot een aantrekkelijk gebied voor economische activiteit. Hier is er ruimte voor innovatie en de maakindustrie en is er plek voor bedrijvigheid gerelateerd aan de Brainportregio. Investeren in mobiliteit De forse groei van inwoners en bedrijvigheid vraagt ook om forse investeringen in mobiliteit. Een nieuwe noordelijke ontsluitingsroute verbindt Nederweert met de oprit Weert-Noord en leidt het verkeer rondom de kernen.

Doordat de nieuwe ontsluiting gelegen is in het buitengebied, wordt deze op landschappelijk wijze ingericht. De ontsluiting is indicatief weergegeven. Attractieve kanaalzone Door de investeringen in de nieuwe ontsluiting, ontstaat de mogelijkheid voor een nieuwe invulling van de ruimte van de huidige provinciale weg langs het kanaal. Hier verbinden nieuwe fietsbruggen Nederweert en Budschop en ontstaat een aantrekkelijke kanaalzone als ontmoetingsruimte tussen de twee kernen. Een buitengebied in verandering Rondom de kernen vinden we een buitengebied in verandering, de velden ontwikkelen zich naar een zone waarin toekomstbestendig geboerd wordt en in de kampen ontstaat een veelzijdig en afwisselend gebied waarin gewoond, gewerkt en gerecreëerd wordt. 58 HeusschenCopier Landschapskracht | Juli 2025 1 5 5 5 5 1 1 3 4 3 2 2 2 2 NederweertNederweert BudschopBudschop OspelOspel Aan VeertienAan Veertien Nederweert-Nederweert- EindEind zal worden geoptimaliseerd voor langzaam verkeer, zullen de natuurgebieden hierdoor gevoelsmatig nabijer liggen. Rondom de kernen Nederweert, Budschop en Ospel worden de velden toegankelijk gemaakt door nieuwe struinpaden langs perceelgrenzen en in de kampen worden verdwenen historische routes hersteld en opnieuw ingericht als nieuwe landschappelijke fiets- en wandelroutes.

Deze nieuwe routes vormen hiermee ook een belangrijke en veilige verbinding tussen de nieuwe woongebieden in het buitengebied en de voorzieningen in de kern, bijvoorbeeld voor de schoolgaande jeugd. Binnen de kernen wordt er ook gewerkt aan het verbeteren van het maatschappelijke programma en maatregelen voor klimaatadaptatie. Zo ontstaat er door de realisatie van een nieuwe, noordelijke ontsluiting rondom Nederweert de mogelijkheid het ontwikkelen van de kanalenviersprong en de zone rondom de Zuid-Willemsvaart tot een groene Kanaalzone waar ruimte is voor recreatie, toerisme en klimaatadaptatie. Ook langs de Noordervaart liggen kansen voor toeristische verbindingen zowel op als langs het water. De omgeving rondom Stokershorst kan zich hier bijvoorbeeld ontwikkelen als belangrijk toeristisch knooppunt te midden van een aantrekkelijk, natuurlijk buitengebied. De Wetering en overgangszones Met de mogelijkheid om te groeien in het buitengebied onstaan er kansen voor interessante leefomgevingen, waar landschap, landbouw, natuur en wonen elkaar ontmoeten. Zo is in het bovenstaande beeld een indicatieve weergave gegeven van nieuwe bebouwing in de Wetering en bij het buurtschap aan de Lage Kuilen. Ook vinden we in dit deel van het buitengebied de overgangszone rondom het Weerterbos en ecologische verbindingszone tussen het Weerterbos en de Groote Peel.

Deze verbindingszone volgt de loop van de Kievitsbeek. Figuur 30 - Toekomstperspectief 2 rondom de Wetering de Kievitsbeekde Kievitsbeek de Weteringde Wetering het Weerterboshet Weerterbos Lage KuilenLage Kuilen 60 HeusschenCopier Landschapskracht | Juli 2025 Ospeldijk Ook rondom Ospeldijk vinden we een overgangszone, rondom de Groote Peel, en een ecologische verbindingszone tussen de Groote Peel en de natte natuurgebieden ten zuiden van Noordervaart. Deze verbindingszone volgt de laagtes in het landschap en het beekdal van het Bientje. Ook zien we enkele indicatieve uitbreidingen van het woonprogramma in Ospeldijk en het historische ontginningsdorp Horickheide. Figuur 31 - Toekomstperspectief 2 in en rondom Ospeldijk Leveroy Het tweede toekomstperspectief voor Leveroy kent weinig verschillen ten opzichte van het eerste toekomstperspectief. Door de groei van inwoners en het veranderende buitengebied wordt de kern door zijn ligging, op de route van Nederweert naar Heythuysen en in de nabijheid van veel natuurschoon, wel aantrekkelijker voor toerisme en recreatie. Hierdoor ontstaan kansen voor het opwaarderen van de (recratieve) voorzieningen in de kern en een nieuwe inrichting van het gebied rondom de kerk waar verkeersremmende maatregelen genomen kunnen worden en de doorgaande weg omgevormd kan worden tot een weg over een heus dorpsplein.

Figuur 32 - Toekomstperspectief 2 in en rondom Leveroy OspeldijkOspeldijk LeveroyLeveroy LeveroysebeekLeveroysebeek Tungelroyse BeekTungelroyse Beek HorickheideHorickheide BientjeBientje de Groote Peelde Groote Peel de Aade Aa 61 Juli 2025 | HeusschenCopier Landschapskracht Ruimtebeslag In het tweede toekomstperspectief concentreert het nieuwe | voorzieningen. In Ospel en Ospeldijk vindt de groei met name | • | Ospel: +450 inwoners; woon- en werkprogramma zich met name rondom de kern van | plaats aan de hand van uitbreiding van de woonmilieus met | • | Ospeldijk: +75 inwoners; Nederweert. In de andere kernen wordt vooral gezocht naar | een dorps karakter (20 woningen per hectare) terwijl Leveroy | • | Leveroy: +150 inwoners; mogelijkheden voor kleinschalige uitbreidingen om de identiteit | en Nederweert-Eind voornamelijk groeien door toevoeging van | • | Buitengebied: +2.500 inwoners. van de kernen te behouden. In dit toekomstperspectief vindt | woonmilieus met een landschappelijk karakter (lage dichtheid van forse groei van het aantal inwoners en economische bedrijvigheid | 10 woningen per hectare, veel groen, zichtbaar landschap). | Ten opzichte van het eerste toekomstperspectief groeit plaats (Figuur 33).

| In het buitengebied van de gemeente Nederweert is er in dit | het programma voor (maatschappelijke) voorzieningen en toekomstperspectief op logische plekken in het landschap en in | bedrijvigheid ook fors mee met respectievelijk 27 en 34 Dit is ook terug te zien in het ruimtebeslag voor woningen, | samenhang met het aanpakken van ruimtelijke opgaven, ruimte | hectare. Deze groei van de bedrijvigheid en (maatschappelijke) bedrijvigheid en (maatschappelijke) voorzieningen, dit neemt toe | voor woningbouw en/of transitie van vrijkomende agrarische | voorzieningen vinden we in alle kernen, met een sterke nadruk met 211 hectare. In (de randen van) de kern van Nederweert | gebouwen. | op Nederweert en Budschop, waar zich in samenwerking met voorziet dit toekomstperspectief niet alleen in hoogstedelijk | Weert een groot, nieuw terrein voor economische activiteit woonmilieu (meer dan 50 woningen per hectare), maar ook | Hierbij is gerekend met een gemiddelde grootte van een | ontwikkelt. in stedelijke (50 woningen per hectare) en groenstedelijke (30 | huishouden van 2,4 personen. Hiermee groeit het aantal woningen per hectare) woonmilieus.

Alle drie woonmilieus met | inwoners als volgt: intensief ruimtegebruik en hoge woningdichtheid die passen bij | • | Nederweert & Budschop: +4.100 inwoners; een centrumlocatie met goede ontsluitingen en nabijheid van | • | Nederweert-Eind: +225 inwoners; | + 3.125 + 7.500 Figuur 33 - De indicatieve toename in oppervlakte wonen (rood), maatschappelijke voorzieningen (blauw) en bedrijvigheid (paars), rechts de indicatieve toename van het aantal inwoners per kern 62 Het tweede toekomstperspectief bouwt in zekere zin voort op het eerste, aangezien dit tweede perspectief een stip op de horizon presenteert voor met name de middellange en lange termijn. Om toekomstperspectief 2 in zijn geheel te realiseren is er immers ambitie, sterke politieke visie en stabiliteit nodig. Daarnaast vraagt dit toekomstperspectief om aanpassingen in het huidige gemeentelijke beleid en de politieke en ambtelijke werkwijze, veel afstemming met andere beleidslagen en grootschalige investeringen. Dat wil niet zeggen dat toekomstperspectief 2 daarmee niet realistisch is, integendeel, maar er zal rekening gehouden moeten worden met het gegeven dat deze stip op de horizon niet op korte termijn gerealiseerd kan worden. Tegelijkertijd heeft dit perspectief ook aanknopingspunten voor de korte termijn.

Toekomstige ontwikkelingen wat betreft woningbouw of werklocaties kunnen de komende jaren opgepakt worden en daarnaast kunnen ook stoppende agrariërs werk maken van een nieuwe invulling passend binnen dit perspectief. Zo kan er, ook op korte termijn, stap voor stap gewerkt worden aan het realiseren van de ambitie zoals geschetst in dit toekomstperspectief. Kansen • Landschappelijke structuren en de leesbaarheid van afzonderlijke landschapstypen worden hersteld; • Op het Eiland ontstaan kansen om de verrommeling ‘op te ruimen’, nieuwe invulling te geven aan agrarische bedrijven en milieuproblemen (geuroverlast) aan te pakken; • De identiteit van Nederweert verandert; • Nieuwe werkgelegenheid in de hightech maakindustrie versterkt de lokale economie; • Er worden voldoende oplossingen geboden voor de regionale woningdruk. Uitdagingen • Het ontwikkelen van een samenhang tussen de nieuwe woonwijken (en hun inwoners) en bestaande kernen, er zijn minder prikkels beschikbaar om ook in de bestaande kernen veranderingen op gang te brengen; • De identiteit van Nederweert verandert; • Er is politieke visie en afstemming nodig om de hoge ambities uit dit toekomstperspectief te realiseren; • Het ambtelijk apparaat zal nadrukkelijk sturing en advies moeten geven zodat ontwikkelingen met kwaliteit plaatsvinden. Kansen en uitdagingen 63 Juli 2025 | HeusschenCopier Landschapskracht 12.

Ruimtebeslag I Welke ruimte vraagt groei? Groei met behoud en versterking van de kwaliteiten van | Nu de twee toekomstperspectieven geschetst zijn kan ook | er een concretere invulling zal worden gegeven aan deze twee Nederweert in combinatie met andere (ruimtelijke) opgaven | een antwoord gegeven worden op de vraag welk ruimtebeslag | thema’s. Ook voor andere thema’s zoals toerisme en recreatie is en ambities vraagt om ruimte. In deel 1 is het bestaande | groei met zich meebrengt (Figuur 34). De twee perspectieven | het nog lastig inschatten wat de toekomstige ruimtevraag is, dit ruimtebeslag gevisualiseerd in de barcode van de huidige situatie. | tonen een uiteenlopend inspirerend toekomstverhaal en hebben | kan in nadere vervolgstudies verder uitgezocht worden. Op basis van deze barcode zou men kunnen concluderen | daarmee ook een duidelijk andere ruimtelijke uitwerking en dat Nederweert in principe de ruimte heeft om verschillende | bijbehorende barcode van het toekomstig ruimtebeslag. In het | Het toekomstige ruimtebeslag van woningbouw, bedrijvigheid ruimtelijke opgaven te laten landen. Maar, de vraag naar | eerste toekomstperspectief, ‘autonome groei’, is het benodigde | en maatschappelijke voorzieningen gaat in zowel beschikbare ruimte is groter dan de beschikbaarheid ervan.

| ruimtebeslag circa 88 hectare om een groei van 2.500 inwoners | toekomstperspectief 1 als 2 ten koste van de oppervlakte Hierdoor moet er tegelijkertijd ook zorgvuldig met de beschikbare | te kunnen faciliteren. Passend bij het toekomstperspectief | gronden in landbouwkundig gebruik (de afname van de gele balk ruimte omgegaan worden. Daarom is het noodzakelijk om te | bestaat de groei vooral uit woonmilieus met een lagere dichtheid. | in de barcodes). streven naar meervoudig ruimtegebruik door functies of opgaven | Hoogstedelijke en stedelijke woonmilieus zijn niet passend bij dit te combineren. Voor een toekomstbestendige en coherente | perspectief. inrichting van de gemeente Nederweert, waarin ruimtelijke, functionele en sociaal-maatschappelijke aspecten samenkomen, | In het tweede toekomstperspectief, ‘ambitie’, is het verwachte is een koppeling tussen verschillende opgaven, en daarmee een | ruimtebeslag circa 215 hectare om de groei van 7.500 inwoners integrale aanpak, noodzakelijk. | ruimtelijk vorm te geven. In dit toekomstperspectief wordt gekozen voor meer stedelijke woonomgevingen, waardoor op Bij een zuinige omgang met de ruimte hoort ook dat ruimtelijke | verschillende plekken woonmilieus ontstaan met een hogere afwenteling voorkomen wordt, zodat negatieve gevolgen niet | dichtheid (meer inwoners per hectare).

Een groei naar 7.500 worden afgeschoven op andere gebieden of volgende generaties. | inwoners met woonmilieus met lagere dichtheden zou wellicht Daarbij is het belangrijk om niet alleen rekening te houden met | beter passen bij de huidige maat en schaal van de kernen, maar huidige opgaven en normen, maar ook te anticiperen op het | een veel groter ruimtebeslag met zich meebrengen. Zo zou er feit dat de toekomst zich niet laat voorspellen. Zo kan er nu al | bijvoorbeeld geen 155 hectare benodigd zijn, maar 375 hectare. worden gekozen om aanvullende normen of ambities mee te nemen, bijvoorbeeld als het gaat over een groene leefomgeving. | De groei van bedrijvigheid en maatschappelijke voorzieningen Door rekening te houden met (toekomstig) ruimtebeslag kan er | is in persepctief 2 groter dan in perspectief 1. Hier moet bij in een vroeg stadium al worden gezocht naar koppelkansen voor | opgemerkt worden dat dit indicatieve getallen zijn, en met de efficiënt en slim ruimtegebruik. | (nog op te stellen) economische en maatschappelijke bouwstenen 64 Figuur 34 - Barcodes met vergelijking ruimtebeslag Bestaande situatie Toekomstperspectief 1 Toekomstperspectief 2 65 Juli 2025 | HeusschenCopier Landschapskracht In dit hoofdstuk wordt een nadere verfijning aangebracht van hoe kwaliteiten meegenomen moeten worden bij het vormgeven van groei-ambities voor wonen en bedrijvigheid.

Dit gebeurt vanuit het NOVI en POVI principe dat de kenmerken en identiteit van een gebied centraal staan bij ruimtelijke ontwikkeling. Er worden vijf gebieden gevisualiseerd in dit hoofdstuk. Deze vijf gebieden komen voort uit de toekomstperspectieven zoals getoond in Hoofdstuk 11. De typologische gebieden die getoond worden zijn exemplarisch voor gebieden waar nieuw bebouwd programma mogelijk wel zou kunnen landen, waar opgaven aangepakt moeten worden en waar kwaliteiten versterkt kunnen worden. De uitgewerkte typologische ‘tegels’ tonen een illustratief beeld van hoe je aan de hand van ontwikkelprincipes zou moeten groeien met en vanuit de kwaliteiten van een plek of gebied. Daarmee laten ze op een inspirerende manier zien wat in bepaalde gebieden mogelijk is als we groeien met en vanuit kwaliteit. De ontwikkelprincipes zeggen niet per definitie iets over de invulling qua stedenbouwkundige typologieën, woningbouwtypen en concrete inrichting van (stedelijke) woonmilieus. Veel meer geven de ontwikkelprincipes een nadere uitwerking aan de structurerende keuzes en zeggen daarmee vooral iets over hoe het landschap, de structuren en kwaliteiten van een plek of gebied behouden en versterkt kunnen worden. Aan de hand van de ontwikkelprincipes bouw je als het ware aan een integraal (landschappelijk) raamwerk waarbinnen een flexibele invulling mogelijk is.

Daarmee is er ruimte voor toekomstige ontwikkelingen, die naar gelang behoeften ingevuld kan worden. De ontwikkelprincipes zijn daarmee niet beperkend bedoeld, maar juist inspirerend. Het zijn kaderscheppende principes die laten zien hoe groei wel mogelijk is met behoud en versterking van ruimtelijke kwaliteit, in plaats van groei te beperken. De ontwikkelprincipes zijn daarmee dus toepasbaar ongeacht het gekozen toekomstperspectief en de mate van groei. Er worden vijf ontwikkelprincipes getoond. De eerste drie (13.1 t/m 13.3) sluiten aan bij toekomstperspectief 1, de laatste twee (13.4 en 13.5) bij toekomstperspectief 2. Het ontwikkelprincipe ‘Dichte randen, open velden’ laat zien hoe in het landschapstype velden gebouwd kan worden met aandacht voor behoud en versteking van het resterende veld. Het ontwikkelprincipe ‘Levendige dorpsmantels’ gaat over versterking van groene dorpsmantels, zoals we die vinden rondom Leveroy en Nederweert-Eind. Het ontwikkelprincipe ‘Rationele structuren’ laat ontwikkelingen in het landschapstype jonge heideontginningen zien, waarbij aan de randen van dorpen of aansluitend aan gehuchten ontwikkelingen kunnen plaatsvinden. ‘De veelzijdige kampen’ laten een inspirerend beeld zien van hoe het kampenlandschap van Nederweert eruit kan zien na een volledige transformatie van dit landschap.

In het landschapstype kampen zou aan de hand van deze ontwikkelprincipes gewerkt kunnen worden aan het herstel van landschappelijke structuren in combinatie met ruimte voor kleinschalige, lokale landbouw, woningbouw en werklocaties. ‘Stedelijk wonen en werken’ tot slot, is niet gekoppeld aan een landschapstype, maar toont hoe gebieden nabij het centrum van Nederweert en Budschop zich met stedelijke maat kunnen ontwikkelen, waarbij ook gewerkt wordt aan een ruimtelijk raamwerk. 13. Ontwikkelprincipes I Hoe kan groei eruit zien? 66 HeusschenCopier Landschapskracht | Juli 2025 13.1 Dichte randen, open velden Illustratieve huidige situatie Illustratieve toekomstige situatie De velden, veelal gelegen aan de randen van Nederweert, Budschop en Ospel, komen vanwege hun ligging tegen bestaande kernen al snel in beeld als het gaat over de ontwikkeling van woningen. Vandaag de dag zien we te vaak dat dit gebeurt zonder het toevoegen van ruimtelijke kwaliteit en met weinig waardering voor bestaande velden en/of het resterende veld. De mogelijkheden om aan de randen van de velden te bouwen zijn er zeker, maar ook hier alleen met versterking van kwaliteiten en op voorwaarde dat de leesbaarheid van het veld behouden blijft.

Belangrijke uitgangspunten zijn dan ook dat het resterende veld na woningbouw nog van significante maat en schaal is en de karakteristieke openheid ervan behouden blijft zodat de herkenbaarheid van het resterende veld gewaarborgd blijft. In het hiernaast getoonde illustratieve beeld van groei in de velden zien we dan ook dat ontwikkeling aan de rand van de velden plaatsvindt in combinatie met het ontwikkelen van een duidelijke nieuwe rand van het veld, er ontstaat als het ware een nieuw afgebakend veld. Waar woonwijken worden uitgebreid wordt ook gedacht aan groene routes voor langzaam verkeer, het toevoegen van maatschappelijke voorzieningen en aandacht voor thema’s als wateropvang. In het veld wordt de openheid en het zicht behouden, kunnen agrariërs maatschappelijk ondernemen en is er beperkt ruimte voor transformatie van agrarische erven (enkele woningen, met behoud van zichten). Referentiebeeld Relevante thema’s Behoud open zichten op het veld en heb extra aandacht voor zichten op iconische landmarks (bijv.

kerken) Zet in op het behoud van lokale agrariërs en zet samen in op de agrarische transitie naar toekomstbestendige landbouw Behoud openheid en de maat en schaal van een veld Richt de nieuwe rand van het veld in als zone met maatschappelijk programma en routes voor langzaam verkeer Bied ruimte aan de mogelijkheden voor woningbouw aan de randen van een veld als onderdeel van de agrarische transitie, maar houd hierbij rekening met zichten richting het veld en diepte van de ontwikkeling Ontwikkel historische routes tot veilige en aantrekkelijke recreatieve routes Koppel maatschappelijke voorzieningen aan openbare ruimtes en routes voor langzaam verkeer Stimuleer de afzet van lokale producten (bijv. door boerderijwinkels) in de nabijheid van woonwijken Sorteer voor op toekomstige ontwikkelingen door het aanleggen van bovenlokale structuren Relevante woonmilieus Groenstedelijk woonmilieu en dorps woonmilieu 67 Juli 2025 | HeusschenCopier Landschapskracht Een dorpsmantel is een groene overgangszone tussen een dorpskern en het omliggende landschap, vaak voorzien van (kleinschalige) opgaande vegetatie, enkele woningen en maatschappelijk of agrarisch medegebruik. Rondom de kernen Nederweert-Eind en Leveroy vinden we enkele aantrekkelijke en goed ontwikkelde dorpsmantels.

Bij het zoeken naar ruimte voor groei, onstaat er daardoor ook de kans de bestaande dorpsmantel op deze plekken te versterken en uit te breiden. Logischerwijs vindt ook hier ontwikkeling alleen plaats met en vanuit kwaliteiten. Dit betekent onder andere dat het bestaande groen behouden blijft en er op zoek wordt gegaan naar mogelijkheden eventuele ‘dissonanten’ in de dorpsmantel te verwijderen. Een dissonant kan bijvoorbeeld een grootschalige intensieve veehouderij zijn, zoals in het illustratieve beeld. In het hiernaast getoonde illustratieve beeld zien we verder dat, door het toevoegen van nieuwe recreatieve routes, ook wordt gewerkt aan het uitbreiden van het routenetwerk. Dit nieuwe routenetwerk beperkt zich in het voorbeeld niet alleen tot de dorpsmantel, maar verbindt de kern ook aan het nabijgelegen beekdal. Door het ontwikkelen van een dorpsmantel wordt niet alleen gewerkt aan de woningbouwopgave, maar ontstaat er ruimte voor economische activiteiten en maatschappelijke voorzieningen in een kwalitatieve leefomgeving direct nabij de kern.

Referentiebeeld Relevante thema’s 13.2 Levendige dorpsmantels Illustratieve huidige situatie Illustratieve toekomstige situatie Sorteer voor op toekomstige ontwikkelingen door het aanleggen van bovenlokale structuren Bied ruimte aan lokale ondernemers voor bedrijvigheid passend bij de dorpsmantel Behoud de bestaande groenstructuren van de dorpsmantel en bouw hierop voort Zet in op het versterken en uitbreiden van het recreatief routenetwerk en verbind deze met de bestaande kern Bouw passend bij de maat en schaal van de dorpsmantel en ontwikkel deze als onderdeel van de dorpsmantel Zet in op regenwaterberging op de laagste delen en voer het water stapsgewijs af Ontwikkel de historische routes tot veilige en aantrekkelijke recreatieve routes Zet in op de versterking van het aangrenzende agrarische landschap (bijv. schaalverkleining en vernatting van het beekdal) Relevante woonmilieus Dorps woonmilieu en landschappelijk woonmilieu In het landschapstype jonge heideontginning vinden we de kern Ospeldijk en enkele (historische) buurtschappen en gehuchten in de rationele structuur van het agrarisch ontginningslandschap. Binnen de rationele structuren is er ruimte om te zoeken naar mogelijkheden voor woningbouw aan de rand van de bestaande kern, waarbij de nieuwe of versterkte rationele structuren de kaders vormen.

Belangrijk hierbij is dat nieuwbouw plaatsvindt op de hogere delen van het landschap. De (ruimtelijke) kenmerken van de buurtschappen en gehuchten zijn anders. Ze kennen een minder planmatige opzet en kennen een meer besloten karakter door de aanwezigheid van groenstructuren. Ze vormen, als het ware, kleine ‘begroeide oases’ in de openheid van de jonge heideontginning. Hier is (grootschalige) uitbreiding van woningbouw niet voor de hand liggend. Veel meer is hier ruimte voor kleinschalige verdichting en het toevoegen van toeristische functies zoals kleinschalige verblijfslocaties. In het hiernaast getoonde illustratieve beeld zien we verder dat er meer ruimte ontstaat voor water- en bodemsturende principes. Zo blijft de agrarische functie van het gebied grotendeels behouden, zij het in een andere vorm. Ook worden recreatieve routes in het gebied versterkt en krijgen cultuurhistorische objecten zoals landgoederen de aandacht die ze verdienen. In het landschap worden (rationele) groenstructuren verder versterkt, zodat deze ook in dit landschapstype het raamwerk vormen.

Referentiebeeld Relevante thema’s Illustratieve huidige situatie Illustratieve toekomstige situatie Bied ruimte aan initiatieven voor kleinschalige verblijfsrecreatie bij buurtschappen Versterk de beleefbaarheid van de cultuurhistorische waarden van de jonge heideontginning, zoals de (voormalige) landgoederen Bied ruimte aan de mogelijkheden voor kleinschalige woningbouw als onderdeel van de agrarische transitie bij buurtschappen Ontwikkel de historische routes tot veilige en aantrekkelijke recreatieve routes Behoud de karakteristieke onverharde wegen van de jonge heideontginning en zet deze in ten behoeve van de recreatieve ontsluiting Versterk en breid het routenetwerk voor langzaam verkeer uit, bijvoorbeeld langs perceelsgrenzen en waterlopen Behoud de open zichten vanaf de historische ontginningsas of het bebouwde lint richting de achterliggende agrarische percelen Zet in op een groene afronding van de kern, passend bij de rationele structuren van de jonge heideontginningen en zet in de lagere delen in op de opgvang van regenwater Zet in op het behoud van lokale agrariërs en zet samen in op de agrarische transitie naar toekomstbestendige landbouw 13.3 Rationele structuren Relevante woonmilieus Dorps woonmilieu en landschappelijk woonmilieu 69 Juli 2025 | HeusschenCopier Landschapskracht Ontwikkel het bebouwd programma binnen het raamwerk van de kampen Behoud zichten naar

de open ruimtes vanaf de weg en zorg voor variatie tussen open en gesloten ruimtes Bied ruimte aan initiatieven voor kleinschalige verblijfsrecreatie Illustratieve huidige situatie Illustratieve toekomstige situatie Referentiebeeld In het kampenlandschap van Nederweert vinden we vandaag de dag veel grote intensieve veehouderijen die het landschap domineren, zijn landschappelijke structuren niet meer aanwezig (verdwenen) en is de (oorspronkelijke) identiteit niet meer beleefbaar. Hier liggen opgaven om kwaliteiten aan de leefomgeving toe te voegen, milieuaspecten te verbeteren en te werken aan herstel van landschappelijke structuren. Daarbij is het van belang om aandacht te hebben voor samenhang in ruimtelijke ontwikkelingen, het is het doel te zorgen dat ontwikkelingen het ‘laadvermogen’ van het landschapstype niet overstijgen en te zorgen voor een ontwikkeling waarbij verschillende initiatiefnemers samen de kans krijgen om evenredig te profiteren van een ontwikkeling. In het hiernaast getoonde illustratieve beeld van een volledige transformatie van het kampenlandschap zien we dat kwaliteit wordt toegevoegd doordat kansen worden aangegrepen om te werken aan herstel van landschappelijke structuren.

Binnen de herstelde kleinschalige kampenstructuur is in de toekomst ruimte voor allerhande ontwikkelingen zoals kleinschalige, maatschappelijke of toeristische functies, kleinschalige en lokale landbouw, woningbouw en wateropvang. Uitgangspunt is dat er vanuit een gedeeld belang gewerkt wordt aan de transformatie van de kampen (bijv. onderling afstemmen van individuele bouwplannen). Zet de laagste delen in voor de opvang van regenwater Zet in op het behoud van lokale agrariërs, zet samen in op de agrarische transitie en behoud ruimte voor kleinschalige, lokale landbouw Versterk en breid het routenetwerk voor langzaam verkeer uit Bied ruimte aan lokale ondernemers voor bedrijvigheid passend bij de functies, maat en schaal van de kampen Ontwikkel de historische routes tot veilige en aantrekkelijke recreatieve routes Relevante thema’s Relevante woonmilieus Landschappelijk woonmilieu 13.4 De veelzijdige kampen Illustratieve huidige situatie Illustratieve toekomstige situatie Gebieden in de directe omgeving van de kernen zoals Nederweert en Budschop vormen logische zoeklocaties voor het ontwikkelen van woon- en werkmilieus met stedelijke maat. Immers, deze locaties liggen dicht tegen de kernen aan, kennen een goede bereikbaarheid en zijn gelegen op interessante locaties (bijv. aan het kanaal).

Deze stedelijke woonomgeving kenmerkt zich door de mix van laag- en hoogbouw, veel groene, openbare ruimtes in de stedelijke omgeving, een parkstructuur aan én in verbinding met de kanaalzone en veel pleintjes waar ruimte is voor ontmoeting en beweging. Het hiernaast getoonde illustratieve beeld laat zien wat mogelijk kan ontstaan bij een (hoog)stedelijke ontwikkeling of een (gedeeltelijke) transformatie van een bedrijventerrein of sportpark. Wat dit beeld ook laat zien is dat een transformatie gefaseerd plaatsvindt. Er is nog steeds ruimte voor bedrijvigheid in sommige delen, terwijl deels een transformatie heeft plaatsgevonden naar nieuwe woon- werkmilieus. Hoewel de nieuwe ontwikkeling grootschaliger is qua maat en schaal dan de huidige bebouwing, zoekt het aansluiting bij de bestaande bebouwing aan de huidige rand van de kernen. De nieuwe gemengde woonomgeving kenmerkt zich door de variatie aan functies variërend van wonen, werkplekken, maatschappelijke voorzieningen (scholen) en parkeerclusters in garages. Dit alles binnen een groen raamwerk met ruimte voor bomen en parken én waterretentie.

Referentiebeeld Relevante thema’s Bied ruimte aan lokale ondernemers voor bedrijvigheid passend bij een stedelijke omgeving Ontwikkel dichte ‘wanden’ langs grote wegen om de achterliggende gebieden geluidsluw te houden Ontwikkel in een stedelijke omgeving aantrekkelijke routes voor langzaam verkeer Zet in op een fasering bij transformatieontwikkelingen Zet in op efficiënt gebruik van het dakenlandschap Koppel maatschappelijke voorzieningen aan openbare ruimtes en routes voor langzaam verkeer Ontwikkel nieuwe landmarks op markante locaties Verbind bestaande groene, openbare structuren aan de nieuwe ontwikkeling en versterk deze Sluit aan bij de maat en schaal van de bestaande context 13.5 Stedelijk wonen en werken Relevante woonmilieus Stedelijk woonmilieu en hoogstedelijk woonmilieu Voortbouwend op de kwaliteiten en kaders die in deel 1 zijn geduid, biedt deel 2 handvaten voor groei met en vanuit kwaliteit. Aan de hand van enkele structurerende keuzes en ontwikkelprincipes wordt een impressie gegeven van hoe groei in een aantal typologische gebieden vorm gegeven kan worden. Deze ontwikkelprincipes lijken op het eerste oog wellicht beperkend voor ontwikkelingen, maar ze beogen juist het tegenovergestelde. Ze geven sturing en inspiratie over waar en hoe groei vormgegeven kan worden, maar vooral hoe dit kan door kwaliteiten te behouden en toe te voegen.

Dat is precies wat hét uitgangspunt voor alle toekomstige ontwikkelingen in de gemeente Nederweert zou moeten zijn: ‘groei met en vanuit kwaliteit’. Niet langer zou er vanuit ad hoc keuzes ontwikkeld moeten worden, waarbij koppelkansen onvoldoende worden aangegrepen, maar juist zou er ontwikkeld moeten worden vanuit een integraal, coherent groeiperspectief waarbij opgaven gecombineerd worden en er gestreefd wordt naar een kwalitatieve leefomgeving. Deze rapportage ‘Ruimtelijke bouwsteen omgevingsvisie Nederweert’ vormt een belangrijke bouwsteen voor het ontwikkelen van een kwalitatieve leefomgeving. Ze vormt een kaderscheppend document en laat zien hoe groei wel mogelijk is met behoud en versterking van ruimtelijke kwaliteit, in plaats van groei te beperken. In vervolgstudies (bijv. de ruimtelijke ontwikkelstrategie en het ruimtelijk kwaliteitskader) kan er nadere detaillering worden gegeven door locatiespecifiek te kijken naar hoe het toevoegen van nieuw ruimtelijk programma en de versterking van bestaande kwaliteiten in en rondom de kernen hand in hand kunnen gaan. Belangrijk hierbij is om te werken aan een visie voor de kernen op structuurniveau, waarin de toekomstige groen-, verkeers-, recreatieve en maatschappelijke structuren vastgelegd worden en hiermee worden meegenomen binnen de individuele ontwikkelingen op kavelniveau.

Daarbij kan in vervolgstudies ook worden ingegaan op de fasering van de groei. Hiermee kan de groei niet alleen ruimtelijk, maar ook in de tijd beter gestructureerd worden. Ook geeft deze rapportage twee uiteenlopende maar beide inspirerende, ruimtelijke toekomstperspectieven die een duidelijk stip op de horizon plaatsen voor een coherente ontwikkeling van de gemeente Nederweert. Een stip op de horizon waarbij herstel en versterking van (ruimtelijke) kwaliteiten het uitgangspunt vormt. Beide toekomstperspectieven bieden een inspirerend beeld en kennen beiden kansen en uitdagingen. Ze bieden beiden aanknopingspunten om te werken aan de toekomst van de gemeente Nederweert, in die zin is het ene perspectief niet per definitie beter of slechter dan het ander. Het belangrijkste is dat er een stip op de horizon geplaatst wordt van waaruit een integraal verhaal voor een kwalitatieve leefomgeving verder uitgewerkt wordt. Deze verder uitwerking vindt deels plaats in documenten die de gemeente Nederweert op dit moment opstelt (bijv. de economische en maatschappelijke bouwstenen) en samen met de huidige Omgevingsvisie Buitengebied, Omgevingsvisie Kernen en Bedrijventerreinen en het inspiratiekader Vitaal Buitengebied vormt dit de basis voor één integrale Omgevingsvisie. Hiermee ontstaat een samenhangend kader voor de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkeling van Nederweert. 14.

Afronding 72 HeusschenCopier Landschapskracht | Juli 2025 73 Juli 2025 | HeusschenCopier Landschapskracht Figuur 35 - Beleidskaart wonen en bedrijvigheid Wonen en bedrijvigheid niet mogelijk Wonen en bedrijvigheid niet mogelijk, tenzij wordt voldaan aan geldende voorwaarden A. Beleidskaart wonen en bedrijvigheid Bijlagen Zoals eerder gesteld overstijgt de vraag naar geschikte ruimte de beschikbaarheid ervan, wat betekent dat niet alles overal kan worden gerealiseerd. Er zullen keuzes gemaakt moeten worden. Overzichtelijke kaarten op basis van vigerend beleid maken duidelijk waar ontwikkelingen wel of niet mogelijk zijn of onder specifieke voorwaarden toegestaan zijn. Hoewel beleid in de toekomst kan veranderen, zijn dit vaak langdurige processen. Daarom vormen de hier getoonde uitsluitingskaarten momenteel de kaders voor zowel huidige als toekomstige ontwikkelingen. In Bijalge A wordt de samenvattende beleidskaart gepresenteerd voor toekomstige ontwikkelingen op het gebied van wonen en bedrijvigheid. De gebieden die op de kaart rood gekleurd zijn, zijn uitgesloten voor het toevoegen van wonen en bedrijvigheid (zie Figuur 35). In de oranje gebieden zijn deze ontwikkelingen eveneens niet mogelijk, tenzij aan de geldende voorwaarden in deze gebieden wordt voldaan.

In de overige gebieden zijn ontwikkelingen toegestaan, mits deze bijdragen aan een toekomstbestendige inrichting van Nederweert. Dit soort beleidskaarten zijn op te stellen voor verschillende thema’s. Deze kunnen op een later moment in deze bijlage worden opgenomen, mocht hier aanleiding voor zijn. 74 HeusschenCopier Landschapskracht | Juli 2025 Deze kaart toont de gebieden die wel of niet geschikt zijn voor de opwek van duurzame energie op land (zon op land). Voor het opstellen van deze kaart is dezelfde methodiek gehanteerd als voor de kaart wonen en bedrijvigheid zoals getoond in bijlage A. De gehanteerde data sluiten aan bij de criteria zoals gebruikt bij de ‘RES 1.0 Noord- en Midden Limburg’. De RES geeft op basis van landschapstypen een voorkeur voor de opwerk van zon op land. De landschapstypen beekdal, velden, kampen en het bos- en mozaïeklandschap zijn uitgesloten. De jonge heideontginningen en de veenontginningen zijn vanwege hun rationele landschap geschikt voor energieopwek. De veenontginningen in Nederweert zijn op andere gronden echter al uitgesloten (groenblauwe mantel). De gebieden die op de kaart rood gekleurd zijn, zijn uitgesloten voor het toevoegen van duurzame energieopwek (zie Figuur 36). Ook in de oranje gebieden zijn deze ontwikkelingen niet mogelijk, tenzij er voldaan wordt aan de geldende voorwaarden in deze gebieden.

In de groene gebieden is duurzame energieopwek vanuit de landschapstypen bezien voorstelbaar. Figuur 36 - Beleidskaart opwek zonne-energie Zonne-energie niet mogelijk Zonne-energie mogelijk, mits passend bij ambities en opgaven Zonne-energie niet mogelijk, tenzij wordt voldaan aan geldende voorwaarden B. Beleidskaart energie 75 Juli 2025 | HeusschenCopier Landschapskracht Project Ruimtelijke bouwsteen Omgevingsvisie Nederweert Opdrachtgever Gemeente Nederweert Opdrachtnemer HeusschenCopier Landschapskracht Rijksweg 12 6217 AE Gulpen 0031 (0)43 458 34 37 info@heusschencopier.nl www.heusschencopier.nl Team Marc Heusschen Paul Van den Hof Karim van Knippenberg Mike Tomassen In samenwerking met Gemeente Nederweert Projectnummer 24074 Datum Juli 2025 Beeldmateriaal Het in dit document opgenomen beeldmateriaal mag alleen worden gedeeld met derden onder vermelding van naam en/of logo van HeusschenCopier. Bij publicatie door opdrachtgever of door derden dienen naam en/of logo te worden vermeld.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://nederweert.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/ba31d262-b9ef-4437-b4ff-4c0f96d12ee3?agendaItemId=2e0e06b5-3698-40b1-9580-11054d0c637b