CConstaterende datNederweert
Koppel je AI →
Document · PDF

2024-06-04 10. Bijlage 2 - Oplegnotitie scenario onderzoek programma luchtkwaliteit Nederweert eindversie 10 ju

Raadsvergadering 4 juni 2024, gemeente NederweertBij agendapunt: Raadsvoorstel Interimbeleid Veehouderij Gemeente Nederweert34.796 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

Het al toepaste/vergunde reductiepercentage is op de y -as uitgezet. De grote cirkel rechtsboven is een steekproefbedrijf met veel geurimpact maar tegelijkertijd al de maximale emissiereductie o.b.v. de nu beschikbare technieken toepast . De grotere cirkels links en onder de grotere cirkel rechtsboven, zijn s teekproefbedrijven die wel al geur reduceren, maar waar er nog mogelijkheden zijn voor aanvullende reductie en waarbij er zonder die aanvullende reductie s prake is van een hoge geurimpact. De grotere cirkel linksonder is een s teekproefbedrijf met een grote geurimpact maar op een beperkt aantal woningen (piekbelastingen). De kleine cirkels linksonder zijn steekproefbedrijven waar er nog veel emissiereductie mogelijk is, maar waar de milieuwinst in potentiele afname van de geurbelasting relatief beperkt is t.o.v. de grotere cirkels. Deze illustratie is bedoeld om te laten zien dat een aanpak die rekening houdt met de al toepaste emissiereducties en de impact / milieuwinst van te bere iken reducties (zoals mate van overschrijding omgevingswaarde, eigen bijdrage, al toegepaste reducties en impact verdergaande reducties) effectiever en proportioneler is dan een aanpak die alleen werkt met strenge voorgrondnormen.

Tegelijkertijd zorgt e en omgevingswaarde voor een plafond, waarbij er bij overschrijding van de omgevingswaarde gee n ruimte is voor een toename, ook al heeft een bedrijf als emissie reducerende technieken toegepast. De maximale achtergrondbelasting zoals die is opgenomen in de Brabantse omgevingsverordening is een voorbeeld van een dergelijk plafond.

P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert  Het terugdringen van de achtergrondconcentratie geur via zogenaamd ‘Brabants model’ Dit is het sturen op afname van de geurbelasting van een ontwikkelende veehouderij (uitbreiding van staloppervlak) in cumulatief hoog belaste gebieden. De vereiste afname is gekoppeld aan de proportionele bijdrage van het ontwikkelende veehouderij aan de overbelasting: hoe hoger de bijdrage, hoe groter de reductie-eis. Veehouderijen die minder dan 5% bijdragen hoeven niet te reduceren. Als de reductie van geur door inzet van technieken weer (deels) wordt opgevuld door uitbreidingen, is er bij enkel een toets aan de voorgrondnorm en de toepassing van de 50%-regeling sprake van beperkte milieuwinst. Een regeling als het Brabantse model zorgt voor een grotere verplichting tot afname van de milieubelasting, omdat hierbij geen sprake is van een 50%-regeling. Als ieder bedrijf dat substantieel bijdraagt aan de overbelasting en dat wil ontwikkelen de eigen bijdrage aan de overbelasting afneemt, dan wordt het gewenste leefklimaat t.a.v. geur (eerder) bereikt.  Een 50% regeling fijnstof (zoals in het Activiteitenbesluit voor geur van dierverblijven) in het omgevingsplan opnemen o.b.v. artikel 7z van het Besluit uitvoering crisis en herstelwet. De 50% regel voor geur richt zich op de voorgrondbelasting t.o.v. de voorgrondnorm.

Bijvoorbeeld: bij een norm van 10 Ou en een vergunde voorgrondbelasting van 14 Ou, kan een veehouder uitbreiden onder voorwaarde dat de geurbelasting na uitbreiding 12 Ou is. Dit kan door de uitbreiding gepaard te laten gaan met een afname van de geuremissie of de aanpassing van de verspreiding van de geur, zodat de geurbelasting daalt. De norm van 10 Ou hoeft niet gehaald te worden, maar wel moet 50% van de normoverschrijding worden verkleind (dus van 14 Ou naar 12 Ou). De voorgrondbelasting is bij fijnstof in feite hetzelfde als de bronbijdrage PM10, maar de norm / omgevingswaarde voor fijnstof (PM10) is een achtergrondconcentratie (dus een cumulatieve waarde met hierin meer dan alleen PM10 vanuit dierenverblijven). Voor fijnstof bestaat er (in de huidige regelgeving) geen voorgrondnorm. Het is daarom niet mogelijk om de vereist reductie van de individuele bijdrage van een veehouderij aan de voor fijnstof overbelaste situatie te koppelen. Er is immers geen individuele maatstaf waaraan kan worden getoetst. Dat zou dan eerst moeten worden bepaald: het toedelen van maximale individuele bronbijdrage aan activiteiten die een relevante bijdrage hebben in de (hoge) achtergrondconcentratie. Bij een eis tot reductie (van de emissie en de eigen concentratie) moet ook worden onderbouwd dat deze proportioneel is.

De 50%-regeling voor geur (uit de Wgv en het Activiteitenbesluit) is daarom niet- of niet zomaar- één op één te gebruiken voor fijnstof. Het is eenvoudiger om via omgevingswaarden plafonds te stellen (die niet – of niet verder- overschreden mogen worden) en eisen te stellen aan de emissiereductie door het toepassen van emissie reducerende maatregelen. Als voorbeeld: in een gebied met een achtergrondconcentratie van 26 µg/m3 en een omgevingswaarde is 24 µg/m3 veroorzaakt een veehouderij op een woning 0,80 µg/m3 . Een 50%-regeling zou kunnen worden ingevuld doordat verplicht wordt dat bij ontwikkeling de fijnstof belasting moet worden gehalveerd (tot maximaal 0,40 µg/m3). Maar het is op voorhand niet te bepalen of deze eis proportioneel is t.o.v. andere bronnen. Wellicht heeft het bedrijf al veel geïnvesteerd in technieken om de eigen fijnstof bijdrage te beperken en zijn vooral andere bronnen de oorzaak van de overschrijding. Eenvoudiger en beter te verdedigen is het om een verdere overschrijding van de P216951.01 6 58 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek omgevingswaarde niet toe te staan, bij ontwikkeling alleen mee te werken als er sprake is van een afname van de overbelasting en de bijdrage te relateren aan de mate van emissiereductie (bijvoorbeeld minimaal 50% of minimaal 70% reductie t.o.v. traditionele stallen).

Voorgaande opmerkingen hebben ook betrekking op onderdelen van maatregel 1 van scenario 3.  Bij hotspots (achtergrond geur >50 ou op gevoelig objecten en/of fijnstof meer dan 30 overschrijdingsdagen op gevoelig objecten) ambtshalve de vergunning aanpassen en verdergaande technieken dan BBT voorschrijven op basis van artikel 7z van het Besluit uitvoering crisis en herstelwet tot een niveau van 30% reductie van de emissie op het milieuaspect waar de hotspot uit bestaat (geur en/of fijnstof). Zie de opmerking hiervoor over de individuele bijdrage aan de fijnstof concentratie. Bij een eis tot reductie (van de emissie) moet ook worden onderbouwd dat deze proportioneel is. De mate van reductie die kan worden gevraagd zal o.a. afhankelijk zijn van de eigen bijdrage aan de hoge piekbelasting, mogelijkheden om deze te verminderen en al eerdere investeringen in emissiereductie. Standaard 30% emissiereductie eisen t.o.v. de feitelijke of eerder vergunde situatie is zonder een afdoende onderbouwing niet haalbaar.  Daarnaast intrekkingsbeleid en sloopregeling en actualisatie zoals in scenario 2 5.4 Leegstand en niet-benutte vergunde ruimte Door een intrekkingsmaatregel of sloopmaatregel toe te passen kan niet-benutte vergunde ruimte (latente ruimte) niet meer ingezet worden voor een eventuele toekomstige uitbreiding.

Ook worden kleine bedrijven met voldoende planologische ruimte binnen het IV -bestemmingsvlak minder interessant voor herontwikkeling of uitbreiding van veehouderijactiviteiten. Pluimvee Geen van de pluimvee steekproefbedrijven heeft langdurig leegstaande (pluimvee)stallen, wel één bedrijf met leegstaande varkenstallen (P2a). Behalve bij de kleine bedrijven is er bij geen enkel steekproefbedrijf niet-benutte vergunde ruimte aanwezig. Eén klein pluimveebedrijf heeft deelgenomen aan de stoppersregeling in het kader van het Besluit emissiearme huisvesting. De vergunde traditionele stal moet leeg staan, maar staat nog wel op de vergunning en zou ingetrokken kunnen worden. Varkens Bij de varkensbedrijven zijn drie steekproefbedrijven aanwezig met leegstaande stallen en/of niet- benutte vergunde ruimte (twee zeer grote bedrijven V1a en V1b en een klein bedrijf V4a). Er zijn voor deze bedrijven geen concrete plannen bekend die er op zijn gericht om de leegstaande stallen te benutten, de vergunde maar niet gebouwde stallen te realiseren of oude stallen alsnog te moderniseren. Over het algemeen worden vergunde rechten vastgehouden. Omdat deze rechten ontwikkelruimte voor toekomstige ontwikkelingen bieden of omdat deze ten gelde kunnen worden gemaakt zoals bij P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert het extern salderen met ammoniakrechten.

Bij met name varkensbedrijven in geur overbelaste situaties worden vergunde rechten ook vastgehouden, zodat de vergunde geuremissie bij uitbreiding ingezet kan worden en ontwikkelruimte levert bij gebruikmaking van de 50%-regeling voor geur. Opgave dieraantallen CBS versus vergunde dierplaatsen Er zijn verschillende kengetallen waarmee de ontwikkeling van de omvang van het aantal dieren kan worden weergeven. Zo geven veehouderijbedrijven via de landbouwtelling jaarlijks aan h oeveel dieren ze houden. Voor het houden van varkens en pluimvee zijn productierechten nodig en voor melkvee fosfaatrechten. Een veehouderij heeft een omgevingsvergunning of heeft een melding in het kader van het Activiteitenbesluit gedaan. Een deel van de veehouderijen heeft ook een natuurvergunning op basis van het aantal dierplaatsen en stalsystemen. Deze geven een indicatie van de potentiële omvang van het aantal dieren. Vergund c.q. gemeld wil niet zeggen dat de veehouder ook alle ruimte voor het houden van vee al heeft gerealiseerd. De productierechten en vergunde dierplaatsen worden niet altijd volledig benut. Dat hangt onder meer af van de voerkosten en de prijzen van de dieren.

Andere oorzaken zijn het tijdsverschil tussen een verleende vergunning en realiseren en vullen van de stal, de tijd tussen het feitelijk stoppen of krimpen van een veehouderij en het (gedeeltelijk) intrekken van vergunning en de producti e in het kader van dierwelzijns concepten (bijv. Beter Leven ster) met een lagere bezetting dan vergund. De jaarlijkse CBS -cijfers van het aantal gehouden dieren wijken daarom af van het aantal dierrechten en de vergunde c.q. gemelde dierplaatsen. Een vergelijking tussen de dieraantallen uit de CBS Landbouwtelling (gecombineerde opgave uit 202 0) met het vergund c.q. gemeld aantal dierplaatsen in 2021 laat een gemiddelde bezetting (zonder rekening te houden met functionele leegstand van 5 à 10%) voor alle veehouderijen in Nederweert zien van circa 65% en een latente ruimte van gemiddeld 35%. Rekening houdend met functionele leegstand is de latente ruimte gemiddeld circa 25 à 30%. De latente ruimte (het verschil tussen het aantal vergunde dierplaatsen met de opgave in de CBS gegevens) is voor melkrundvee groter dan dit gemiddelde en is kleiner voor varkensbedrijven. Uitgaande van het verschil in aantal dieren, wettelijke emissiefactoren en een functionele leegstand van 5 à 10%, is de latente ruimte in 2021 uitgedrukt in geuremissie circa 25 à 30%, voor fijnstof circa 30 à 35% en voor ammoniak ci rca 35 à 40%.

Het intrekken van vergunningen van langdurig niet gebruikte stallen kan dus leiden tot een substantiële afname van de vergunde emissies geur en fijnstof. Onze inschatting is dat hiermee een afname van 10% of meer (tot maximaal 20 %) van de vergunde emissies bereikt kan worden. Dit betreft echter geen afname van de feitelijke emissies, maar van de latente ruimte c.q. vergunde ontwikkelruimte van veehouderijen in Nederweert. P216951.01 6 60 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek 5.5 Steekproef bedrijven en ammoniakeisen rijk en provincie Pluimvee Alle pluimvee steekproefbedrijven voldoen aan het (landelijke) Besluit emissiearme huisvesting t.a.v. ammoniak. Eén bedrijf heeft een stal met biologische leghennen en deze stal moet onder de Omgevingswet uiterlijk in 2035 voorzien zijn van een emissiearm stalsysteem voor ammoniak. De zeer grote en grote leghennenbedrijven voldoen al op bedrijfsniveau aan de ammoniakeisen in de omgevingsverordening Limburg en hoeven geen stallen aan te passen voor 1 januari 2030. Wel kan er op stalniveau nog een extra ammoniakreductie behaald worden.

Eén groot leghennenbedrijf heeft naast pluimveestallen ook nog vergunde varkensstallen die niet voldoen aan het Besluit emissiearme huisvesting (deze mogen niet gebruikt worden totdat deze stallen zijn aangepast) en deze varkensstallen voldoen vanzelfsprekend ook niet aan de strengere emissie-eisen voor 2030 uit de omgevingsverordening Limburg. De middelgrote en kleine pluimveebedrijven voldoen nog niet aan de omgevingsverordening Limburg. Opfokhennen en vleeskalkoenen (drie steekproefbedrijven) moeten voor 2030 maatregelen nemen die leiden tot het voldoen aan de maximale emissie per dierplaats, zoals opgenomen uit de provinciale omgevingsverordening. Varkens Bijna alle varkens steekproefbedrijven voldoen aan het Besluit emissiearme huisvesting. Eén klein varkensbedrijf voldoet niet aan deze landelijke eisen en moet de stal leeg laten staan of aanpassen (wellicht is deze stal zelfs al ontmanteld of gesloopt). Het lijkt niet waarschijnlijk dat dit bedrijf deze stal nog gaat moderniseren. De zeer grote varkensbedrijven voldoen al aan de provinciale omgevingsverordening (eisen voor 2030). De grote, middelgrote en kleine steekproefbedrijven hebben deels nog traditionele stallen vergund. Deze bedrijven moeten nog wel stallen aanpassen voor 1 januari 2030 om op bedrijfsniveau te voldoen aan de eisen uit omgevingsverordening Limburg.

5.6 Steekproefbedrijven en fijnstof Pluimvee De meeste pluimvee steekproefbedrijven liggen in het NIBM-uitzonderingsgebied. Alle pluimveebedrijven hebben een vergunde fijnstof emissie groter dan 800 kg PM10. 3 van de 8 pluimveelocaties zijn aan te merken als hotspots (liggen in het NIBM uitzonderingsgebied, achtergrondconcentratie boven de omgevingswaarde van 24 µg/m3 en meer dan 30 overschrijdingsdagen). Er zijn 2 bedrijven die wel in een gebied met een achtergrondconcentratie >24 µg/m3 zitten, waar sprake is van veel blootstelling en het bedrijf een wezenlijke bronbijdrage heeft, maar < 30 overschrijdingsdagen. Mogelijk moeten ook deze locaties als hotspot worden aangemerkt. Bij de steekproefbedrijven zitten volgens de aangeleverde informatie van de gemeente Nederweert geen knelpuntbedrijven (overschrijdingen van de landelijke normen). P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert Alle pluimveebedrijven liggen in een gebied waar er sprake is van overschrijding van de gezondheidskundige WHO-advieswaarde 15 µg/m 3 en meer dan 3-4 overschrijdingsdagen. De bronbijdrage per bedrijf kan bij alle pluimveebedrijven omlaag. Als enkel de bijdrage van de steekproefbijdragen daalt, is er slechts sprake van een beperkte verlaging van de achtergrondconcentratie.

De achtergrondconcentratie neemt significant af als alle pluimveebedrijven maatregelen gericht op fijnstof reductie zouden toepassen. De leghennenbedrijven hebben de streefreductie van 20% en 30% fijnstof t.o.v. stallen zonder technieken al behaald. Ambtshalve actualiseren aan BBT is op deze bedrijven daarom niet van toepassing onder de huidige wet- en regelgeving c.q. jurisprudentie. De steekproefbedrijven met opfokhennen, vleeskuikens en vleeskalkoenen hebben 0% reductie of minder dan 20% fijnstof reductie. Ambtshalve actualiseren aan BBT is wel toepasbaar op deze bedrijven. Deze bedrijven hoeven pas te voldoen aan de maximale emissiewaarde voor PM10 in het Besluit emissiearme huisvesting (onder de Omgevingswet het Bal) bij vervanging of aanpassing bestaande stallen of bij nieuwbouw van stallen. Dit landelijk besluit kent momenteel geen fijnstof eisen voor bestaande stallen die zijn opgericht (of vergund) voor 1 januari 2015. Varkens De meeste steekproef varkensbedrijven liggen in het NIBM-uitzonderingsgebied. De meeste varkensbedrijven hebben een vergunde fijnstof emissie < 500 kg PM10. Bij de steekproefbedrijven zitten geen knelpuntbedrijven (overschrijding van de landelijke normen). Er zijn binnen de varkensbedrijven geen steekproefbedrijven die aangemerkt worden als hotspot fijnstof, vanwege <500 kg PM10 en < 30 overschrijdingsdagen.

Enkele bedrijven liggen wel in een gebied waar de omgevingswaarde van 20 µg/m3 wordt overschreden en waar sprake is van veel blootstelling. Hier is in de meeste gevallen een pluimveebedrijf in de nabijheid aanwezig die wel als hotspot aangemerkt wordt. De bronbijdrage vanuit varkensbedrijven is beperkt, hooguit op een enkele woning is sprake van een relevante bronbijdrage die nog verlaagd kan worden. De bronbijdrage per bedrijf kan wel omlaag. maar geeft per bedrijf een beperkte verlaging van de achtergrondconcentratie fijnstof. De meeste varkens steekproefbedrijven overschrijden ter plaatse van één of meerdere omliggende woningen de omgevingswaarde van 20 µg/m3 en hebben meer dan 5 maar minder dan 30 overschrijdingsdagen (de bedrijven buiten het NIBM-uitzonderingsgebied overschrijding de omgevingswaarde van 20 µg/m3 niet). Alle steekproefbedrijven hebben een overschrijding gezondheidskundige advieswaarde 15 µg/m3 en meer dan 3-4 overschrijdingsdagen. Cumulatief is in het NIBM-uitzonderingsgebied wel effect te behalen als bedrijven de maximale 80% fijnstofreductie toepassen. De grote en middelgrote varkens steekproefbedrijven hebben op bedrijfsniveau al 30% fijnstofreductie vergund, de kleine varkensbedrijven niet.

P216951.01 6 62 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek 5.7 Steekproefbedrijven en geur Pluimvee Pluimvee steekproefbedrijven hebben nog geen geurreductie behaald, maar hebben wel geurimpact. De meeste steekproef pluimveebedrijven zitten in een voor geur overbelast gebied met veel blootstelling (veel woningen in de omgeving). De pluimvee steekproefbedrijven hebben 0% geurreductie vergund, maar kunnen met end-of-pipe technieken (zoals luchtwasser en biofilter) naar max. 45% geurreductie. Ambtshalve actualiseren voor BBT is theoretisch toepasbaar, maar blijft een afweging per bedrijf waarbij ook de kosten worden beschouwd. De kosten voor de technieken om geur te reduceren (zoals een biofilter) zijn hoog. De meeste verbetering is te behalen bij de zeer grote, grote en middelgrote pluimveebedrijven. Kleine pluimveebedrijven hebben een relatief lage geurscore en daardoor een relatief kleine verbetering haalbaar. Een lagere omgevingswaarde als inpassingsverplichting en toetswaarde bij vergunningverlening is toepasbaar. Het verleggen van emissiepunten over het algemeen praktisch niet toepasbaar bij pluimveebedrijven of niet als BBT aan te merken vanwege de zeer hoge kosten. Hogere uitstroomsnelheden (meer verdunnen) van fijn stof wordt vanwege de grotere verspreiding afgeraden om gezondheidskundige redenen.

Pluimveebedrijven richten zich op ammoniak- en fijnstof reducerende maatregelen. Technieken die ook geur reduceren zijn niet verplicht om toe te passen en omdat deze duurder zijn wordt hier zonder noodzaak niet voor gekozen. Blijkbaar hebben de gemeentelijke geurnormen niet geleid tot de noodzaak voor investering m.b.t. geuremissie-reducerende maatregelen, bijvoorbeeld omdat bedrijven voor de aanscherping van de geurnormen ontwikkeld hebben of kunnen ontwikkelen binnen de eerder vergunde milieuruimte Bedrijven die nog stallen moeten aanpassen voor de Omgevingsverordening Limburg zullen zonder maatregelen t.a.v. geurreductie in principe kiezen voor systemen met ammoniak- en fijnstof reductie. Geur lift niet automatisch mee bij het aanpassen van deze pluimveestallen. Als de geurnormen strenger worden of de bestaande strengere normen doorwerken in het voor geur overbelast gebied, zullen de vergunde rechten in mindere mate opgevuld kunnen worden. Het toepassen van biofilters leidt tot een hoge geurreductie (en reductie van ammoniak en fijnstof) maar is ook kostbaar voor de pluimveebedrijven. Grotere bedrijven die recent hebben geïnvesteerd en technieken hebben gekozen die ammoniak en fijnstof reduceren, kunnen daarom niet (of alleen met heel veel risico op nadeelcompensatie) worden gedwongen om op korte termijn te investeren in geurreductie met een biofilter.

Dat vanwege de afschrijvingstermijnen. Het stellen van aanvullende eisen voor grote bedrijven met een hoge geurimpact en verouderde stallen (bedrijven die uiterlijk in 2030 moeten moderniseren) is kansrijker. P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert Varkens Bij alle steekproefbedrijven met biologische gecombineerde luchtwassers overschrijdt de voorgrondbelasting de geurnorm. Dit is een gevolge van een verhoging van de geuremissiefactoren in de Regeling geurhinder en veehouderij (Rgv), doordat de het reductiepercentage voor geur verlaagd werd van 80% naar 45%. Alle steekproefbedrijven zitten in een voor geur overbelast gebied, de meesten met veel blootstelling (veel woningen in de omgeving). Varkensbedrijven kunnen naar maximaal 45% geurreductie met biologische luchtwassers. Bij alle steekproef varkensbedrijven is nog geurreductie te behalen. De maatregel “lagere omgevingswaarde als inpassingsverplichting en toetswaarde bij vergunningverlening” is toepasbaar. Bedrijven die nog traditionele stallen moeten aanpassen vanwege de Omgevingsverordening Limburg plaatsen een luchtwasser 85% of 95% ammoniakreductie. Veel bedrijven zullen naar verwachting kiezen voor een biologische gecombineerde luchtwasser 85%, aangezien fijnstof 80% en geur 45% meteen meeliften.

Naar verwachting gaat dit bij bedrijven waar nog ruimte aanwezig is binnen het IV-bestemmingsvlak gepaard met een uitbreiding. Dit kan gepaard gaan met het opvullen van vergunde rechten, waardoor er per saldo veel minder sprake is van emissiereductie en de overbelaste situatie in stand blijft. In scenario 3 zit een omgevingswaarde als toetswaarde waarmee de mate waarmee opgevuld kan worden verkleind wordt. Doordat de emissiefactoren voor gecombineerde luchtwassers zijn gewijzigd is er voor veel bedrijven met een gecombineerde luchtwasser een voor geur overbelaste situatie ontstaan. Deze bedrijven kunnen mogelijk gebruik maken van de 50%-regeling, maar moeten dit wel combineren met maatregelen om de geurbelasting te verminderen. Bijvoorbeeld door de verspreiding van geur aan te passen, zoals een hogere uitstroomsnelheid. P216951.01 6 64 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek 6 Scenario 2 en 3: kosten voor ondernemers 6.1 Analyse steekproefbedrijven In een afzonderlijke rapportage van Connecting Agri&Food (PowerPoint presentatie) is voor elk steekproefbedrijf ingegaan op de kosten van te nemen maatregelen die gericht zijn op emissiereducties van fijn stof en geur in relatie tot de economische omvang en verdiencapaciteit van de veehouderij-locatie.

Ook in die rapportage is er niet -geanonimiseerde bijlage waarin locatie- specifieke gegevens voor elk steekproefbedrijf zijn opgenomen. Voor elk steekproefbedrijf (een veehouderij-locatie) is nader op de vergunde situatie, de al vergunde emissiereductie en de mogelijke inzet en kosten van aanvullende technieken om de emissie van fijn stof en geur te reduceren. Hierbij is een relatie gelegd met de eisen voor 2030 t.a.v. de maximale emissie per dierplaats uit de provinciale omgevingsverordening. De kosten voor inzet van technieken (uitgedrukt in eenmalige kosten en jaarlijkse kosten) zijn afgeleid van kencijfers en zijn gerelateerd aan de “statistische” economische omvang van de locatie, uitgedrukt in Standaardopbrengst en Standaardverdiencapaciteit. De kencijfers m.b.t. de kosten zijn afgeleid van het Handboek Kwantitatieve Informatie Veehouderij (KWIN). Het KWIN bevat statistische prijsinformatie van veehouderijen. Daarnaa st zijn normen voor het maken van (saldo)berekeningen en investeringsbegrotingen opgenomen. Agrarische bedrijven verschillen onderling sterk in bedrijfsopzet. Om bedrijven toch te kunnen indelen in homogene groepen, wordt er o.a. in landbouwtellingen en –statistieken een typering op basis van standaard economische normen gebruikt: de Standaardopbrengst (SO).

Voor veehouderijen wordt deze benadering van de bedrijfsomvang afgeleid van de aantallen dieren per diersoort. Met het kengetal Standaardverdiencapaciteit (SVC) zijn bedrijven op basis van normen en standaarden te vergelijken op basis van toegevoegde waarde en arbeidsbehoefte. De werkelijke situatie op een bedrijf kan- en zal uiteraard anders zijn dan uit die statistische standaarden blijkt. De steekproef bestaat uit 16 bedrijven (veehouderij-locaties), vier bedrijven van elke omvang, twee van elke soort (pluimvee of varken) per omvang (zeer groot, groot, middel en klein). Bij pluimvee zit er variatie tussen bedrijven met leghennen, opfok, vleeskuikens en vleeskalkoenen. De pluimveebedrijven zijn gelabeld als P1a en P2a (zeer groot), P2a en P2b (groot), P3a en P3b (middel) en P4a en P4b (klein). De varkensbedrijven zijn gelabeld als V1a en V2a (zeer groot), V2a en V2b (groot), V3a en V3b (middel) en V4a en V4b (klein). In onderstaande tabellen 6.1. en 6.2 is een samenvattend overzicht opgenomen van de toetsing door Connecting Agri&Food per steekproefbedrijf P216951.015 Pluimveebedrijven Code | Omschrijving | Kosten | Kosten in relatie tot omvang P1A | Vergunning uit 2017. Leghennen. | Reductie geur luchtwasser / | SO 2,2 mio, SVC 360K Voldoet aan eisen 2030. Volière | (biologisch 70%); | Luwa/Biofilter: 18% van stallen i.c.m.

nageschakelde | Investeringskosten: 470K | jaarinkomen; extra techniek t.b.v. fijnstofreductie | Jaarkosten 65K | nageschakelde technieken Geen geurreductie | Reductie enkel fijn stof, diverse | 2-8% jaarinkomen IPPC-installatie | opties, jaarkosten tussen 8K en 30K P1B | Vergunning uit 2017 en 2020. | Reductie geur luchtwasser / | SO 2,9 mio, SVC 485K Leghennen. Voldoet aan eisen | (biologisch 70%); | Luwa/Bio: 16% van 2030. Volière stallen i.c.m. | Investeringskosten: 575K | jaarinkomen; extra nageschakelde techniek t.b.v. | Jaarkosten 79K | nageschakelde technieken fijnstofreductie | Reductie enkel fijn stof, diverse | <1 % jaarinkomen Geen geurreductie | opties, jaarkosten tussen 1K en IPPC installatie | 5K P2A | Vergunning uit 2018. Leghennen + | Reductie geur luchtwasser / | SO 1,9 mio, SVC 310 | K, vleesvarkens. Leghennen: voldoet | (biologisch 70%); | Kosten aanpass | ing aan eisen 2030. Volière stallen | Investeringskosten: 316K | varkensstal onderdeel i.c.m. nageschakelde techniek t.b.v. | Jaarkosten 44K | autonoom beleid fijnstofreductie. Geen geurreductie | Reductie enkel fijn stof, diverse | Luwa/Bio: 14% van Deel Vleesvarkens voldoet niet aan | opties, jaarkosten tussen 7K en | jaarinkomen; extra eisen 2030 | 20K | nageschakelde technieken IPPC installatie | 2-7% jaarinkomen P2B | Vergunning uit 2017.

| Reductie geur luchtwasser / | SO 1,6 mio, SVC 200K Opfokhennen. Voldoet aan eisen | (biologisch 70%); | Luwa/Biofilter: 43% van 2030. Volière stallen i.c.m. | Investeringskosten: 646K | jaarinkomen; extra nageschakelde techniek t.b.v. | Jaarkosten 87K | nageschakelde technieken fijnstofreductie. Geen reductie geur | Reductie enkel fijn stof, diverse | 4-12% jaarinkomen opties, jaarkosten tussen 7K en 23K P3A | Vergunning uit 2020 Vleeskuikens. | Reductie geur | SO 605K, SVC 54K Voldoet aan eisen 2030. Geen | Investeringskosten | biofilter: | Biofilter: bijna 100% reductie fijn stof en geur | 114K Jaarkosten 50K; andere | jaarinkomen; opties nageschakelde techniek | Ondernemer had kunnen met reductie fijn stof i.c.m. | kiezen voor systeem met energievoordeel | fijn stof reductie en energievoordeel, lagere jaarkosten (luchtmengsysteem i.c.m. warmtewisselaar) Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert P216951.016 P3B | Vergunning uit 2019 Kalkoenen, | Reductie geur | SO 664K, SVC 84K traditionele huisvesting. Voldoet | Investeringskosten luwa: 486K | Kos ten aanpassing s tallen niet aan eisen 2030. Geen reductie | Jaarkosten 104 | K | i.v.m. eisen 2030 fijn stof en geur | Biofilter 285 K en 122 jaarkosten | onderdeel autonoom Reductie fijn s tof | i.c.m. | beleid; zijn beperkt vernieuwing s tallen vanwege | vanwege energie ammoniakeisen 2030 | (zoals | voordelen | .

Kosten warmteheater) | luwa/biofilter ruimschoots meer dan jaarinkomen P4A | Vergunning uit 2015, | Biologisch pluimvee is | SO 275K, SVC 45K opfokleghennen. Voldoet niet aan | uitgezonderd van de OV, | Kosten aanpassing stallen eisen 2030. Geen reductie fijn stof | omschakelen naar biologisch is | i.v.m. eisen 2030 en geur | een optie. | onderdeel autonoom Om ook geur- en fijnstofreductie | beleid; te kunnen behalen zijn andere | Investeren in bv technieken nodig, zoals | luchtwasser/biofilter is luchtwasser / biofilter | niet realistisch. Stoppen of omschakelen naar biologisch (gemeentelijke maatregelen blijven wel van toepassing) P4B | Vergunning uit 2015, leghennen | Biologisch pluimvee is | SO 664K, SVC 84K scharrel. Voldoet niet aan eisen | uitgezonderd van de OV, | Kosten aanpassing stallen 2030. Geen reductie fijn stof en | omschakelen naar biologisch is | i.v.m. eisen 2030 geur | een optie. Om ook geur- en | onderdeel autonoom fijnstofreductie te kunnen | beleid; Investeren in behalen zijn andere technieken | luwa/biofilter is niet nodig, zoals luchtwasser / | realistisch.

Stoppen of biofilter | omschakelen naar biologisch (gemeentelijke maatregelen blijven wel van toepassing) Tabel 6.1 Samenvatting analyse steekproefbedrijven, Connecting Agri&Food, pluimveebedrijven Varkensbedrijven Code | Omschrijving | Technieken en | Kosten in relatie tot emissiereductie | omvang V1A | Vergunning uit 2014. Gespeende | Biggenstallen maximale reductie | SO 3,5 mio | .; SVC 390K Biggen. Biggenstallen uitgerust met geur en fijn stof. Vleesvarken | Voldoende inkomsten om combi luchtwasser. Traditionele | stal mag alleen gebruikt worden | bij verdere uitbreiding | te vleesvarken stal deels gesloopt / | na modernisering. | voldoen aan eisen voor de buiten gebruik. Voldoet aan eisen | uitbreiding 2030 V1B | Vergunning uit 2021 | Vervangen chemische | SO 4 mio; SVC 710K luchtwassers door biologische | aanpassing luchtwassers 66 | Samenvatting resultaten scenario-onderzoek P216951.015 Zeugenhouderij. 4 stallen op | luchtwassers om extra geur en | circa 1,5% jaarkosten, chemische luchtwasser, overige | fijn stof te reduceren; | gezien recente vergunning stallen op combi | eventuele aanpassing niet Locatie voldoet aan eisen 2030 | binnen looptijd programma (dus na 2032) V2A | Vergunning uit 2019 | Traditionele stal moet in 2030 | SO 1 mio, SVC 190K Zeugen en biggen.

Gedeeltelijk | vervangen zijn; vanuit geur en | Kosten aanpassing combiwasser, gedeeltelijk | fijn stof voorkeur combi wasser | traditionele stal circa 3% traditioneel. Voldoet niet aan eisen | jaarinkomen onderdeel 2030 | autonoom beleid (2030) V2B | Vergunning uit 2018 | Traditionele stal moet in 2030 | SO 1,7 mio, SVC 190K Vleesvarkens. Gedeeltelijk | vervangen zijn; vanuit geur en | Kosten aanpassing chemische wasser, gedeeltelijk | fijn stof voorkeur combi wasser | traditionele stal circa | 9% traditioneel. Voldoet niet aan eisen | boven chemische wassers | jaarinkomen onderdeel 2030 | autonoom beleid; kosten omschakeling chemisch naar bio-wasser 6% jaarinkomen V3A | Vergunning uit 2020 | Traditionele stallen moeten in | SO 650K, SVC 70K Vleesvarkens. Gedeeltelijk combi | 2030 vervangen zijn; vanuit geur | Kosten aanpassing wasser, gedeeltelijk traditioneel. | en fijn stof voorkeur combi | traditionele stal circa 13% Voldoet niet aan eisen 2030 | wasser | jaarinkomen onderdeel autonoom beleid; V3B | Vergunning uit 2015 | maximale reductie geur en fijn | SO 790K, SVC 87K Vleesvarkens en biggen. | stof | Geen extra Combiwassers.

Voldoet aan eisen | emissiereductie mogelijk 2030 | of vereist V4A | Vergunning uit 1998 | Vleesvarken stal mag alleen | Staat leeg; zeer klein, Vleesvarkens traditioneel, staat | gebruikt worden na | geen investeringen; leeg; voldoet niet aan Beh en niet | modernisering. | feitelijk gestopt aan eisen 2030 V4B | Vergunning uit 2014 | Traditionele stal | moeten in 2030 | SO 390K, SVC 43K Deels chemische luchtwasser, deels | vervangen zijn; vanuit geur en | Kosten aanpassing traditioneel. Voldoet niet aan eisen | fijn stof voorkeur combi wasser | traditionele stal circa 15% 2030 | jaarinkomen onderdeel autonoom beleid; kosten omschakeling chemisch naar bio-wasser 18% jaarinkomen; alleen realistisch als nevenlocatie en uitbreiding bij modernisering Tabel 6.2 Samenvatting analyse steekproefbedrijven, Connecting Agri&Food, varkensbedrijven Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert P216951.01 6 68 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek In de analyse van de steekproefbedrijven is ook ingegaan op de mogelijkheden en kosten voor het verplaatsen van een emissiepunt. Deze zijn sterk afhankelijk van diersoort en de uitgangssituatie . Indien er reeds een nageschakelde techniek wordt toegepast, is het verplaatsen van een emissiepunt vaak een complexe en relatief kostbare aanpassing. Dit brengt naast het verplaatsen van de techniek, aanpassingen in o.a.

de ventilatie in de stal, aansturing, druk kamers en silo’s met zich mee. Bij plaatsing van de techniek wordt gezocht naar een optimale plaatsing op het bedrijf , waarbij rekening wordt gehouden met ligging van woningen, bereikbaarheid van de techniek, plaatsing van de stallen op het bouwblok, resterende ruimte op het bouwblok, plaatsing overige technische ruimtes (zoals b.v. inpakruimte) en technische mogelijkheden in de stal. Het is mogelijk dat meerdere stallen op één centraal emissiepunt worden aangesloten, dat maakt het verleggen van emissiepunten extra complex. De kosten, mogelijkheden en eventuele milieuwinst van het verplaatsen van het emissiepunt lopen per bedrijf uiteen. Of deze maatregel als BBT techniek beoordeeld kan worden, is afhankelijk van de individuele bedrijfssituatie. Reflectie n.a.v. de analyse van de steekproefbedrijven De Omgevingsverordening Limburg 2014 schrijft reductie ammoniakemissie per dierplaats voor bij nieuwbouw en verbouw, uiterlijk te voldoen per 2030. Voor een deel van de steekproefbedrijven betekent dit dat deze locaties in 2030 moeten zijn aangepast of dat een deel van het bedrijf (of geheel) vanaf 2030 niet meer in werking mag zijn, totdat de stallen wel aan de eisen voldoen.

Voor de steekproefbedrijven betreft het de helft van de locaties: 3 pluimveebedrijven (2 x klein en 1 x middelgroot) en 5 varkensbedrijven (2 x groot, 1 x middel, 2x klein). Als ondernemers er voor kiezen om deze locaties te verduurzamen, zal er een balans moeten worden gezocht naar eisen t.a.v. de reductie van ammoniak (de eisen uit de provinciale verordening), geur (randvoorwaarden t.a.v. de gemeentelijke geurnormen), de landelijke eisen t.a.v. fijn stof voor nieuwe stallen en uitbreidingen van stallen en de algemene eisen t.a.v. BBT. Daarbij spelen de volgende overwegingen:  Hogere reductie ammoniakemissie kan leiden tot lagere reducties in emissies van geur en fijnstof  Niet alle ammoniak verminderende technieken dragen bij aan reductie geur en fijnstof;  Fijnstof maatregelen dragen niet of beperkt bij aan reductie van emissies van ammoniak en geur P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert Binnen de 2 categorieën zijn de opties om verdere emissiereductie te reduceren veelal gelijk  Varkenshouderij: Combiwasser of chemische wasser  Pluimveehouderij o Ammoniakreductie mogelijk met stalsystemen, o Geurreductie alleen mogelijk met een luchtwasser / biofilter o Stofreductie ook mogelijk middels nageschakelde technieken Brongerichte stalsystemen Naast de reductieopgave t.a.v.

ammoniak, geur en fijn stof is er vanwege de klimaatopgave een opgave om de emissies van methaan te verlagen. Die opgaven zijn gelden voor de hele sector en zijn niet vertaald naar individuele opgaven per bedrijf. Voor wat betreft de reductie van broeikasgassen door aanpassing van stallen, ligt voor varkensbedrijven het meeste perspectief bij stalsystemen waar de mest bij de bron gescheiden wordt, de verse mest uit de stal wordt verwijderd en ter plaatse wordt vergist, bewerkt en/of afgevoerd om daar verder te worden bewerkt. Deze systemen dragen ook bij aan een beter stalklimaat (van belang voor dierenwelzijn & -gezondheid en betere arbeidsomstandigheden) en een verbeterde brandveiligheid. Van 2020 tot 2030 is er door het rijk €172 miljoen voor de Subsidiemodules brongerichte verduurzaming stal- en managementmaatregelen (Sbv) beschikbaar gesteld. Deze subsidieregeling is bedoeld voor veehouders die hun stal emissiearm willen maken door het nemen van brongerichte maatregelen die meerdere emissies verminderen. De stalsystemen en concepten die niet alleen ammoniak, maar ook methaan reduceren zijn in ontwikkeling en er is nog weinig praktijkervaring met het toepassen van deze innovatieve stalsystemen.

Daarmee is het dus lastig om een eenduidige relatie te leggen tussen enerzijds emissies van ammoniak, geur & fijn stof en anderzijds de emissie van broeikasgassen uit de veehouderij. De reducties van de brongerichte stalsystemen voor de varkenshouderij die in ontwikkeling c.q. bemeten zijn halen vooralsnog niet een vereiste ammoniakreductie van 85% (maar maximaal 70%) en de reducties in geuremissies komen vooralsnog niet boven de 25%. Kosten emissiereductie fijn stof en geur voor de pluimveebedrijven Er zijn stalsystemen beschikbaar om aan vereiste reductie van de ammoniak emissie te voldoen. Om dit te combineren met geurreductie is dit alleen mogelijk door het toepassen van een luchtwasser of biofilter. Deze zijn duur in aanschaf en jaarkosten. Ook zijn er voor de toepassing praktisch bezwaren vanwege o.a. de leegstandperiode en benodigde capaciteit i.r.t. groeitraject van vleeskuikens en kalkoenen. Dergelijke systemen lijken alleen haalbaar voor de (zeer) grote pluimveebedrijven. De (zeer)grote pluimveebedrijven uit de steekproef voldoen aan de ammoniakeisen uit de provinciale verordening. Toepassing van de biofilter of luchtwasser zal aan de orde kunnen zijn bij uitbreidingen van deze bedrijven waarbij er sprake is van een voor geur overbelaste situatie en daarmee van een noodzaak om geur te reduceren.

Het voorschrijven van dergelijke systemen bij zogenaamde stilzitters zal ik veel gevallen niet haalbaar zijn omdat de kosten P216951.01 6 70 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek van deze systemen circa 15 a 20 % van de gemiddelde jaarinkomen van de steekproefbedrijven bedragen. Voor de reductie van fijn stof zijn er diverse nageschakelde technieken beschikbaar. Deze zijn relatief goedkoop, er zijn meerdere keuzemogelijkheden en afhankelijk van de keuze kan er worden bespaard op het energieverbruik en –kosten. Zo geeft toepassing van warmtewisselaars (WTW) of heaters geeft energiewinst i.p.v. energiekosten. Het toepassen c.q. voorschrijven van nageschakelde technieken zal voor veel meer pluimveebedrijven uit de steekproef haalbaar zijn. Tabel 6 .3 voorbeeld kosten s talsystemen en technieken, vleeskuikenbedrijf met 90.000 vleeskuikens (SO 1.35 mio, SVC 147K) Kosten emissiereductie fijn stof en geur varkensbedrijven 5 van de 8 varkensbedrijven uit de steekproef hebben nog 1 of meer traditionele stallen. In het kader van de landelijke eisen uit het Besluit emissiearme huisvesting kan er via interne saldering aan de landelijke eisen worden voldoen. In het kader van de provinciale eisen voor 2030 is dit veelal niet meer mogelijk en moeten deze stal worden gemoderniseerd om deze te blijven gebruiken.

Als bedrijven daarvoor kiezen, zal dat veelal via het plaatsen van een combiwasser zijn. Deze veehouderijen reduceren dan geur en fijn stof. De kosten die daarmee gemoeid zijn, zijn onderdeel van de autonoom beleid en eisen die sinds 2010 bekend zijn. Uitgaande van een afschrijvingstermijn van 15-20 jaar zijn dit investeringen die kunnen c.q. moeten worden ingepast in het investeringsritme van varkensbedrijven. Chemische luchtwassers met een nog hogere ammoniakreductie hebben een lagere geur- en fijnstofreductie. Het vervangen van chemische luchtwassers door een combi luchtwasser leidt tot een (relatief) beperkte daling van de geur- en fijn stofemissies. Dit zal vooral aan de orde zijn bij uitbreidingen in een voor geur overbelaste situatie of bij vervangingen binnen het investeringsritme.

P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert Zijn bedrijven in staat de emissie reducerende maatregelen door te voeren? Voor het daadwerkelijk kunnen doorvoeren van extra maatregelen om emissies te reduceren moet de ondernemer hiertoe gemotiveerd zijn, in staat moet zijn en in de gelegenheid zijn. Een oudere ondernemer zonder opvolger is minder gemotiveerd tot het nemen van maatregelen. Alleen bedrijven die na de eventuele investering met extra jaarkosten tot gevolg nog steeds een positief rendement hebben zijn in staat om het benodigde extra vreemd vermogen aan te trekken. Bedrijven die nog maar enkele jaren geleden hun bedrijf hebben aangepast, zijn veelal niet of nauwelijks in staat om buiten het normale investeringsritme om extra maatregelen te nemen. Met deze opmerkingen rekening houdend is de vertaling van de analyse van de steekproefbedrijven en vergelijkbare bedrijven in Nederweert als volgt: een deel van de bedrijven zal binnen nu en enkele jaren zeer waarschijnlijk stoppen en de huidige activiteiten op de locatie beëindigen. Een deel van de bedrijven met zeugen en vleesvarkens kunnen, veelal op basis van autonoom beleid (eisen omgevingsverordening 2030), worden geconfronteerd met extra jaarkosten die resulteren in 10 tot 20% lagere inkomens. Of die varkensbedrijven het benodigde vreemd vermogen aan kunnen trekken, hangt af van de rendabiliteit.

Indien de verhouding tussen opbrengsten en kosten positief is, zal het veelal mogelijk zijn deze investering te financieren. Voor de vleeskuiken-bedrijven geldt m in of meer hetzelfde, waarbij opgemerkt kan worden dat deze bedrijven de afgelopen jaren werden gekenmerkt door relatief gunstige rendementen. Daarnaast zijn voor deze bedrijven systemen beschikbaar met een gunstig effect op de energiekosten. Voor de leghennenhouderij zijn de inkomenseffecten van de doorgerekende extra maatregelen die leiden tot zowel reductie van zowel ammoniak, geur en fijn stof (luchtwasser en biofilter) dermate groot, dat een groot deel van de bedrijven niet in staat zullen zijn het benodigde extra vreemd vermogen aan te trekken. Dit geldt veel minder mate als het gaat om de toepassing van nageschakelde technieken die fijn stof reduceren; die inkomenseffecten van die maatregelen (aanvullend aan de vereiste ammoniakreductie) zijn veel kleiner en er zijn systemen beschikbaar met een gunstig effect op de energiekosten. P216951.01 6 72 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek Onzekerheden en grote onderlinge verschillen tussen bedrijven Bij de gepresenteerde gegevens in bovenstaande tabellen dient in ogenschouw te worden genomen dat de individuele situatie, bedrijfsspecifieke situatie van grote invloed kan zijn op de berekende inkomenseffecten.

Het maakt bijvoorbeeld uit of de noodzakelijke extra investeringen om aan de milieueisen te voldoen betrekking hebben op het gehele bedrijf, of op een nevenlocatie of dat het slechts om een gedeelte van locatie betreft. Het effect op het totale bedrijfsinkomen pakt voor die verschillende situaties verschillend uit. Veel meervoudige bedrijfslocaties Er is sprake van een meervoudige bedrijfslocatie als 1 ondernemer meerdere locaties exploiteert. Dit gegeven speelt een belangrijke rol bij keuzen en handelingsperspectief van de ondernemer / eigenaar van een locatie. Van de 16 steekproefbedrijven (varkens en pluimvee) zijn er 9 een meervoudige bedrijfslocatie. Van alle veehouderijlocaties in Nederweert is circa 30% van de locaties onderdeel van een meervoudige bedrijfslocatie. Binnen de groep varkenslocaties gaat het om 64%; bij pluimvee om 52%. Gemeten in economische omvang is het aandeel van de meervoudige locaties nog groter: bij varkens betreft het circa 75%, bij pluimvee gaat om circa 70% van de economische omvang (bron: gemeente Nederweert 2021, bewerking Pouderoyen Tonnaer) De gepresenteerde gegevens over het gemiddeld inkomen is gebaseerd op de cijfers van Agrimatie over het gemiddelde SO en inkomen uit bedrijf van de betreffende diercategorie over de afgelopen 5 jaren.

Gegevens over rentabiliteit van het individuele bedrijf zijn niet bekend en ook de financierbaarheid per bedrijf is op basis van de gegevens uit de steekproef niet in te schatten. De spreiding in resultaat en inkomen is groot en is met name binnen de pluimveehouderij afhankelijk van het afzetconcept (b.v. beter leven, biologisch, traag groeiende rassen etc.). P216951.015 Om inzicht te geven in de gemiddelde rentabiliteit zijn inkomensgegevens van de bedrijven in het landelijke bedrijvennet van WecR gebruikt. In onderstaande tabel zijn deze economische gegevens voor de jaren 2011-2021 als gemiddelde weergegeven. Daarnaast zijn in deze tabel de gegevens over de bedrijfsomvang | in 2021 opgenomen. Gemiddelden | Aantal dieren in | SO | SVC | Inkomen per | Verhouding 2020 (gemiddeld | onbetaald | opbrengsten / NL) | arbeidsjaar | kosten (2011- (2011-2020) | 2021) Vleeskuikens | 79.950 vleeskuikens | 1.2 | 130K | 81370 | 103 mio Leghennen | 52500 leghennen | 1 | 152K | 46480 | 100 mio Zeugenbedrijven | 864 fokzeugen | 1.2 | 234K | 61040 | 101 mio Vleesvarkensbedrijven | 2.602 vleesvarkens | 731K | 80K | 54310 | 100 Gesloten | 603 fokzeugen | 1.6 | 307K | 68700 | 101 varkensbedrijven | mio (zowel zeugen, biggen en vleesvarkens) Tabel 6.4 gemiddelde omvang, inkomen en verhouding opbrengsten-kosten.

Bron: Bedrijvennet (www.agrimatie.nl) Uit de gegevens in bovenstaande tabel blijkt dat in de varkens | - en leghennenhouderij gemiddeld genomen de kosten worden | goedgemaak | t door de opbrengsten. De vleeskuikenhouderij heeft het voorbije decennium e | en hoger rendement gerealiseerd en van de hier gepresenteerde type bedrijven het hoogste gemiddelde inkomen per onbetaald arbeidsjaar. Een gemiddeld rendement van 100 betekent ov | erigens dat de helft van de bedrijven niet rendabel is. Dat is ook de reden voor de voortgaande afname van het aantal bedrijven | c.q. aantal ondernemers | . De niet rendabele bedrijven stoppen op termijn, ze kunnen doorgaan omdat ze niet meer afschrijven voor | vervangingsinvesteringen en of genoegen nemen met een lagere vergoeding voor de inzet van eigen arbeid. Landbouwbedrijven | vertonen onderling | een grote spreiding in inkomen | . Ter illustratie daarvan is in onderstaande tabel de spreiding weergegeven voor 2019, het meest recente jaar waarover de volledige spreidinggegevens gepubliceerd zijn. Bedrijven met | Zeugen | Vleesvarkens | Zeugen en | Leghennen | Vleeskuikens vleesvarkens.

P20 (de 20%- | 117 | 93 | 118 | 90 | 94 w aarneming) P80 (de 80%- | 138 | 132 | 134 | 115 | 107 w aarneming) - | P20: 20% van de bedrijven scoort lager en 80% van de bedrijven scoort hoger dan deze waarde - | P80: 80% van de bedrijven scoort lager en 20% van de bedrijven scoort hoger dan deze waarde. Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert P216951.016 De afgelopen vijf jaren waren relatief goede jaren voor de varkens- | en pluimveehouderij:  | De gemiddelde voerwinst over de laatste 5 jaar bedraagt €775 per zeug en €90 per vleesvarken, het langjarig gemiddelde betreft €600 per zeug en €80 per vleesvarken.  | Het gemiddelde saldo per leghen lag in de periode 2016 -2020- op € 8 per hen, het langjarig gemiddelde ligt op €4,14 per hen;  | Het gemiddelde saldo per vleeskuiken lag in de periode 2016 | – 2020 op €4,27 per kuiken, het langjarig gemiddelde ligt op €3,27 per kuiken Het afgelopen jaar was een relatief slecht jaar, o.a. vanwege | de hoge voerkosten  | 2021 was een veel minder goed jaar voor de varkenshouderij, | o.a. vanwege hoge voerkosten.  | Het voortschrijdend jaarsaldo voor de vleeskuikenhouderij lag in augustus 2021 op bijna het laagste punt in de afgelopen 10 jaar. Zowel opbrengs | ten als kosten stegen flink. Het huidige saldo ligt ca 40% onder het langjarig gemiddelde van 2011 | -2020.

 | Het voortschrijdend jaarsaldo | per leghen lag in augustus 2021 €1,57 onder het langjarig gemiddelde van €4,14, voornamelijk vanwege hoge voerkosten. | Het huidig jaarsaldo ligt ver onder langjarig gemiddelde en op laagste niveau sinds 5 jaar. 6.2 | Steekproefbedrijven versus alle pluimvee | - en varkenslocaties in Nederweert Nederweert heeft een relatief grootschaliger bedrijfsgroottestructuur vergeleken met de varkens | - en pluimveehouderij landelijk. | Het aantal varkens per bedrijf is in Nederweert om en nabij twee keer zo groot dan het gemiddelde voor hee | l Nederland. Het aantal kippen per bedrijf is in Nederweert circa 16% groter dan het gemiddelde voor heel Nederland (https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/ | dataset/80781ned/table?ts=1651679049398 | ) In onderstaande tabel | 6.5. zijn de gegevens m.b.t. de | Standaardopbrengst (SO) en de Standaardverdiencapaciteit (SVC) voor het totaal | van alle pluimvee- | en varkenslocaties in Nederweert opgenomen, afgeleid van het vergund aantal – en type dieren. Hieruit blijkt dat de standaardopbrengst en de standaardverdiencapaciteit van de varkensbedrijven gemiddeld genomen groter is dan die van de pluimveebedrijven. Locaties die geanalyseerd zijn | in de steekproef | zijn gemiddeld iets groter zijn dan de gemiddelde pluimvee- | en varkenslocaties in Nederweert | .

Dat sluit aan bij de eerdere constatering dat de vooral de grotere steekproefbedrijven al meer emissie reducerende technieken hebben toegepast dan gemiddeld en dat op de grotere veehouderijlocaties meer technieken zijn vergund en worden toegepast dan op de kleinere veehouderijlocaties. 74 | Samenvatting resultaten scenario-onderzoek P216951.015 Steekproefbedrijven | Gemiddelde | Gemiddelde afgezet tegen alle pluimvee- en | standaardopbrengst | Standaard verdiencapaciteit varkenslocaties Alle pluimveelocaties Nederweert | 1,1 miljoen | 161.000 (61) Alle varkenslocaties Nederweert (69) | 1,4 miljoen | 191.000 Alle locaties steekproef (16) | 1,5 miljoen | 210.000 Alle pluimvee en varkenslocaties | 1,3 miljoen | 177.000 Nederweert (130) Tabel 6.5: Gemiddelde SO en SVC per type bedrijf in Nederweert, afgeleid uit aantallen en type vergunde dieren In tabel 6.6 zijn de gemiddelden m.b.t. de omvang van de locaties van alle pluimvee- en varenslocaties in Nederweert onderverdeeld in 3 groepen - | Groep A: Locaties die volgens een inventarisatie van de gemeente leeg staan of aan hebben gegeven te stoppen. Dit zijn waarschijnlijke stoppers, tenzij een leegstaande locatie wordt benut voor zijwaartse uitbreiding (uitbreiding van een veehouderij gevestigd op een andere locatie) - | Groep B: Locaties die voldoen aan de huidige landelijke eisen t.a.v. ammoniak maar een opgave hebben t.a.v.

emissiereductie om aan de eisen van de provincie voor 2030 te voldoen (stoppers of blijvers, moeten een keuze maken gedurende looptijd programma) - | Groep C: Locaties die al voldoen aan de emissie-eisen van de provincie voor 2030 (waarschijnlijke blijvers) Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert P216951.016 Deze indeling is gemaakt met het oog op aangrijpingspunten voor gemeentelijke maatregelen die onderdeel zijn van scenario 2 en 3. Maatregelen als het intrekkingsbeleid en een sloopregeling betreffen vooral de bedrijven in groep A en een deel van de bedrijven in groep B. Maatregelen als omgevingswaarden die in acht moeten worden genomen bij ontwikkeling en bij overschrijving een proportionele afname, richten zich vooral op locaties in groep B en groep C. Bedrijven uit groep C, die nog maar enkele jaren geleden hun bedrijf hebben aangepast of daar nu nog mee bezig zijn, zijn veelal niet of nauwelijks in staat om buiten het normale investeringsritme om extra maatregelen te nemen. Dat zijn waarschijnlijk voor een belangrijk deel na de looptijd van het programma (dus na 2032) zijn. Uit tabel 6.6 blijkt dat er een groot verschil is in de gemiddelde standaardopbrengst en standaard verdiencapaciteit tussen enerzijds groep A (waarschijnlijke stoppers) en anderzijds vooral groep C en groep B. De investeringscapaciteit is bij de locaties binnen groep A aanzienlijk beperkter.

Investeringen op deze locaties zijn niet waarschijnlijk, tenzij er sprake is van zijwaartse uitbreiding. pluimvee- en varkenslocaties | Gemiddelde | Gemiddelde (130) | standaardopbrengst | Standaard verdiencapaciteit waarschijnlijke stoppers (27) | 0,5 miljoen | 74.000 16 varkens en 11 pluimvee Opgave emissiereductie 2030 (65) | 1,5 miljoen | 218.000 41 varkens en 24 pluimvee Voldoet al aan eisen 2030 (38) | 1,8 miljoen | 235.000 12 varkens en 26 pluimvee Alle pluimvee en varkenslocaties | 1,3 miljoen | 177.000 Nederweert (130) Tabel 6.6: Gemiddelde SO en SVC per type bedrijf in Nederweert, afgeleid uit aantallen en type vergunde dieren , onderverdeeld naar leegstaande bedrijven/waarschijnlijke stoppers; locaties met een opgave emissiereductie ammoniak 2030 (moeten een keuze maken) en locaties die al voldoen aan de provinciale eisen voor 2030 (waarschijnlijke blijvers) 76 | Samenvatting resultaten scenario-onderzoek P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert In onderstaand figuur is het aantal locaties, de economische omvang en de vergunde emissies van fijn stof en geur voor de drie groepen weergegeven.

Ter toelichting: Omdat het aantal locaties in groep B groter is dan het aantal locaties in groep C, is de totale economische omvang van groep B groter dan de totale economische omvang van groep C, ook al is de gemiddelde economische omvang van een locatie in groep C groter dan in groep B. Figuur 6.1 Aantal locaties, totale economisch e omvang en totaal vergunde emissie fijn stof en geur per groep bedrijven in Nederweert. O nderverdeeld naar leegstaande bedrijven/waarschijnlijke stoppers (groep A); locaties met een opgave emissiereductie ammoniak 2030 ( groep B) en locaties die al voldoen aan de provinciale eisen voor 2030 (groep C) . Aansluiten bij ontwikkelingen: stalaanpassingen voor 2030 Zoals ook in de analyse van de steekproefbedrijven door Connecting Agri&Food is geconstateerd, zijn de eisen die de provincie stelt voor 2030 een belangrijkrijk aanknopingspunt voor emissiereductie en beperking van immissies bij bedrijven die (moeten) investeren in locaties en die locaties moderniseren en veelal ook vergroten. Conclusies en adviezen Connecting Agri&Food n.a.v.

analyse steekproefbedrijven - Wat ondernemer met de locatie zal doen, hangt af van: omvang en mogelijkheden op huidige locatie, eventuele samenhang met andere locaties, leencapaciteit, leeftijd en opvolgingssituatie - Van belang om zo veel mogelijk aan te sluiten bij en in te spelen op landelijke /provinciale regelgeving en bijbehorende instrumenten - Continuerende bedrijven moeten (mogelijk) voor 2030 stalaanpassingen binnen het investeringsritme te plegen (en vergunning aanpassen) = logisch moment om eventuele (extra) verplichtingen op te leggen - Faciliteer ondernemers (die moeten investeren) bij inzetten op toegang tot vrijkomende rijksbudgetten in het kader van het Schone Lucht Akkoord en het stikstofbeleid

P216951.01 6 78 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek In onderstaande kaarten (figuren 6.2 en 6.3) is voor de pluimvee- en varkensbedrijven het aandeel (aantal dierplaatsen) traditionele stallen weergegeven. In figuur 6.2 zijn de locaties met een fijn stof emissie van 500 kg of meer weergegeven, in relatie tot de achtergrondconcentratie fijn stof. In figuur 6.3 zijn de pluimvee- en varkensbedrijven met een minimale geuremissie van 10.000 Ou weergegeven. Deze kaarten geven visueel weer waar er in de gebieden met een hogere milieubelasting locaties zijn gelegen waar er aanpassingen binnen nu en 2030 zullen moeten worden doorgevoerd. Figuur 6.2 Aandeel traditionele huisvesting, locaties met een vergunde emissie >= 500 kg PM10

P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert Figuur 6.3 Aandeel traditionele huisvesting, locaties met een vergunde geuremissie >= 10.000 Ou Mogelijkheden voor reductie geur bij aanpassing stall en vanwege eisen 2030 In onderstaande tabel 6.7 is nader ingegaan op de doorwerking van de provincie emissie-eisen voor 2030 op de mogelijke ontwikkeling van de emissies van geur. Voor stallen die moeten worden aangepast aan de eisen uit de provinciale omgevingsverordening 2030, zijn voor de geuremissie van die “traditionele stallen” twee scenario’s uitgewerkt:  Scenario minimale reductie geur: een scenario die uitgaat van een aanpassing van die traditionele stal(len) door een stalsysteem dat voldoet aan de ammoniak emissie eisen 2030, maar zo weinig mogelijk als toegestaan geur reduceert (voor pluimvee is uitgegaan van 0%, voor varkens van 30%  Scenario maximale reductie geur: een scenario die uitgaat van een aanpassing van die traditionele stal(len) door een stalsysteem dat voldoet aan de ammoniak emissie eisen 2030, maar zo veel mogelijk als toegestaan geur reduceert (voor pluimvee en varkens is uitgegaan van 45%) Bij de uitwerking van deze twee scenario’s is er van uitgegaan dat stallen die al voldoen aan de eisen voor 2030, niet worden aangepast.

Er is bij deze scenario’s geen rekening gehouden met stoppende veehouderijen, er is geen rekening gehouden met groei of krimp van het aantal dieren of met het intrekken van latente ruimte in vergunningen. Ook is geen rekening gehouden met vervanging van chemische luchtwassers door biologische luchtwassers.

P216951.016 % dierplaatsen | Reductie geuremissie | Reductie geuremissie dat niet voldoet | Minimaal scenario | Maximaal scenario aan eisen 2030 Pluimvee: alle locaties | 51% | 0 % | 16 % Varkens: alle locaties | 41% | 9 % | 13 % Alle pluimvee en | 46% | 5 % | 14% varkenslocaties Tabel 6.7 Mogelijke ontwikkeling | emissie van geur uit stallen die moeten worden aangepast vanwege emissie | -eisen 2030 aan de hand van 2 scenario’s (bandbre | edte) Voor wat betreft de varkensbedrijven wordt het verschil in deze scenario’s veroorzaakt door keuze van het type luchtwasser voor die (traditionele) stallen die in vanwege de eisen voor 2030 aangepast moeten worden: de keuze voor een chemische luchtwa | sser (30% geurverwijdering) of de keuze voor een combi-luchtwassers (45% geurverwijdering). | Het verschil in kosten is relatief beperkt en er lijken goede mogelijkheden te zijn voor de gemeente om bij ontwikkeling van varkensbedrijven te sturen op de inzet van luchtwassers die een hoog rendement hebben m.b.t. geur | - en fijn stof. Daar waar er traditionele stallen vervangen worden, zijn er ook mogelijk om kosteneffecten emissiepunten te verleggen om zo de geurbelasting op nabijgelegen woningen te verminderen. Voor wat betreft de pluimveebedrijven wordt het verschil in deze scenario’s veroorzaakt door keuze om wel of geen biologische luchtwasser of biofilter te gebruiken.

Het verschil in kosten daarvan is zeer groot, zoals ook blijkt uit de analyse van de plui | mveebedrijven in de steekproef. De verwachting is daarom dat deze systemen alleen toegepast worden door enkele grote pluimveebedrijven die willen ontwikkelen in een voor geur overbelaste situatie. Vanwege die hoge kosten kan de inzet van dergelijke systemen waarschijnlijk niet of slechts in een enkele casus worden voorgeschreven. In de toelichting bij het Besluit emissiearme huisvesting (2015) is aangegeven dat als maat voor de economische haalbaarheid bij de bepaling van BBT is gerekend met een maximum v | an circa 3% extra jaarkosten bij nieuwe dierenverblijven en 1% bij bestaande dierenverblijven (in geval van fijn stof). Dit zijn de extra kosten (investering en exploitatie) voor het emissiearme huisvestingssysteem ten opzichte van de totale jaarlijkse kos | ten van een bedrijf met een standaardomvang. Voor het toepassen van een emissiearm huisvestingssysteem is een jaarlijkse kostenverhoging met ten hoogste circa 3% redelijk geacht. Dit betreft de generieke eisen (locatie | -onafhankelijk) De steekproef laat zi | en dat de kosten van de onderzochte maatregelen vaak hoger zijn.

Uitgaande van een gemiddelde SVC van 225.000 per jaar van een pluimvee | - en varkensbedrijf en het nemen ban maatregelen bij de helft van alle locaties (65) gericht op emissiereductie, komt el | ke 1% van de SVC van 65 locaties overeen met circa 150.000 euro aan jaarlijkse kosten (afgerond, 65 x 2250). Bij 3% gaat het 450.000, bij 10% om 1,5 miljoen, of te wel 22.500 per bedrijf | per jaar. Wat de feitelijke kosten van te vragen aanvullende maatreg | elen zijn en welke aanvullende maatregelen proportioneel zijn, is op basis van dit onderzoek niet aan te geven. Dat is sterk afhankelijk van de uitgangssituatie per locatie, eerder gedane investeringen, het investeringsritme, de bijdrage van een locatie aan de milieubelasting in de omgeving en de praktische en haalbare mogelijkheden om 80 | Samenvatting resultaten scenario-onderzoek P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert deze bijdrage naar een gewenst niveau terug te brengen. Daar kan voor deze groep locaties geen zinnige uitspraak over worden gedaan. Een heel andere benadering dan het Besluit emissiearme huisvesting s gekozen door de provincie Noord-Brabant. In de provinciale Interim omgevingsverordening van Noord-Brabant zijn emissie- eisen voor nieuwe stallen opgenomen (zoals in Limburg) maar worden ook eisen gesteld aan bestaande stallen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://nederweert.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/2e834b62-1f40-4171-a73e-a767a727a19c?agendaItemId=24f02418-2306-4361-8fe1-6c99d77f457c