CConstaterende datNederweert
Koppel je AI →
Document · PDF

2025 - 11- 18 18. Bijlage 2 - Adviesrapport grondbeleid Nederweert

Raadsvergadering 18 november 2025, gemeente NederweertBij agendapunt: Actief grondbeleid11.086 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Door te werken met een bestemmingsreserve grondaankopen: - Heeft de gemeenteraad grip op de hoeveelheid risico die het college van B&W aan kan gaan bij grondverwerving (een beperkte reserve beperkt het risico); - ontstaat er ‘financiële rust’ en hoeft niet bij iedere aankoop boven de waarde in de huidige functie een voorziening ten laste van de algemene reserve te worden getroffen; - in combinatie met een nota grondaankopen ontstaat er een duidelijk kader voor het college van B&W waarbinnen ze kan handelen ten aanzien van strategische en/of anticiperende grondaankopen en; - blijft er zicht op de afwaarderingen die zijn gedaan op de grondaankopen zodat de grondaankopen tegen de historische aankoopprijs kunnen worden ingebracht in de grondexploitatie. Kanttekeningen van een grondbank met een bestemmingsreserve grondaankopen zijn: - dat de financieringsruimte binnen de algemene middelen en algemene reserve wordt beperkt, omdat een deel wordt gealloceerd voor de grondbank en de bestemmingsreserve; - | en een grondbank structurele inzet vraagt binnen de ambtelijke organisatie; In principe kan de gemeente er ook voor kiezen om strategische en/of anticiperende grondaankopen blijven uit | te voeren zoals zij nu doet. Daar is in de basis geen bezwaar tegen als het aantal aankopen beperkt blijft zoals nu het geval is.

Indien de gemeente echter, conform haar doelstelling op middellange en lange termijn meer strategische en/of anticiperende grondaankopen gaat doen | , dan adviseren wij om dit administratief vorm te geven middels de hiervoor beschreven grondbank. Omvang gemeentelijke grondbank Het is van belang dat de omvang van de grondbank en de bestemmingsreserve passend is bij de opgaven van de gemeente Nederweert. Dit betekent dat | deze van voldoende omvang moet zijn om een aanzienlijke bijdrage te kunnen leveren aan de ruimtelijke doelen, maar ook niet te onnodig groot van omvang is dat gemeenschapsgeld inefficiënt wordt gealloceerd. Hier dient gedurende het gebruik van de grondbank evenwicht in gevonden te worden. Bij gebiedsontwikkelingen geldt dat niet alle gronden als strategisch, anticiperend en/of binnen een grondexploitatie worden verworven. Veelal is er sprake van een combinatie van verwervingsmomenten. Deze kunnen toevallig voorbij komen, kunnen met het oog op een ontwikkeling vroegtijdig worden verworven of kunnen pas verworven worden | als er een grondexploitatie geopend is, eventueel via onteigening. Grondverwerving kan daardoor op verschillende momenten in het langjarige ontwikkelproces voorkomen en/of kan gefaseerd plaats vinden naar de gelang de gemeentelijke financiële positie dit toelaat.

Een deel van de aankopen vallen hiermee binnen een grondexploitatie en worden niet gedaan vanuit het eigen vermogen of komen ten laste van de algemene reserve of een bestemmingsreserve. Enerzijds heeft dit als nadeel dat de grond een hogere waarde heeft ontvangen doordat er | een functie is toegekend met een hogere waarde, maar anderzijds kan h | ierdoor kan de grootte van de grondbank en/of de reserve worden beperkt. Als vuistregel bij de grondverwervingen adviseren we om ca. 1/3e strategisch te verwerven, 1/3e anticiperend en 1/3e binnen een vastgestelde grondexploitatie. Hierdoor wordt het risico gespreid over de jaren heen en hoeft de gemeente op korte termijn niet veel grond aan te kopen incl. risico’s. Rekening houdend met een toekomstige behoefte aan nieuwe woningbouwlocaties met een woningdichtheid van | 20 woningen per hectare en een groeiende vraag naar ruimte voor bedrijventerrein van 1,5 ha bruto per jaar ná 2030 (15 ha bruto in 2040) is onze inschatting dat bij actief grondbeleid de gemeente t/m 2040 | ca. 100 ha zal moeten verwerven. Dit nog los van de opgave in het buitengebied. Bij een minnelijke grondprijs van € 12,- per m² voor agrarische grond zullen de totale investeringskosten in een dergelijk gemeentelijke grondbank ca. 12,0 mln. bedragen. In tabel 5 is de verwachte investering tot en met 2030, tot en met 2040 en in totaliteit | weergegeven.

Programma | Aantal hectare | Aantal hectare | Totaal | Verwervings- | Totale kosten t/m 2030 | 2030 t/m 2040 | hectare t/m | prijs per m2 | t/m 2040 2040 Woningbouw | 20 | 45 | 65 | € 12,- | € 7,8 mln. Bedrijventerreinen | 19 | 15 | 34 | € 12,- | € 4,1 mln. Transitie | PM | PM | PM | € 12,- | PM Buitengebied Totaal | 39 | 60 | 99 | € 12,- | € 11,9 mln. Tabel 5. Berekening totale investering gronden in Nederweert 25 / 30 Voorgenoemde grootte van de grondbank is in z’n totaliteit tot en met 20 | 40 nodig. Indien gebruik gemaakt wordt van de geadviseerde vuistregel zal ca. 66 ha strategisch en/of anticiperend worden verworven. Hiermee wordt de verwachte grootte van de grondbank beperkt tot ca. € 8,0 mln. Om de risico’s van de grondbank te beheersen en geen inefficiënte last te zijn op de gemeentefinanciën hoeft de grootte van de grondbank niet op elk moment | in de tijd voorgenoemde omvang te hebben. Het | kost tijd om een grondbank op te bouwen en het is van belang dat de gemeente hierbij de markt niet dusdanig verstoort dat | er een onbedoeld prijsopdrijvend effect ontstaat. Om die reden is het advies om de grondbank geleidelijk te vullen. De gemeente zal proberen om de gronden die zij in bezit krijgt vanaf dat moment in te zetten voor het realiseren van ruimtelijke doelen. Dit betekent dat er ook gronden de grondbank uitstr | omen.

Voor de efficiënte werking van de grondbank is het daarnaast van belang om op elk moment in de tijd daarnaast aanvullende ‘fric | tiegronden’ in bezit te hebben. Dit zijn beschikbare gronden die nodig zijn om de doorstroming op de grondmarkt naar behoren te laten functioneren. 4.4. Financiële en bestuurlijke verantwoording - | Verwerk de financiële, bestuurlijke | en organisatorische consequenties van de grondbank in de nieuw op te stellen kadernota grondbeleid en de gemeentelijke financiën Financiën Bij het doen van strategische aankopen kan het van belang zijn om als gemeente snel te kunnen handelen. | Immers zijn er mogelijk ook andere potentiële kapers op de kust, die de gemeente voor wil blijven. | Strategische aankopen vragen dat het beschikbare aankoopbudget voldoende executiekracht heeft, omdat besluitvormende processen een negatieve impact hebben op deze handelingssnelheid. We adviseren om met daadkrachtige drempelbedragen en mandaat voor het college van B&W te werken waarbinnen zij vooruitlopend op besluitvorming door de raad aankopen kunnen doen. Hierbij is het van belang dat het dr | empelbedrag waarbinnen het college een aankoop kan doen voldoende hoog is dat er ook daadwerkelijk is aangekocht kan worden, maar ook niet te groot is waardoor | de gemeenteraad onvoldoende haar kaderstellende, sturende en controlerende taken kan uitvoeren.

Het college heeft in de kadernota grondbeleid 2021 | -2025 een mandaat gekregen tot € 750.000. Gezien de inflatie en prijsstijgingen van vastgoed in de periode van 2021 t/m 2025 adviseren wij om in de nieuwe kadernota grondbeleid andere drempelbedragen vast te stellen. Wij adviseren om | : a. | Het bestaande maximale aankoopbudget van € 750.000 te indexeren van januari 2021 t/m januari 2025 op basis van CPI-index van het Centraal Bureau voor de Statistiek en; b. | het maximale aankoopbudget te indexeren van januari 2025 t/m januari 2027 op basis van verwachte prijsstijgingen. Op basis van CPI-index is de prijsstijging over de periode januari 2021 t/m januari 2025 berekent op circa 25%10. Voor de periode januari 2025 t/m januari 2027 is een prijsstijging van 3% op jaarbasis | aangenomen11. Dit resulteert in een stijging van het bestaande aankoopbudget van € 750.000 naar circa € 993.000; afgerond € 1.000.000. Om te toetsen of een aankoopbudget van € 1.000.000 ook daadwerkelijk de gewenste executiekracht oplevert | is een korte analyse uitgevoerd o.b.v. resultaten uit de interviews en actuele aanbiedingen. Hieruit blijkt het volgende: 10 https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-economie/inflatie 11 Dit percentage is aangenomen in lijn met de doelstelling van de Europese Centrale bank een inflatie van net boven de 2% te hebben, inclusief risico.

26 / 30 27 / 30 a) Uit interviews komt naar voren dat de agrarische grondprijs in de gemeente Nederweert rond de € 12 euro per m² ligt. Op basis van deze eenheidsprijs kan de gemeente met voorgenoemd aankoopbudget van € 1.000.000 per transactie agrarische percelen tot een grootte van circa 8,5 ha aankopen zonder vooraf de gemeenteraad om aankoopkrediet te vragen en vooraf te informeren. b) Voor bedrijfsfuncties is een korte analyse uitgevoerd van actuele aanbiedingen op Funda. Hieruit blijkt dat de twee onroerende zaken die momenteel worden aangeboden een vraagprijs kennen van € 745.000 k.k. en € 995.000 k.k. Met een aankoopbudget van € 1.000.000 kan het college van B&W dus 8,5 ha agrarische grond verwerven óf enkel de bedrijfsfunctie (zijnde de boerderij op het erf). Die keuze is echter onwenselijk en beperkt het slagvaardig handelen van de gemeente, omdat in de omgeving van Nederweert ook bedrijfsfuncties mét agrarische grond te koop worden aangeboden. Een recent voorbeeld hiervan is de verwerving van 4 ha agrarische grond in het voorjaar van 2025. Met een aankoopbudget van maximaal € 1.000.000 kan het college van B&W dergelijke objecten niet zelfstandig verwerven, wat impliceert dat er in vrijwel alle gevallen een raadsbesluit dient te worden genomen.

Indien het aankoopbudget wordt verhoogd naar €2.000.000 kan de gemeente in de praktijk slagvaardiger optreden als zich kansen op de grondmarkt voordoen en wordt daarmee een meer volwaardig speler op de grondmarkt. Met de komst van een gemeentelijke grondbank worden, met betrekking tot grondaankopen, de volgende drempelbedragen geadviseerd: - Alle strategische en anticiperende aankopen groter dan € 2,0 mln. worden ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad; - Alle strategische en anticiperende aankopen tot en met € 2,0 mln. worden ter besluitvorming voorgelegd aan het college van B&W. Het college van B&W informeert hierbij achteraf de gemeenteraad. De kadernota grondbeleid kent een looptijd van vier jaar. Het is van belang om gedurende deze hele periode met een passend aankoopbudget te werken. Om die reden adviseren wij om het aankoopbudget minimaal halverwege deze vier jaar te indexeren. Voor deze heroverweging van het aankoopbudget raden wij aan om in samenwerking met een makelaar, taxateur of rentmeester de prijsstijgingen van het vastgoed in de omliggende regio rondom Nederweert te onderzoeken. Op basis van dit onderzoek kan vervolgens bepaald worden met welk percentage de relevante bedragen dienen te worden verhoogd of het aankoopbudget nog voldoende is om slagvaardig te werk te kunnen gaan of dat er een wijziging doorgevoerd zal moeten worden.

Besluitvorming en verantwoording De gemeenteraad wordt jaarlijks geïnformeerd over de stand van zaken van de gemeentelijke grondbank, de waarde van de gronden in de grondbank en afdekking van de financiële risico’s. Deze verantwoording wordt afgelegd middels de reguliere planning- en controlcyclus, waarvan de gemeentelijke financiële verordening van de gemeente regelt dat dit conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) wordt gedaan12. De gemeente Nederweert werkt aan de hand van een planning- en controlcyclus met twee bestuursrapportagemomenten, een kadernota, begroting en jaarrekening. We adviseren om halfjaarlijks de gemeenteraad te informeren zodat zij halfjaarlijks geïnformeerd worden over de stand van zaken en, indien dit gewenst is, tijdig bij kunnen sturen. In Bijlage III Financiële verantwoording en risicomanagement is een verdere uitwerking van de technisch-administratieve verwerking van de financiële verantwoording en het risicomanagement beschreven. 12 Financiële verordening gemeente Nederweert 2023 28 / 30 4.5.

Team / expertisegroep Grondzaken - Organiseer voor de uitvoering van het grondbeleid voldoende denkkracht op strategisch, tactisch en operationeel niveau De wens om, in het kader van meer actief grondbeleid, over te gaan tot strategische grondaankopen en het oprichten van een gemeentelijke grondbank heeft ook consequenties voor de gemeentelijke organisatie. Om strategisch grondbeleid rond de omgevingsvisie(s) en de majeure programma’s Wonen, Economische Gebiedsontwikkeling en Buitengebied in samenhang met elkaar te kunnen realiseren heeft de gemeente meer gecentraliseerde aansturing en kennis op het gebied van grondzaken nodig. De geadviseerde grondstrategieën en grondstrategieplannen bieden de uitvoering van een integraal samenhangend grondbeleid van waaruit de strategische ruimtelijke doelen op het tactische niveau worden verbonden met de operationele uitvoering.. Het gat tussen strategie (omgevingsvisie) en de (operationele) projecten wordt hiermee gedicht en zo wordt de bestaande ontbrekende schakel op tactisch niveau tussen beleid en uitvoering ingevuld. In de organisatie dient voor de grondbank iemand verantwoordelijk zijn die op een strategische positie het geheel van de ruimtelijke activiteiten van de gemeente kan overzien. Dit vraagt andere kennis en kunde binnen de organisatie dan dat een projectmanager of een adviseur grondzaken doet voor een specifiek project.

Wij adviseren dit in te vullen door een zogenaamde (ruimtelijk) regisseur Grondzaken (zie figuur 9). Figuur 9. Organisatie met positie (ruimtelijk) regisseur Grondzaken

29 / 30 Werkzaamheden (ruimtelijk) regisseur Grondzaken: - Is regisseur binnen de organisatie en brengt de verschillende projecten ten aanzien van het grondbeleid bij elkaar; - Is verantwoordelijk voor de strategische portefeuille Grondzaken; - Is ambtelijk opdrachtgever grondzaken; - Kan sturen op mensen en middelen en; - Kwartiermaker team/expertisegroep Grondzaken. Door de rol van ambtelijk opdrachtgever bij de (ruimtelijk) regisseur Grondzaken onder te brengen wordt het sturen op de samenhang van alle werkzaamheden met betrekking tot het grondbeleid gericht op de gestelde doelstellingen geborgd. Zet hierbij de (ruimtelijk) regisseur Grondzaken voldoende hoog in de organisatie neer. Zowel intern als extern moet deze vaak onderhandelen; denk bijvoorbeeld aan het schakelen met de lijn over de inzet van beschikbare capaciteit en de kwaliteit van de mensen. De (ruimtelijk) regisseur Grondzaken heeft middels de strategische portefeuille Grondzaken beschikbare middelen en stuurt deze op de integraliteit van het grondbeleid van de gemeente Nederweert (in plaats van het eigen programma en de programmadoelen).

Daarnaast stellen we voor de inhoudelijke kennis te bundelen in een team/expertisegroep Grondzaken binnen de organisatie die een aantal zaken kan uitwerken, zoals: - Opstellen en monitoren Kadernota Grondbeleid en diverse deelnota’s; - Adviseren programmamanagers over strategische en tactische vraagstukken; - Adviseren projectmanagers over tactische en operationele vraagstukken; - Adviseren aan-/verkoop van gronden en tijdelijk beheer; - Opstellen diverse overeenkomsten (anterieur, posterieur, uitgifte, pacht, koop, verkoop); - Voorbereiding en advisering bestuurlijke besluitvorming; - Opstellen grondexploitaties, jaarrekening, begroting en adviseren business controller. Welke competenties/formatie is hiervoor nodig: - Kwartiermaker/ (ruimtelijk) regisseur Grondzaken (0,5 FTE) - Projectleider aan-/verkoop gronden, snippergroen en tijdelijk beheer (0,5 FTE) - (Juridisch) adviseur ontwikkeling en grondzaken (senior/medior) (0,5 FTE) - (Juridisch) adviseur ontwikkeling en grondzaken (medior/junior) (0,5 FTE) - Planeconoom (0,5 FTE) De ambtelijke organisatie zal met voorgenoemde formatie groeien met 2,5 a 3 FTE.

Met deze formatiegroei wordt wel uitgegaan dat het team/expertisegroep Grondzaken aan alle ruimtelijke projecten werkt en er voor het grondbeleid geen of slechts beperkte externe inhuur plaatsvindt om projecten te doen, zoals de gemeente momenteel doet voor de ruimtelijke projecten. De voorgenoemde formatiegrootte is niet per direct noodzakelijk, maar kan via een ingroeimodel en de op termijn ontstane wens aan groei in kennis, kunde en capaciteit worden aangepast. Naarmate de grondbank zich vult en er meerdere gronden gekocht, verkocht en beheerd worden zal beter inzichtelijk worden waar de organisatie behoefte aan heeft. Geadviseerd wordt om (een deel van) de voorgenoemde functies in vaste dienst te nemen. Als dit niet mogelijk is dient een vast iemand te worden ingehuurd, zodat alle activiteiten rond grondaankopen en uitgifte via één persoon worden uitgevoerd. 30 / 30 Werken met TwynstraGudde betekent samen maatschappelijke transities werkend krijgen. Met advies, management en opleidingen helpen we mensen en organisaties bij duurzame veranderingen. Denk aan energie en klimaat, wonen, veiligheid, landbouw, mobiliteit, zorg en onderwijs. Onze kracht ligt in daadkracht. In het creëren van oplossingen die werkbaar zijn én werkbaar blijven. Samen met onze opdrachtgevers - en alle belanghebbenden daaromheen - werken we aan een samenleving die schoon, veilig, gezond en weerbaar is.

Zo maken we blijvend impact op morgen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://nederweert.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/05f9924d-9724-4a45-8abe-5b51b8c5296d?agendaItemId=f1a72394-56c3-4d7e-88ff-329043b11e75