CConstaterende datNederweert
Koppel je AI →
Document · PDF

2024-06-04 10. Bijlage 2 - Oplegnotitie scenario onderzoek programma luchtkwaliteit Nederweert eindversie 10 ju

Raadsvergadering 4 juni 2024, gemeente NederweertBij agendapunt: Raadsvoorstel Interimbeleid Veehouderij Gemeente Nederweert34.796 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert 2.4 Overige ontwikkelingen wet- en regelgeving Omgevingswet Sturing op omgevingseffecten en brongerichte aanpak Een belangrijk (regulerend) effectgericht instrument onder de Omgevingswet, is het vastleggen van een omgevingswaarde: deze drukt in meetbare, berekenbare dan wel anderszins objectieve termen de omgevingskwaliteit uit die op een bepaald moment moet zijn bereikt (belasting geur, fijn stof concentratie in een bepaald gebied); op te nemen in (provinciale) omgevingsverordening of (gemeentelijk) omgevingsplan; zelfbindend voor overheid en een toetsingskader voor bijvoorbeeld vergunningverlening. Als de omgevingswaarde niet wordt bereikt of overschreden dreigt te worden dan geldt er een wettelijke programmaplicht: het bestuur (meestal B&W) moet een programma vaststellen ter handhaving of realisering van de omgevingswaarde; ook geldt er een wettelijke monitorplicht voor het bestuur. Dat programma bevat dan maatregelen (stimulerend en/of regulerend) om de omgevingswaarden te bereiken of te borgen dat deze niet overschreden worden. Een belangrijk brongericht (regulerend) instrument is de specifieke zorgplicht, gericht op verbetering van de omgevingskwaliteit. Deze kunnen verder gaan dan vergunningsvoorschriften of algemene regels en doen tevens een beroep op de eigen verantwoordelijkheid van de ondernemer.

Specifieke zorgplichten kunnen worden opgenomen in provinciale omgevingsverordeningen en in gemeentelijke omgevingsplannen. Specifieke zorgplichten kunnen desgewenst worden aangevuld met maatwerkregels of maatwerkvoorschriften. Maatwerkregels kunnen eveneens worden opgenomen in omgevingsverordeningen en in omgevingsplannen. Maatwerkvoorschriften kunnen in omgevingsvergunningen worden opgenomen, maar ook bij afzonderlijke beschikking aan het bedrijf worden opgelegd. De Omgevingswet kent de mogelijkheid van gelijkwaardigheid: om een bepaald doel te bereiken kan de ondernemer kiezen voor andere middelen dan in de regelgeving of beschikking (omgevingsvergunning) is voorgeschreven. De ondernemer moet daarbij wel aantonen dat op die wijze het doel ook bereikt wordt. Verbinding tussen effectgerichte en brongerichte instrumenten: omgevingsprogramma De brug tussen de effectgerichte- en brongerichte instrumenten kan geslagen worden door de omgevingswaarden om te zetten in toetsingscriteria voor de vergunningverlening en regels in de omgevingsplan – of verordening. Hierbij kan ook de cumulatie van de diverse emissies (zoals geur en fijnstof) meegenomen moeten worden.

Het instrument omgevingsprogramma leent zich goed voor het opnemen van maatregelen waarmee een koppeling tot stand wordt gebracht tussen de hiervoor genoemde bron- en effectgerichte maatregelen , zowel stimulerende als regulerende instrumenten. P216951.01 6 28 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek In een omgevingsprogramma komen o.a. de volgende elementen terug:  het operationaliseren van beleidsdoelen zoals geformuleerd in de omgevingsvisie  het opnemen van maatregelen om aan omgevingswaarden en aan andere beleidsdoelen te voldoen Figuur 2:11: Relatie tussen omgevingsprogramma en andere gemeentelijke kerninstrumenten onder de Omgevings wet De Omgevingswet bevat geen bepalingen over het karakter van het programma: het kan sectoraal zijn, gebiedsgericht, projectgericht of combinaties daarvan. Het op te stellen programma voor Nederweert zal waarschijnlijk een combinatie zijn van een gebiedsgericht aanpak (gebieden waar de blootstelling het hoogst is en de potentiële gezondheidswinst c.q. afname van hinder het grootst is), en een sectorale aanpak (gericht op reducties van emissies van fijn stof en geur: niet alleen uit de landbouw maar ook uit andere relevante lokale bronnen). Klimaatakkoord Uitvoering van het klimaatakkoord zal van invloed zijn op de emissies van ammoniak, fijnstof en geur.

De Minister van LNV heeft afgesproken met de melkveesector om te komen tot een ambitieus plan voor verdergaande reductie, waarvan een integrale aanpak van de methaan- en ammoniakemissie conform de afspraken uit het klimaatakkoord. De helft van de emissie van broeikasgassen uit de Nederlandse landbouwsector komt uit de veehouderij (dieren en mestopslagen). Circa 70% van de broeikasgasemissies uit de Nederlandse veehouderij komt van de rundveehouderij en circa 20% uit de varkenshouderij. Voor wat betreft de reductie van broeikasgassen door aanpassing van stallen, ligt het meeste perspectief bij stalsystemen waar de mest bij de bron gescheiden wordt, de verse mest uit de stal wordt verwijderd en ter plaatse wordt vergist, bewerkt en/of afgevoerd om daar verder te worden bewerkt. Dit geldt voor zowel de rundveehouderij als de varkenshouderij. Nieuwe innovatieve stalsystemen en concepten die niet alleen ammoniak, maar ook methaan reduceren zijn in ontwikkeling en er is dus ook nog weinig praktijkervaring met het toepassen van deze innovatieve stalsystemen. Daarmee is het dus lastig om een eenduidige relatie te leggen tussen enerzijds emissies van ammoniak, geur & fijn stof en anderzijds de emissie van broeikasgassen uit de veehouderij.

Het klimaatakkoord in Parijs verplicht Nederland (en ook de andere EU-landen) een reductie van de uitstoot van broeikasgassen in 2050 tussen 80% en 95% (t.o.v. in 1990). Dit houdt in dat in 2050 de jaarlijks maximaal toegestane uitstoot voor de gehele Nederlandse economie 10 Mton

P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert CO2 equivalenten zal bedragen. Het PBL heeft becijferd dat bij de huidige omvang van de veestapel een reductie tot 10 Mton in 2050 maximaal haalbaar is, mits alle nu bekende mogelijke technische en overige maatregelen maximaal en effectief te worden ingezet. In dat scenario zou de veehouderij verantwoordelijk zijn voor de volledige jaarlijkse broeikasgasuitstoot in Nederland. Di t is geen reëel perspectief, omdat elders in de maatschappij de emissies dan naar nul teruggebracht zouden moeten worden. Een verdere reductie van uitstoot uit de veehouderij is noodzakelijk en bij de huidige stand van de technologie zal de veestapel moeten krimpen. Toepassing van nieuw te ontwikkelen kennis en technologie kan dat wellicht deels opvangen, maar hoeveel dat oplevert blijft onzeker. Het is waarschijnlijk dat ook dan een krimp van de veestapel noodzakelijk zal zijn om de klimaatdoelen op de langere termijn te halen.

Figuur 2:11 : Broeikasgasreductie opgave voor Nederland tot 2050, de gerealiseerde uitstoot van de veehouderij in 2015 en de verwachte uitstoot in 2050, bij huidige omvang en beschikbare technologie (Bron: Duurzaam en gezond, Raad voor de leefomgeving en infrastructuur, maart 2018) In het kader van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (zie paragraaf 2.3) zal het rijk in oktober 2022 provinciale klimaatdoelen voor het landelijk gebied presenteren. Ook deze doelen zullen naar verwachting van grote betekenis zijn voor de veehouderij in de gemeente Nederweert.

P216951.01 6 30 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek 3 Van visie naar programma 3.1 Omgevingsvisie buitengebied In de omgevingsvisie buitengebied zijn acht hoofdopgaven voor het buitengebied benoemd: 1. een gezonde en veilige leefomgeving. 2. een oplossing voor de vrijkomende gebouwen. 3. beschikbaar houden van perspectiefvolle agrarische locaties. 4. een bijdrage leveren aan de energietransitie. 5. een bijdrage leveren aan de klimaatadaptatie. 6. versterken van het groene karakter. 7. verbeteren van de infrastructuur. 8. versterking gastvrijheid en beleving. Vooral hoofdopgaven 1, 2 en 3 hebben een relatie met het op te stellen programma luchtkwaliteit. Enkele richtinggevende beleids- en procesuitspraken uit de omgevingsvisie die in dat kader van belang zijn, zonder volledig te zijn, zijn hieronder weergegeven: Selectie van beleids- en procesuitspraken Omgevingsvisie Buitengebied Nederweert  Het slopen van overtollige gebouwen is een uitgangspunt bij ruimtelijke ontwikkelingen om de omgevingskwaliteit in het buitengebied te verbeteren. De sloop betreft niet alleen de eigen locatie. Het kan ook gaan om een andere locatie in ons buitengebied.

 Vanwege de overbelasting van geur en fijnstof op sommige locaties in de buurt van intensieve veehouderijen, geldt de significante verlaging van emissies geur en fijnstof als meest belangrijke voorwaarde voor de bouw van nieuwe stallen.  We gaan aan de slag met ongebruikte milieu- en bouwruimte bij agrarische bedrijven.  Via een nadere uitwerking van het Programma luchtkwaliteit onderzoeken we op welke wijze de ambitie van 50% gezondheidswinst in 2030 het beste kan worden gerealiseerd. Op basis hiervan kunnen we alsnog kiezen voor een (verdere) aanscherping van de milieunormen. In het programma wordt, met oog voor economische belangen, een mix van maatregelen uitgewerkt. Hierbij kan worden gedacht aan: o een sloopregeling o het intrekken van vergunningen o ruimte voor nieuwe initiatieven o de best beschikbare technieken o financiën o het actualiseren van vergunningen  Om de afname van de veestapel te stimuleren spannen we ons in om agrarische bedrijven deel te laten nemen aan provinciale en landelijke regelingen.  We bieden ruime mogelijkheden voor hergebruik van vrijkomende (agrarische) gebouwen. We letten hierbij op de omvang van vrijkomende bebouwing en het behoud van economische vitaliteit. De mogelijkheden zijn vooral bedoeld als verdienmodel voor het realiseren van sloop van overtollige gebouwen.

P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert  We maken per saldo geen nieuwe agrarische bedrijfslocaties mogelijk in het buitengebied. We staan open voor nieuwe bedrijfslocaties als elders een agrarische bedrijfslocatie wordt beëindigd  Op geschikte, perspectiefvolle locaties faciliteren we ondernemers via maatwerk om zich verder te ontwikkelen. Welke locaties dat zijn, gaan we niet vastleggen. 3.2 Scenario -onderzoek De gemeente Nederweert wil de mogelijkheden onderzoeken om aanvullende eisen te stellen aan geur van veehouderijen en aan fijn stof (PM10). Dit onderzoek vindt plaats door middel van doorrekening van drie scenario’s en een uitgangssituatie waarin de gemeente geen actie onderneemt. De gemeente heeft de scenario’s opgesteld. De scenario’s bestaan elk uit een pakket aan eisen aan geur en fijn stof en daarbij ook de (categorieën) maatregelen die de gemeente passend acht om tot een situatie te komen waarin aan de eisen voldaan wordt. Waarbij scenario 1 sterk afwijkt van scenario’s 2 en 3 (en van de omgevingsvisie buitengebied) omdat scenario 1 uit gaat van maatregelen die leiden tot meer milieuruimte voor veehouderijen (geur) en scenario’s 2 en 3 juist uitgaan van een aanscherping van de milieueisen c.q. maatregelen om een toename van milieubelasting te voorkomen. Scenario 1 is daarom ook anders uitgewerkt in het onderzoek dan scenario’s 2 en 3.

Alleen deze rapportage bevat een uitwerking van scenario 1. In de rapportages van november 2021 is de toets- c.q. uitwerking van de scenario’s 2 en 3 voor de steekproefbedrijven opgenomen. Scenario’s 2 en 3 maken gebruik van steekproefbedrijven. De steekproef bestaat uit 16 bedrijven (veehouderij-locaties), vier bedrijven van elke omvang, twee van elke soort (pluimvee of varken) per omvang (zeer groot, groot, middel en klein). Bij pluimvee zit er variatie tussen bedrijven met leghennen, opfok, vleeskuikens en vleeskalkoenen. De pluimveebedrijven zijn gelabeld als P1a en P2a (zeer groot), P2a en P2b (groot), P3a en P3b (middel) en P4a en P4b (klein). De varkensbedrijven zijn gelabeld als V1a en V2a (zeer groot), V2a en V2b (groot), V3a en V3b (middel) en V4a en V4b

P216951.01 6 32 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek (klein). Daarnaast is er ook gebruik gemaakt van het gegevensbestand van alle veehouderij-locaties in Nederweert (bestand Web-BVB). Er is uitgegaan van vergunde dierplaatsen, stalsystemen en nageschakelde technieken. Dit kan - c.q. zal afwijken van de feitelijk gehouden dieren en mogelijk ook van de feitelijk gerealiseerde stalsystemen en nageschakelde technieken. In navolgende grafieken staan de vergunde emissiereducties per steekproefbedrijf, steeds ten opzichte van een vergelijkbare veehouderij zonder gebruik van technieken om emissies te reduceren (zogenaamde traditionele stallen). Grafiek 3.1 heeft betrekking op de steekproefbedrijven, grafiek 3.2 bevat een weergave van de vergunde emissiereducties van alle pluimvee- en varkenslocaties, waarbij dezelfde indeling in grootte is gehanteerd als bij de steekproefbedrijven. Figuur 3.1 vergunde emissiereducties geur, fijnstof en ammoniak (Nh3) s teekproefbedrijven Figuur 3.2 vergunde emissiereducties geur, fijnstof en ammoniak (Nh3) alle plui mvee- en varkenslocaties (inclusief de s teekproefbedrijven), in totaal 130 locaties

P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert Figuur 3.2 laat zien dat op de grotere veehouderijlocaties meer technieken zijn vergund en worden toegepast dan op de kleinere veehouderijlocaties. Dit geldt zowel voor de pluimveebedrijven als voor de varkensbedrijven. De pluimveebedrijven passen nauwelijks technieken toe die geur reduceren. Varkensbedrijven passen meer emissie-reducerende technieken toe dan pluimveebedrijven. De grotere pluimveebedrijven in de steekproef hebben meer fijn stof reducerende maatregelen genomen dan gemiddeld voor de grotere pluimveelocaties geldt. 3.2.1 Scenario 1: landelijke geurnormen Vanuit geur worden de (standaard) landelijke geurnormen vanuit de Wet geurhinder en veehouderij doorgerekend. Deze bedragen 3 odourunits (ouE/m3) in de kernen en 14 odeurunits (Ou) in het buitengebied. Doel van dit scenario is het in beeld brengen van de mogelijkheden indien de in Wet geurhinder en veehouderij opgenomen normen worden gevolgd. In hoofdstuk 4 is hier nader op ingegaan. 3.2.2 Scenario’s 2 en 3: maatregelen gericht op emissiereducties Hierna is nader ingegaan op maatregelen c.q. maatregenpakketten zoals die zijn opgesteld door de gemeente Nederweert en daarna beoordeeld op de toepasbaarheid voor de steekproefbedrijven (zie daarvoor ook de rapportages uit november 2021).

Voor elk steekproefbedrijf (16 veehouderijen, waarvan 8 pluimveebedrijven en 8 varkenshouderijen) zijn de verschillende maatregelen die onderdeel zijn van de scenario’s beoordeeld. Hierbij is ingegaan op het aspect fijn stof en het aspect geur. Daarnaast is ook voor elk steekproefbedrijf nader ingegaan op de vergunde situatie, de al vergunde emissiereductie en de effecten van dat steekproefbedrijf op de omgeving zoals de (eigen) bronbijdrage fijn stof, geurcontouren (de 3 Ou en 14 Ou berekend en op kaart weergegeven) en de achtergrondbelasting geur in de omgeving van het steekproefbedrijf. Ook is voor elk steekproefbedrijf ingegaan op de effecten van de te behalen (maximale) emissiereductie, zoals een verkleining van de geurcontour, een lagere eigen bronbijdrage fijn stof en een verandering van de achtergrondbelasting geur in de omgeving van het bedrijf. Deze resultaten van deze analyses zijn opgenomen in de bijlagen van de rapportage van Pouderoyen Tonnaer uit november 2021. Hiervan zijn er 2 versies gemaakt: een geanonimiseerde versie (waarbij de locatie van het veehouderijbedrijf niet is opgenomen) en een niet- geanonimiseerde versie, waarbij de locatie van de veehouderij en de kaarten die ingaan op de effecten op de omgeving wel in zijn opgenomen.

In een rapportage van Connecting Agri&Food (PowerPoint presentatie) is voor elk steekproefbedrijf ingegaan op de kosten van te nemen maatregelen die gericht zijn op emissiereducties in relatie tot de economische omvang en verdiencapaciteit van de veehouderij-locatie. Ook in die rapportage is er niet-geanonimiseerde bijlage waarin locatie-specifieke gegevens voor elk steekproefbedrijf zijn opgenomen. De niet-geanonimiseerde rapportages zijn ter beschikking gesteld aan de gemeente. De gemeente heeft alleen geanonimiseerde rapportages verspreid. In deze rapportage zijn de conclusies uit beide geanonimiseerde versies van de rapportages opgenomen (zie o.a. hoofdstukken 5 en 6 van deze rapportage). P216951.01 6 34 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek Scenario 2 Gemiddelde ambitie: gericht op ca. 20% emissiereductie van geur en fijnstof 1. Het opstellen van intrekkingsbeleid dat ziet op niet-benutte vergunningen, door het verminderen van de geur en fijnstof emissie met 20% gemeente-breed (generieke afroming). 2. Het opstellen van een sloopregeling als flankerend beleid, die het aantrekkelijker maakt om stallen te slopen en die met name bij leeg liggende bedrijven met vergunning en kleine bedrijven tot sloop van de stallen kan leiden. Uitgangspunt is dat de regeling de sloop van de stallen kostendekkend maakt. 3.

Het ambtshalve actualiseren aan BBT bij agrarische IPPC-bedrijven. BBT is een techniek met volgens de gemeente ingeschat ruwweg 15% van emissiereductie voor fijnstof ten opzichte van stallen zonder technieken. Voor geur is door de gemeente BBT ingevuld als volgt: naast het voldoen aan het Besluit emissiearme huisvesting, om in gevallen van overbelasting het emissiepunt horizontaal dan wel verticaal te verleggen tot een reductie van ca 10% is bereikt. 4. Per bedrijf een verplichting tot fijnstofreductie van 20% ten opzichte van stallen zonder technieken in overbelaste gebieden (> 22 µg/m3 bij veel blootstelling en > 24 µg/m3 in gebieden met minder blootstelling) t.o.v. het peiljaar 2021 in het omgevingsplan opn emen door een voorwaardelijke verplichting aan het in gebruik zijn van agrarische en niet- agrarische bedrijven vanaf de peildatum van 2030. Het gaat dan om bedrijven met meer dan 800 kilo fijnstof emissie per jaar. Dit wordt gekoppeld aan communicatie en maatwerkgesprekken om ervoor te zorgen dat deze verplichting bekend is en blijft bij de diverse bedrijven maar ook om te zorgen dat waar nodig maatwerkafspraken kunnen worden gemaakt. 5. Het begrenzen van fijnstof waar achtergrondconcentratie lager dan 20 µg/m3 is, via een aangepaste omgevingswaarde en als toetswaarde bij vergunningverlening in het omgevingsplan.

Gelet op het nieuwe WHO advies, ook een waarde van 15 µg/m3 opnemen in gebieden waar de achtergrondconcentratie lager is dan 15 µg/m3. P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert Scenario 3 Grotere ambitie: gericht op ca. 30% emissiereductie van geur en fijnstof 1. Het opnemen van de lagere normen / omgevingswaarden geur (5 ou en 10 ou voor- en achtergrond) en fijnstof (in drie stappen 15, 20 en 24 µg/m3) in het omgevingsplan in de vorm van een inspanningsverplichting. 15 µg/m3 daar waar de achtergrondconcentratie max 18 µg/m3 is, 20 µg/m3 daar waar de achtergrondconcentratie max 23 µg/m3 is en 24 µg/m3 in gebieden waar die achtergrondconcentratie hoger is. Het opnemen van de lagere waarden als toetsingskader bij vergunningverlening in het omgevingsplan. Via de 50%- regeling en het Brabants model (de regeling zoals opgenomen in de Omgevingsverordening van Noord-Brabant) toetsen aan deze omgevingswaarden bij vergunningverlening. 2. Het terugdringen van de achtergrondconcentratie geur via zogenaamd ‘Brabants model’ 3. Een 50% regeling fijnstof (zoals in het Activiteitenbesluit voor geur van dierverblijven) in het omgevingsplan opnemen o.b.v. artikel 7z van het Besluit uitvoering crisis en herstelwet. 4.

Bij hotspots (achtergrond geur >50 ou op gevoelig objecten en/of fijnstof meer dan 30 overschrijdingsdagen op gevoelig objecten) ambtshalve de vergunning aanpassen en verdergaande technieken dan BBT voorschrijven op basis van artikel 7z van het Besluit uitvoering crisis en herstelwet tot een niveau van 30% reductie van de emissie op het milieuaspect waar de hotspot uit bestaat (geur en/of fijnstof). 5. Daarnaast intrekkingsbeleid en sloopregeling en actualisatie zoals in MP2-1 en MP2-2. Het Brabants model: regels m.b.t. de achtergrondbelasting bij uitbreiding van veehouderijen in Noord- Brabant Bij ruimtelijke procedures t.a.v. uitbreiding van veehouderijen gelden in Noord -Brabant provinciale eisen ten aanzien van de cumulatieve geurbelasting (achtergrondbel asting). Deze zijn opgenomen in de provinciale (Interim) Omgevingsverordening en hebben tot doel de maximale cumulatieve geurbelasting ten gevolge van veehouderijen te beperken tot deze normen. Op basis van rechtstreeks werkende regels voor veehouderijen is een toename van de bestaande bebouwing voor de uitoefening van een veehouderij alleen toegestaan indien is aangetoond dat de kans op cumulatieve geurhinder (achtergrondbelasting) op geurgevoelige objecten, in de bebouwde kom niet hoger is dan 12 % en in het buitengebied niet hoger is dan 20%.

Indien blijkt dat de achtergrondbelasting hoger is dan voornoemde percentages dienen maatregelen te worden getroffen door de veehouderij die wil ontwikkelen, die tot een daling leiden van de achtergrondbelasting, welke ten minste de eigen bijdrage aan de overschrijding van de achtergrondbelasting compenseert. In de Omgevingsverordening van Limburg is een dergelijke bepaling niet opgenomen. P216951.01 6 36 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek 3.3 Effecten beoogde emissiereducties op blootstelling 3.3.1 Fijn stof uit stallen veehouderijen In onderstaande grafiek 3.3 en onderstaande kaarten 3.4 en 3.5 is in beeld gebracht wat het effect zou zijn van de beoogde emissiereducties in scenario 2 en 3 op de blootstelling van woningen aan de concentratie fijn stof (PM10) uit stallen van veehouderijen in Nederweert. Figuur 3.3 Effect beoogde emissiereducties voor s cenario 2 (20% reductie) en s cenario 3 (30% reductie) op de blootstelling van fijn s tof (PM10) t.g.v. emissie van fijn stof uit stallen van veehouderijen in Nederweert. Figuur 3. 4 Verbeelding beoogde emissiereductie fijn stof (PM10) van 20% t.o.v. vergund op concentratie fijn s tof uit s tallen van veehouderijen in Nederweert (doelstelling scenario 2).

P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert Figuur 3. 5 Verbeelding beoogde emissiered uctie fijn stof (PM10) van 30% t.o.v. vergund op concentratie fijn s tof uit s tallen van veehouderijen in Nederweert (doelstelling scenario 3). Bovenstaande grafiek en kaarten laten zie dat er bij de beoogde emissiereducties van fijn stof uit stallen van veehouderijen in Nederweert, het aantal sterk belaste woningen significant afneemt. Dit vanwege het effect van “afname van de deken” die wordt veroorzaakt door deze lokale bronnen (de stallen van veehouderijen) van fijn stof. Maar ook bij 30% reductie resteren er woningen die een hogere belasting van deze bronnen hebben. Gezien de bijdrage van de veehouderij (vooral pluimveehouderij) aan de hoge lokale concentratie van fijn stof (PM10), is voor een groot deel van het grondgebied een achtergrondconcentratie onder de wettelijke normen binnen bereik. De advieswaarde m.b.t. de achtergrondconcentratie PM10 van de WHO is voor een deel van het grondgebied ver buiten bereik. Uit de figuren 2.3 en 2.4 (hoofdstuk 2) is af te leiden dat ook de sectoren verkeer, industrie en consumenten in Nederweert een belangrijke bijdrage aan de fijn stof concentratie in Nederweert hebben. Reductie van de emissie van fijn stof uit die sectoren is daarom ook van belang voor de beoogde verbetering t.a.v.

het woon- en leefklimaat en een gezonde leefomgeving.

P216951.01 6 38 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek Effecten sectorplan en mogelijke aanvullende wettelijke eisen In hoofdstuk 2 is ingegaan op de aankondiging in 2017 van een wettelijke regeling voor de fijnstofemissie (PM10) uit de pluimveehouderij waarin landelijk 50 % reductie in bestaande stallen en 70 % reductie bij nieuwbouw wordt opgelegd, uiterlijk te realiseren in 2030. En het sectorplan uit 2021 waarin een combinatie van nationale regelgeving (30% reductie bestaande stallen; 50% nieuwe stallen) en extra eisen in de hotspot gebieden (50% reductie bestaand en nieuw) is voorgesteld. In onderstaande grafiek en kaart is voor de hoog belaste woningen (PM10 uit de veehouderij in Nederweert) het effect van 30% en 50% emissiereductie (t.o.v. stallen zonder reductie) vergeleken met de nu vergunde emissies en vergunde emissiereducties PM10 uit stallen van veehouderijen in Nederweert Figuur 3.6 Effect emissiereductie PM10 30% en 50% op woningen met hoge blootstelling veehouderij Figuur 3.7 Verbeelding emissiereductie PM10 uit stallen veehouderijen Nederweert tot 50%

P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert 3.3.2 Geur uit stallen veehouderijen In onderstaande grafiek 3.8 en kaarten (figuren 3.9 en 3.10) is in beeld gebracht wat het effect zou zijn van de beoogde emissiereducties in scenario 2 en 3 op de blootstelling van woningen aan de achtergrondbelasting geur uit stallen van veehouderijen in Nederweert. Figuur 3. 8 Effect beoogde emissiereducties voor s cenario 2 (20% reductie) en s cenario 3 (30% reductie) op de achtergrondbelasting geur ter plaatse van wonin gen in Nederweert t.g.v. emissie van geur uit s tallen van veehouderijen in Nederweert. Figuur 3. 9 Verbeelding beoogde emissiereductie geur) van 20% t.o.v. vergund op de achtergrondconcentratie geur uit s tallen van veehouderijen in Nederweert (doelstelling scenario 2).

P216951.01 6 40 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek Figuur 3. 10 Verbeelding beoogde emissiereductie geur van 30% t.o.v. de achtergrondbelasting geur uit stallen van veehouderijen in Nederweert (doelstelling scenario 3) . Bovenstaande grafiek en kaarten laten zie dat er bij de beoogde emissiereducties van geur uit stallen van veehouderijen in Nederweert, het aantal woningen met een geurbelasting die hoger is de 20 Ou (grenswaarde onderzoek geurgebiedsvisie) c.q. 10 Ou (advieswaarde 10 Ou voor buitengebied) significant afneemt. Dit vanwege het effect van “afname van de deken” die wordt veroorzaakt door de geur uit stallen. Maar ook bij 30% reductie resteren er woningen die een hogere belasting van geur, o.a. door piekbelastingen van veehouderijen nabij deze woningen en de sterke concentratie van veehouderijen in delen van het buitengebied. Voor de kernen is de grenswaarde van maximaal 10 Ou bij de beoogde emissiereducties binnen bereik.

P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert 4 Scenario 1: terug naar wettelijke basis 4.1 Inleiding De huidige gemeentelijke geurnormen zijn veelal strenger dan de landelijke geurnormen. Zo geldt er nu een geurnorm (voorgrondnorm) van 1,5 Ou voor de kernen Nederweert, Nederweert- Eind en Ospel (in plaats van de standaardnorm van 3 Ou), 9 Ou in een straal van 1,5 km rond deze kernen, 10 Ou in de rest van het buitengebied plus nog enkele speciale normen voor uitbreidingen van de kernen. In dit scenario is er van uitgegaan dat de geurnormen worden bijgesteld naar de (standaard) landelijke geurnormen vanuit de Wet geurhinder en veehouderij. Deze bedragen 3 odourunits (ouE/m3) in de kernen en 14 odeurunits (Ou) in het buitengebied. Het is op voorhand duidelijk dat dit scenario niet leidt tot een extra sturing op verlaging van emissies geur en fijnstof uit stallen van veehouderijen ten opzichte van de huidige regels (zie hoofdstuk 2). Sterker nog: ten opzichte van de huidige geurnormen voor intensieve veehouderijen leidt het terugvallen op de standaard landelijke normen tot meer milieuruimte voor intensieve veehouderijen: de mogelijkheid om een ontwikkeling van een veehouderij gepaard te laten gaan met een toename van de geuremissie c.q. een toename van de geurbelasting.

Of, in het geval van een bestaande overbelaste situatie, wordt er bij minder strenge normen minder gestuurd op de afname van de geurbelasting. Soepelere geurnormen kunnen de omgekeerde werking beperken en daarmee mogelijk extra ruimte bieden voor functieveranderingen in het buitengebied en de uitbreiding van kernen. Als veehouders minder te hoeven investeren in technieken om de geuremissie en geurbelasting te beperken, zullen ze minder kosten hoeven te maken voor het toepassen van emissie reducerende technieken en/of de verspreiding van de emissie van geur te beïnvloeden (zoals locatie van emissiepunten aanpassen of hogere uitstroomsnelheden).

P216951.01 6 42 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek 4.2 Landelijke geurnorm voor alle kernen in Nederweert Soepelere geurnormen leiden in principe tot een kleinere omgekeerde werking. Voor de kernen Nederweert, Ospel en Nederweert-Eind is de huidige geurnorm nu 1,5 Ou. Als deze wordt bijgesteld naar 3 Ou, wordt de straal van de geurhindercontour waarbinnen er sprake kan zijn van een beperking voor de veehouderij bij de realisatie van een voor geurhinder gevoelig object kleiner. Hierdoor wordt het risico kleiner dat gewenste functieveranderingen in – of aan de rand van de kernen, als onderdeel van de bestaande kern of uitbreiding van die kern, worden geblokkeerd. Dat is in onderstaand figuur indicatief voor een deel van de kern weergegeven. Figuur 4.1 Vergelijking indicatieve geurcontouren 1,5 Ou en 3 Ou voor de kernen Nederweert, Ospel en Nederweert-Eind. Toets omgekeerde werking Vaste jurisprudentie bij ruimtelijke besluiten is dat door de nieuwe bestemmingen er geen sprake mag zijn van een aantasting van de bestaande rechten van de omliggende veehouderijen. In beginsel dient bij het bepalen van de rechten het agrarische bouwblok als uitgangspunt voor het meten van de geurbelasting-contouren te worden genomen. Dit omdat veehouderijen rechten hebben om hun emissiepunten te verschuiven binnen het vastgestelde bouwblok (de zogenaamde ‘vergunde rechten’).

Het kan echter ook zo zijn dat het bedrijf zijn bouwblok niet in zijn geheel kan benutten

P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert voor de vestiging of verplaatsing van emissiepunten, bijvoorbeeld door de aanwezigheid van al bestaande geurgevoelige objecten. Uit de jurisprudentie blijkt dat men dan mag uitgaan van de grens van de bebouwing, een te benutten deel van het bouwblok of een bestaand emissiepunt. Uitgaande van de vergunde rechten van een veehouderij, de geurnorm(en), het agrarisch bouwblok en de ligging van de stallen en al bestaande voor geurhinder gevoelige objecten, kan bepaald worden of de realisatie van een nieuw voor geurhinder gevoelig object leidt tot een aantasting van de rechten: ligt de nieuwe bestemming binnen de geurcontour en zijn er geen andere bestaande geurgevoelige objecten die op kortere afstand liggen? Dat betekent dat kleinere geurcontouren door terug te gaan naar de landelijke norm van 3 Ou vooral tot meer ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden kunnen leiden aan de rand van de kern Nederweert, Ospel en Nederweert-Eind. Omdat binnen de kern zelf al andere woningen of andere voor geurgevoelige objecten dichterbij de veehouderijen zijn gelegen. In onderstaand figuur is voor de drie kernen en de plangebieden per geurgevoelig object de indicatieve voorgrondbelasting weergegeven. Daarbij is ook aangegeven hoe hoog de achtergrondbelasting per geurgevoelig object is.

Daaruit blijkt dat de voorgrondbelasting aan de randen en in de plangebieden van Nederweert, Eind en Ospel hoger is dan 3 Ou en dat in die gebieden de achtergrondbelasting veelal hoger is dan 10 Ou Figuur 4.2 Voor- en achtergrondbelasting op voor geurhinder gevoelige objecten in de kernen en plangebieden

P216951.01 6 44 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek De plangebieden, de toekomstige uitbreidingsgebieden rond deze kernen, hebben op basis van de gemeentelijke geurverordening een soepelere waarde, vaak ook soepeler dan de standaard waarde voor de bebouwde kom. Indien wordt teruggegaan naar de landelijke norm, zou voor toekomstige uitbreidingsgebieden een norm van 3 Ou moeten worden gehanteerd. Er is dan sprake van een groter risico op belemmeringen m.b.t. de omgekeerde werking dan op basis van de normen die voor de plangebieden zijn opgenomen in de gemeentelijke geurverordening 2017. Toets woon- en leefklimaat bij ruimtelijke plannen in- en nabij de kernen In de beleidsregel omgekeerde werking (vierde herziening) heeft de gemeente Nederweert opgenomen dat in een toets naar het woon- en leefklimaat aandacht besteedt dient te worden aan vaste afstanden, voorgrondbelasting én achtergrondbelasting. In afwijking daarvan wordt in de omgekeerde werking in de dorpskernen en direct aansluitend aan de dorpskernen niet getoetst aan de gemeentelijke voorgrondnormen en de gebiedsvisie.

Gevoelige functies mogen binnen de geurcontour van agrarische bedrijven mogelijk worden gemaakt zolang er sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat en bedrijven niet door de nieuwe gevoelige functies belemmerd worden en er sprake is van een goede belangenafweging, een en ander zoals in de jurisprudentie bepaald. De uitzondering m.b.t. de toetsing aan de voorgrondnormen (m.b.t. de toets van een goed woon- en leefklimaat) die de gemeente in de vierde herziening heeft gemaakt voor de dorpskernen en het gebied direct aangrenzend aan de dorpskernen, is bij veel gemeenten die eigen (strengere) geurnormen hebben vastgesteld voor kernen, de vaste praktijk. De Wet geurhinder en veehouderij biedt die mogelijkheid ook. Een lagere voorgeurnorm is immers vaak ingegeven vanuit de problematiek van een te hoge achtergrondbelasting vanwege de cumulatieve effecten of het willen voorkomen dat de geurbelasting in- en nabij de kernen toeneemt. Het is dan niet gebruikelijk en ook niet nodig om die strengere voorgrondnorm ook te hanteren als toetswaarde voor een goed woon- en leefklimaat. Het teruggaan naar de landelijke waarden voor de bebouwde kom om minder streng te hoeven toetsen aan de voorgrondnorm is niet nodig.

Het is gebruikelijker om voor de toetsing van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat voor ontwikkelingen in- en rond de kernen uit te gaan van de achtergrondbelasting (cumulatieve belasting), zoals bijvoorbeeld maximaal 10 Ou achtergrondbelasting voor ontwikkelingen binnen de bestaande kom en mogelijk een hogere waarde voor de achtergrondbelasting in de uitbreidingen aan de rand van de bebouwde kom. In onderstaand figuur 4.3 is de berekende voorgrond- en achtergrondbelasting (vergund, 2021) weergegeven voor de kernen en de plangebieden zoals die zijn opgenomen in de gemeentelijke geurverordening, waarbij het hinderpercentage is weergegeven op basis van de meest maatgevende geurbelasting. De voorgrond belasting is maatgevend voor de kans op hinder is als die meer is dan de helft van de achtergrond. In andere situaties is de achtergrondbelasting maatgevend voor de kans op hinder. Uit figuur 4.3 blijkt dat in grote delen van de bestaande kernen Nederweert en Nederweert-Eind het hinderpercentage lager is dan 12% (richtwaarde bebouwde kom, geurgebiedsvisie Nederweert). In nagenoeg heel Ospel (inclusief plangebied), in de noordelijke delen van Nederweert (inclusief de plangebieden) en in het westelijk deel van Nederweert-eind is het berekende hinderpercentage hoger.

De gemeenteraad kan vastleggen dat een hogere achtergrondbelasting aanvaardbaar is, P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert waarbij belangen t.a.v. o.a. volkshuisvesting, de hoogte van de achtergrondbelasting en de verwachte ontwikkeling van de achtergrondbelasting een rol spelen bij de onderbouwing daarvan. Figuur 4. 3 Hinderpercentage op basis van combinatie voor- en achtergrondbelasting voor de kernen Nederweert, Os pel en Nederweert-Eind en de plangebieden bij deze kernen Versoepeling van de voorgrond geurnorm (naar 3 Ou) voor de bestaande kernen van Nederweert, Ospel en Nederweert-Eind draagt minder bij aan de afname van geurbelasting bij ontwikkeling van veehouderijen nabij die kernen dan op grond van de huidige geurnorm (1,5 Ou) voor die kernen. Een standaard norm draagt minder dan de huidige norm bij aan een verbetering van het woon- en leefklimaat ter plaatse omdat een strengere norm bij de ontwikkeling van intensieve veehouderijen minder stuurt op afname van de geurbelasting. En biedt minder bescherming regen een toename van de geurbelasting in niet-overbelaste situaties. Standaard geurnormen (voor- en achtergrondbelasting) voor toekomstige uitbreidingen van de bebouwde kom, zoals begrensd in de plangebieden bij Nederweert en Ospel, zijn niet passend gelet de wens om uitbreidingen van deze kernen te realiseren.

P216951.01 6 46 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek 4.3 Landelijke geurnorm voor het buitengebied van Nederweert Voor een deel van het buitengebied is de huidige geurnorm nu 9 Ou. Het betreft een zone van 1500 meter rond de kern Nederweert, Ospel en Nederweert-Eind. Voor het overige buitengebied is de norm 10 Ou. Als de norm voor het buitengebied wordt bijgesteld naar 14 Ou, wordt de straal van de geurhindercontour waarbinnen er sprake kan zijn van een beperking voor de veehouderij bij de realisatie van een nieuw voor geurhinder gevoelig object kleiner. Daarnaast kan er sprake zijn van meer milieuruimte voor de veehouderij: de mogelijkheid om bij een ontwikkeling van de veehouderij meer geurbelasting te veroorzaken of een minder grote opgave voor reductie van de geurbelasting bij een overbelaste situatie. Om het effect van een mogelijke versoepeling van de geurnorm voor het buitengebied in beeld te brengen, is per veehouderij indicatief in beeld gebracht bij hoeveel woningen er sprake is van een overschrijding van de geurnorm. Bij de huidige voorgrondnorm voor het buitengebied (9 of 10 Ou) en bij de standaard wettelijke waarde voor het buitengebied (14 Ou). Voor elke intensieve veehouderij is het verschil in aantal woningen op de kaart weergegeven. Hoe groter het verschil in overschrijdingen, hoe groter de rode stip op de kaarten.

Uit een vergelijking van beide kaarten volgt dat vooral in de 1500 meter zone (9 Ou gebied) een versoepeling van de voorgrondnorm van 9 naar 14 Ou effect heeft op het aantal objecten met een overschrijding van de voorgrondnorm. En dus impact op de ontwikkelingsmogelijkheden van veehouderijen en de mogelijkheden voor functieveranderingen. De rode stippen geven een indicatie van de locaties waar dit aan de orde kan zijn. In de 1500 meter zone (9 Ou) leidt een versoepeling van de voorgrondnorm (naar 14 Ou) bij 58 veehouderijen tot een afname van het aantal objecten met een overschrijding van de voorgrondnorm (variërend van 1 tot maximaal 14 objecten). In het buitengebied waar nu een norm van 10 Ou geldt, betreft het 15 veehouderijen (variërend van 1 tot maximaal 14 objecten) P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert Figuur 4.4 Verschil in aantal objecten met overschrijding voorgrondnorm: 9 Ou versus 14 Ou (indicatief) Figuur 4.5 Verschil in aantal objecten met overschrijding voorgrondnorm: 10 Ou versus 14 Ou (indicatief)

P216951.01 6 48 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek Vooral in het 9 Ou gebied (de 1500 meter zone) leidt een versoepeling van de voorgrondnorm tot meer mogelijkheden voor realisatie van een nieuw voor geurhinder gevoelig object. Daarnaast kan er sprake zijn van meer milieuruimte voor de veehouderij: de mogelijkheid om bij een ontwikkeling van de veehouderij meer geurbelasting te veroorzaken (kans op toename hinder) of een minder grote opgave voor reductie van de geurbelasting bij een overbelaste situatie (kans op minder afname overbelaste situatie). In onderstaande kaart is dit samenvattend weergegeven door per bestaand voor geurhinder gevoelig object de indicatieve voorgrondbelasting weer te geven in klassen (tot 9 Ou, tussen 9 - 14 Ou en meer dan 14 Ou) . Ook is hierbij de indicatieve achtergrondbelasting gepresenteerd (tot 20 Ou en meer dan 20 Ou). Daaruit blijkt dat voor een aanzienlijk deel van de objecten met een voorgrondbelasting tussen 9 en 14 Ou, de achtergrondbelasting hoger is dan 20 Ou. In die situaties is de toets op een goed woon- en leefmilieu mogelijk een belemmering voor functieveranderingen nabij veehouderijen en voor de ontwikkeling van de veehouderijen. Versoepeling van de geurnorm leidt tot minder beperkingen t.a.v. de omgekeerde werking maar tegelijkertijd blijft een hoge achtergrondbelasting een knelpunt voor ruimtelijke ontwikkeling.

Tenzij een hogere achtergrondbelasting gelet op de specifieke situatie in Nederweert aanvaardbaar wordt geacht. Figuur 4.6 Indicatie voor - en achtergrondbelasting voor geurhinder gevoelige objecten in het buitengebied. Versoepeling van de voorgrond geurnorm (naar 14 Ou) in het buitengebied van Nederweert draagt minder bij aan de bescherming tegen extra geurhinder en draagt minder bij aan de afname van geurbelasting in overbelaste situaties bij ontwikkeling van veehouderijen dan op grond van de huidige geurnorm (9 Ou en 10 Ou).

P216951.015 5 | Scenario 2 en 3: emissiereductie 5.1 | Theoretisch te behalen emissiereducties In onderstaande tabel zijn de gegevens m.b.t. de vergunde emissies en de minimale emissie (op basis van de nu vergunbare technieken en een maximaal reductiepercentage) de nog te bereiken reductie van emissies van geur en fijnstof uit stallen per type steekproefbedrijf weergegeven. In deze tabel is het totaal van de steekproefbedrijven vergeleken met het totaal van alle pluimvee- | en varkenslocaties in Nederweert Steekproefbedrijven | Emissie geur | Emissie geur | Emissie fijnstof | Emissie fijnstof afgezet tegen alle | Vergund, | 45% reductie, | vergund | 80% reductie pluimvee- en | x 1000 Ou | x 1000 Ou | x kg PM10 | x kg PM10 varkenslocaties Alle pluimvee locaties | 217 | 122 | 18.110 | 5.945 steekproef (8) | (vergund = 100%) | (56% van vergund) | (vergund = 100%) | (33% van vergund) Alle pluimveelocaties | 1480 | 836 | 144.667 | 36.382 Nederweert (61) | (vergund = 100%) | (56% van vergund) | (vergund = 100%) | (25% van vergund) Alle varkenslocaties | 367 | 289 | 2.015 | 868 steekproef (8) | (vergund = 100%) | (79% van vergund) | (vergund = 100%) | (43% van vergund) Alle varkenslocaties | 3557 | 2886 | 23.064 | 9.362 Nederweert (69) | (vergund = 100%) | (81% van vergund) | (vergund = 100%) | (41% van vergund) Alle locaties s teekproef | 584 | 412 | 20.124 | 6.813 (16) | (vergund =

100%) | (70% van vergund) | (100% van vergund) | (34% van vergund) Alle pluimvee en | 5.036 | 3.722 | 167.731 | 45.744 varkenslocaties | (vergund = 100%) | (74% van vergund) | (100% van vergund) | (27% van vergund) Nederweert (130) Tabel 5.1: Te bereiken emissiereducties geur en fijnstof, uitgaande van het aantal en type vergunde dierplaatsen (juli 2021) en inzet technieken met een maximale reductie van geur en | fijnstof en een hoge reductie van ammoniak | . Uit bovenstaande tabel blijkt dat bij maximale inzet van technieken die geur en fijnstof reduceren én een hoge ammoniakreductie hebben (gelet op de provinciale eisen voor 2030 m.b.t. de maximale emissie van ammoniak per dierplaats), de maximaal nog te bereiken reductie van geur uit stallen voor de steekproefbedrijven | 30% bedraagt, uitgaande van de technieken en emissiefactoren zoals ze zijn opgenomen in de Regeling geurhinder en veehouderij (ten tijde van de analyse, najaar 2021). De maximaal nog te bereiken reductie van de emissie van fijnstof uit stallen bedraagt 66% . Dit betreft de groep steekproefbedrijven als geheel (16 locaties), uitgaande van het aantal en type dierplaatsen zoals in juli 2021 is vergund/geregistreerd op de steekproefbedrijven | en de emissiefactoren uit het Besluit emissiearme huisvesting.

Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert P216951.016 Voor alle pluimvee- en varkenslocaties in Nederweert (ca. 130 locaties) is de maximaal nog te bereiken reductie van geur uit stallen 26% is en de maximaal nog te bereiken emissie van fijnstof uit stallen 73%. Reductie van emissie van geur uit stallen In tabel 5 is het aandeel van de geuremissies uit stallen weergeven voor de pluimveebedrijven en de varkensbedrijven. Het aandeel van de varkensbedrijven | in de vergunde geuremissie is ongeveer een factor 2,5 zo groot als de vergunde geuremissie van pluimveebedrijven. Maar het aandeel in de nog te bereiken emissiereductie is vergelijkbaar. De varkensbedrijven passen nu al technieken toe om de geuremissie te reduceren, de pluimveebedrijven nog nauwelijks.

Aandeel emissie geur | Aandeel in te bereiken Vergund 2021 | maximale reductie geuremissie Pluimvee: steekproef | 37 % | 55 % Pluimvee: alle locaties | 29 % | 49% Varkens: steekproef | 73% | 45% Varkens: alle loca | ties | 71 % | 51% Tabel 5.2 Relatief aandeel pluimvee- en varkenslocaties in de vergunde geuremissie en in de te bereiken emissiereductie uitgaande van inzet technieken die maximaal 45% geur reduceren Een emissiereductie van 20% van de vergunde geuremissie uit stallen is ambitieus maar niet onhaalbaar, rekening houdend met het voornemen tot intrekken van latente vergunde ruimte en aangescherpte maatregelen, zoals deze onderdeel zijn van scenario 3. De emissiereductie van 30% van de geuremissie uit stallen zoals dat als uitgangspunt is gehanteerd voor scenario 3 is, uitgaande van de nu beschikbare en vergunbare technieken, technisch gezien niet haalbaar. Tenminste: als er vanuit wordt gegaan dat de emissiereductie alleen behaald wordt door modernisering van stallen en er geen groei of krimp van het aantal dieren plaatsvindt. En er geen rekening wordt gehouden met het intrekken van latente ruimte in vergunningen. Als ook het intrekken van latente, vergunde ruimte voor gesloopte, langdurig leegstaande of niet-gerealiseerde stallen wordt meegenomen, is een verdere afname van de geuremissie ten opzichte van de vergunde emissies tot 30% theoretisch wel haalbaar.

Maar, het investeren in technieken om emissies te reduceren gaat vaak gepaard met schaalvergroting en groei van het aantal dieren op locaties waar veehouders hun stallen (moeten) moderniseren. Dit omdat de inzet van de meeste technieken die gericht zijn op reductie van emissies kostenverhogend werken voor ondernemers. Om die kosten te kunnen dragen is tot op heden schaalvergroting en daarmee samenhangende besparingen door schaalvoordelen, een vaak gekozen weg. Schaalvergroting betekent dat de emissiereductie door de inzet van (aanvullende) technieken (deels) wordt opgevuld door een toename van het aantal dieren. Dit kan c.q. zal gepaard gaan met een toename van de emissie of een beperktere afname van de emissies uit stallen. Vanwege de 50 | Samenvatting resultaten scenario-onderzoek P216951.015 beperkte milieuruimte (ammoniak, geur, fijn stof, zie o.a. hoofdstuk 2) zal het veelal een beperktere afname van de emissies betreffen. Dit ‘opvullen van emissiereductie door modernisering’ kan in een aantal gevallen worden tegengaan door regelgeving die werken met plafonds, zoals een lage omgevingswaarde voor een bepaald gebied die niet verder mag worden overschreden en waarbij er bij ontwikkeling of uitblijvende emissiereducties eisen worden gesteld t.a.v. het toepassen van technieken om emissies (of immissies) te beperken.

Daarnaast zijn ook maatregelen denkbaar als het begrenzen van het maximaal aantal dieren in een gebied of krimp van het aantal dieren via opkoopregelingen of andere maatregelen. Echter, dergelijke maatregelen zijn geen onderdeel van de geformuleerde scenario’s. Gelet op de landelijke en provinciale doelen op het gebied van stikstof en klimaat (zie hoofdstuk 2) is een afname van het aantal dieren in Nederweert en/of de regio echter wel waarschijnlijk. Dit betreft niet alleen intensieve veehouderijen maar ook andere veehouderijen zoals melkveebedrijven. Dit vanwege de impact vanwege die veehouderijen op de emissie en depositie van stikstof en de uitstoot van broeikasgassen (methaan). Het is op dit moment niet te voorspellen in welke mate - en waar het aantal dieren in Nederweert of de regio zal afnemen en welke impact dat heeft op de reductie van emissies uit stallen van veehouderijen in Nederweert. Reductie van emissie van fijnstof uit stallen In tabel 5.3 is het aandeel van de fijnstof emissies uit stallen weergeven voor de pluimveebedrijven en de varkensbedrijven. Het aandeel van de pluimveebedrijven in de vergunde fijnstofemissie en de te bereiken emissiereducties fijnstof is ongeveer een factor 8 zo groot als de vergunde fijnstof emissie en de te bereiken reductie van emissies uit stallen van varkensbedrijven.

Aandeel emissie fijnstof | Aandeel in te bereiken maximale reductie fijnstof Pluimvee: steekproef | 90 % | 91 % Pluimvee: alle locaties | 86 % | 89 % Varkens: steekproef | 10 % | 9 % Varkens: alle locaties | 14 % | 11 % Tabel 5.3 Relatief aandeel pluimvee - en varkenslocaties in de vergunde fijnstof emissie en in de te bereiken emissiereductie uitgaande van inzet technieken die maximaal 80% fijnstof reduceren De emissiereductie van 30% voor fijnstof, zoals dat als uitgangspunt is gehanteerd voor scenario 3, is voor het aspect fijnstof techni | sch haalbaar, uitgaande van de nu beschikbare en vergunbare technieken. Er van uitgaande dat de emissiereductie behaald wordt door modernisering van stallen c.q. het toepassen van nageschakelde technieken. Ook als er sprake is van een groei van het aantal dieren is een emissiereductie van 30% technisch haalbaar, omdat de maximale emissiereductie fijnstof (uitgaande van het nu vergunde aantal en type dierplaatsen) technisch gezien veel groter kan zijn (ruim 70%). De inzet van dergelijke technieken werkt echt | er sterk kostenverhogend voor ondernemers, waardoor een dergelijk reductiepercentage (70%) in de praktijk niet haalbaar | c.q. betaalbaar zal zijn.

Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert P216951.01 6 52 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek In welke mate de geformuleerde maatregelen die onderdeel zijn van de scenario’s 2 en 3 sturing geven of kunnen geven aan de (technisch haalbare) emissiereducties bij de steekproefbedrijven komt in de volgende paragraaf aan de orde. Bereikte emissiereductie sinds 2000 In onderstaande figuur 5.1 is de ontwikkeling van de vergunde emissies van geur, fijnstof en ammoniak uit stallen van veehouderijen in Nederweert weergegeven voor de periode tussen 2000 en 2021, uitgaande van de registratie van vergunde dierplaatsen en stalsystemen in het Web-BVB bestand en de actuele emissiefactoren uit de Regeling ammoniak en veehouderij (Rav) en de Regeling geurhinder en veehouderij (Rgv). Daarnaast is de economische omvang van de vergunde dierplaatsen van alle veehouderijen in Nederweert weergegeven. Figuur 5.1: Ontwikkeling vergunde s talemissies van veehouderijen in Nederweert, zoals geregistreerd in Web-BVB 2000 – 2021 Uit figuur 5.1 blijkt dat de bereikte/geregistreerde emissiereducties geur en fijnstof in de afgelopen jaren aanmerkelijk beperkter is dan de gewenste emissiereducties die aan de basis staan van scenario 2 en 3. De geregistreerde emissie van ammoniak uit stallen laat een daling zien van ruim 30% over een periode van ruim 20 jaar.

De (beperkte) daling van de geur- en fijnstof emissie in de periode vanaf 2000 laat zien dat een generieke emissiereductie van 20% of 30% in een periode van 10 jaar ambitieus is en sterk afwijkt van de trend in de afgelopen 20 jaar.

P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert 5.2 Toetsing maatregelenpakketten steekproefbedrijven : scenario 2  Het opstellen van intrekkingsbeleid dat ziet op niet-benutte vergunningen Een dergelijke regeling zal zich waarschijnlijk enkel kunnen richten op latente ruimte waarvoor er geen concrete plannen tot realisatie zijn. Latente ruimte komt voor bij veehouderijen die in zijn geheel niet meer gebruikt worden en bij veehouderijen die een deel van de stal(len) niet benutten of feitelijk nooit gerealiseerd hebben. De analyse van de steekproefbedrijven (zie de rapportage van november 2021) bevat een beoordeling o.b.v. aanwezigheid van (mogelijk) niet-benutte vergunde ruimte op die locaties. Het intrekken van latente ruimte via het aanpassen van omgevings- vergunningen leidt tot een afname van de vergunde emissies, niet van de feitelijke emissies. Daarnaast kan het intrekken van latente ruimte opvulling van die ruimte op een later moment voorkomen, dus een toename van de feitelijke emissies door het daadwerkelijk benutten van de latente (ontwikkel)ruimte beperken c.q. (deels) voorkomen. Het intrekkingsbeleid kan er ook toe leiden dat ondernemers de stallen gaan volleggen of nog niet-gerealiseerde stalruimte gaan bouwen om intrekking te voorkomen.  Het opstellen van een sloopregeling als flankerend beleid.

Uitgangspunt is dat de regeling de sloop van de stallen kostendekkend maakt. Een sloopregeling leidt niet direct tot een reductie van feitelijke emissies, omdat het om sloop van lege stallen gaat. Er kan sprake zijn van flankerend beleid gekoppeld aan het intrekken van latente ruimte of bij functieveranderingen. Dan kan een sloopregeling gezien worden als een stimulerende of verzachtende maatregel. Daarnaast helpt het koppelen van een waarde / opbrengst van sloop van lege stallen aan het verminderen van verstening en verrommeling van het buitengebied en het verminderen van problemen die samenhangen met langdurig leegstaande stallen, zoals knelpunten m.b.t. ondermijning en veiligheid. Mogelijk biedt een sloopregeling perspectief (een kostendrager die de kosten voor functieveranderingen vermindert) voor veehouderijen die willen stoppen, maar een sloopregeling zal naar verwachting geen beslissende factor zijn voor de keuze van een veehouder om wel- of niet te stoppen.  Het ambtshalve actualiseren aan BBT bij agrarische IPPC-bedrijven. BBT is een techniek met volgens de gemeente ingeschat ruwweg 15% van emissiereductie voor fijnstof ten opzichte van stallen zonder technieken.

Voor geur is door de gemeente BBT ingevuld als volgt: naast het voldoen aan het Besluit emissiearme huisvesting, om in gevallen van overbelasting het emissiepunt horizontaal dan wel verticaal te verleggen tot een reductie van ca 10% is bereikt. Van de 130 gespecialiseerde varkens en pluimveelocaties is circa de helft een IPPC-inrichting: 36 varkensbedrijven en 30 pluimveebedrijven. P216951.01 6 54 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek De reductie van 10% geur zoals genoemd door de gemeente richt zich op een lagere geurimmissie (geurbelasting op nabijgelegen woningen), niet op een 10% lagere geuremissie (uitstoot). Het verleggen van emissiepunten richt zich immers op een lagere geurbelasting van omwonenden bij een zelfde geuremissie. Bij fijnstof is de BBT-uitwerking gericht op emissiereductie (dus minder uitstoot). Het is mogelijk om BBT voor geur ook te koppelen aan de geuremissie. In de BBT-conclusies BBT 13 staan de technieken die minimaal moeten worden gebruikt om geuremissie en/of geureffecten te voorkomen of te verminderen. Per geval moet het bevoegd gezag beoordelen welke combinatie van technieken nodig zijn. Dit hangt af van de specifieke situatie. Bijvoorbeeld de grootte van het bedrijf, de mogelijkheden tot reductie, de leeftijd en afschrijvingstermijn van stalsystemen en de uitvoering van het bedrijf.

Bij een groot bedrijf of grote stallen en bij oudere stallen zijn duurdere technieken om emissies te reduceren eerder betaalbaar. Per geval moet het bevoegd gezag beoordelen wat voor die specifieke situatie BBT is. Alternatieve gelijkwaardige technieken kunnen managementmaatregelen zijn (bijvoorbeeld voermaatregelen die leiden tot minder geur of minder hinderlijke geur) of ventilatiemaatregelen waardoor de verspreiding van geur veranderd met een lagere geurbelasting tot gevolg. Zoals het verhogen of verplaatsen van emissiepunten of het verhogen van de uittreesnelheid (grotere afstand tot gevoelige objecten en meer verdunning van de lucht uit de stal voordat deze de woon- en leefomgeving van omwonenden bereikt).  Per bedrijf een verplichting tot fijnstofreductie van 20% ten opzichte van stallen zonder technieken in overbelaste gebieden (> 22 µg/m3 bij veel blootstelling en > 24 µg/m3 in gebieden met minder blootstelling) t.o.v. het peiljaar 2021 in het omgevingsplan opnemen door een voorwaardelijke verplichting aan het in gebruik zijn van agrarische en niet- agrarische bedrijven vanaf de peildatum van 2030. De meeste varkensbedrijven hebben een vergunde fijnstofemissie die lager is dan 800 kg PM10.

Varkensbedrijven met een relatief hoge fijnstof emissie (500 kg of meer) in een gebied met een hoge concentratie fijnstof zijn ook aan te merken als bedrijf met een relevante fijnstof emissie, maar vallen bij het hanteren van de grens van 800 kg buiten deze maatregel.  Het begrenzen van fijnstof waar de a chtergrondconcentratie lager dan 20 µg/m3 is, via een aangepaste omgevingswaarde en als toetswaarde bij vergunningverlening in het omgevingsplan. Gelet op het nieuwe WHO advies, ook een waarde van 15 µg/m3 opnemen in gebieden waar de achtergrondconcentratie lager is dan 15 µg/m3. Het benutten van een omgevingswaarde als 20 µg/m3 of 15 µg/m3 als plafond voor een deelgebied leidt niet tot een afname van de vergunde of feitelijke emissies. Maar heeft een functie in het voorkomen van ongewenste toename van de fijnstof concentratie in die gebieden waar deze nog onder het plafond ligt. Alleen als een overschrijding van een plafond gekoppeld wordt aan een eis tot reductie van emissies of – immissies (bij ontwikkelende bedrijven en/of bij zogenaamde stilzitters), leidt het hanteren van een omgevingswaarde tot emissiereducties en/of minder blootstelling aan hogere concentraties. Een dergelijke koppeling is geen onderdeel van scenario 2, wel van scenario 3.

P216951.015 Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit Nederweert 5.3 Toetsing maatregelenpakketten steekproefbedrijven: scenario 3  Het opnemen van de lagere normen / omgevingswaarden geur (5 ou en 10 Ou) en fijnstof (in drie stappen 15, 20 en 24 µg/m3) in het omgevingsplan in de vorm van een inspanningsverplichting. 15 µg/m3 daar waar de achtergrondconcentratie max 18 µg/m3 is, 20 µg/m3 daar waar de achtergrondconcentratie max 23 µg/m3 is en 24 µg/m3 in gebieden waar die achtergrondconcentratie hoger is. Het opnemen van de lagere waarden als toetsingskader bij vergunningverlening in het omgevingsplan. Via de 50%-regeling en het Brabants model toetsen aan deze omgevingswaarden bij vergunningverlening. Strengere geurnormen (voorgrondnormen en achtergrondnormen) leiden bij ontwikkeling van veehouderijen tot een grotere noodzaak tot emissiereductie in die situaties waar er sprake is van een overschrijding van die normen. Dit omdat de reductieopgave groter is bij strengere normen. Strengere geurnormen bieden daarnaast bescherming tegen nieuwe overschrijdingen. Strengere geurnormen hebben geen effect als veehouderijen niet ontwikkelen. Mogelijk wel indirect, als deze gebruikt worden als onderbouwing dat veehouderijen die niet ontwikkelen op termijn toch emissies moeten reduceren.

De huidige landelijke wet- en regelgeving kent geen verplichting voor veehouderijen om geuremissies te reduceren bij overschrijding van de landelijke- of gemeentelijke geurnormen. Strengere voorgrondnormen (bijvoorbeeld 5 Ou voor het buitengebied in plaats van 9 en 10 Ou zoals nu opgenomen in de gemeentelijke geurverordening) kunnen leiden tot meer beperkingen t.a.v. de omgekeerde werking. De straal van een 5 Ou contour rondom een emissiepunt of bouwblok is groter dan de straal van de 9 Ou of 10 Ou contour. In de (niet-geanonimiseerde bijlagen uit de rapportage van november is voor elk steekproefbedrijf een 3 Ou en 14 Ou contour berekend en weergegeven, Deze kaarten geven een indicatie van de omgekeerde werking en de verandering daarin als er een andere geurnorm wordt gekozen. Of er sprake is van een knelpunt m.b.t. de omgekeerde werking bij een aanscherping van de voorgrondnorm, verschilt per bedrijf en is mede afhankelijk van de al bestaande woningen in de omgeving van de veehouderij. Binnen de mogelijkheden die de Wet geurhinder en veehouder biedt, wordt er vanwege het dilemma t.a.v. de omgekeerde werking, vaak voor gekozen om de normen van de bebouwde kom aan te scherpen. Om er zo indirect voor te zorgen dat veehouderijen bij ontwikkelingen de geuremissie zo veel mogelijk reduceren, zonder dat dit gepaard hoeft te gaan met een te grote omgekeerde werking.

Echter, een dergelijke werkwijze heeft als nadeel dat veehouderijen die al emissie reducerende technieken toepassen, minder ontwikkelingsmogelijkheden hebben dan veehouderijen die dat nog niet hebben gedaan en via de 50% regeling toch kunnen ontwikkelen. Het werken met een omgevingswaarde in combinatie met het Brabantse model en de Chw- experimenten bieden, zeker onder de Omgevingswet, meer mogelijkheden om emissiereducties te vragen bij juist die veehouderijen die een belangrijke bijdrage hebben in de overschrijding en die in staat zijn om die bijdrage te verkleinen. Een dergelijke aanpak geeft meer ruimte voor proportionele maatregelen (zie ook onderstaand figuur) P216951.01 6 56 Samenvatting resultaten sce nario-onderzoek Toegepaste emissiereducties en impact geurbelasting steekproefbedrijven In onder staand figuur is voor de 16 s teekproefbedrijven een vergelijking gemaakt van de geurimpact (hoeveel en hoe zwaar worden woningen in de omgeving van de veehouderij belast) en de mate waarin er nu al geuremissie reducerende technieken zijn opgenomen in de ve rgunning Hoe groter de geurimpact, hoe groter de cirkel is afgebeeld. Het aantal woningen die het betreft is op de x-as uitgezet. Cirkels rechts hebben impact op meer woningen dan cirkels links. Hoe groter de vergunde reductie m.b.t. geur, hoe hoger de c irkel is afgebeeld.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://nederweert.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/2e834b62-1f40-4171-a73e-a767a727a19c?agendaItemId=24f02418-2306-4361-8fe1-6c99d77f457c