CConstaterende datNederweert
Koppel je AI →
Document · PDF

2021-06-08 10. Bijlage 1 - Regionale Energie Strategie Noord- en Midden Limburg 1.0.pdf

Raadsvergadering 8 juni 2021, gemeente NederweertBij agendapunt: Regionale Energie Strategie Noord- en Midden-Limburg75.713 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 9

ƒ Op basis van SCAN-data aanvullend onderzoek uitvoeren naar de benutbare potentie van ondiepe geothermie in onze regio. ƒ Uitwerken samenwerking met de glastuinbouwsector om te (blijven) werken aan het verzilveren van potentiële koppelkansen bij de ontwikkeling van elkaar rakende duurzame warmtevoorzieningen. ƒ In samenwerking met andere RES-regio’s een onderzoek starten naar de economische benutbaarheid van aquathermie. ƒ Op regionaal niveau kennis en kunde delen rondom aquathermie- warmtesystemen, waaronder thermische energie uit oppervlaktewater. Een belangrijke randvoorwaarde voor het succesvol opstellen en uitvoeren van de acties is de aanwezigheid van goed opgeleid personeel =met kennis en kunde over de warmtetransitie bij Provincie, gemeenten, Waterschap en overige belanghebbenden. 5.6 RES | Noord- en Midden Limburg 114 Samen werken aan een duurzame regio Doorkijk 2030 - 20506 De RES 1.0 gaat over de periode tot 2030, maar de energietransitie houdt daarna niet op. We willen voorkomen dat we nu maatregelen nemen waar we later hinder van ondervinden. We zijn dan ook continu bezig met inventariseren van processen en innovaties die impact hebben op regionaal energiebeleid en uitvoering na 2030. Iedere twee jaar zal de RES worden geactualiseerd in een RES 2.0, RES 3.0 en verder.

Bij iedere nieuwe versie zullen de technologische ontwikkelingen en innovaties leiden tot aanpassingen van de strategie. Netcapaciteit De thema’s energiebesparing, warmte en grootschalige opwek zijn in dit document afzonderlijk uitgewerkt, maar onlosmakelijk met elkaar verbonden. Energiebesparing zorgt in 2030 voor een lager energiegebruik in de gebouwde omgeving. Maar er is ook een opgave voor een aardgasvrij 2050. Regionale en lokale warmtebronnen vullen dit aardgasgebruik zoveel mogelijk in, aangevuld met (hybride) warmtepompen. Door het gebruik van (hybride) warmtepompen zal de elektriciteitsvraag toenemen na 2030. Het is nog vroeg om een inschatting te maken van de extra vraag naar duurzame opwek na 2030. Een eerste inschatting van de extra opwek voor de regionale warmtetransitie laat een bandbreedte zien van 0,55 – 1,2 TWh. De onderkant van de bandbreedte gaat uit van maximale benutting van het potentieel aan regionale warmtebronnen. De bovenkant van de bandbreedte gaat uit van minimale benutting van regionale warmtebronnen en dus extra elektriciteitsvraag. Als de Transitievisies Warmte (TVW’s) van de gemeenten eind 2021 gereed zijn, kan de berekening met meer zekerheid opnieuw worden uitgevoerd. Ook elektrificatie, o.a. elektrificatie van mobiliteit, gaat zorgen voor een extra elektriciteitsvraag.

Een deel van deze elektrificatie is gebouwgebonden, namelijk het laden van voertuigen thuis of op het werk. 6.1 RES | Noord- en Midden Limburg 115 Samen werken aan een duurzame regio Een eerste inschatting van de laadbehoefte van elektrische voertuigen in de regio laat een bandbreedte zien van 0,2 – 0,3 TWh in 2030. Dit is gebaseerd op een elektrificatie van circa 20% van het wagenpark (conform het groeicijfer in de Nationale Agenda Laadinfrastructuur). Bij volledig elektrificatie van personenwagens in 2050 loopt dit zelfs op tot 0,8 – 1,0 TWh. Het is nog te vroeg om een exacte inschatting te maken en de getallen dienen frequent geactualiseerd te worden. Hoewel de opwek na 2030 geen onderdeel uitmaakt van het RES-bod van juli 2021, zal hier in de uitwerking van de scenario’s voor grootschalige opwek wel rekening mee worden gehouden (extra benodigde ruimte). Ook houden we rekening met netwerkschaarste door de extra duurzame opwek die nodig is na 2030. Enexis is momenteel al bezig met het opstellen van investeringsplannen voor het uitbreiden van het net en neemt hier de behoefte van de regio in mee. Trends en ontwikkelingen We volgen trends en ontwikkelingen die we kansrijk achten en waar we op in willen zetten voor een verdere verduurzaming van de energievoorziening en een efficiënte inzet van de energienetwerken.

Binnen de regio kunnen we de kennis en expertise met elkaar delen. Een aantal innovatieve ontwikkelingen zijn al meegenomen in de uitwerking van de verschillende thema’s, zoals aquathermie en groengas. Er zijn ook ontwikkelingen die nog niet rijp zijn voor directe toepassing. Na een inventarisatie zijn zes belangrijke (deels nieuwe) ontwikkelingen naar voren gekomen, te weten: • Kernenergie • Thoriumenergie • Waterstof • Energieopslag in batterijen • Inzet van flexibiliteit • (Ultra)diepe geothermie. Deze zijn verder uitgewerkt in een fiche, Bijlage 15. Hierin wordt per onderwerp verder ingezoomd op vijf belangrijk aspecten: • Kenmerken: wat is het? • Potentie: welke potentie biedt het in relatie tot de RES-onderwerpen? • Marktrijpheid: hoe snel kan het van waarde zijn voor de energietransitie? • Ontwikkelingen in regio (wat speelt er op dit onderwerp in regio, pilots?) • Invulling RES (wat gaan we doen in RES 1.0?) 6.2 116 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg Verwachtingen na RES 1.0 Voor de uitgelichte onderwerpen geldt dat de RES (voorlopig) niet zelf actie op deze onderwerpen onderneemt. We volgende de ontwikkelingen op de voet en waar dat kan worden belanghebbenden gestimuleerd om hierop actie te ondernemen.

Bij een volgende RES wordt bekeken of zich ontwikkelingen hebben voorgedaan die leiden tot een andere aanpak, zoals het initiëren van concrete acties op een specifiek onderwerp. 6.3 117 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg Uitvoering RES 1.0 7 Bestuurlijke afspraken (vertaling RES 1.0 in uitvoeringsconvenant) Na de vaststelling van de RES is het van belang dat gemeenten, Provincie en Waterschap bestuurlijke afspraken maken over de uitvoering. Deze afspraken worden (na vaststelling door gemeenteraden, Provinciale Staten en algemeen bestuur Waterschap) geformaliseerd in de vorm van een uitvoeringsconvenant. Onderdeel van het uitvoeringsconvenant zijn in ieder geval de afspraken rondom de verankering van de ruimtelijke afspraken RES in het omgevingsbeleid, en de afspraken over de toekomstige regionale samenwerking. Verankering ruimtelijke afspraken RES in omgevingsbeleid De ruimtelijke afspraken uit de RES 1.0 dienen verankerd te worden in het omgevingsbeleid van gemeenten, Provincie en Waterschap. Vanaf 1 januari 2022 kunnen deze verankerd worden in de instrumenten van de Omgevingswet. Daartoe zal een handreiking worden uitgewerkt. Om vooruitlopend op de verankering in de Omgevingswet de afspraken uit de RES 1.0 te borgen, wordt een aantal bestuursafspraken opgesteld.

7.1 118 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg De afspraken kunnen gaan over concrete maatregelen, maar kunnen ook gericht zijn op het proces. Zo is het mogelijk om ook afspraken te maken over zaken die we later nog verder gaan uitwerken. De bestuursafspraken zullen met de tweejaarlijkse herziening van de RES ook herzien worden. Afspraken toekomstige regionale samenwerking & uitvoeringsorganisatie Op dit moment onderzoeken we op welke wijze we de regionale samenwerking ook ná 1 juli 2021 voortzetten en welke regionale uitvoeringsorganisatie daarbij nodig is. Zie ook de volgende paragraaf: Regionale samenwerking. De concrete afspraken over de toekomstige samenwerking die we op basis van dat onderzoek maken, worden geformaliseerd in het uitvoeringsconvenant. Figuur 19: Verankering ruimtelijke afspraken RES in omgevingsbeleid RES 1.0 Ruimtelijke afspraken borgen in omgevingsbeleid Ruimtelijke afspraken borgen middels bestuursafspraken in uitvoeringsconvenant 119 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg Regionale samenwerking Inleiding Om te komen tot een regionale energiestrategie voor de regio Noord- en Midden-Limburg werken de vijftien gemeenten, de Provincie Limburg, het Waterschap Limburg en Enexis samen in de RES NML.

Projectstructuur RES 1.0 Voor het opstellen van deze eerste regionale energiestrategie voor de regio Noord- en Midden-Limburg (RES NML 1.0) is een regionale overlegstructuur met een tijdelijke regionale projectorganisatie opgezet (tot 1 juli 2021). Een nadere omschrijving van de projectstructuur is te vinden in de startnotitie, in Bijlage 2. 7.2 7.2 .1 Figuur 20: Projectstructuur RES Noord- en Midden-Limburg. Colleges/GS/DB Stuurgroep RES Klankbordgroep Bestuurlijk overleg RES Ambtelijk overleg RES Projectgroep RES Werkgroep grootschalige opwekking Werkgroep communicatie en participatie Werkgroep besparing Werkgroep warmte Raad/PS/AB Besluitvorming Bestuurlijke en ambtelijke toetsing RES werkorganisatie 120 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg Rol netbeheerder Enexis is vanaf de start betrokken bij de RES Noord- en Midden-Limburg en neemt deel aan de stuurgroep, het bestuurlijk overleg, de projectgroep en de werkgroepen grootschalige opwekking en warmte. In de werkgroep grootschalige opwekking heeft Enexis een rol bij het in beeld brengen van de actuele capaciteit in de netten en de impactbepaling op de netten. In de werkgroep warmte heeft Enexis een rol bij het in beeld brengen van de impact van mogelijke warmtenetten op de bestaande aardgasnetten.

En daar waar geen duurzame warmte beschikbaar is, heeft Enexis een rol bij het in beeld brengen van de impact op de elektriciteitsnetten wanneer elektrificatie een oplossing is. Regionaal revolverend fonds De mogelijkheden van een regionaal revolverend duurzaamheidsfonds zijn onderzocht. Het doel van een regionaal revolverend fonds is het versnellen van de energietransitie door middel van het regionaal stimuleren en (financieel) ondersteunen van lokale initiatieven. Uit onderzoek blijkt dat er al talloze landelijke en provinciale fondsen beschikbaar zijn. Een regionaal fonds zou een aanvulling moeten zijn op bestaande fondsen om te voorzien in een behoefte waaraan tot nu toe niet in is voorzien. Uit het onderzoek is naar voren gekomen dat de bestaande fondsen onvoldoende bij de doelgroepen bekend zijn en dat ze maar beperkt gebruikt worden. De conclusie is dat er geen behoefte is aan een (nieuw) regionaal revolverend fonds. Wel moeten we meer bekendheid geven aan de bestaande fondsen en onze inwoners en bedrijven ontzorgen bij het gebruik maken van deze fondsen. Hier is een rol weggelegd voor het instrumentarium zoals dat ontwikkeld is door de werkgroep besparing, zoals het inzetten van energieloketten en energiecoaches en adviseurs. Regionaal energiebedrijf Ook de behoefte aan en mogelijkheden van een regionaal energiebedrijf zijn onderzocht.

Een energiebedrijf kan een instrument zijn waarmee we als overheden (evt. samen met andere partijen) zelf energieprojecten ontwikkelen en exploiteren, om daarmee enige regie te behouden in de energietransitie en zeggenschap te hebben over de inzet van de revenuen. Waarom een regionaal energiebedrijf? • Het ontwikkelen van grootschalige energieprojecten kost veel capaciteit en er is veel expertise voor nodig. In een regionaal energiebedrijf kan de kennis van gemeenten gebundeld worden en gebruik gemaakt worden van de ervaringen die elders in de regio zijn opgedaan, zoals bij de ontwikkeling van het Energielandgoed Wells Meer. • Een duurzaam energiebedrijf kan meerwaarde bieden voor gemeenten, vooral door samen te werken en samen te investeren met lokale partijen 7.3 7.4 7.5 121 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg (inwoners, lokale energie-initiatiefnemers, bedrijven en woningcorporaties). • De gemeente kan een belangrijke rol spelen door investeringen te doen die de markt niet op zich wil nemen. Marktpartijen verwachten een te laag financieel rendement op korte of middellange termijn of te hoge risico’s (dit kan ook met een investeringsfonds). Dit zien we vaak bij warmtenetten en andere warmteprojecten. Dergelijke investeringen voor overheden overigens niet zonder risico, zien we bij voorbeelden elders in het land.

Ook zonder oprichting van een energiebedrijf kunnen gemeenten sturen op de energietransitie. Dit door samen te werken met partijen en het inzetten van financiële instrumenten. Energiebedrijf als groeimodel Met uitzondering van de Achterhoekse Energie Maatschappij (AGEM) zijn er nog geen landelijk voorbeelden van een succesvol gemeentelijk of regionaal energiebedrijf. Het oprichten van een energiebedrijf is complex en vergt de nodige tijd in de voorbereiding. Voorgesteld wordt daarom het energiebedrijf in te richten als een groeimodel aan de hand van onderstaande stappen. Een ‘coalition of the willing’ kan daarin een voortrekkersrol op zich nemen. Stap 1: Bundelen van kennis en ervaring (RES 1.0) De RES-organisatie houdt op te bestaan na de oplevering en vaststelling van de RES 1.0. De financiële middelen zijn ook slechts toereikend voor die periode. Daarna moet er verder gewerkt worden aan de RES 2.0 maar vooral ook aan de uitvoering van de RES. Dat kunnen gemeenten individueel doen, maar de meeste gemeenten hebben daar niet de capaciteit, kennis en ervaring voor. Stap 1 vormt de basis voor het eventueel oprichten van een energiebedrijf. De kennis en ervaring die we nu opdoen blijven gebundeld binnen een netwerkorganisatie zoals wij die nu ook kennen.

Deze samenwerkingsvorm heeft geen juridische basis en richt zich vooral op de ondersteuning van de deelnemende gemeenten voor grootschalige opwek, warmtetransitie en energiebesparing en de verdere uitwerkingen in de RES 2.0. Stap 2: Regionaal Ontwikkelbedrijf (optie RES 2.0) Het ontwikkelbedrijf richt zich met name op het ontwikkelen van grootschalige energieprojecten. Dat kost veel tijd en capaciteit en er zijn investeringen nodig voor het uitvoeren van de benodigde onderzoeken en studies zoals de MER en landschapsstudies. Hierbij gaan de kosten voor de baten uit. Gemeenten die investeren en ontwikkelen kunnen straks ook meedelen in de opbrengsten. Door als regio meerdere projecten te ontwikkelen worden de risico’s meer verspreid dan als de gemeente alléén het risico loopt voor een project. Stap 3a: Regionaal Energiebedrijf - exploitatie grootschalige opwek (optie RES 2.0) Op het moment dat er energielandschappen zijn ontwikkeld, moeten deze gerealiseerd worden en vervolgens ook geëxploiteerd. Dit zijn bedrijfsmatige activiteiten die in de regel ondergebracht worden in een BV. Ook moet er dan risicovol geïnvesteerd worden in projecten. Indien de projecten slagen zijn er ook opbrengsten die ten goede komen aan de aandeelhouders (gemeenten/ inwoners/bedrijven) van de BV. De opbrengsten zijn aanzienlijk hoger als de projecten zelf zijn ontwikkeld.

Dit in tegenstelling tot projecten waar je later in gaat participeren. 122 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg Stap 3b: Verkopen zelf opgewekte elektriciteit (optie RES 2.0 of later) De in de regio opgewekte duurzame elektriciteit kan verhandeld worden op de energiemarkt. Je hebt daar verder geen zeggenschap over. Een energiebedrijf kan deze ook zelf leveren aan (regionale) klanten of aan de deelnemende gemeenten. Deze optie moet nader onderzocht worden. Voor het leveren van energie is een vergunning nodig van de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Stap 4: Regionaal warmtebedrijf (optie RES 2.0 of later) Het is nu al duidelijk dat het realiseren en exploiteren van collectieve warmtesystemen vooralsnog weinig financieel rendement oplevert. Marktpartijen zijn daardoor nog niet erg welwillend om ermee aan de slag te gaan. Zelfs met een forse Rijkssubsidie moet er nog geld bij. Mogelijk dat er in de toekomst behoefte is aan een (semi-) overheidsorganisatie om deze rol op zich te nemen. Het is nog afwachten hoe zich dat gaat ontwikkelen. Het opzetten van een regionaal energiebedrijf (stap 1) wordt meegenomen in het onderzoek door een extern bureau naar de regionale uitvoeringsorganisatie (RES).

RES | Noord- en Midden Limburg 123 Samen werken aan een duurzame regio RES | Noord- en Midden Limburg 124 Samen werken aan een duurzame regio Bijlages B ijla g e | 1 | Betrokkenen RES-partijen | 126 Bijlage 2 | Startnotitie RES Noord- en Midden Limburg | 130 Bijlage 3 | Regionale betrokkenheid belanghebbenden | 161 Bijlage 4 | Lokale betrokkenheid inwoners | 163 Bijlage 5 | Wat is grootschalige opwekking? | 166 Bijlage 6 | Overzicht opwek zon en wind - kaart 2020 | 169 Bijlage 7 | Pipeline opwek zon en wind - kaart 2025 | 170 Bijlage 8 | Aanpak stimuleren slagingskans grootschalig zon-op-dak | 171 Bijlage 9 | Landschap als drager van grootschalige opwek | 176 Bijlage 10 | Uitsluitingsgronden zon | 186 Bijlage 11 | Uitsluitingsgronden wind | 187 Bijlage 12 | Potentiegebieden zon - kaart 2030 | 188 Bijlage 13 | Koppelkansen grootschalige opwek | 189 Bijlage 14 | Groengas productie per gemeente | 210 Bijlage 15 | Innovaties na RES 1.0 | 211 125 Bijlage 1 Betrokkenen RES-partijen Stuurgroep RES Noord- en Midden Limburg Thijs Kuipers Voorzitter (Gemeente Horst aan de Maas) Marij Pollux Bestuurlijk voorzitter werkgroep communicatie & participatie (Gemeente Venlo) Marcel Roelofs Bestuurlijk voorzitter werkgroep besparing (Gemeente Beesel) Johan Lalieu Bestuurlijk voorzitter werkgroep grootschalige opwekking (Gemeente Maasgouw) Rens Evers Bestuurlijk voorzitter werkgroep warmte

(Gemeente Roermond) Carla Brugman Provincie Limburg Arnold Jansen Waterschap Limburg Ton Schuurmans Enexis Thieme Bosman Jong RES Michèle Bartels Programmamanager Bestuurlijk overleg RES Noord- en Midden Limburg Thijs Kuipers Gemeente Horst aan de Maas Marij Pollux Gemeente Venlo Marcel Roelofs Gemeente Beesel Johan Lalieu Gemeente Maasgouw Rens Evers Gemeente Roermond Pepijn Baneke Gemeente Mook en Middelaar Rob Peperzak Gemeente Gennep Antoon Splinter Gemeente Bergen Cor Vervoort Gemeente Venray Paul Sanders Gemeente Peel en Maas Piet Verlinden Gemeente Leudal Jan Smits Gemeente Roerdalen Geert Gabriels Gemeente Weert Hub Meuwissen Gemeente Echt-Susteren Frank Voss Gemeente Nederweert Carla Brugman Provincie Limburg Arnold Jansen Waterschap Limburg Ton Schuurmans Enexis Thieme Bosman Jong RES Michèle Bartels Programmamanager 126 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg Ambtelijk overleg RES Noord- en Midden Limburg Cyriel Prinssen Gemeente Mook en Middelaar Cecile Derks (interim) Gemeente Gennep Will Bemelmans Gemeente Bergen Hanny van Dinther Gemeente Venray Irene Peeters Gemeente Horst aan de Maas Lieke Potten Gemeente Venlo Gerard Boonekamp Gemeente Peel en Maas Frank Wijnen Gemeente Peel en Maas Esther Swinkels Gemeente Beesel Crit Smeets Gemeente Roermond Hans van de Kerkhof Gemeente Nederweert Sandra Kuipers Gemeente Echt- Susteren Sven

Maas Gemeente Roerdalen Tjalle Fijlstra Gemeente Weert Robert Wilms Gemeente Leudal Roger Huntjens Gemeente Maasgouw Bas Wetzelaer Provincie Limburg Thijs van Dael Enexis Marco de Redelijkheid Waterschap Projectgroep RES Noord- en Midden Limburg Michèle Bartels Programmamanager Lieke Potten Regiocoördinator Noord-Limburg Robert Wilms Regiocoördinator Midden-Limburg Denise Kuipers Projectsecretaris Bregje van den Biggelaar Projectondersteuner Marc van der Kubbe Trainee Provincie Limburg Hans van der Zwan Technisch projectleider (adviesbureau Twijnstra Gudde) Luc Bremen Voorzitter werkgroep communicatie & participatie (Provincie Limburg) Paul Levels Voorzitter werkgroep besparing (Provincie Limburg) Arjen van Wijngaarden Bestuurlijk voorzitter werkgroep grootschalige opwekking (Gemeente Venray) Henk Monshouwer Bestuurlijk voorzitter werkgroep warmte (adviesbureau ToMM Advies) Mirjam Roorda-Knape Participatiestrateeg, adviesbureau Knape Advies Bas Wetzelaer Provincie Limburg Thijs van Dael Enexis Netbeheer Marco de Redelijkheid Waterschap Limburg 127 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg Werkgroep communicatie & participatie RES Noord- en Midden Limburg Luc Bremen Voorzitter, Provincie Limburg Nienke Wellen Adviesbureau Viduro Lieke Potten Gemeente Venlo Mirjam Roorda-Knape Adviesbureau Knape Advies Bregje van den Biggelaar Gemeente Venlo

Werkgroep besparing RES Noord- en Midden Limburg Paul Levels Voorzitter, Provincie Limburg Sandra Schoonderbeek Gemeente Mook en Middelaar Will Bemelmans Gemeente Bergen Tonny Smeets Servicecentrum MER Robert Wilms Gemeente Leudal Pieter Wackers Adviesbureau TwynstraGudde Anita Stox Gemeente Roermond Selly Smeets Gemeente Beesel Marjo Hendriks Gemeente Venlo Werkgroep grootschalige opwekking RES Noord- en Midden Limburg Arjen van Wijngaarden Voorzitter, Gemeente Venray Hans van der Zwan Adviesbureau TwynstraGudde Hans van de Kerkhof Gemeente Nederweert Karl Langeveld Enexis Jeroen van de Ven Gemeente Venlo Francois Hesen Gemeente Horst aan de Maas Ab Brokking Provincie Limburg Crit Smeets Gemeente Roermond Frank Wijnen Gemeente Peel en Maas Christine Jansen Gemeente Venlo Marianne Arts Gemeente Weert Sandra Kuipers Gemeente Echt-Susteren Christine Jansen Gemeente Venlo Luuk Smets Gemeente Maasgouw Ronald Pluijmakers Provincie Limburg Stef Vorstermans Adviesbureau Sweco Jan Erik Kikkert Gemeente Venray Leon Kuipers Adviesbureau KPImanagement 128 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg Werkgroep warmte RES Noord- en Midden Limburg Henk Monshouwer Voorzitter, Adviesbuereau ToMMadvies Hans van der Zwan Adviesbureau TwynstraGudde Peter Smulders Gemeente Horst aan de Maas Esther Swinkels Gemeente Beesel Tjalle Fijlstra Gemeente Weert Gerard

Boonenkamp Gemeente Peel en Maas Pierre Joosten Gemeente Maasgouw Wilco de Rijck Gemeente Mook en Middelaar Sven Maas Gemeente Roerdalen Maarten Venselaar Enexis Tiffany Pergens Provincie Limburg Frank Kusters Gemeente Venlo Felix Lacroix RVO Rob Goes Adviesbureau Ekwadraat 129 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg Bijlage 3 – Startnotitie RES Noord- en Midden Limburg Duurzame energie brengt Limburg in beweging! Startnotitie Regionale Energiestrategie Noord- en Midden-Limburg Mei 2019 Deze startnotitie is vastgesteld door de Colleges van B&W van de 15 gemeenten in Noord- en Midden- Limburg, het DB van Waterschap Limburg en College GS van de Provincie Limburg naar aanleiding van het positief advies van het Bestuurlijk Overleg RES in mei 2019. Bijlage 2 Startnotitie RES Noord- en Midden Limburg 130 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg Bijlage 3 – Startnotitie RES Noord- en Midden Limburg Duurzame energie brengt Limburg in beweging! Startnotitie Regionale Energiestrategie Noord- en Midden-Limburg Mei 2019 Deze startnotitie is vastgesteld door de Colleges van B&W van de 15 gemeenten in Noord- en Midden- Limburg, het DB van Waterschap Limburg en College GS van de Provincie Limburg naar aanleiding van het positief advies van het Bestuurlijk Overleg RES in mei 2019.

2 Dit rapport is tot stand gekomen door een samenwerking tussen de volgende partijen: Regio Venlo: gemeente Mook en Middelaar, gemeente Gennep, gemeente Bergen, gemeente Venray, gemeente Horst aan de Maas, gemeente Venlo, gemeente Peel en maas en gemeente Beesel. Samenwerking Midden- Limburg: gemeente Leudal, gemeente Weert, gemeente Nederweert, gemeente Maasgouw, gemeente Roerdalen, gemeente Roermond en gemeente Echt- Susteren. 131 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg 3 Inhoudsopgave Preambule ............................................................................................................................................... 4 1. Inleiding ............................................................................................................................................... 5 1.1 Aanleiding: Ontwikkelen van een Regionale Energiestrategie (RES) 2030 .............................. 5 1.2 Wat is een RES? ......................................................................................................................... 6 2. Product ................................................................................................................................................ 9 2.1 Opgave en inhoudelijke scope RES 1.0 ......................................................................................

9 2.2 Deelproducten ......................................................................................................................... 10 3. Proces ................................................................................................................................................ 14 3.1 Programma fase RES 1.0 .......................................................................................................... 14 3.2 Ondersteuning & kaders Nationaal Programma ............................................................... 16 4. Governance ....................................................................................................................................... 18 4.1 Inrichting organisatie structuur & besluitvorming .................................................................. 18 5. Financiering ................................................................................................................................... 23 6. Risico paragraaf ............................................................................................................................. 24 7. Wat hebben we nodig voor fase 2 ................................................................................................

25 132 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg 3 Inhoudsopgave Preambule ............................................................................................................................................... 4 1. Inleiding ............................................................................................................................................... 5 1.1 Aanleiding: Ontwikkelen van een Regionale Energiestrategie (RES) 2030 .............................. 5 1.2 Wat is een RES? ......................................................................................................................... 6 2. Product ................................................................................................................................................ 9 2.1 Opgave en inhoudelijke scope RES 1.0 ...................................................................................... 9 2.2 Deelproducten ......................................................................................................................... 10 3. Proces ................................................................................................................................................ 14 3.1 Programma fase RES 1.0 ..........................................................................................................

14 3.2 Ondersteuning & kaders Nationaal Programma ............................................................... 16 4. Governance ....................................................................................................................................... 18 4.1 Inrichting organisatie structuur & besluitvorming .................................................................. 18 5. Financiering ................................................................................................................................... 23 6. Risico paragraaf ............................................................................................................................. 24 7. Wat hebben we nodig voor fase 2 ................................................................................................ 25 4 Preambule Energietransitie is een opgave en een kans. In meerdere opzichten. De opmars van duurzame energie en warmte levert, samen met energiebesparing , winst voor mens en milieu, maar ook voor het bedrijfsleven. Het ontwikkelen en toepassen van nieuwe technologieë n leidt tot kansen voor bestaande en nieuwe ondernemingen en samenwerkingsverbanden. Tegelijkertijd dient de energietransitie voor alle partijen haalbaar, betaalbaar en uitvoerbaar te zijn.

Bij het vinden van een balans tussen ambitie en realiteitszin moet en er ook in de regio’s Noord - en Midden- Limburg concrete keuzes worden gemaakt. Voor winst - en verlies-denken is geen plek, de keuzes dienen op basis van gelijkwaardigheid binnen de regio tot stand te komen. De rijkoverheid heeft immers door de oprichtin g van het Nationaal Programma RES de bal voor een belangrijk deel bij de dertig RES-regio’s gelegd, waarvan Noord- en Midden-Limburg er één is . Elke regio wordt geacht te komen tot een bod vanuit technische, ruimtelijke en sociale potentie. Het Rijk legt hierbij vooraf geen specifieke opgave op. De regio – bestaande uit de Noord - en Midden - Limburgse gemeenten, de Provincie Limburg, Enexis en het Waterschap Limburg – zet in op de meerwaarde van de samenwerking. De (ruimtelijke) invulling van de energietransitie gaat immers over bestuurlijke grenzen heen . Juist voor kennisdeling, bundeling van capaciteit en afstemming vraag en aanbod biedt het regionale speelveld voordelen. . Het doel is om een ambitieus bod uit te brengen dat helpt om onze opgav es in de energietransitie te realiseren; haalbaar, betaalbaar, en eendrachtig en in gezamenlijkheid tot stand gekomen. Deze startnotitie is gericht op het verkrijgen van commitment voor het proces dat gaat leiden tot het gezamenlijk formuleren en waarmaken van dit bod. 1 Het tempo van het RES-traject is hoog.

Zes maanden na ondertekening van het Klimaatakkoord dient de regio een concept -bod in te dienen. Gevolgd door een definitief bod weer zes maanden later. Hoewel de ondertekening van het Klimaatakkoord n og op zich laat wachten, is deze regio voornemens om nu al te gaan beginnen. Dit vergt inzet van alle betrokken overheden en maatschappelijke partners. Via het beschreven governance -model in deze startnotitie committeert elke partner zich tot deze inzet en het leveren van de benodigde (personele) capaciteit. Hiermee geven de overheden en maatschappelijke partners een signaal af voor de toekomst: we gaan samen aan de slag om de energietransitie in deze regio vorm te geven. Als opgave en als kans. Namens, De wethouders Duurzaamheid Noord- en Midden Limburg, Gedeputeerde Duurzaamheid, Waterschap Limburg en Enexis. 1 Deze notitie is voorbereid vanuit het aanjaagteam RES Noord- en Midden-Limburg: Wethouder Lalieu (gemeente Maasgouw), Wethouder Evers (gemeente Roermond), Wethouder Roelofs (gemeente Beesel), Wethouder Kuipers (gemeente Horst aan de maas), Dhr. Dupont (DB Waterschap Limburg), Dhr. Jongkind (Waterschapsbedrijf Limburg), Dhr. van Melick, Dhr. Langeveld en Dhr. Van Dael (Enpuls/Enexis), Dhr. Wetzelaer (Provincie Limburg), Dhr. Wilms (gemeente Leudal), Dhr. Joosten (gemeente Maasgouw) en Mevr. Potten (gemeente Venlo).

133 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg 5 1. Inleiding 1.1 Aanleiding: Ontwikkelen van een Regionale Energiestrategie (RES) 2030 De effecten van klimaatverandering raken ons allemaal. Daarom hebben de Europese lidstaten afspraken gemaakt over het terugdringen van CO2-uitstoot. Voor Nederland ligt er een enorme maatschappelijke opgave op het gebied van de energietransitie. In het nationale Klimaatakkoord2 is besloten dat Nederland in 2030 49% CO2-reductie gerealiseerd moet hebben ten opzichte van 1990. Met deze aanpak wordt er gewerkt aan het terugdringen van de klimaatverandering. De regio ziet voor zichzelf een belangrijke rol in het terugdringen van de CO2-uitstoot. De ruimtelijke weging van oplossingen gaat over gemeentegrenzen heen en de schaalgrootte van de regio past bij het vraagstuk. De ambities van de regio sluiten aan bij de landelijke ambities, zoals opgenomen in het nationale Klimaatakkoord, dat naar verwachting in oktober 2019 zal worden ondertekend. Over dit akkoord is onderhandeld aan de 5 sectortafels: elektriciteit, gebouwde omgeving, industrie, landbouw en landgebruik en mobiliteit. Voor deze sectoren zijn ambities en strategieën geformuleerd die gezamenlijk op landelijk niveau leiden tot een vermindering van de C02-uitstoot met 49% in 2030 en met een doorkijk naar 2050 (95% CO2-reductie).

Deze startnotitie vormt de bestuursopdracht waarmee we als regio aan de slag kunnen. Het zorgt voor een afbakening van het product en proces op hoofdlijnen en geeft inzicht in de organisatiestructuur. Zodat we in 2019 daadkrachtig aan de slag kunnen om te komen tot een RES 1.0. De regio Noord- en Midden-Limburg wil haar eigen ambitie leidend laten zijn in de RES 1.0. Dit betekent dat, als het Klimaatakkoord later dan de verwachte oktober 2019 (zie figuur 1) wordt ondertekend, de regio desalniettemin voortvarend aan de slag zal gaan om een passend aandeel in de landelijke reductie van 49% CO2 per 2030 te realiseren. Figuur 1. Tijdspad Klimaatakkoord 2 Wanner we in dit document spreken over het Klimaatakkoord bedoelen we het concept Klimaatakkoord van 21 december 2018. 134 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg 1. Inleiding | 1.2 Wat is een RES? 1.1 Aanleiding: Ontwikkelen van een Regionale Energiestrategie (RES) 2030 | De RES is een instrument om ruimtelijke inpassing met maatschappelijke betrokkenheid te organiseren. Zo De effecten van klimaatverandering raken ons allemaal. | Daarom hebben de Europese lidstaten | wordt samen met maatschappelijke partners, bedrijfsleven en bewoners gekomen tot regionaal gedragen afspraken gemaakt over het terugdringen van CO | -uitstoot.

Voor Nederland ligt er een enorme | keuzes voor de opwekking van duurzame elektriciteit, de warmtetransitie in de gebouwde omgeving en de 2 | daarvoor benodigde opslag en energie-infrastructuur. Daarmee kan in de regio invulling worden gegeven maatschappelijke opgave op het gebied van de energietransitie. In het nationale | Klimaatakkoord2 is | aan de afspraken uit het Klimaatakkoord zoals deze zijn gemaakt aan de sectortafels voor Elektriciteit en besloten dat Nederland in 2030 49% CO | 2-reductie gerealiseerd moet hebben ten opzichte van 1990. | Gebouwde omgeving. De RES heeft een horizon van 2030 met een doorkijk naar 2050. Met deze aanpak wordt er gewerkt aan het terugdri | ngen van de klimaatverandering. | De RES is tevens een manier om langjarige samenwerking tussen alle regionale partijen te organiseren, De regio ziet voor zichzelf een belangrijke rol in het terugdringen van de | CO -uitstoot. De ruimtelijke | onder andere bij de voorbereiding en de implementatie van projecten. Door samenwerking van de 2 | provincie, waterschappen, gemeenten, de netbeheerders, het bedrijfsleven, maatschappelijke weging van oplossingen gaat over gemeentegrenzen heen en de schaalgrootte van de regio past bij | organisaties en burgerinitiatieven te bevorderen , kunnen gezamenlijk gedragen keuzes worden bevorderd. het vraagstuk.

De ambities van de regio sluiten aan bij de landelijke ambities, zoals opgenomen in het | De RES biedt daarbij eveneens een bouwsteen voor het omgevingsbeleid van gemeenten, provincies en nationale Klimaatakkoord, dat naar verwachting in oktober 2019 zal worden ondertekend. Over dit | Rijk, waarin integrale besluitvorming over de fysieke leefomgeving plaatsvindt. Daarmee krijgen bedrijven akkoord is onderhandeld aan de 5 sectortafels: elektriciteit, gebouwde omgeving, industrie, | en burgers meer zekerheid voor het doen van investeringen. landbouw en landgebruik en mobiliteit. Voor deze sectoren zijn ambities en strategieën | Tenslotte is de RES een product waarin de regio beschrijft welke energiedoelstellingen zij zal halen en op geformuleerd die gezamenlijk op landelijk niveau leiden tot een vermindering van de C0 | 2-uitstoot | welke termijn. In de RES staat welke strategie de regio hanteert om deze energie doelstellingen te bepalen met 49% in 2030 en met een doorkijk naar 2050 | (95% CO2-reductie). | en te behalen. Dit betekent dat er inzicht wordt geboden in de mogelijkheden voor regionale opwek en besparing, keuzes die gemaakt worden op basis van de verkenningen, verdeling van bronnen (voor Deze startnotitie vormt de bestuursopdracht waarmee we als regio aan de slag kunnen.

Het zorgt | warmte), de consequenties voor de energie-infrastructuur én dat er een overzicht is van lopende voor een afbakening van het product en proces op hoofdlijnen en geeft inzicht in de | projecten, plannen en strategische keuzes. organisatiestructuur. Zodat we in 2019 daadkrachtig aan de slag kunnen om te komen tot een RES 1.0. | De RES is vooral een proces dat bedoeld is om draagvlak te realiseren voor de energietransitie en De regio Noord- en Midden-Limburg wil haar eigen ambitie leidend laten zijn in de RES 1.0. Dit | daarmee uiteindelijk de doelstellingen die onder de producten zijn genoemd, te realiseren. Dat lukt betekent dat, als het Klimaatakkoord later dan de verwachte oktober 2019 (zie figuur 1) wordt | alleen in samenwerking met alle relevante stakeholders en dat maakt het een complex proces. Het ondertekend, de regio desalniettemin voortvarend aan de slag zal gaan om een passend aandeel in | organiseren van de maatschappelijke betrokkenheid is een essentiële opgave van de RES. de landelijke reductie van 49% CO2 per 2030 te realiseren. | Om invulling te geven aan de nationale doelen en afspraken is regionaal maatwerk nodig. Dit geldt in het bijzonder voor de ruimtelijke inpassing van hernieuwbare opwek, opslag en de infrastructuur voor warmte en elektriciteit. Ruimte (zowel boven- als ondergronds) is immers een schaars goed.

Dit vraagt om een nieuwe vorm van samenwerken tussen overheden en maatschappelijke partners. Om de landelijke afspraken in de praktijk te brengen zijn door het Rijk in afstemming met lokale overheden dertig regio’s aangewezen die ieder een Regionale Energiestrategie(RES) opstellen. Noord- en Midden Limburg is één van deze regio’s. De RES’en zijn landelijk dekkend, hetgeen betekent dat elke gemeente, provincie of waterschap meedoet in minimaal één RES, samen met regionale stakeholders. De nationale klimaatdoelstellingen voor gebouwde omgeving en elektriciteit zijn in iedere regio het uitganspunt van de RES. Het is Figuur 1. Tijdspad Klimaatakkoord | andersom geredeneerd dan ook de bedoeling dat alle RES’en in het land, wanneer opgeteld, samen (minimaal) voldoen aan de landelijke taakstelling op het gebied van hernieuwbare opwek (35 TWh) en een overzicht bieden van de omgang met duurzame warmtebronnen voor de gehele gebouwde omgeving (zie bijlage 1 voor meer informatie). 2 Wanner we in dit document spreken over het Klimaatakkoord bedoelen we het concept Klimaatakkoord van 21 december 2018. 5 | 6 | 135 7 De RES focust op de afspraken in het Klimaatakkoord voor de gebouwde omgeving (warmtevoorziening) en elektriciteit (opwekking en infrastructuur).

Daarbij is een aantal zaken van belang: - Het behalen van de doelen in het Klimaatakkoord wordt gedaan met zoveel mogelijk ruimtelijke kwaliteit en maatschappelijke acceptatie. - Besparing dient een belangrijke doelstelling van de regio te zijn en als zodanig te worden meegenomen in de RES. De besparing aan CO₂-uitstoot die daarmee samenhangt, mag niet in de plaats worden gesteld van CO2-besparing door duurzame opwek of gebruik van duurzame warmte aangezien in de landelijke doelstellingen voor hernieuwbare, grootschalige elektriciteit op land (tenminste 35 TWh) en duurzame warmte al is gerekend met een besparingsdoelstelling. - Er dient inzicht gegeven te worden in de benodigde infrastructuur (transport en opslag) en de financieringsbehoefte voor elektriciteit en warmte. - Het Nationaal Programma RES3 wil de regio’s uitdagen om een RES te ontwikkelen met een hogere ambitie dan hetgeen dat optelt tot de nationale doelstelling van 49% CO2 emissiereductie (gericht op hogere doelstellingen na 2030). De reden daartoe is dat, bij het afwegen van de RES met andere maatschappelijke opgaven, het daadwerkelijk ruimtelijk inpassen en in de uitvoering, naar verwachting nog de nodige plannen zullen afvallen of inkrimpen. - Opgaven van andere tafels van het Klimaatakkoord kunnen, waar mogelijk, worden meegenomen in de RES.

Indien bijvoorbeeld aan de Klimaattafel Mobiliteit wordt afgesproken dat er regionale mobiliteitsstrategieën worden opgesteld, is het verstandig en nuttig om deze strategieën af te stemmen met de RES. Het is echter de verantwoordelijkheid van de regionale RES-stuurgroep om deze specifieke sectordoelstellingen in te brengen in het RES traject. - Om de 2 à 3 jaar dient de RES herzien te worden. - De kern van de RES is het bepalen van de gezamenlijke opgave (het bod) en bieden van inzicht in de mogelijkheden hoe deze opgave te realiseren. Gemeentes kunnen zich niet op voorhand committeren aan de daadwerkelijke realisatie van de opgave, omdat zij in de meeste gevallen niet de realiserende partij zijn. Dat zijn particulieren, bedrijven en instellingen in- en buiten de gemeenten. De gemeenten zullen uiteindelijk in het omgevingsbeleid de kaders moeten scheppen die de realisatie mogelijk maken. - De RES vraagt nadrukkelijk om op regionaal niveau te komen tot gezamenlijke uitgangspunten voor grootschalige energieopwekking, de warmtetransitie en energiebesparing. Dat kan betekenen dat bestaand lokaal beleid geactualiseerd moet worden. De RES vormt mede de basis voor het opstellen van omgevingsplannen, gemeentelijke transitievisie warmte en is een bouwsteen voor de omgevingsvisie (zie bijlage 2).

De RES dient als een inventarisatie en voorbereiding voor het plaatsen van hernieuwbare energie, zoals zonnevelden en windturbines. De RES geeft hier invulling aan door op basis van afwegingskaders zoekgebieden vast te stellen en door ambities tussen gemeenten af te spreken. 3 Het Nationaal Programma RES bestaat uit een vertegenwoordiging van het Rijk, de Unie v an Waterschappen, Vereniging Nederlandse Gemeenten en het Interprovinciaal Overleg. 136 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg 7 De RES focust op de afspraken in het Klimaatakkoord voor de gebouwde omgeving (warmtevoorziening) en elektriciteit (opwekking en infrastructuur). Daarbij is een aantal zaken van belang: - Het behalen van de doelen in het Klimaatakkoord wordt gedaan met zoveel mogelijk ruimtelijke kwaliteit en maatschappelijke acceptatie. - Besparing dient een belangrijke doelstelling van de regio te zijn en als zodanig te worden meegenomen in de RES. De besparing aan CO₂-uitstoot die daarmee samenhangt, mag niet in de plaats worden gesteld van CO2-besparing door duurzame opwek of gebruik van duurzame warmte aangezien in de landelijke doelstellingen voor hernieuwbare, grootschalige elektriciteit op land (tenminste 35 TWh) en duurzame warmte al is gerekend met een besparingsdoelstelling.

- Er dient inzicht gegeven te worden in de benodigde infrastructuur (transport en opslag) en de financieringsbehoefte voor elektriciteit en warmte. - Het Nationaal Programma RES3 wil de regio’s uitdagen om een RES te ontwikkelen met een hogere ambitie dan hetgeen dat optelt tot de nationale doelstelling van 49% CO2 emissiereductie (gericht op hogere doelstellingen na 2030). De reden daartoe is dat, bij het afwegen van de RES met andere maatschappelijke opgaven, het daadwerkelijk ruimtelijk inpassen en in de uitvoering, naar verwachting nog de nodige plannen zullen afvallen of inkrimpen. - Opgaven van andere tafels van het Klimaatakkoord kunnen, waar mogelijk, worden meegenomen in de RES. Indien bijvoorbeeld aan de Klimaattafel Mobiliteit wordt afgesproken dat er regionale mobiliteitsstrategieën worden opgesteld, is het verstandig en nuttig om deze strategieën af te stemmen met de RES. Het is echter de verantwoordelijkheid van de regionale RES-stuurgroep om deze specifieke sectordoelstellingen in te brengen in het RES traject. - Om de 2 à 3 jaar dient de RES herzien te worden. - De kern van de RES is het bepalen van de gezamenlijke opgave (het bod) en bieden van inzicht in de mogelijkheden hoe deze opgave te realiseren.

Gemeentes kunnen zich niet op voorhand committeren aan de daadwerkelijke realisatie van de opgave, omdat zij in de meeste gevallen niet de realiserende partij zijn. Dat zijn particulieren, bedrijven en instellingen in- en buiten de gemeenten. De gemeenten zullen uiteindelijk in het omgevingsbeleid de kaders moeten scheppen die de realisatie mogelijk maken. - De RES vraagt nadrukkelijk om op regionaal niveau te komen tot gezamenlijke uitgangspunten voor grootschalige energieopwekking, de warmtetransitie en energiebesparing. Dat kan betekenen dat bestaand lokaal beleid geactualiseerd moet worden. De RES vormt mede de basis voor het opstellen van omgevingsplannen, gemeentelijke transitievisie warmte en is een bouwsteen voor de omgevingsvisie (zie bijlage 2). De RES dient als een inventarisatie en voorbereiding voor het plaatsen van hernieuwbare energie, zoals zonnevelden en windturbines. De RES geeft hier invulling aan door op basis van afwegingskaders zoekgebieden vast te stellen en door ambities tussen gemeenten af te spreken. 3 Het Nationaal Programma RES bestaat uit een vertegenwoordiging van het Rijk, de Unie v an Waterschappen, Vereniging Nederlandse Gemeenten en het Interprovinciaal Overleg. 8 Wanneer er in de regio gesproken wordt over de RES worden er al snel verbindingen gelegd met duurzaamheid in de breedste zin van het woord.

De regio heeft namelijk ook ambities op het gebied van klimaatadaptatie en circulariteit. Op termijn zien we zeker meer koppelkansen tussen de diverse thema’s binnen duurzaamheid. In de RES 1.0 blijven we met elkaar scherp op deze kansen, maar doen we nog geen expliciete uitspraken over de verbindingen tussen de thema’s. Deels zal dit wel al opgepakt worden buiten de scoop van de RES. 137 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg 9 2. Product Dit hoofdstuk gaat eerst in op het product RES, waar met name aandacht is voor de technische opgave. Dit is slechts een klein deel van de totale opgave. In de fase die volgt na deze startnotitie zal samen met de stakeholders en de raden worden gewerkt aan een uitgangspuntennotitie en een communicatiestrategie, met als doel het werken aan maatschappelijke acceptatie van de opgave. Onderdeel hiervan is ook het verdiepen van onderstaande producten en het opstellen van duidelijke uitgangspunten ten aanzien van het eindproduct.

2.1 Opgave en inhoudelijke scope RES 1.0 De kern van de RES 1.0 is een bod van vijftien gemeenten aan het Rijk, waarin de gemeenteraden van Noord- en Midden-Limburg zich committeren om in 2030 gezamenlijk een bepaalde hoeveelheid duurzame energie op hun gezamenlijke grondgebied te produceren en het energiegebruik van de gebouwde omgeving op hun gezamenlijke grondgebied met een bepaalde hoeveelheid te beperken. Onder dit gezamenlijke bod liggen onderlinge afspraken tussen de vijftien gemeenten over de verdeling van die opgave en afspraken over wederkerigheid en compensatie. Onderstaande afbeelding geeft aan hoe de regio wil komen tot het product RES 1.0. In fase 2 zal het product RES nog verder worden uitgewerkt. Dit door in kaart te brengen wat een concreet bod van de regio Noord- en Midden-Limburg bevat. Figuur 2. Trechter product RES 1.0 138 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg 9 2. Product Dit hoofdstuk gaat eerst in op het product RES, waar met name aandacht is voor de technische opgave. Dit is slechts een klein deel van de totale opgave. In de fase die volgt na deze startnotitie zal samen met de stakeholders en de raden worden gewerkt aan een uitgangspuntennotitie en een communicatiestrategie, met als doel het werken aan maatschappelijke acceptatie van de opgave.

Onderdeel hiervan is ook het verdiepen van onderstaande producten en het opstellen van duidelijke uitgangspunten ten aanzien van het eindproduct. 2.1 Opgave en inhoudelijke scope RES 1.0 De kern van de RES 1.0 is een bod van vijftien gemeenten aan het Rijk, waarin de gemeenteraden van Noord- en Midden-Limburg zich committeren om in 2030 gezamenlijk een bepaalde hoeveelheid duurzame energie op hun gezamenlijke grondgebied te produceren en het energiegebruik van de gebouwde omgeving op hun gezamenlijke grondgebied met een bepaalde hoeveelheid te beperken. Onder dit gezamenlijke bod liggen onderlinge afspraken tussen de vijftien gemeenten over de verdeling van die opgave en afspraken over wederkerigheid en compensatie. Onderstaande afbeelding geeft aan hoe de regio wil komen tot het product RES 1.0. In fase 2 zal het product RES nog verder worden uitgewerkt. Dit door in kaart te brengen wat een concreet bod van de regio Noord- en Midden-Limburg bevat. Figuur 2. Trechter product RES 1.0 10 2.2 Deelproducten De RES 1.0 is concreet wat betreft het bod dat we doen voor 2030 en geeft een doorkijk naar de mogelijkheden voor 2050. Dit zorgt ervoor dat de inhoudelijke focus van de RES 1.0 leidt tot vier kernproducten: - Elektriciteitsplan - Warmteplan (Regionale Structuur Warmte) - Infrastructureel plan - Energiebesparingsplan Onderstaand treft u de vraagstukken/ opgave per deelproduct.

Voor de volledige omschrijving en de spelregels RES zoals opgenomen in het concept Klimaatakkoord verwijzen wij u naar bijlage 1. Daarnaast bestaat de RES 1.0 uit een procesmatige aanpak om de maatschappelijke betrokkenheid te organiseren samen met alle betrokken partijen. De RES is een dynamisch product dat periodiek met een frequentie van 2 jaar bijgesteld zal worden. Dit met het oog op de dynamiek van het vraagstuk, denk daarbij aan technologische ontwikkelingen, maatschappelijk draagvlak en andere factoren die mogelijk van invloed zijn op het proces. 2.2.1 Elektriciteitsplan: opwekking van duurzame elektriciteit Wat betreft elektriciteit ligt de focus van dit aanbod op ruimtelijke inpassing gerelateerd aan de kwantitatieve landelijke doelstelling van tenminste 35 TWh hernieuwbaar op land in 2030. Als regio moet een deel van deze opgave vertaald worden in zoekgebieden. Concreet resulteert dat in de volgende opgave en vraagstukken: o Wat is de regionale ambitie voor Noord- en Midden-Limburg in TWh voor 2030 (welk aandeel van de landelijke 35 TWh)? Hoe staat het met de beschikbaarheid van geschikte gebieden en welke condities ten aanzien van wederkerigheid gelden daarbij?4 Om deze uiteindelijk te vertalen naar de regionale opgaven.

o Welk aandeel hiervan is zon op land, zon op dak en wind?5 6 o Welke projectlocaties zijn reeds gerealiseerd of concreet geprojecteerd? o Welke uitgangspunten gelden bij de bepaling en invulling van zoekgebieden?7 o Welke zoekgebieden c.q. concrete locaties zijn ter invulling van de openstaande regionale ambitie overeengekomen (per zoekgebied een minimum omvang zon-op-land resp. wind) 4 Deze ambities van de gezamenlijke RES’sen dienen op te tellen tot 35 TWh. Het Rijk wil regio’s aanmoedigen te sturen op over programmering vanuit de gedachte dat sommige plannen niet door zullen gaan. Er is echter geen objectieve grondslag om te bepalen welk aandeel van de 35 TWh door de RES Noord - en Midden-Limburg ingevuld zou moeten worden. 5 Naast de afspraak om tenminste 35 TWh grootschalig hernieuwbaar op land in 20 30 gerealiseerd te hebben, worden regio’s ook aangemoedigd om kleinschalig zon-op-dak te betrekken in hun RES. Hierin wordt een autonome groei verwacht van 7 TWh in 2030. Het extra vermogen wat boven deze 7 TWh gerealiseerd kan worden, mag meegerekend worden als extra ambitie op de 35 TWh. 6 Het Klimaatakkoord predikt ‘techniekneutraliteit’ en heeft geen voorkeur voor enige specifieke technologie voor de opwekking van duurzame elektriciteit.

Praktisch zijn zon -op-daken, zon-op-land en windturbines de enige technologieën die in de regio Noord- en Midden-Limburg tot 2050 in beeld zijn. 7 Te denk valt aan o.a. afwegingen tussen concentratie (grootschalige verdichte energielandschappen) versus spreiding/versnippering (kleinschalige, solitaire/ecologische inv ulling), kansen dubbel ruimtegebruik, participatievereisten, etc. 139 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg 11 o Netwerkanalyse van de elektriciteitsinfrastructuur (bestaand en toekomstig netwerk) op basis waarvan locaties en zoekgebieden kunnen worden aangesloten. Consequenties inzichtelijk maken voor ruimtelijke inrichting, bekostiging en planning. Om zo knelpunten tijdig te signaleren. Om bovenstaande vraagstukken te kunnen beantwoorden voorziet de regio de volgende aanpak: o Teneinde de juiste afwegingen te kunnen maken dienen we als regio (met stakeholders) samen te werken aan de juiste uitgangspunten, om vervolgens de dialoog aan te gaan op basis van specifiek data met daarop de technische potentie van wind en zon. Zo dienen we met elkaar te komen tot een gedragen bod richting het Nationaal Programma RES. Als regio dienen we in fase 2 een gezamenlijke keuze te maken hoe we ons bod vorm gaan geven (bijvoorbeeld beredeneerd aan de hand van het verbruik van de regio of vanuit de theoretische potentie van de regio).

Dat vormt dan ons vertrekpunt voor het verdere RES- proces. o Daarnaast moeten de gemeenten in 2021 de nieuwe omgevingswet implementeren. Het is wenselijk/noodzakelijk om deze twee producten en processen helder neer te zetten zodat beide elkaar kunnen versterken (zie bijlage 2). 2.2.2 Warmteplan – Regionale Structuur Warmte (RSW) Naast het opstellen van de RES hebben de individuele gemeenten de opgave om in 2021 een Transitievisie Warmte vast te stellen. De transitievisie omschrijft een wijkgerichte aanpak om wijken van het aardgas af te halen. Het warmteplan (Regionale Structuur Warmte) als onderdeel van de RES heeft dan ook tot doel om vroegtijdig op regionaal niveau inzicht te geven in de (ruimtelijke) beschikbaarheid van duurzame warmtebronnen, de totale warmtevraag en de bestaande en geplande infrastructuur voor warmte. Door op regionaal niveau afspraken over een afwegingskader voor de verdeling van warmte te maken, kan ondanks de schaarse bronnen, optimaal worden omgegaan met de warmtepotentie in een gebied. Concreet resulteert dat in de volgende opgave en vraagstukken: o Het warmteplan bevat een geografisch inzicht in a) alle bestaande en toekomstige warmtebronnen (restwarmte, biomassa, geothermie en aquathermie), b) de potentiële warmtevraag in de regio, c) de bestaande en geprojecteerde warmte-infrastructuur.

Het warmteplan wordt in samenwerking met de netbeheerder(s) ontwikkeld waarin temperatuur, capaciteit en vervangingsdata zijn opgenomen. o Een beschrijving van de wijze waarop de beschikbare warmtebronnen en de potentiële warmtevraag naar verwachting op een logische, efficiënte en betaalbare wijze kan worden gekoppeld. Met aandacht voor het juridische vraagstuk rondom continuïteit voor levering. o In beeld brengen van een toewijzing van het gebruik van het huidige warmteaanbod in de regio. o Kijken naar de kansen voor het benutten van de huidige gasinfrastructuur. o Met het warmteplan wordt beoogd inzicht te verschaffen in de regionaal beschikbare bronnen. Daarnaast moeten de gemeenten in 2021 een Transitievisie Warmte gereed hebben, met daarin een uitwerking per wijk voor afbouwen van het aardgas. Het is wenselijk om deze twee producten en processen helder neer te zetten. Zodat beide 140 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg 11 o Netwerkanalyse van de elektriciteitsinfrastructuur (bestaand en toekomstig netwerk) op basis waarvan locaties en zoekgebieden kunnen worden aangesloten. Consequenties inzichtelijk maken voor ruimtelijke inrichting, bekostiging en planning. Om zo knelpunten tijdig te signaleren.

Om bovenstaande vraagstukken te kunnen beantwoorden voorziet de regio de volgende aanpak: o Teneinde de juiste afwegingen te kunnen maken dienen we als regio (met stakeholders) samen te werken aan de juiste uitgangspunten, om vervolgens de dialoog aan te gaan op basis van specifiek data met daarop de technische potentie van wind en zon. Zo dienen we met elkaar te komen tot een gedragen bod richting het Nationaal Programma RES. Als regio dienen we in fase 2 een gezamenlijke keuze te maken hoe we ons bod vorm gaan geven (bijvoorbeeld beredeneerd aan de hand van het verbruik van de regio of vanuit de theoretische potentie van de regio). Dat vormt dan ons vertrekpunt voor het verdere RES- proces. o Daarnaast moeten de gemeenten in 2021 de nieuwe omgevingswet implementeren. Het is wenselijk/noodzakelijk om deze twee producten en processen helder neer te zetten zodat beide elkaar kunnen versterken (zie bijlage 2). 2.2.2 Warmteplan – Regionale Structuur Warmte (RSW) Naast het opstellen van de RES hebben de individuele gemeenten de opgave om in 2021 een Transitievisie Warmte vast te stellen. De transitievisie omschrijft een wijkgerichte aanpak om wijken van het aardgas af te halen.

Het warmteplan (Regionale Structuur Warmte) als onderdeel van de RES heeft dan ook tot doel om vroegtijdig op regionaal niveau inzicht te geven in de (ruimtelijke) beschikbaarheid van duurzame warmtebronnen, de totale warmtevraag en de bestaande en geplande infrastructuur voor warmte. Door op regionaal niveau afspraken over een afwegingskader voor de verdeling van warmte te maken, kan ondanks de schaarse bronnen, optimaal worden omgegaan met de warmtepotentie in een gebied. Concreet resulteert dat in de volgende opgave en vraagstukken: o Het warmteplan bevat een geografisch inzicht in a) alle bestaande en toekomstige warmtebronnen (restwarmte, biomassa, geothermie en aquathermie), b) de potentiële warmtevraag in de regio, c) de bestaande en geprojecteerde warmte-infrastructuur. Het warmteplan wordt in samenwerking met de netbeheerder(s) ontwikkeld waarin temperatuur, capaciteit en vervangingsdata zijn opgenomen. o Een beschrijving van de wijze waarop de beschikbare warmtebronnen en de potentiële warmtevraag naar verwachting op een logische, efficiënte en betaalbare wijze kan worden gekoppeld. Met aandacht voor het juridische vraagstuk rondom continuïteit voor levering. o In beeld brengen van een toewijzing van het gebruik van het huidige warmteaanbod in de regio. o Kijken naar de kansen voor het benutten van de huidige gasinfrastructuur.

o Met het warmteplan wordt beoogd inzicht te verschaffen in de regionaal beschikbare bronnen. Daarnaast moeten de gemeenten in 2021 een Transitievisie Warmte gereed hebben, met daarin een uitwerking per wijk voor afbouwen van het aardgas. Het is wenselijk om deze twee producten en processen helder neer te zetten. Zodat beide 12 elkaar kunnen versterken. Voorzien wordt dat vanuit de RES- samenwerking gefaciliteerd wordt bij het opstellen van de Transitievisie Warmte. Om bovenstaande vraagstukken te kunnen beantwoorden voorziet de regio de volgende aanpak: o Ontwikkelen van een procesvoorstel hoe de beschikbare bronnen, warmtevraag en infrastructuur logisch efficiënt en betaalbaar te gaan koppelen; inclusief afwegingskader voor het bepalen van de bruikbaarheid van een bron en afwegingskader de omgang met warmtebronnen binnen de regio, waarmee een verdeling van warmte mogelijk gemaakt gaat worden. 2.2.3 Infrastructureel plan Om daadwerkelijk over te gaan tot uitvoering is het essentieel om te kijken naar de omvang van de voorziene ontwikkeling in grootheden in de tijd en naar locatie (zoekgebieden). Op basis hiervan kan er een tussentijdse berekening plaatsvinden voor de consequenties op het net. Het infrastructureel plan wordt uitgewerkt onder het elektriciteits- en het warmtevraagstuk.

Concreet resulteert dat in de volgende opgave en vraagstukken: o Het uitvoeren van een netwerkanalyse van de energie-infrastructuur samen met de netbeheerder. o Om de consequenties voor de elektriciteitsinfrastructuur inzichtelijk te kunnen maken zal in ieder geval het volgende duidelijk moeten zijn:  Vraag van de gebouwde omgeving, industrie en overige bedrijfsleven.  Opwekking via WKK, zon, wind, waterkracht en overige bronnen.  Mobiliteit (elektrisch vervoer). o De netbeheerder zal inzicht vragen in de voorziene ontwikkeling van de omvang van deze grootheden in de tijd en naar locatie (zoekgebied). In sommige gevallen kan het zijn, dat de netbeheerder pas zinvolle berekeningen kan maken als de gegevens van de verschillende, naburige RES’en beschikbaar zijn. o Het doel van het infrastructureel plan is het ontwikkelen van een visie op het benodigde netwerk. Zodat er tijdig inzicht komt in de benodigde infrastructuur. Op deze wijze kan ook rekening worden gehouden met beperkingen op het net, die mogelijk zorgen voor vertraging van projecten. o In beeld brengen van mogelijke kansen voor opslag. 2.2.4 Energiebesparingsplan Op welke wijze kunnen de in het Klimaatakkoord geprognosticeerde energiebesparingen in de gebouwde omgeving (o.a.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://nederweert.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/951d5be2-dac0-4907-9465-355384e9baa6?agendaItemId=45433cf9-a165-46cf-b8ba-03356189b70e