CConstaterende datNederweert
Koppel je AI →
Document · PDF

2021-07-20 10. Bijlage A - Ontwerp Omgevingsvisie Buitengebied vastgesteld door de raad op 9 februari 2021

Raadsvergadering 20 juli 2021, gemeente NederweertBij agendapunt: Omgevingsvisie Buitengebied17.993 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Op basis van de rondgang in ons buitengebied hebben we geconstateerd dat hier vooral kansen liggen in sommige delen van het open ontginningsgebied, onder andere rond Kruisvennen, Vlakwater/Leveroy, tussen de Booldersdijk en de A2. Een gevolg van het toevoegen van een vrijkomende locatie aan het bedrijf is dat er op meerdere locaties veel bedrijfswoningen niet meer als zodanig in gebruik zijn. Soms zijn ze in gebruik voor de huisvesting van arbeidsmigranten of is het gebruik onduidelijk. Gelet op de milieusituatie ter plaatse is een bestemming als plattelandswoning vaak niet mogelijk. Hierdoor is hergebruik of verkoop van deze woningen lastig. Door de uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof is duidelijk geworden dat het verkrijgen van een vergunning op grond van de Wet natuurbescherming veel ingewikkelder is geworden. Hiervoor heeft de provincie beleidsregels uitgewerkt. Duidelijk is wel dat de vergunningen van stoppende bedrijven waardevol kunnen zijn/worden voor bedrijven op perspectiefvolle locaties. Veel zaken rond het stikstofbeleid zijn echter nog onduidelijk. 28 4 | De visie Welke ambitie hebben we? We willen ruimte bieden aan de blijvers op perspectiefvolle locaties en met onderscheidende bedrijfsconcepten.

Het gaat daarbij niet alleen om schaalvergroting, maar ook om verbreding van activiteiten met een niet-agrarische tak, zoals een camping, natuurbeheer, bedrijfsexcursies, wandelroutes, kinderopvang, huisverkoop of zorg. Ook komen er steeds meer concepten voor nieuwe energievormen, zoals energieplantages, biomassakachels en gebruik van restwarmte. Dergelijke nevenactiviteiten kunnen bijdragen aan het maatschappelijk draagvlak voor landbouw. De productie van gezond en veilig voedsel is ons uitgangspunt, geproduceerd door een innovatieve en economisch krachtige agrarische sector. Daarbij moet de voedselproductie meer in balans komen met gezondheid, klimaat, lucht- en waterkwaliteit, waterbeheer, biodiversiteit en kwaliteit van het landschap. We streven naar meer denken en doen in kringlopen (circulaire economie): er liggen toenemende kansen in de ontwikkeling van nieuwe kringloopconcepten voor onder andere energie, water en reststromen. Hoe gaan we de ambitie bereiken? Richtinggevende uitspraken – We maken per saldo geen nieuwe agrarische bedrijfslocaties mogelijk in het buitengebied. Er komen voldoende locaties vrij voor agrarische herontwikkeling. Voor agrarische bedrijven zijn geen nieuwe locaties nodig. In de praktijk is er al een ontwikkeling gaande waarin agrarische bedrijven kiezen voor meerdere locaties.

We gaan dus niet meer uit van het aanwijzen van een agrarisch vestigingsgebied of landbouwontwikkelingsgebied of iets dergelijks. Bewust hebben we ‘per saldo’ geformuleerd. We staan open voor nieuwe bedrijfslocaties als elders een agrarische bedrijfslocatie wordt beëindigd. Beëindiging betekent in ieder geval het slopen van overtollige bebouwing en het verwijderen van de bedrijfsbestemming. Het betreft in alle gevallen maatwerk. Agrarische bedrijfslocaties zijn er in kleine tot grote omvang. Afhankelijk van het initiatief kan worden gezocht naar de schoen die past. Een nieuwe locatie dient altijd een versterking van de omgevingskwaliteit te betekenen. Denk bijvoorbeeld aan het verplaatsen van een agrarisch bedrijf naar een locatie met meer milieuruimte. Of het omvormen van een vrij gelegen burgerwoning locatie tot een paardenhouderij, waar tegenover staat dat een varkenshouderij dichtbij burgerwoningen verdwijnt. – We faciliteren de blijvers op perspectiefvolle locaties via maatwerk. Op geschikte, perspectiefvolle locaties faciliteren we ondernemers via maatwerk om zich verder te ontwikkelen. Welke locaties dat zijn, gaan we niet vastleggen. In het buitengebied is sprake van snel wisselende omstandigheden. Toekomstmogelijkheden wijzigen door veranderende omstandigheden. Wat op de ene plek perspectiefvol is, kan dat op een andere plek niet zijn.

Datzelfde geldt voor verschillende type agrarische bedrijven. We verwachten dat de agrarische sectoren zelf prima in staat zijn om deze locaties te vinden. Op voorhand sluiten we daarbij geen locaties uit, mits er per saldo maar sprake is van versterking van de omgevingskwaliteit. Maatwerk betekent: – We gebruiken de innovatiekracht van het agrarische bedrijfsleven om de kwaliteitsslag te maken. We staan open voor experimenten, op voorwaarde dat deze de kans bieden op een kwaliteitsslag. – We stimuleren het gebruik van verbeterde staltechnieken die een verbetering betekenen voor de uitstoot van geur en fijnstof en die een vermindering van de gezondheidsrisico’s met zich meebrengen. Ook al zijn deze systemen landelijk nog niet erkend, dan staan we hier open voor, op voorwaarde dat de ondernemer ons aan de hand van onderzoek heeft overtuigd van bovengenoemde verbeteringen. – Mede aan de hand van de omgevingsdialoog maakt een ondernemer inzichtelijk in hoeverre de overlast voor de omgeving aanvaardbaar blijft. – We staan open voor innovatieve bedrijfsontwikkelingen, mits deze bijdragen aan de verbetering van de omgevingskwaliteit. – We bieden ruimte aan verbreding van de agrarische activiteiten op het gebied van verwerking van agrarische producten, circulaire landbouw en verduurzaming.

– Het landschap ter plaatse wordt versterkt door sloop van overtollige gebouwen en een zorgvuldige landschappelijke inpassing. – De maximale omvang van het agrarisch bedrijf ligt niet op voorhand vast. – Nevenactiviteiten moeten onderdeel zijn van het totale bedrijfsconcept. We willen voorkomen dat een nevenactiviteit een afzonderlijk bedrijf gaat worden met weer eigen ruimteclaims. De nevenactiviteit moet daarom door de ondernemer zelf worden geëxploiteerd. Er mag geen sprake zijn van een afzonderlijk bedrijf. 29 4 | De visie – Bouwen met voorwaarden. Zoals in paragraaf 3.9 is aangegeven, zetten we de versterking van de omgevingskwaliteit centraal. Daar hoort bij dat we de mogelijkheid moeten hebben om nadere voorwaarden te stellen. Dat betekent dat we bouwen alleen toestaan onder nadere voorwaarden. Dat geldt dan ook voor de agrarische bedrijven, in tegenstelling tot hoe het nu geregeld is. Onder de slogan: ‘ontwikkelingsruimte moet je verdienen’ , zorgen de voorwaarden voor de versterking van de omgevingskwaliteit. Het sloopprincipe zoals genoemd in 4.2 is hier ook van toepassing. Hierdoor kan elke ontwikkeling worden aangegrepen om stappen in de goede richting te zetten ten aanzien van gezondheid en de landschappelijke kwaliteit. Over de voorwaarden dient een ondernemer vooraf overleg met de omwonenden te hebben gepleegd (omgevingsdialoog).

Hoe dit voorwaardelijke systeem eruit komt te zien, werken we uit in het Omgevingsplan. – Beleid aanvaardbaar woon- en leefklimaat plattelandswoningen uitgangspunt. In mei 2020 heeft het College van B&W het ‘Beleid aanvaardbaar woon- en leefklimaat plattelandswoningen’ vastgesteld. Daarin is het toetsingskader opgenomen voor het toestaan van het gebruik van een agrarische bedrijfswoning als burgerwoning (plattelandswoning). Hierbij zijn concrete en strenge voorwaarden met betrekking tot het woon- en leefklimaat opgenomen om een gezonde leefomgeving te waarborgen. De voorwaarden leiden ertoe dat lang niet alle bedrijfswoningen een plattelandswoning kunnen worden. De agrariër zal dan moeten afwegen of de milieusituatie kan worden verbeterd om alsnog te voldoen aan de eisen of dat een ander gebruik dan bewoning een betere optie is dan wel het slopen van de bedrijfswoning. Als een bewoner de eigen woning wil slopen en op een betere plaats herbouwen, werken we daar onder voorwaarden aan mee. Tegen nieuwe situaties van strijdige bewoning wordt handhavend opgetreden. Procesafspraken – Niet van toepassing. Wie doet wat? – De agrarische sector is aan zet. De gemeente heeft vooral een ondersteunende rol. Dit neemt niet weg dat de gemeente ook een pro- actieve rol kan pakken. – Resultaten van innovaties zijn onzeker, daarom vinden we een zorgvuldige dialoog in deze situaties cruciaal.

Het initiatief ligt hiervoor bij de ondernemer. De gemeente kan ondersteunen en samen optrekken waar dat nodig en gewenst is. – We stellen ons positief op in situaties van innovatie en experimenteren, waarin we overtuigd zijn van een toegevoegde waarde voor de omgevingskwaliteit. – Om nieuwe gevallen van strijdige bewoning van bedrijfswoningen te voorkomen, wordt de handhaving geïntensiveerd. Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) – We volgen de vergunningverlening onderdeel milieu en de vergunningen Wet natuurbescherming. – We volgen de CBS-cijfers. – We evalueren periodiek de proeftuinen. 4.5.2 | BESTAANDE LOCATIES NIET-AGRARISCHE BEDRIJVEN Waarom is het een opgave? Regelmatig krijgen we het verzoek van bestaande niet-agrarische bedrijven in het buitengebied om verder door te groeien. Tot op heden is hiermee terughoudend omgegaan, omdat doorgroei in beginsel zou moeten plaatsvinden op een bedrijfsterrein. Dergelijke uitbreidingen kunnen ons echter ook helpen in de gewenste verbetering van de omgevingskwaliteit: sloop van overtollige gebouwen en andere opgaven. 30 4 | De visie 4 | | | De visie Welke ambitie hebben we? | 4.6 | EEN BIJDRAGE LEVEREN AAN DE ENERGIETRANSITIE We staan open voor uitbreidingen van bestaande (legaal aanwezige) niet- agrarische functies in het buitengebied zolang deze bijdragen aan de | Waarom is het een opgave? versterking van de omgevingskwaliteit.

Met name als dit kan bijdragen aan | Onze maatschappij is nog vrijwel geheel afhankelijk van fossiele brandstoffen, de sloop van overtollige gebouwen elders, zou er sprake kunnen zijn van ‘per | zoals olie, gas en kolen. Behalve dat ze schaars worden, brengen ze ook heel saldo kwaliteitswinst’. Omdat het meestal gaat om bedrijven die niet aan | veel schade toe aan onze aarde en wordt het steeds duurder om ze te winnen, het buitengebied zijn gebonden, wordt dan een forse extra inspanning voor | in verhouding tot wat het oplevert. Dit moet anders. Dat is ook vastgelegd in wat betreft sloopt geëist en hogere eisen aan de overige onderdelen van de | het Klimaatakkoord van Parijs uit 2015. Aan de hand van dit akkoord wordt versterking van de omgevingskwaliteit. En natuurlijk is daarbij een goede | mondiaal ingezet op duurzame energie. De doelstelling is om in 2030 bijna landschappelijke inpassing een basisvoorwaarde evenals het voorkomen van | de helft (49%) minder broeikasgassen uit te stoten dan in 1990. Elk land moet hinder voor omwonenden. | eigen, nationale maatregelen nemen om het wereldwijd afgesproken doel te De maximale omvang van een dergelijk bedrijf leggen we niet op voorhand | halen. In Nederland is dit vastgelegd in het Klimaatakkoord (2019). Zo is de vast.

Het primaire uitgangspunt is of er sprake kan zijn van een forse | ambitie om in 2030 70% van de elektriciteit op te wekken vanuit hernieuwbare kwaliteitsverbetering. Vanzelfsprekend moet er wel een redelijke verhouding | bronnen en moeten 1,5 miljoen woningen aardgasvrij zijn. Op regionaal bestaan van de uitbreiding ten opzichte van de bestaande situatie (bijvoorbeeld | niveau wordt via een Regionale Energiestrategie (RES) in kaart gebracht waar geen 100% vergroting). | de opwek van grootschalige hernieuwbare energie mogelijk en wenselijk is. Primair ligt de focus daarbij op zon en wind, omdat daarvoor ook de technische Hoe gaan we de ambitie bereiken? | mogelijkheden zijn in de vorm van bijvoorbeeld windturbines en zonne- energie. Richtinggevende uitspraken – | Ruimte voor uitbreiding van bestaande niet-agrarische functies. | In het kader van de RES is berekend dat voor een evenredig aandeel aan Bestaande niet-agrarische functies kunnen uitbreiden, mits er per saldo | duurzame grootschalige opwek van energie in de regio Noord- en Midden- sprake is van een aanzienlijke versterking van de omgevingskwaliteit. Het | Limburg 1,0 à 1,4 TWh (TerraWattuur) moet bijdragen. In de praktijk zal dit sloopprincipe zoals genoemd in 4.2 is hier ook van toepassing. | bestaan uit een combinatie van verschillende technologieën. Onderstaande afbeelding geeft hiervan een voorbeeld.

Procesafspraken – | Niet van toepassing. Hieruit blijkt overduidelijk dat deze opgave fors is. Wie doet wat? De gemeente stelt zich faciliterend op. Het is aan initiatiefnemers om ons te overtuigen van het realiseren van een aanzienlijke versterking van de omgevingskwaliteit. Hoe bewaken we de voortgang (monitoring)? We beoordelen in hoeverre deze mogelijkheid bijdraagt aan de gewenste kwaliteitsverbetering van ons buitengebied, met name in termen van sloop van | 1 TWh = gebouwen. 152 windturbines(3.0 MW)zonneveld1665 HA308.641 woningenmet zonnedakenbiomassateelt17.100 HAhemweg-83,6/19zonnecollectorenveld370 HA 31 Nederweert heeft zich tot heden vooral gericht op de korte termijn. Dit heeft geresulteerd in initiatieven als vier windmolens in Ospeldijk en zonnepark ’t Kruis. Daarmee zijn we nu één van de vooroplopers duurzame energie binnen Limburg en een voorbeeld voor andere Limburgse gemeenten. Beide projecten helpen ons om ervaring op te doen zodat we de goede randvoorwaarden kunnen meegeven aan andere initiatieven voor grootschalige opwek van elektriciteit. De vraagstukken die er nu liggen, vragen echter naast visie voor de korte termijn ook om een langetermijnvisie. Naast verduurzaming van onze elektriciteit zal ook de verwarming van onze huizen en bedrijfsgebouwen moeten veranderen.

Aardgas kan niet duurzaam worden opgewekt, dus zoeken we naar alternatieve verwarmingsbronnen. Dit is een nog veel grotere opgave dan duurzame elektriciteit. Berekend is dat op dit moment er in de gemeente Nederweert 959 T J (Terra Joule) aan energie wordt verbruikt. Dit verbruik is verdeeld over de woningen, bedrijven en instellingen, industrie en landbouw, bosbouw en visserij (zie linker diagram). De woningen nemen het grootste deel van het energieverbruik voor hun rekening: 520 T J (zie rechter diagram). Ook blijkt dat het aardgasverbruik maar liefst 80% van het energieverbruik bedraagt. In de gemeente Nederweert zijn op dit moment twee realistische manieren om op een alternatieve wijze te gaan verwarmen: warmtenetten (gevoed door bijvoorbeeld restwarmte, warmte uit oppervlaktewater of aardwarmte) en all- electric varianten. Hoe dit moet, vergt nadere studie en overleg met stakeholders en andere betrokkenen, zoals de woningcoöperaties. Wel is duidelijk dat dit een forse investering zal vergen. Welke ambitie hebben we? In het coalitieprogramma 2018-2022 is uitgesproken om in 2035 energieneutraal te willen zijn. Energieneutraal betekent dat alle energie die we binnen de gemeente gebruiken op een duurzame manier opgewekt wordt. Om dit te bereiken moeten wij als gemeente flinke stappen zetten op het gebied van de overgang naar duurzame vormen van energie.

In feite willen we op basis van de lopende projecten op korte termijn concrete maatregelen afspreken voor windturbines en zonnevelden. In aanvulling op deze gemeentelijke opgave kan er ook sprake zijn van een aanvullende regionale opgave. In het kader van de RES wordt bekeken welke mogelijkheden er per gemeente zijn voor het opwekken van duurzame energie. Omdat in sommige gemeenten in Noord- en Midden-Limburg er relatief weinig ruimte is voor duurzame elektriciteitsopwekking, moet in andere gemeenten een aanvullende opgave worden gerealiseerd. Omdat in Nederweert potentieel wel veel ruimte beschikbaar is, kan dit leiden tot een aanvullende opgave voor Nederweert. Hoe gaan we de ambitie bereiken? Richtinggevende uitspraken – Energiebesparing en opwekken duurzame energie koppelen aan ontwikkelingen. Bij elke ontwikkeling in de fysieke leefomgeving stimuleren en faciliteren we het gebruik van duurzame energiebronnen. Waar mogelijk worden dakvlakken gebruikt voor zonnepanelen. Of in ieder geval worden constructies gebruikt die geschikt zijn voor zonnepanelen. Bij bedrijven richten we ons ook op CO2-reducerende maatregelen (waaronder energiebesparing) bij productieprocessen, waarvoor de energiebesparingsplicht geldt conform het ‘Activiteitenbesluit milieubeheer’ .

Woningen Bedrijven en instellingen Industrie Landbouw, bosbouw en visserij Aardgas Elektriciteit 959 T J 520 T J959 T J 520 T J Huidige energietransitie. 32 4 | De visie – Bij projecten voor grootschalige opwek van duurzame elektriciteit en/of warmte staat het meeprofiteren van de omgeving centraal. Bij initiatieven voor duurzame energie, die invloed hebben op de omgeving, zoals zonnevelden of windturbines, is het van belang dat de omgeving een proactieve en betrokken rol heeft bij de ontwikkeling en de exploitatie van het initiatief. Inwoners dienen door financiële participatie maximaal van de energieprojecten te kunnen profiteren. Dat kan door compensatie van omwonenden, door afdracht voor de gemeenschap en/of omgeving en door de mogelijkheid om financieel te investeren. – Uitgangspunt: dubbel ruimtegebruik. De combinatie van doelen of opgaven is bij grootschalige opwek ons uitgangspunt. Zoals de realisatie van een zonneveld met natuurontwikkeling, waterberging of agrarische teelten. – Openstaan voor innovatieve vormen van duurzame energie. Gelet op de stand van de techniek ligt de primaire focus op zon en wind. In aanvulling op deze bewezen vormen van duurzame energieopwekking staan we nadrukkelijk open voor innovatieve vormen, zoals waterkracht en aqua- en biothermie. Procesafspraken – Opstellen Omgevingsprogramma energietransitie.

We gaan onze ambitie om in 2035 energieneutraal te zijn, uitwerken in een Omgevingsprogramma energietransitie. In dit programma werken we het verduurzamen van het energiesysteem uit om klimaatverandering en gevolgen daarvan in de hand te houden. In het programma wordt onder meer ingegaan op wat het betekent als we in 2035 energieneutraal willen zijn. Op basis van de huidige beschikbare technieken zal daarbij de focus vooral op wind- en zonne-energie projecten liggen. Een van de opties daarbij is de keuze voor een energielandschap. Als daarvoor gekozen wordt dan komt het hoe en waar een energielandschap kan ontstaan in het programma aan de orde. Daarvoor zijn landschappelijke richtlijnen nodig (zie volgende procesafspraak). Zodra we dit in beeld hebben, zijn een gedragen uitvoeringsparagraaf met concrete acties, budgetten en menskracht nodig om dit te realiseren. Dit moet onderdeel uitmaken van het Omgevingsprogramma. Uiteraard stellen we het programma op in nauw overleg en samenwerking met stakeholders en andere partijen in de samenleving. Zij zijn immers de partijen die het mede moeten uitvoeren. – Uitwerken Inspiratiedocument kernkwaliteiten landschap.

Om de versterking van de kernkwaliteiten van ons landschap zo praktisch mogelijk in te steken en een hulpmiddel te bieden aan initiatiefnemers, werken we dit verder uit in een inspiratiedocument om de kernkwaliteiten van het landschap te versterken (3.9.1.). – Opstellen transitievisie warmte. De warmtevisie geeft een richting voor de invulling van een aardgasvrij Nederweert. De Rijksoverheid heeft bepaald dat een warmtevisie in 2021 gereed moet zijn. Wie doet wat? We nemen als gemeente het initiatief om een Omgevingsprogramma energietransitie op te stellen. Vanzelfsprekend samen met partners in de samenleving. Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) In het Omgevingsprogramma energietransitie werken we ook uit hoe we de voortgang van de realisatie van onze ambitie monitoren. Zodra we hebben geconcretiseerd wat het betekent om in 2035 energieneutraal te willen zijn, wordt dat de basis voor het bewaken van de voortgang van het halen van die ambitie. 33 4 | De visie 4.7 | EEN BIJDRAGE LEVEREN AAN DE KLIMAATADAPTATIE Waarom is het een opgave? De gevolgen van de klimaatverandering worden steeds zichtbaarder. Wij hebben vaker te maken met heftige buien, lange perioden van droogte en extreme hitte. De gevolgen van extreme hitte zijn vooral in stedelijke gebieden merkbaar. Voor het buitengebied zijn de eerste twee vooral van belang.

Het watersysteem is nog te veel ingericht op het snel afvoeren van water in plaats van het water beschikbaar te hebben en te houden zodat dit kan infiltreren in de bodem c.q. gebufferd kan worden voor droge periodes. De periodes van extreme droogte hebben ook grote gevolgen voor de aanwezige natuurgebieden. De waterbeschikbaarheid schiet dan tekort. Welke ambitie hebben we? Onze ambitie is om in 2050 klimaatbestendig te zijn. Dat wil zeggen dat overheden, beheerorganisaties, bedrijven en burgers nu al maatregelen moeten nemen voor de gevolgen van klimaatverandering. We zetten in op het voorkomen van overlast bij heftige buien en op het tegengaan van verdroging van natuurgebieden. Het belangrijkste daarbij is om het water in hooggelegen gebieden vast te houden, en te laten infiltreren of vertraagd af te voeren. Daarnaast moet op erfniveau het hemelwater zoveel mogelijk in de bodem worden geïnfiltreerd. Onze bermsloten hebben als taak om, daar waar nodig, het water van de wegen op te vangen en te laten infiltreren. Hoe gaan we de ambitie bereiken? Richtinggevende uitspraken – Maatregelen voor klimaatadaptatie koppelen aan ontwikkelingen. Bij elke ontwikkeling houden we ons aan de wettelijke verplichting dat iedere perceeleigenaar zelf verantwoordelijk is voor de opvang en doelmatige afvoer van het regen- en grondwater afkomstig van zijn perceel.

Dat houdt ook in dat bij alle besluiten die we nemen, de gevolgen van extreem weer en watertekorten en de opties om bij te dragen aan een oplossing worden meegewogen. Bij het bouwen van een nieuw gebouw in een ontwikkeling is het afkoppelen van regenwater en laten infiltreren van regenwater op het eigen terrein ons uitgangspunt. Per ruimtelijke ontwikkeling zoeken we naar kansen om ook de bestaande situatie klimaatadaptief aan te passen. De klimaatadaptatiekaart (zie de volgende bladzijde) gebruiken we hierbij als hulpmiddel. – Ruimte voor innovatieve natte teelten langs beken. In de beekdalen krijgt het water meer ruimte. Of dit voldoende is om de toekomstige zware buien te verwerken, is maar de vraag. De naastgelegen agrarische gronden, zullen op basis van het klimaatscenario waarin nattere winters en langere droge zomers worden voorspeld, veel later bewerkt kunnen worden. Voor het agrarische gebruik van de gronden betekent dit het zoeken naar teelten die hiervoor geschikt zijn. We bieden ruimte aan innovatieve teelten die hierbij passen. Procesafspraken – Ondersteunen gebiedsprocessen integrale wateraanpak. In het kader van de Limburgse Integrale Water Aanpak wordt in dialoog met partijen in de samenleving gezocht naar passende maatregelen op het gebied van hitte, waterbeschikbaarheid, verdroging en waterkwaliteit. Dit krijgt vooral z’n invulling via PIO Weerterland.

De onderzoekspilot ‘haarvaten van het watersysteem’ vormt hiervoor een goede basis. We ondersteunen de uitvoering van de maatregelen die hieruit voortvloeien. Wie doet wat? Perceeleigenaren zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor het hemelwater dat op hun terrein komt. Op grond van deze zorgplicht ligt er pas een taak voor de gemeente of het waterschap als een burger of bedrijf zich in alle redelijkheid niet kan ontdoen van het hemelwater op zijn terrein. In geval van individuele initiatieven voor verandering in de fysieke leefomgeving stelt de gemeente de onderwerpen waterbeschikbaarheid en waterrobuustheid aan de orde en betrekt hierbij waar nodig het Waterschap. Voor de gebiedsprocessen integrale wateraanpak ligt het initiatief bij het Waterschap en gebiedspartijen. De gemeente heeft hierbij een faciliterende rol en stelt voorwaarden voor veiligheid en bereikbaarheid van bijvoorbeeld hulpdiensten. Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) Aan de hand van het aantal verleende vergunningen voor ontwikkelingen bekijken we welke klimaatadaptatieve maatregelen zijn genomen. Extra aandacht geven we daarbij aan situaties waarin ook maatregelen in de bestaande situatie op het erf zijn genomen. Voor de gebiedsprocessen integrale wateraanpak gaan we na wat de toename is van het aantal hectare grond dat is gebufferd.

34 4 | De visie Nederweert Weert Ospel Ospeldijk Nederweert-Eind Leveroy Klimaatadaptiekaart Aandachtsgebied wateroverlast met hogere prioritering (T=10: 35,7 mm in 45 minuten) Aandachtsgebied wateroverlast met lage prioritering (Herwijnen: 93 mm in 70 minuten) Doorgaande weg Doorgaande weg regionaal Doorgang gestremd agv water Waterloop waterschap Berging in hooggebied Berging in middengebied Berging in laaggebied Hitte-eiland Overloopgebied Droogtegevoelig gebied: mogelijke natuurbranden Droogtegevoelig gebied: grondwaterstand tot 150 cm Droogtegevoelig gebied: vochtminnende natuur Risicovolle objecten Brandweerkazerne Politiebureau Ambulancepost Gemeentehuis Aandachtsgebied wateroverlast met hogere prioritering (T=10: 35,7 mm in 45 minuten) Aandachtsgebied wateroverlast met lage prioritering (Herwijnen: 93 mm in 70 minuten) Doorgaande weg Doorgaande weg regionaal Doorgang gestremd agv water Waterloop waterschap Berging in hooggebied Berging in middengebied Berging in laaggebied Hitte-eiland Overloopgebied Droogtegevoelig gebied: mogelijke natuurbranden Droogtegevoelig gebied: grondwaterstand tot 150 cm Droogtegevoelig gebied: vochtminnende natuur Risicovolle objecten Brandweerkazerne Politiebureau Ambulancepost Gemeentehuis 35 4 | De visie 4.8 | VERSTERKEN VAN HET GROENE KARAKTER Waarom is het een opgave? Door toedoen van de mens staat de biodiversiteit onder druk.

Biodiversiteit staat voor soortenrijkdom en voor evenwichtige leefgebieden waarin de soorten leven. Biodiversiteit is belangrijk, omdat de grote verscheidenheid aan soorten op aarde de natuur in balans houden. Samen vormen ze een levende en productieve natuur. Goed voor de landbouw, goed voor iedereen. Eenzijdigheid in soorten vergroot de kans op ziekten en plagen en kan de klimaatverandering versnellen. Daarnaast hebben diverse onderzoeken laten zien dat mensen zich beter voelen en productiever zijn in een groene omgeving. Mensen worden sneller beter als hun ziekenhuiskamer een groen uitzicht heeft. Patiënten met dementie of psychische problemen hebben aantoonbaar profijt van planten en dieren om zich heen. In die zin draagt biodiversiteit en een groene omgeving bij aan positieve gezondheid. Het groene karakter van ons buitengebied wordt nu met name bepaald door de drie grote natuurgebieden (Nationaal Park De Groote Peel, Weerterbos en Sarsven en de Banen en omgeving). De verbinding tussen de woonkernen en deze natuurgebieden laat nog te wensen over. Bovendien kan het agrarisch gebied versterkt worden met groene elementen. Zo wordt het buitengebied aantrekkelijker voor onze inwoners, maar ook toeristen. Een wens die bij de voorbereiding van de Omgevingsvisie ook regelmatig is benoemd door verschillende inwoners.

Bosaanleg draagt ook bij aan het verminderen van de CO2-uitstoot en daarmee aan een beter klimaat. Welke ambitie hebben we? We willen het groene karakter en de biodiversiteit in ons buitengebied versterken. Daar draagt op grotere schaal het versterken van de groene structuren, zoals wegprofielen, aan bij. Maar dit kan ook op kleine schaal. We streven daarbij naar zoveel mogelijk multifunctioneel gebruik van groen en natuur. Bij voorkeur maken we daarbij slimme combinaties van meerdere doelen en functies. Bijvoorbeeld door: – bij de landschappelijke inpassing ook rekening te houden met de versterking van de biodiversiteit. – in de architectuur rekening te houden met nestkasten. – maatregelen voor klimaatadaptatie te combineren met de versterking van de biodiversiteit. Het is van belang om monumentale en waardevolle bomen en landschapselementen te behouden en beschermen voor het in stand houden van het groene karakter. Daartoe zijn deze geïnventariseerd en digitaal ontsloten. Zie: https://arcg.is/1f0iyX, waarvan hieronder een screenshot is opgenomen. Hoe gaan we de ambitie bereiken? Richtinggevende uitspraken – Behoud en versterking van onze grootschalige natuurgebieden. Aan de randen van ons buitengebied liggen grootschalige natuurgebieden die we willen behouden en versterken.

In hoofdstuk 3 zijn deze natuurgebieden als afzonderlijk deelgebied benoemd, inclusief de te versterken waarden. – Versterking van het groene karakter en de biodiversiteit koppelen aan ontwikkelingen. Bij elke ontwikkeling vragen we initiatiefnemers om zoveel mogelijk een bijdrage te leveren aan de versterking van het groene karakter en de biodiversiteit. 36 4 | De visie – Betrekken bomenkaart bij ontwikkelingen. Bij elke ontwikkeling betrekken we de digitale kaart van de monumentale en waardevolle bomen en landschapselementen (zie: https://arcg.is/1f0iyX) Dat doen we om kansen te ontdekken voor de versterking van de groenstructuur. – Groenbeleidsplan leidend voor openbaar groen. Voor het openbare groen vormt het vastgestelde Groenbeleidsplan onze leidraad. De ambitie ‘multifunctioneel groen’ bereiken we door in de komende jaren extra te letten op de thema’s biodiversiteit, klimaatadaptatie, recreatie en gezondheid. Zowel bij het maken van inrichtingsplannen, bij het uitvoeren van projecten in de openbare ruimte als bij het beheer van het groen pakken we deze thema’s erbij en bekijken we hoe we één of meer van deze thema’s meenemen. – We zetten in op het versterken van de groene verbindingen tussen de woonkernen en de natuurgebieden.

De in het Groenbeleidsplan opgenomen kansenkaart betrekken we bij elke ontwikkeling om kansen voor de versterking van de groene structuren te pakken. Deze kaart is vertaald in onderstaande kansenkaart met kansgebieden voor groene verbindingen. Procesafspraken – Uitwerken Inspiratiedocument kernkwaliteiten landschap. Zie paragraaf 3.9.1 Wie doet wat? Bij de uitwerking van initiatieven stelt de gemeente de onderwerpen groen en biodiversiteit aan de orde zodat deze meegenomen worden in de uitwerking van de plannen. Voor de uitwerking van het handvat kernkwaliteiten neemt de gemeente het initiatief waarbij het relevante partijen in de samenleving zal betrekken. Voor de invulling van het Groenbeleidsplan blijft het platform Groen onze sparringpartner. Het bereiken van de gemeentelijke ambitie om het openbaar groen een multifunctionele gebruiksfunctie te geven, kan alleen als de gemeente goed samenwerkt met bewoners en daarover helder en duidelijk communiceert. Dit ook met het doel om de bewoners hiervoor medeverantwoordelijk te maken. Dat dit kan, blijkt uit de goede voorbeelden die in het Groenbeleidsplan zijn opgenomen (‘Goed voorbeeld doet goed volgen’). Hoe bewaken we de voortgang (monitoring)? We gaan na in hoeverre groen en biodiversiteit daadwerkelijk aan initiatieven is gekoppeld.

Daartoe maken we regelmatig een update van het GIS-bestand van de monumentale en waardevolle bomen en landschapselementen, mede aan de hand van een analyse van recente luchtfoto’s. Ook monitoren we in hoeverre de gewenste versterking van groene structuren op basis van de kansenkaart uit het Groenbeleidsplan is gerealiseerd. Kansgebieden voor groene verbindingen Dorpen Het eiland van Weert Jonge ontginningslandschap Beekdal en Es van Leveroy Bos- en Mozaïeklandschap Het kanalenkruis Grootschalige natuur Kansgebied voor groene verbindingen 37 4 | De visie 4.9 | VERBETEREN VAN DE INFRASTRUCTUUR Waarom is het een opgave? Wegen in het buitengebied worden gebruikt door agrarisch verkeer, hardrijdende burgers en busjes van bezorgdiensten. Doordat veel wegen smal zijn, levert dit gevaarlijke situaties op. Door het smalle profiel van de wegen zijn er bijna geen mogelijkheden voor ecologisch bermbeheer en landschapsversterking langs de wegen. Burgers en agrarische ondernemers hebben behoefte aan omrijdroutes rondom diverse kernen. Op een aantal plaatsen moet zwaar landbouwverkeer door woonkernen. Dit leidt tot overlast en onveilige situaties. Het is op een aantal locaties lastig om in het buitengebied te komen, terwijl er een groeiende behoefte bestaat aan het maken van ‘ommetjes’ (sport, uitloop en dergelijke).

Daarnaast zijn er weinig aantrekkelijke en veilige routes van het dorp naar de natuurgebieden rondom Nederweert. De afgelopen jaren is de aanleg van een randweg rond Nederweert onderzocht. Dat is afgewogen tegen een alternatief waarbij het bestaande tracé van de N266 en N275 wordt aangepast met onder andere rotondes, ongelijkvloerse kruisingen en dergelijke. Op 9 juli 2019 adviseerde de gemeenteraad aan Provinciale Staten om te kiezen voor het alternatief over het bestaande tracé. Hiervoor wordt op dit moment een projectplan opgesteld samen met de Provincie Limburg. Welke ambitie hebben we? We hebben onze ambities vastgelegd in een mobiliteitsplan (vastgesteld februari 2020). Met het mobiliteitsplan zetten we in op: – verkeersveiligheid: we willen het aantal ernstige verkeersslachtoffers en/of doden in en door het wegverkeer verminderen. – een logisch en veilig netwerk voor fiets-, landbouw- en vrachtverkeer: in het buitengebied moet de inrichting en het gebruik van de wegen in balans zijn, zodat een prettig en veilig buitengebied ontstaat om te ondernemen en te recreëren. Een betere scheiding tussen landbouwverkeer en recreatieverkeer is daarbij essentieel. Landbouwverkeer zal dan vooral gebruikmaken van de erftoegangswegen en het doorgaand vrachtverkeer mag niet rijden op wegen die hiervoor niet geschikt zijn.

– het stimuleren van het fietsverkeer: hierbij richten we ons op een comfortabel en aantrekkelijk fietsnetwerk voor zowel woonwerk gebruik als voor recreatief gebruik. Daarbij willen we barrières van kanalen en gebiedsontsluitingswegen voor doorgaande routes verminderen. – optimaliseren van de openbaar vervoersverbindingen met de stations in Roermond en Weert. – toegankelijke mobiliteitsmogelijkheden voor iedereen: om de leefbaarheid en het verenigingsleven in stand te houden, is het van belang dat iedereen in staat is om zich te verplaatsen. – een optimale doorstroming op de rijks- en provinciale wegen en vermindering van de files. Hoe gaan we de ambitie bereiken? Richtinggevende uitspraken – Uitvoering actieplan uit mobiliteitsplan. In het mobiliteitsplan is een actieplan opgenomen per thema. Aan de hand daarvan is een realistisch uitvoeringsprogramma opgesteld, rekening houdend met kosten en effecten. Op deze manier gaan we stap voor stap aan de slag met het realiseren van onze ambities. – Herprofilering van wegen integraal benaderen. Bij groot onderhoud van wegen en herprofileringen kijken we naar koppelkansen met andere thema’s, zoals de klimaatadaptatie en de landschappelijke en recreatieve kwaliteit van een weg. Procesafspraken – Niet van toepassing.

Wie doet wat? Aan de hand van het uitvoeringsprogramma gaat de gemeente aan de slag met de acties, natuurlijk in overleg met relevante partijen in de samenleving. Het realiseren van de ambities is echter niet alleen afhankelijk van de gemeente. Iedereen kan door zijn of haar gedrag bijdragen aan verkeersveiligheid of aan het bieden van mobiliteitsmogelijkheden aan mensen zonder auto. We doen dit samen. Hoe bewaken we de voortgang (monitoring)? Monitoring vindt plaats aan de hand van het uitvoeringsprogramma van het mobiliteitsplan. 38 4 | De visie 4.10 | VERSTERKING BELEVING EN GASTVRIJHEID Waarom is het een opgave? Het buitengebied van Nederweert staat toeristisch onvoldoende op de kaart, terwijl het buitengebied veel te bieden heeft. Denk aan de kanalen met de kanalenviersprong, de vele monumenten, de natuurgebieden en ook de vele historische verhalen die Nederweert rijk is. De huidige agrarische transitie biedt ook kansen voor gastvrijheid en beleving. De uitdaging is om deze kansen te verzilveren. Welke ambitie hebben we? Nederweert is een ondernemende gemeente die in steeds belangrijkere mate inzet op een gezamenlijke gastvrijheid voor bezoekers die past bij Limburg en de Peel. Ondernemers richten zich met name op dagrecreatie, maar ook meer en meer op verblijfsrecreatie.

Uiteindelijk gaat het om het creëren van een uitdagende natuurlijke omgeving, waar toeristen en bewoners de gastvrijheid van Nederweert optimaal beleven. Hoe gaan we de ambitie bereiken? Om de ambitie te realiseren, zijn de antwoorden op twee vragen van belang: 1. Hoe beleeft de gast, recreant, toerist en inwoner Nederweert in 2030 op het gebied van gastvrijheid en beleving? 2. Welke stappen moeten wij samen met stakeholders zetten om die beleving in 2030 te realiseren? Het sleutelwoord hierbij is lokale en regionale samenwerking. Er zijn veel mogelijkheden. Zo zullen de ondernemers hun krachten moeten bundelen en elkaar versterken in het opbouwen van een imago. En de kansen benutten waar het gaat om ontwikkeling van het aanbod. Samen bepalen ze hoe aantrekkelijk Nederweert en de regio is. Hoe gaan we de ambitie bereiken? Procesafspraak Het proces op basis van co-creatie met de gemeenteraad, ondernemers en overige stakeholders is gestart. Inzet is de beantwoording van de bovenstaande twee vragen. Dit leidt tot een gezamenlijke visie, strategie en programma. Het accent van dit proces ligt met name in de uitvoering. Wie doet wat? We zijn van mening dat de toeristische sector het initiatief moet nemen, waarbij wij als gemeente ons ondersteunend opstellen. De wens om samen te werken moet vanuit de sector zelf gevoeld en gewenst zijn.

Hoe bewaken we de voortgang (monitoring)? Monitoring wordt meegenomen bij de opstelling van de visie en het programma. 39 4 | De visie 5 | De praktijk 5.1 | INSPELEN OP TRENDS EN ONTWIKKELINGEN Niets blijft hetzelfde. We moeten inspelen op actuele trends en ontwikkelingen die op ons afkomen. En onze leefomgeving en werkwijze daarop aanpassen als dat nodig is. We blijven werken aan een aantrekkelijk en toekomstbestendig Nederweert. De Omgevingsvisie vormt de basis om inkomende initiatieven zorgvuldig af te wegen. Dergelijke initiatieven zijn lang niet altijd te voorspellen. Vaak is er sprake van een in hoge mate ‘onbekende toekomst’ ofwel het onvoorziene: nieuwe ontwikkelingen en innovaties die onmogelijk vooraf zijn te voorspellen, maar evengoed recht hebben op een positieve benadering. Zoals uit deze Omgevingsvisie blijkt, geven we ruimte aan passende ontwikkelingen in het buitengebied, op voorwaarde dat er uiteindelijk sprake is van een versterking van de omgevingskwaliteit van het buitengebied. We gaan daarbij uit van de strategie van ‘veel is mogelijk, mits’ , waarbij mits staat voor de voorwaarde dat de kwaliteiten in het buitengebied worden versterkt. Deze aanpak werkt alleen als ook alle betrokken partijen, bewoners, ondernemers, organisaties, ambtenaren en bestuurders een gezamenlijke verantwoordelijkheid voelen om bij te dragen aan die omgevingskwaliteit.

Dit vraagt om meer te werken vanuit goed overleg, vertrouwen en wederzijds respect en minder vanuit regels en afvinklijstjes. Het gaat om het uitwisselen van argumenten en op basis daarvan een afweging maken. Dit betekent niet dat er geen regels meer nodig zijn. De overheid stelt kaders om de rechtszekerheid van haar inwoners te borgen. Deze kaders kunnen echter ruimer zijn wanneer alle betrokkenen bereid zijn om zelf mede verantwoordelijkheid te nemen voor de kwaliteit en leefbaarheid van ons buitengebied. 40 5.2 | VERSTERKEN VAN DE OMGEVINGSKWALITEIT Om te bepalen of een initiatief de omgevingskwaliteit versterkt, moet er (per saldo) sprake zijn van meerwaarde voor het buitengebied: wordt ons buitengebied er gezonder, vitaler, leefbaarder, aantrekkelijker en schoner van? Nodigt het uit tot meer bewegen en is het meer divers qua natuurwaarden? Daarbij is ruimte voor ondernemen noodzakelijk om die meerwaarde vorm te kunnen geven. Concreet betekent het dat een bijdrage moet worden geleverd aan: 1. Het versterken van de identiteit van het buitengebied. Dit wordt toegelicht in hoofdstuk 2 van deze visie. 2. Het oplossen van de opgaven die we zien voor ons buitengebied. Dit is in hoofdstuk 4 uitgewerkt. Bij elk initiatief of ontwikkeling moet worden overwogen of een bijdrage kan worden geleverd aan meer dan één opgave.

Met andere woorden: of een andere opgave kan worden ‘gekoppeld’ . Bijvoorbeeld als er sprake is van een herontwikkeling van een voormalig agrarisch erf (opgave 4.3.) dan is het ook goed mogelijk om een bijdrage te leveren aan: a. de energietransitie met bijvoorbeeld zonnepanelen op de daken; b. het versterken van het groene karakter door bijvoorbeeld de aanleg van landschapselementen of het aanbrengen van nestkasten); c. het tegengaan van de klimaatverandering bijvoorbeeld door regenwater op het eigen terrein te laten infiltreren; d. het slopen van overtollige gebouwen; e. het intrekken van vergunningen. We spreken hierbij dus over ‘per saldo’ meerwaarde. Naarmate de ontwikkeling op zichzelf meer effect heeft op de leefomgeving, zullen de eisen aan de kwaliteitswinst navenant hoger zijn. Hiervoor zullen we kwalitatieve voorwaarden stellen en deze vormgeven in het Omgevingsplan (als vertaling van deze Omgevingsvisie). “Veel is mogelijk, mits’ de omgevingskwaliteit wordt versterkt” 5.3 | WEGWIJZER INITIATIEFNEMERS We zijn als gemeente vanaf het begin in gesprek en trekken gezamenlijk op via de Intaketafel en de Omgevingstafel. Aan de Intaketafel verzorgt een klein team van gemeenteambtenaren de eerste beoordeling van de wenselijkheid van het initiatief. Als dit een positief oordeel is, schuiven meerdere experts en ketenpartners aan bij de Omgevingstafel.

Identiteit / Versterken omgevingskwaliteit Ruim gestelde grenzen: Kansen voor innovatieve ideeën & initiatieven P U M O T T O B De toekomst mogelijk maken 41 5 | De praktijk De volgende stappen zijn daarin essentieel: 1. Geef aan op welke wijze het initiatief meerwaarde heeft voor het buitengebied van Nederweert, c.q. dat het leidt tot versterking van de omgevingskwaliteit: – Leg uit hoe het initiatief past in de vier kernwaarden van de identiteit en hoe de landschappelijke kernkwaliteiten worden versterkt. Betrek de waardenkaart uit hoofdstuk 2 hierbij. De landschappelijke versterking dient gebaseerd te zijn op een goede analyse van de stedenbouwkundige en landschappelijke situatie ter plaatse. – Geef aan op welke wijze het initiatief bijdraagt aan de geformuleerde opgaven in hoofdstuk 4. Onderbouw hoe het initiatief past binnen de richtinggevende uitspraken. 2. Geef aan hoe omwonenden en andere belanghebbenden zijn betrokken bij de planuitwerking. Wij vinden deze omgevingsdialoog van groot belang. Zie hiertoe: https://www.nederweert.nl/bestuur-organisatie/buitengebied-in- balans_44202/item/richtlijnen-dialoog_79729.html Als uit deze twee stappen blijkt dat de ontwikkeling kansrijk is, toetsen wij natuurlijk ook aan geldende wetten en regels (bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, milieu, ruimtelijke ordening, verkeer etc.).

Uiteindelijk moet voor de ontwikkeling een planologische procedure worden doorlopen. 5.4 | TER INSPIRATIE: VOORBEELDEN UIT DE PRAKTIJK Dat de Omgevingswet eraan komt, is een feit. Hiermee staan we aan de vooravond van een verandering van systeemwereld naar leefwereld. De wet maakt een snellere en betere besluitvorming over projecten in de fysieke leefomgeving mogelijk. Minder stapeling van regelingen en geen wirwar aan procedurele vereisten. Onder het motto ‘eenvoudig beter’ doelt de Omgevingswet op meer inzichtelijkheid, en een grotere voorspelbaarheid en gebruiksgemak van het Omgevingsrecht. In de Omgevingswet staat dat elke gemeente een Omgevingsvisie moet opstellen. Met de Omgevingsvisie buitengebied Nederweert formuleren we onze gezamenlijke ambitie. In deze visie beschrijven we de kwaliteit en ontwikkeling van de fysieke leefomgeving voor de lange termijn en hoe we deze kwaliteit voor het buitengebied van Nederweert kunnen verbeteren. Duidelijk is dat we dit alleen kunnen doen door samen te werken aan het mooie, groene, open en nuchtere Nederweert. Maar hoe doen we dat in een complexe samenleving, die hecht aan ruimte voor eigen initiatief, maar die ook veel wetten en regels kent om belangen te beschermen? De Omgevingswet beoogt meer bestuurlijke afwegingsruimte en een meer samenhangende benadering.

Uiteraard moeten initiatieven nog steeds aan wet- en regelgeving voldoen maar er is veel mogelijk. Zolang er draagvlak voor is. Ter inspiratie hebben we een viertal initiatieven uitgeschreven die laten zien wat in Nederweert mogelijk en haalbaar is. 5.4.1 | VIER WINDTURBINES Laten we eerlijk zijn, niemand is blij met een grote windmolen in de achtertuin. Maar in het Klimaatakkoord hebben we landelijk de ambitie vastgelegd dat we in 2030 70% van de elektriciteit opwekken vanuit hernieuwbare bronnen. En dat 1,5 miljoen woningen in 2050 aardgasvrij moeten zijn. Om dit percentage te bereiken, ligt de focus op zon en wind als hernieuwbare bron, ook in de gemeente Nederweert. Gelukkig heeft het buitengebied veel ruimte en biedt dit mogelijkheden. Maar dit gaat natuurlijk niet zomaar; hier is samenwerking, communicatie en een goed plan van essentieel belang. Zo is een geslaagd project tot stand gekomen: het windpark ten zuidoosten van het dorp Ospeldijk. 42 5 | De praktijk Twee initiatiefnemers hebben samen met betrokkenen gekeken naar de kansen en mogelijkheden voor het opwekken van groene stroom. In de ontwikkelingsfase is veel aandacht besteed aan het betrekken van de belanghebbenden; een maatschappelijk breed gedragen plan was de sleutel tot het succes.

Er zijn bijeenkomsten georganiseerd en verschillende mediakanalen ingezet om alle betrokkenen gedurende de loop van het project te informeren. Uiteraard zijn in één op één-gesprekken specifieke vraagstukken besproken en verduidelijkt. De twee initiatiefnemers houden ieder twee windturbines in eigendom en exploiteren deze zelfstandig. Nuchter als de inwoner van dit gebied in Nederweert is, gaat deze niet alleen voor de lasten maar ook voor de lusten. Een transparante en rechtvaardige verdeling van de opbrengsten uit het windpark vormt een belangrijke basis voor het maatschappelijk draagvlak voor het Windpark Ospeldijk. Dit geslaagde project toont de identiteit van het buitengebied van Nederweert: ruimte voor groene stroom in het landelijke gebied, openstaan voor nieuwe ideeën en vooral het samen oplossen waarbij concrete afspraken gemaakt worden. 5.4.2 | ZORGBOERDERIJ MET BIJBEHORENDE FUNCTIES Het buitengebied is van ons allemaal; we wonen, werken en recreëren er graag. Door de veranderingen en ontwikkelingen die in de agrarische sector plaatsvinden, komen er meer bedrijven vrij. Niet meer voor land- of tuinbouw geschikte erven in het buitengebied van Nederweert bieden perspectief en kansen voor niet-agrarische doelen. Dit blijkt uit de verbouwing van een bestaande woning op agrarisch grondgebied tot een zorgboerderij in Leveroy.

De eigenaar van de woning was op de hoogte van de herbestemmingsmogelijkheden van vrijkomende agrarische bebouwing tot permanente zorglocatie. Na veelvuldig overleg met betrokkenen, belangstellenden en de gemeente Nederweert, is het goedgekeurd door de gemeenteraad. De kern van het initiatief ziet op het creëren van begeleid en beschermd wonen, in de vorm van een woongroep en twee zelfstandige appartementen. Rondom deze kern wordt de bestaande bebouwing ingericht voor verschillende maatschappelijke en verblijf/dagrecreatie voorzieningen zoals een maatschappelijke werkplaats, kinderdagverblijf, dagbestedingsruimte in combinatie met ondergeschikte horeca met (zorg)terras en een bed & breakfast-voorziening. De omliggende gronden worden verder ingericht met een dierenzone/kinderboerderij en een kampeerterrein voor maximaal 30 kampeerplaatsen met bijbehorende sanitaire ruimten. De locatie wordt verder landschappelijk ingepast en groen ingericht met onder andere een voedselbos, pluktuin, bloemenweide en hoogstam boomgaard. Het voedselbos is samen met vrijwilligers uit het dorp al gerealiseerd. Kortom, bij dit project komen vele thema’s bij elkaar, zoals een groene en gezonde leefomgeving waar zorg, gastvrijheid en beleving centraal staan. Ook uit dit initiatief blijkt de identiteit van het buitengebied van Nederweert: groen, open, nuchter en samen.

5.4.3 | CREMATORIUM In het mooie buitengebied van Nederweert recreëren we met veel plezier. We behouden graag het groene en open karakter. Maar we weten ook, nuchter als we zijn, dat dit rustige gebied ook een mooie plek is voor meerdere bestemmingen. De gemeente Nederweert gaat daarom voor een vitaal buitengebied. Het biedt ruimte aan ondernemers op perspectiefvolle locaties met onderscheidende bedrijfsconcepten. Een goed voorbeeld hiervan is het agrarisch ondernemersechtpaar dat een crematorium wil bouwen aan de rand van hun landbouwperceel. Het crematorium is gepland aan de oostrand van het Weerterbosch in Nederweert waarbij een zeer sterke link gelegd wordt met de natuur, het landschap en de beleving. Voor het initiatief wordt een landbouwperceel van 7,5 hectare ingezet. Naast de landschappelijke inpassing en de hemelwaterinfiltratie op het eigen perceel, sloopt de initiatiefnemer elders een vrijkomende intensieve veehouderij locatie. Dit past perfect bij het beleid van de gemeente Nederweert om daar waar het kan klimaatneutraal te bouwen en overtollige gebouwen in het buitengebied te slopen. De initiatiefnemer en de gemeente hebben verschillende gesprekken gehad waarbij ook het uitgewerkte plan van aanpak en de daarmee gepaard gaande onderzoeken zijn gepresenteerd aan het college van burgemeester en wethouders.

Ook heeft de initiatiefnemer een informatiebijeenkomst gehouden om aan belangstellenden het concept toe te lichten. Zo wordt samen grondig en nuchter bekeken hoe het groene, open en rustige buitengebied zich prima leent voor andere functies dan agrarisch. En hoe dit alles ten goede komt aan een gezonde leefomgeving. Dit geldt ook voor de verdere uitwerking van het project. 43 5 | De praktijk 5.4.4 | UITBREIDING INTENSIEVE VEEHOUDERIJ Het is algemeen bekend dat in Nederweert grote kippen- en varkensbedrijven zijn gevestigd. Dit levert mooie producten op die bestemd zijn voor de in- en export. De zorg om de uitstoot van fijnstof en stank is begrijpelijk. Nieuwe technieken in de veehouderij zorgen ervoor dat de gezondheid van omwonenden en de natuur hierbij niet in gevaar komen. In het buitengebied van Nederweert zal altijd plek blijven voor de innoverende agrarische branche. Zo ook voor de ondernemer die graag zijn intensieve veehouderij met één stal wil uitbreiden. Het bedrijf ligt in een gebied met veel agrarische ondernemers. De dichtstbijzijnde burgerwoning ligt op 850 meter van het bedrijf. De afstand tot de dichtstbijzijnde kern is nog veel groter. De ondernemer is van plan om de bestaande stal te verduurzamen. In de nieuw te bouwen stal worden de nieuwste technieken toegepast die nu beschikbaar zijn.

Hierdoor nemen de geur- en ammoniakemissies op de betreffende locatie af. De fijnstof emissie blijft hetzelfde. De uitbreiding wordt verder landschappelijk ingepast en het hemelwater zal op het eigen perceel worden geïnfiltreerd. Deze maatregelen dragen bij aan het verbeteren van de omgevingskwaliteit en het woon- en leefklimaat van omliggende burgerwoningen. De ondernemer heeft nog niet met de buurt gesproken over zijn plan. Maar hij beseft ook dat hij de omwonenden erbij moet betrekken als hij dit plan wil realiseren. De gemeente adviseert hem om dit zeker te doen. De Nederweerternaar is nuchter genoeg om in te zien dat deze sector ook een belangrijke economische pijler is, maar de zorgen over de gezondheid van de mens en de natuur moeten worden weggenomen. Een heldere uitleg over het positieve effect van deze uitbreiding op de omgevingskwaliteit is van groot belang. Zeker als het dus op duurzame wijze en volgens de nieuwe technieken wordt uitgevoerd. De initiatiefnemer zal dit samen, open en nuchter oppakken, met zijn ‘buren’ . 5.5 | UITVOERING De Omgevingsvisie geeft primair ruimte aan de samenleving om met initiatieven te komen die meerwaarde hebben voor het buitengebied. Daarbij is de bedrijfscontactfunctionaris uw eerste aanspreekpunt. Hij/zij wijst u de weg of helpt u om kansrijke locaties te vinden.

Ook wijst zij u op subsidiemogelijkheden, bijvoorbeeld bij de aanleg van landschapselementen. Daarnaast gaan we zelf actief aan de slag. Dat betreft de volgende onderdelen (tussen haakjes de paragraaf waar dit is benoemd): – We werken de landschappelijke kernkwaliteiten uit in het inspiratiedocument (3.9.1); – Wij stellen een Omgevingsprogramma luchtkwaliteit (fijnstof en geur) op. Verplicht onderdeel hiervan is een deelprogramma bestaande uit fijnstof knelpunten (4.3); – We werken de sloop nader uit in het Omgevingsplan (4.2.2); – Er is een proeftuin positieve gezondheid (4.3); – We stellen een Omgevingsprogramma energietransitie op (4.6); – We stellen een communicatieplan op om in gesprek te blijven met de samenleving (6); – We evalueren de Omgevingsvisie in ieder geval elke twee jaar of zoveel eerder als daar aanleiding voor is (6). Om deze onderdelen daadwerkelijk te kunnen uitvoeren, zijn voldoende financiële middelen nodig. De meeste trajecten lopen al in het kader van BIB of de Omgevingswet. Verdere uitwerking vindt plaats in een uitvoeringsprogramma. 44 5 | De praktijk 6 | Communicatie, voortz etting en borging 6.1 | AL TIJD IN GESPREK BLIJVEN De Omgevingswet en -visie bieden meer ruimte aan particuliere en maatschappelijke initiatieven en vragen om een open houding vanuit de gemeente richting bewoners en bedrijven. Dat vinden we belangrijk en omarmen we.

Daarom is deze visie samen met de inwoners, ondernemers, instellingen, regiogemeenten en andere betrokkenen opgesteld. Want het gaat om hun leefomgeving. Over de hele linie bestaat grote behoefte aan samenwerking op zowel procesmatig vlak als bij de diverse inhoudelijke opgaven. Deze behoefte is niet alleen aanwezig binnen Nederweert, maar heel duidelijk ook bij ketenpartners, zoals regionale organen, provincie, waterschap en de veiligheidsregio. In vrijwel alle gesprekken komt naar voren: ‘Waar kunnen we iets voor elkaar betekenen?’ Dit vraagt van iedereen (overheid, burger, ondernemer) een nieuwe en verantwoordelijke rol met als rode draad dat we altijd in gesprek blijven. 45 Waarom is het een opgave? In de visie staat het meermalen verwoord: als we samen een buitengebied willen waar het prettig wonen, werken en recreëren is, dan zijn de kernwoorden daarbij: – samenwerking (met partijen in de samenleving alsook intern bij de gemeente) – dialoog – maatwerk – kwaliteit en – innovatie. Goede en continue communicatie onderling en een blijvende borging zijn hierbij onmisbaar. Welke ambitie hebben we? We willen op de hoogte zijn en in contact blijven.

Met elkaar, zowel onderling in het buitengebied als inwoner, recreant of/en ondernemer maar ook tussen belangenorganisaties, netwerken, nieuwe en bestaande ontwikkelingen als ook overige inwoners van de gemeente Nederweert en de gemeentelijke organisatie zelf. Open, eerlijk en no-nonsens met elkaar omgaan en elkaar proactief opzoeken als er wat speelt. Dat doet recht aan de waarden van de Nederweerternaar (zie kader hiernaast) en het mooie buitengebied dat we moeten blijven koesteren. De waarden van het Nederweertse buitengebied Groen Afwisseling tussen weidsheid, bewerkte percelen en groene weides doorsneden door een kruis van kanalen, dat is het Nederweertse buitengebied. Gebouwen die ingepast zijn in het landschap waar de agrariër zijn gronden onderhoudt en bermen er verzorgd bijliggen waardoor het een genot is om in het buitengebied te fietsen en te wandelen. Een buitengebied waar ook ruimte is voor nieuwe groene ideeën en ondernemerschap het levenslicht ziet. Open Open landschappen, mooie vergezichten en natuurlijke doorkijken zijn gezichtsbepalend in het Nederweertse buitengebied. Je kunt er ademen en de ruimte pakken. En niet alleen de ruimte pakken om te recreëren maar ook om te ondernemen. Open staan voor pionierschap in het buitengebied maakt dat ieder met zijn/haar eigen doelen een kans krijgt deze te verwezenlijken.

Nuchter Passend bij de arme zandgronden en tradities. Niet te gek en horend bij de maat en schaal van Nederweert zijn initiatieven in het buitengebied welkom. Natuurlijk stap voor stap, maar wel aanpakken en met geen blad voor de mond door gewoon te zeggen hoe het is. Samen Gedeeld eigenbelang is een groot goed in het Nederweertse. Zelf ergens van genieten, beter van worden of voor gaan, kan. Maar wel in samenspraak met anderen. Dit zodat het niet alleen een bijdrage wordt voor eigen gewin maar bijdraagt aan de maatschappelijke opgaven die er liggen. Rekening houden met elkaar, zodat gemeenschapsgevoel vanzelfsprekend is. 46 6 | Communicatie, voortzetting en borging Hoe gaan we de ambitie bereiken? Een ambitie benoemen is mooi, maar er daadwerkelijk naar handelen en deze bereiken is vers twee. Als we samen oprecht de omgevingskwaliteit in ons buitengebied willen versterken, dienen we elkaar actief op te zoeken en niet denken in puur eigen maar in gedeeld belang. Wellicht kunnen we streven naar gedeeld eigen belang. Iedereen mag er beter van worden, jezelf maar ook je buren, de gemeente en de bezoeker! Dit vergt afstemming en communicatie. Richtinggevende uitspraken – Blijvende dialoog is nodig! De samenleving verandert sneller dan de overheid haar beleid kan aanpassen.

De inwoners en ondernemers in het buitengebied zijn mondiger, informatie is sneller en op veel plaatsen toegankelijk. Tegenstellingen in belangen lijken groter te worden. Dit vraagt voor alle partijen (overheid, inwoner, ondernemer, instellingen) een nieuwe rol en cultuurverandering met als gemeenschappelijke rode draad een permanente dialoog. Enkelvoudig een ontwikkeling vanuit een discipline aanvliegen bestaat niet meer. Daar is de maatschappij te complex voor geworden. Dus samen de benodigde kennis en kennissen bij elkaar brengen om te komen tot een gezamenlijke ontwikkeling, standpunt of voorwaarden is noodzaak. En iedereen in deze op 1 lijn krijgen is wellicht utopie, maar goed nabuurschap, collegialiteit en kennisdeling zijn toch geen onhaalbare opgaven... Dialoog en communicatie! Hier moet dus tijd en ruimte voor worden vrijgemaakt, sowieso in en door de gemeentelijke organisatie. – Boodschap, doelgroepen en middelen goed afstemmen. Blijvend vertellen wat het nut en de noodzaak is van samenwerken aan een kwaliteitsverbetering voor het buitengebied blijft van belang net zoals kennis en regelgeving delen. Een duidelijke en eenduidige boodschap met bijbehorende waarden (zie kader op vorige bladzijde) en ambassadeurs voor de identiteit van Nederweert is dan ook prettig.

Een gedeelde en gedragen identiteit van het buitengebied maakt trots en motiveert te werken aan het optimaliseren van ‘ons’ buitengebied. En natuurlijk kunnen we niet iedereen willekeurig erbij betrekken en informatie lukraak uitstrooien. Daarom is het nodig om doelgroepen te duiden. Elke doelgroep heeft accentverschillen in belang, behoefte of kennis. Als we de juiste personen willen bereiken dan moeten we informatie zo gericht en persoonlijk mogelijk brengen. Zodat degene geïnformeerd is en verder kan of/en de dialoog kan aangaan. Dialoog en communicatie vergen gerichte afstemming en keuzes maken. Procesafspraken – Borging van communicatie: communicatieplan opstellen. De afspraak om de visie periodiek te evalueren, betekent ook dat we moeten afspreken wie we daarbij betrekken. We werken dit uit in een organisatieschema en een procesplanning voor de toekomst. Een organisatieschema waarin staat wie verantwoordelijk is voor wat, in welke rol en in welk gremium dit zijn beslag krijgt. Zo is voor te stellen dat er een soort klankbordplatform ontstaat waar de visie blijvend aan getoetst wordt. Dit naast bestaande netwerken, organisaties en afdelingen binnen de gemeente. In het organisatieschema staat ook hoe de verschillende netwerken/afdelingen ten opzichte van elkaar georganiseerd zijn. Een doorkijk in de procesplanning is van belang om mijlpalen vast te leggen.

Wie doet wat? Om de bovenstaande procesafspraken te realiseren is voornamelijk de gemeente aan zet. Dit kan de gemeente Nederweert natuurlijk niet alleen. Vele handen maken licht werk, dus wellicht zijn er taken te delen met betrokken partijen. Hoe bewaken we de voortgang (monitoring)? – Borging van communicatie: periodieke herijking Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie is een momentopname waarin we vooral allerlei lopende trajecten met elkaar in verband hebben gebracht. Het betekent ook dat deze Omgevingsvisie nooit af is. Regelmatig zullen we de visie tegen het licht houden. Schuiven we voldoende op in de beschreven richting? Zijn er nieuwe opgaven die om aandacht vragen? De Omgevingswet noemt dit de beleidscyclus. We gaan de Omgevingsvisie in ieder geval elke twee jaar evalueren of zoveel eerder als daar aanleiding voor is. Daarbij wordt een relatie gelegd met monitoring (paragraaf 4.2.5). 47 6 | Communicatie, voortzetting en borging 6.2 | MET PASSIE EN MET ALLE BETROKKENEN Een aantrekkelijke leefomgeving zorgt ervoor dat mensen graag in Nederweert en het buitengebied verblijven en wonen. En dat het voor bedrijven aantrekkelijk is om zich hier te vestigen. De gemeente Nederweert werkt gezamenlijk met andere partijen aan deze basisopgave; een veilige en gezonde leefomgeving met een goede omgevingskwaliteit.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://nederweert.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/89f7f5ae-3bf5-4ac6-8122-5cb3a7d9809f?agendaItemId=8479b3f4-6594-4bfe-8bc7-b2b04f38384d