2021-06-08 10. Bijlage 1 - Regionale Energie Strategie Noord- en Midden Limburg 1.0.pdf
Tekst van het document
Samen werken aan een duurzame regio Samen werken Duurzaam opwekken Warmte verdelen Energie besparen RES 1.0 Noord- en Midden Limburg Inhoudsopgave Voorwoord 4 Begrippenlijst 6 Samenvatting 8 Inleiding 18 1 Realisatie RES 1.0 22 1.1 Het proces 22 1.2 De organisatie 23 1.3 Samenhang met andere opgaven en beleidsterreinen 24 2 Participatie en communicatie 27 2.1 Ambitie 27 2.2 Uitgangspunten 27 2.3 Hoe gaan we onze ambitie bereiken? 29 2.3.1 Participatie en communicatie in de totstandkoming van de RES 29 2.3.2 Sociale duurzaamheid 32 2.3.3 Participatie in de uitvoer van de RES: lokaal eigendom 34 2.4 Vervolg 35 3 Energiebesparing en kleinschalige energieopwekking 36 3.1 Ambitie 36 3.2 Uitgangspunten 37 3.3 Waar staan we nu? 37 3.3.1 Reikwijdte van de aanpak van energiebesparing en kleinschalige opwek 37 3.3.2 Energieverbruik gebouwde omgeving 40 3.3.3 Energieverbruik industrie/bedrijfsleven 46 3.3.4 Potentie voor energiebesparing en reductie CO2‑uitstoot 47 3.4 Hoe gaan we onze ambitie bereiken? 49 3.4.1 Versnelling nodig 49 3.4.2 Drempels slechten 50 3.4.3 Samenwerken in RES‑verband / cafetaria model / monitoring 51 3.4.4 Ontzorgingsprogramma energiebesparing (en zonnepanelen op dak) per doelgroep 52 4 Grootschalige elektriciteitsopwekking 66 4.1 Ambitie 66 4.2 Uitgangspunten 67 4.3 Waar staan we nu? 69 4.3.1 Stap 1: Huidige en geplande opwekking 70 4.3.2 Stap 2: Bepaling
opwekpotentie zon‑op‑dak 75 4.3.3 Stap 3: Bepaling opwekpotentie zonneweides en windturbines: zon en wind op land 76 4.4 Impact op het energie-infrastructuur 80 4.5 Hoe gaan we onze ambitie bereiken? 86 2 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg 5 | Regionale Structuur Warmte | 88 5.1 Ambitie | 88 5.2 Uitgangspunten | 89 5.3 | Waar staan we nu? | 91 5.3.1 | Aanbod Duurzame Warmte | 91 5.3.2 | Warmtevraag | 105 5.4 | Hoe gaan we onze ambitie bereiken | 106 5.5 | Beoogde resultaten te bereiken met diverse technieken | 112 5.6 | Hoe we onze ambitie vervolgens concreet bereikbaar maken | 114 6 | Doorkijk 2030 - 2050 | 115 6.1 | Netcapaciteit | 115 6.2 | Trends en ontwikkelingen | 116 6.3 | Verwachtingen na RES 1.0 | 117 7 | Uitvoering RES 1.0 | 118 7.1 | Bestuurlijke afspraken (vertaling RES 1.0 in uitvoeringsconvenant) | 118 7.2 | Regionale samenwerking | 120 7.2.1 | Projectstructuur RES 1.0 | 120 7.3 | Rol netbeheerder | 121 7.4 | Regionaal revolverend fonds | 121 7.5 | Regionaal energiebedrijf | 121 Bijlages | 125 B ijla g e | 1 | Betrokkenen RES-partijen | 126 Bijlage 2 | Startnotitie RES Noord- en Midden Limburg | 130 Bijlage 3 | Regionale betrokkenheid belanghebbenden | 161 Bijlage 4 | Lokale betrokkenheid inwoners | 163 Bijlage 5 | Wat is grootschalige opwekking? | 166 Bijlage 6 | Overzicht opwek zon en wind - kaart 2020 | 169 Bijlage 7 |
Pipeline opwek zon en wind - kaart 2025 | 170 Bijlage 8 | Aanpak stimuleren slagingskans grootschalig zon-op-dak | 171 Bijlage 9 | Landschap als drager van grootschalige opwek | 176 Bijlage 10 | Uitsluitingsgronden zon | 186 Bijlage 11 | Uitsluitingsgronden wind | 187 Bijlage 12 | Potentiegebieden zon - kaart 2030 | 188 Bijlage 13 | Koppelkansen grootschalige opwek | 189 Bijlage 14 | Groengas productie per gemeente | 210 Bijlage 15 | Innovaties na RES 1.0 | 211 Concept RES | Noord- en Midden Limburg | 3 Voorwoord Voor u ligt de eerste versie van de Regionale Energie Strategie (RES) van Noord- en Midden-Limburg. Deze RES is het resultaat van een unieke samenwerking. In het voorjaar van 2018 kwamen bestuurders, ambtenaren, netwerkbeheerders, vertegenwoordigers van milieu- en belangenorganisaties en vertegenwoordigers van lokale energiecoöperaties voor het eerst bij elkaar om na te denken over regionale maatregelen voor de energietransitie. Met elkaar hebben zij de afgelopen jaren gekeken wat er nodig is om de landelijke klimaat- en energiedoelen op regionaal niveau in te vullen én te gaan halen. De transitie waar we voor staan is van invloed op de manier waarop we in onze regio werken, wonen en leven. Dat raakt ons allemaal. Het gezamenlijke doel maakt dat we in staat zijn, ondanks ieders eigen belangen, te komen tot een strategie die cruciaal is voor Noord- en Midden-Limburg.
Het was een inspirerende tijd waarin we zagen hoe sterk de samenwerking in Noord- en Midden-Limburg kan zijn en welke kansen de energietransitie biedt in onze regio. RES | Noord- en Midden Limburg 4 Samen werken aan een duurzame regio Deze RES 1.0 is pas het begin. Hierin staan de gezamenlijk gedragen keuzes voor het reduceren van de CO2-uitstoot, het terugdringen van de energievraag, het verduurzamen van het aanbod en het inzetten van nieuwe, innovatieve oplossingen. We realiseren ons ook dat de opgave naar een duurzamere samenleving groter is dan alleen de keuzes die we maken in de RES. We zien het dan ook als onze taak om verbinding te zoeken met andere relevante opgaves en transities en hier de koppelkansen in te zoeken. Het is nu aan ons, Limburgers, om de volgende stap te zetten in de door ons ingezette weg van samenwerking. We moeten nu voortvarend de uitvoering van de strategie ter hand nemen. Essentieel is dat we met elkaar in gesprek blijven, dat we blijven leren, elkaar blijvend betrekken in belangrijke keuzes en initiatieven ontwikkelen over organisatie-, gemeente- en regiogrenzen heen. Zodat we met elkaar succesvol de omslag maken naar een duurzame samenleving! Gemeenten, provincie, waterschap en Enexis staan, samen met de omgeving, aan de lat om de afspraken uit de RES waar te maken.
Deze afspraken worden, na de vaststelling van de RES1.0 door de volksvertegenwoordigers in onze regio, vastgelegd in een uitvoeringsconvenant. Onderdeel van dit convenant zijn in ieder geval de afspraken over de verankering van de RES in het omgevingsbeleid en de afspraken over de toekomstige regionale samenwerking. Elke gemeente stelt voor haar eigen gemeente haar beleid vast (maatwerk), waarbij de RES de basis is. De ruimtelijke afspraken in de RES 1.0 worden vastgelegd in het omgevingsbeleid van gemeenten, provincie en het waterschap. Vanaf 1 januari 2022 kunnen de instrumenten van de Omgevingswet hiervoor worden gebruikt. Daarvoor wordt door de RES een handreiking uitgewerkt. Voor de periode voor 1 januari 2022 worden bestuursafspraken opgesteld. Deze afspraken zullen, net zoals de RES, elke twee jaar worden herzien. Op dit moment onderzoeken we op welke wijze we de regionale samenwerking na 1 juli 2021 voortzetten en welke regionale uitvoeringsorganisatie daarbij nodig is en worden vastgelegd in het uitvoeringsconvenant. De betrokken RES-partijen hebben intensief samengewerkt aan de oplevering van deze RES. In Bijlage 1 is een overzicht opgenomen van alle bestuurders en ambtenaren die een bijdrage hebben geleverd aan de RES.
Stuurgroep RES Noord- en Midden-Limburg Thijs Kuipers, wethouder Gemeente Horst aan de Maas, voorzitter Marij Pollux, wethouder Gemeente Venlo, voorzitter werkgroep communicatie & participatie Rens Evers, wethouder Gemeente Roermond, voorzitter werkgroep warmte Marcel Roelofs, wethouder Gemeente Beesel, voorzitter werkgroep besparing Johan Lalieu, wethouder Gemeente Maasgouw, voorzitter werkgroep grootschalige opwekking Carla Brugman, gedeputeerde Provincie Limburg Arnold Jansen, bestuurder Waterschap Limburg Ton Schuurmans, bestuurder netwerkbeheerder Enexis Michèle Bartels, programmamanager RES Noord- en Midden-Limburg RES | Noord- en Midden Limburg 5 Samen werken aan een duurzame regio Begrippenlijst Acceptatie Het als legitiem aanvaarden van een keuze of ontwikkeling (bijv. beleid, plan of project), zonder hier nood zakelijkerwijs voorstander van te zijn. Belanghebbende Een burger, marktpartij, maatschappe- lijke organisatie of overheid die geraakt wordt – voordelig dan wel nadelig – door een proces, plan, project, besluit of andere ontwikkeling van een andere partij. Betrokkene Een burger, marktpartij, maatschappelijke organisatie of overheid die deelneemt aan een publiek en/of privaat besluitvormingsproces. Draagvlak Positieve houding of steun t.o.v. een doel, principiële keuze of concreet besluit.
Eigenaarschap De ervaring van (mede-)eigenaar te zijn van beleid, strategie, visie of een project en bereid te zijn hiernaar te handelen. Eigendom Juridisch (mede-)bezitten van een energieproject. Financiële participatie Investeren in en/of voordeel ervaren van de opbrengsten van een initiatief of project. Gebouwde omgeving De verzameling van alle gebouwen, waaronder woningen en maatschappe- lijk en commercieel vastgoed (incl. bedrijfsgebouwen). Haalbaarheid Financiële, technische en maatschappelijke haalbaarheid. Pijplijnproject Dit zijn de projecten waaraan een ‘Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+) ofwel Stimulering duurzame energieproductie en klimaattransitie (SDE++, vanaf september 2020) beschikking is afgegeven. Het kan hierbij gaan om zowel grootschalige zon-op-dak, wind- of zonprojecten. Deze projecten zijn nog niet gerealiseerd maar hebben grote kans van slagen. RES | Noord- en Midden Limburg 6 Samen werken aan een duurzame regio Potentiegebieden Gebieden die een grote potentie hebben voor grootschalige energieopwekking op basis van landschap en de gemeenschappelijke deler van het huidige gemeentelijke beleid. Procesparticipatie Inhoudelijke betrokkenheid van belanghebbenden bij het ontwikkelen van beleid, strategie, visie of een project, gericht op besluitvorming, randvoorwaarden etc.
Projectparticipatie Alle vormen van participatie in de ontwikkeling, bouw en exploitatie van een project, zowel procesparticipatie als financiële participatie. Regionale Structuur Warmte (RSW ) Het deel van de RES dat over warmte gaat, heet de RSW. Die afkorting staat voor Regionale Structuur Warmte. De RSW brengt op regionale schaal de vraag naar, het aanbod aan en de infrastructuur van warmte in kaart. RES-partijen Partijen die samen de RES Noord- en Midden-Limburg vormen: vijftien gemeenten in de regio, Provincie Limburg, Waterschap Limburg en Enexis. Transitievisie Warmte (TVW) In de Transitievisie Warmte wordt vastgelegd op welke termijn wijken aardgasvrij kunnen worden gemaakt en welke alternatieve warmtevoorziening het meest voor de hand ligt. Uitsluitingsgebieden Gebieden waar wettelijk uitsluiting geldt, of waarover bij verschillende partijen vergaande consensus is deze uit te sluiten voor grootschalige energieopwekking. RES | Noord- en Midden Limburg 7 Samen werken aan een duurzame regio Wat is de RES? In 2019 heeft Nederland in het Klimaatakkoord afgesproken dat onze CO2-uitstoot in 2030 de helft lager moet zijn dan in 1990. En in 2050 zelfs 95% lager. In de Regionale Energie Strategie (RES) staat welke bijdrage onze regio daaraan gaat leveren. Nederland is opgeknipt in dertig RES-regio’s.
De vijftien gemeenten van Noord- en Midden Limburg vormen met Provincie Limburg, Waterschap Limburg en Enexis de RES-regio Noord- en Midden Limburg. Samen met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties maken we de RES. En samen gaan we aan de slag om onze ambities uit de RES waar te maken. Meer informatie over de RES Noord- en Midden Limburg? ga naar: www.RESNML.nl In deze samenvatting staan op hoofdlijnen onze ambities en de afspraken. Deze samenvatting is voor volksvertegen woordigers, maatschappelijke organisaties, over heden en iedereen die meer over de RES Noord- en Midden Limburg wil weten. De RES wordt stap voor stap uitgewerkt . Hoe concreter de RES wordt, hoe meer we inwoners en bedrijven betrekken. Iedereen heeft een rol in een duurzamer Noord- en Midden Limburg! Verankering van de RES Gemeenten, provincie, waterschap en Enexis staan, samen met de omgeving, aan de lat om de afspraken uit de RES waar te maken. Deze afspraken worden, na de vaststelling van de RES1.0 door de volksvertegenwoordigers in onze regio, vastgelegd in een uitvoeringsconvenant. Onderdeel van dit convenant zijn in ieder geval de afspraken over de verankering van de RES in het omgevingsbeleid en de afspraken over de toekomstige regionale samenwerking. Elke gemeente stelt voor haar eigen gemeente haar beleid vast (maatwerk), waarbij de RES de basis is.
• De ruimtelijke afspraken in de RES 1.0 worden vastgelegd in het omgevingsbeleid van gemeenten, provincie en het waterschap. Vanaf 1 januari 2022 kunnen de instrumenten van de Omgevingswet hiervoor worden gebruikt. Daarvoor wordt door de RES een handreiking uitgewerkt. • Voor de periode voor 1 januari 2022 worden bestuursafspraken opgesteld. Deze afspraken zullen, net zoals de RES, elke twee jaar worden herzien. • Op dit moment onderzoeken we op welke wijze we de regionale samenwerking na 1 juli 2021 voortzetten en welke regionale uitvoeringsorganisatie daarbij nodig is en worden vastgelegd in het uitvoeringsconvenant. (samenvatting) Meer informatie over de RES Noord- en Midden Limburg? ga naar: www.RESNML.nl 8 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg Wat is de RES? In 2019 heeft Nederland in het Klimaatakkoord afgesproken dat onze CO2-uitstoot in 2030 de helft lager moet zijn dan in 1990. En in 2050 zelfs 95% lager. In de Regionale Energie Strategie (RES) staat welke bijdrage onze regio daaraan gaat leveren. Nederland is opgeknipt in dertig RES-regio’s. De vijftien gemeenten van Noord- en Midden Limburg vormen met Provincie Limburg, Waterschap Limburg en Enexis de RES-regio Noord- en Midden Limburg. Samen met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties maken we de RES.
En samen gaan we aan de slag om onze ambities uit de RES waar te maken. Meer informatie over de RES Noord- en Midden Limburg? ga naar: www.RESNML.nl In deze samenvatting staan op hoofdlijnen onze ambities en de afspraken. Deze samenvatting is voor volksvertegen woordigers, maatschappelijke organisaties, over heden en iedereen die meer over de RES Noord- en Midden Limburg wil weten. De RES wordt stap voor stap uitgewerkt . Hoe concreter de RES wordt, hoe meer we inwoners en bedrijven betrekken. Iedereen heeft een rol in een duurzamer Noord- en Midden Limburg! Verankering van de RES Gemeenten, provincie, waterschap en Enexis staan, samen met de omgeving, aan de lat om de afspraken uit de RES waar te maken. Deze afspraken worden, na de vaststelling van de RES1.0 door de volksvertegenwoordigers in onze regio, vastgelegd in een uitvoeringsconvenant. Onderdeel van dit convenant zijn in ieder geval de afspraken over de verankering van de RES in het omgevingsbeleid en de afspraken over de toekomstige regionale samenwerking. Elke gemeente stelt voor haar eigen gemeente haar beleid vast (maatwerk), waarbij de RES de basis is. • De ruimtelijke afspraken in de RES 1.0 worden vastgelegd in het omgevingsbeleid van gemeenten, provincie en het waterschap. Vanaf 1 januari 2022 kunnen de instrumenten van de Omgevingswet hiervoor worden gebruikt.
Daarvoor wordt door de RES een handreiking uitgewerkt. • Voor de periode voor 1 januari 2022 worden bestuursafspraken opgesteld. Deze afspraken zullen, net zoals de RES, elke twee jaar worden herzien. • Op dit moment onderzoeken we op welke wijze we de regionale samenwerking na 1 juli 2021 voortzetten en welke regionale uitvoeringsorganisatie daarbij nodig is en worden vastgelegd in het uitvoeringsconvenant. Wat gaan we doen in onze regio? • Energie besparen zodat we minder hoeven op te wekken. • Duurzame elektriciteit opwekken uit zon en wind. • Duurzame warmte gebruiken zodat we stap voor stap van het aardgas af kunnen. • Voordelen voor inwoners vergroten. Stap voor stap Op 1 juli 2021 dienen we de RES 1.0 in bij het Rijk waarna we kunnen starten met de uitvoering. Het is een dynamisch document. Op grond van ervaringen, nieuwe inzichten en nieuwe ontwikkelingen stellen we de RES elke twee jaar opnieuw bij.
startnotitie RES juni 2019 uitgangspunten notitie mei 2020 Beslisdocument: gemeenteraden, PS & AB Beslisdocument: colleges van B&W, GS & DB Beslisdocument: colleges van B&W, GS & DB Beslisdocument: gemeenteraden, PS & AB 1 juli 2021 RES 1.0 2023 RES 2.0 1 oktober 2020 Concept RES Elke twee jaar herzien Uitvoering GS = Gedeputeerde Staten Provincie Limburg PS = Provinciale Staten Provincie Limburg DB = Dagelijks bestuur Waterschap Limburg AB = Algemeen bestuur Waterschap Limburg Meedenken, meepraten, meedoen De RES is vooral een samenwerking tussen inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden. De RES verbindt partijen en kijkt naar moeilijke vraagstukken over gemeentegrenzen heen. Samen maken we betaalbare keuzes voor onze regio met oog voor sociale aspecten. We willen de kracht van mensen en de relaties tussen mensen versterken. Alleen zo kunnen we onze ambities bereiken. Iedereen moet uiteindelijk zijn steentje bijdragen. We moeten zuiniger omgaan met energie. En de warmte en elektriciteit die we gebruiken moeten we (zelf) duurzaam opwekken. Goede voorbeelden zijn er gelukkig al volop. Alleen samen kunnen we écht de omslag maken! RES 2.0 9 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg Onze ambitie | Hoeveel is 1.200 GWh? In het schema staan de doelen die we willen behalen.
We richten ons op 2030 en kijken alvast vooruit naar 2050. We beseffen dat de opgave naar een duurzame wereld groter is dan de RES. We zoeken dan ook zoveel mogelijk de verbinding met sectoren die ook een grote overgang doormaken zoals landbouw, transport en mobiliteit. Samen versterken we elkaar! of | of 60 80 | 130 160 | 1.400 1.800 ha windturbines | windturbines | zonnepanelen (5 6 MW) | (3 MW) | (afhankelijk van oriëntatie en ontwerp) 25% CO2 vermindering t.o.v. 2015* door energie besparing en kleinschalige opwek 1.200 GWh (1.000 – 1.400 GWh) grootschalige duurzame opwekking (2025 vergund) Transitievisies warmte | >50% lokaal eigendom | 100% duurzame warmte (TVW) gereed | van de energieprojecten 2021 | 2030 | 2050 Extra realisatie grootschalige opwekking i.v.m. extra vraag door o.a. warmtepompen en elektrisch vervoer. Innovatie *Vanaf 2015 zijn gegevens beschikbaar. Doorkijk na 2025 | Oog voor sociale duurzaamheid Ons bod van 1.200 GWh richt zich op | De energietransitie is meer dan een technische oplossing voor 2030. Projecten die hiervoor nodig zijn, | ons klimaatvraagstuk. Niet de kortste weg naar ons doel, maar moeten in 2025 vergund zijn. Ook daarna | de mens staat hierin centraal. Iedere inwoner en organisatie, zal de behoefte aan duurzaam opgewekte | in de breedste zin van het woord, moet op zijn eigen manier energie blijven groeien.
Daar houden we | mee kunnen doen. Zo wordt een duurzamere manier van leven nu alvast rekening mee. Het ontwikkelen | onderdeel van de samenleving en ontstaat er meer acceptatie en van energieprojecten en voldoende | draagvlak. In onze RES krijgt sociale duurzaamheid invulling netwerkcapaciteit kost namelijk veel | middels drie pijlers, deze pijlers voeren wij door in al onze acties: tijd. We onderzoeken daarom nu al wat nodig is voor deze opgave na 2025 zodat | • | Iedereen kan meedoen (> mogelijk maken participatie) wij en onze partners in de regio onze | • | Iedereen kan het betalen (> een betaalbare energietransitie) verantwoordelijkheid kunnen nemen. | • | Iedereen kan meeprofiteren (> terugvloeien van revenuen naar de lokale gemeenschap) 10 Onze ambitie | Hoeveel is 1.200 GWh? Energie besparen In het schema staan de doelen die we willen behalen. We richten ons op 2030 en kijken alvast vooruit naar 2050. | en kleinschalig We beseffen dat de opgave naar een duurzame wereld groter is dan de RES. We zoeken dan ook zoveel mogelijk | opwekken de verbinding met sectoren die ook een grote overgang doormaken zoals landbouw, transport en mobiliteit.
Samen versterken we elkaar! | Zodat we minder of | of 60 80 | 130 160 | 1.400 1.800 ha | energie nodig hebben windturbines | windturbines | zonnepanelen (5 6 MW) | (3 MW) | (afhankelijk van oriëntatie | We willen door energie te besparen en energie kleinschalig en ontwerp) 25% CO2 vermindering | duurzaam op te wekken in 2030 minimaal 25% minder CO2 uitstoten t.o.v. 2015* door energie besparing en kleinschalige opwek | dan in 2015. Een enorme operatie die inzet vraagt van iedereen! 1.200 GWh (1.000 – 1.400 GWh) grootschalige duurzame opwekking (2025 vergund) | Hoe gaan we dat doen? Transitievisies warmte | >50% lokaal eigendom | 100% duurzame warmte (TVW) gereed | van de energieprojecten | Energie besparen | Kleinschalige opwekking Samen kunnen we energie besparen in onze huizen, | We kunnen kleinschalig duurzame energie opwekken 2021 | 2030 | 2050 | kantoren en openbare gebouwen. Dit noemen we ook | met zonnepanelen op daken. Met kleinschalig wel de gebouwde omgeving. Het gasverbruik kan | bedoelen we installaties met een (piek) vermogen omlaag door gebouwen beter te isoleren. Dit is een | van maximaal 15 kWp (kilowatpiek). Dit zijn ongeveer Extra realisatie grootschalige opwekking | enorme operatie voor alleen al de ruim 230 duizend | 40 tot 50 zonnepanelen. We willen dat in 2030 op 70% i.v.m. extra vraag door o.a. warmtepompen | woningen in onze regio.
Tegelijkertijd is het ook een | van de geschikte daken in onze regio gemiddeld tien en elektrisch vervoer. | goede investering. Betere isolatie maakt gebouwen | zonnepanelen liggen. geschikt voor duurzame warmteoplossingen Innovatie | zoals een warmtepomp. Elektriciteit kunnen we | Maatregelen en ondersteuning besparen door bijvoorbeeld overal ledverlichting | Om deze klus samen te klaren komt er een pakket *Vanaf 2015 zijn gegevens beschikbaar. | te gebruiken. En niet onbelangrijk: we kunnen | met maatregelen en ondersteuning voor inwoners, allemaal ons eigen gedrag aanpassen. | bedrijven, organisaties en overheden: • | Overheden gaan hun eigen gebouwen duurzamer Doorkijk na 2025 | Oog voor sociale duurzaamheid | We willen ook dat kleine en middelgrote bedrijven | maken. energie besparen. Door bedrijfs- en productie- | • | We maken een ontzorgingspakketten voor Ons bod van 1.200 GWh richt zich op | De energietransitie is meer dan een technische oplossing voor | processen anders in te richten, is daar veel winst | inwoners en bedrijven met energieloketten 2030. Projecten die hiervoor nodig zijn, | ons klimaatvraagstuk. Niet de kortste weg naar ons doel, maar | te behalen. | (met backoffice), coaches en energieadviseurs. moeten in 2025 vergund zijn. Ook daarna | de mens staat hierin centraal.
Iedere inwoner en organisatie, | • | We geven financiële ondersteuning door leningen, zal de behoefte aan duurzaam opgewekte | in de breedste zin van het woord, moet op zijn eigen manier | vouchers en subsidies. energie blijven groeien. Daar houden we | mee kunnen doen. Zo wordt een duurzamere manier van leven | • | Gemeenten gaan verplichte besparingsmaatregelen nu alvast rekening mee. Het ontwikkelen | onderdeel van de samenleving en ontstaat er meer acceptatie en | voor bedrijven beter controleren zodat iedereen zijn van energieprojecten en voldoende | draagvlak. In onze RES krijgt sociale duurzaamheid invulling | aandeel levert. netwerkcapaciteit kost namelijk veel | middels drie pijlers, deze pijlers voeren wij door in al onze acties: | • | We gaan het energieverbruik in onze regio beter tijd. We onderzoeken daarom nu al wat | volgen. Hierdoor krijgen we meer inzicht. nodig is voor deze opgave na 2025 zodat | • | Iedereen kan meedoen (> mogelijk maken participatie) wij en onze partners in de regio onze | • | Iedereen kan het betalen (> een betaalbare energietransitie) verantwoordelijkheid kunnen nemen. | • | Iedereen kan meeprofiteren (> terugvloeien van revenuen naar de lokale gemeenschap) 11 Grootschalig duurzame energie opwekken We willen met grootschalige duurzame zon- en windprojecten 1.200 gigawattuur (GWh) duurzame energie opwekken in 2030.
Door 1.200 GWh duurzaam op te wekken leveren we een eerlijke bijdrage aan de landelijke opgave van 35 TWh (35.000 GWh). Dit moet in 2030 opgewekt zijn en de vergunning voor de projecten moet in 2025 zijn afgegeven. De vraag naar duurzame elektriciteit groeit na 2030 door. Hier houden we alvast rekening mee bij de keuzes die we nu maken. Hoe gaan we dat doen? Anno 2020 is al 205 GWh gerealiseerd in de regio. De projecten die gepland staan en waar subsidie voor is aangevraagd, zijn samen goed voor 660 GWh. Dit is een gewogen getal. Dit betekent dat we er rekening mee houden dat een aantal projecten niet doorgaat. Gemeente Bergen heeft het grote project Energielandgoed Wells Meer op de planning staan. Dit project kan 240 GWh opwekken. Gelukkig zijn al deze projecten bij elkaar al een groot deel van onze opgave. Veel van deze projecten staan alleen nog niet vast. Er moet dus nog hard worden gewerkt om deze ook echt allemaal te realiseren. Naast de gerealiseerde projecten en de projecten die al in de planning staan, moeten we nog 95 GWh opwekken om onze ambitie te behalen. We kijken daarvoor naar nog meer zonnepanelen op grote daken. Hiermee kunnen we nog eens 100 GWh opwekken. Ook hier houden we rekening ermee houden dat een aantal projecten niet doorgaat. Om deze slagingskans te verhogen is een plan van aanpak voor Zon-op-Dak opgesteld.
GWh Gerealiseerd 205 Geplande projecten volgens SDE subsidie aanvragen (gewogen) 660 Energielandgoed Wells Meer 240 Restpotentie dak 100 Totaal 1.205 Ambitieprojecten Naast de gerealiseerde projecten en de projecten die in de planning staan, zijn er veel nieuwe initiatieven in ontwikkeling. De zogenoemde ambitieprojecten. Het gaat over vele honderden hectares en tientallen windmolens in de regio. Dit is een zeer positieve ontwikkeling en vormt een grote bijdrage aan de regionale opgave. De vele lokale initiatieven vergroten de noodzaak tot (meer) afstemming tussen de RES- partners. Onder andere over netwerk (schaarste) en het borgen van de RES uitgangspunten. Hiervoor wordt momenteel een grootschalige opwek aanpak uitgewerkt. Netimpact analyse. Om te zorgen dat de energienetwerk in de toekomst betaalbaar, betrouwbaar en toegankelijk blijft voor iedereen op de gewenste locaties, is het belangrijk om de impact van regionale keuzes met betrekking tot grootschalige opwek van zon- en windenergie duidelijk te maken. Daarom is het maken van een netimpact analyse van belang. Enexis maakt deze analyse en gebruikt hiervoor de actuele informatie over projecten die in de planning staan.
12 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg Grootschalig duurzame energie opwekken We willen met grootschalige duurzame zon- en windprojecten 1.200 gigawattuur (GWh) duurzame energie opwekken in 2030. Door 1.200 GWh duurzaam op te wekken leveren we een eerlijke bijdrage aan de landelijke opgave van 35 TWh (35.000 GWh). Dit moet in 2030 opgewekt zijn en de vergunning voor de projecten moet in 2025 zijn afgegeven. De vraag naar duurzame elektriciteit groeit na 2030 door. Hier houden we alvast rekening mee bij de keuzes die we nu maken. Hoe gaan we dat doen? Anno 2020 is al 205 GWh gerealiseerd in de regio. De projecten die gepland staan en waar subsidie voor is aangevraagd, zijn samen goed voor 660 GWh. Dit is een gewogen getal. Dit betekent dat we er rekening mee houden dat een aantal projecten niet doorgaat. Gemeente Bergen heeft het grote project Energielandgoed Wells Meer op de planning staan. Dit project kan 240 GWh opwekken. Gelukkig zijn al deze projecten bij elkaar al een groot deel van onze opgave. Veel van deze projecten staan alleen nog niet vast. Er moet dus nog hard worden gewerkt om deze ook echt allemaal te realiseren. Naast de gerealiseerde projecten en de projecten die al in de planning staan, moeten we nog 95 GWh opwekken om onze ambitie te behalen. We kijken daarvoor naar nog meer zonnepanelen op grote daken.
Hiermee kunnen we nog eens 100 GWh opwekken. Ook hier houden we rekening ermee houden dat een aantal projecten niet doorgaat. Om deze slagingskans te verhogen is een plan van aanpak voor Zon-op-Dak opgesteld. GWh Gerealiseerd 205 Geplande projecten volgens SDE subsidie aanvragen (gewogen) 660 Energielandgoed Wells Meer 240 Restpotentie dak 100 Totaal 1.205 Ambitieprojecten Naast de gerealiseerde projecten en de projecten die in de planning staan, zijn er veel nieuwe initiatieven in ontwikkeling. De zogenoemde ambitieprojecten. Het gaat over vele honderden hectares en tientallen windmolens in de regio. Dit is een zeer positieve ontwikkeling en vormt een grote bijdrage aan de regionale opgave. De vele lokale initiatieven vergroten de noodzaak tot (meer) afstemming tussen de RES- partners. Onder andere over netwerk (schaarste) en het borgen van de RES uitgangspunten. Hiervoor wordt momenteel een grootschalige opwek aanpak uitgewerkt. Netimpact analyse. Om te zorgen dat de energienetwerk in de toekomst betaalbaar, betrouwbaar en toegankelijk blijft voor iedereen op de gewenste locaties, is het belangrijk om de impact van regionale keuzes met betrekking tot grootschalige opwek van zon- en windenergie duidelijk te maken. Daarom is het maken van een netimpact analyse van belang.
Enexis maakt deze analyse en gebruikt hiervoor de actuele informatie over projecten die in de planning staan. Esri Nederland, Community Map Contributors P:\240\373977_RES_Venlo\2. Do Work\GIS\mxd\RES_N-Limburg_Resultaten._20201028NN.aprx 29-10-2020 09:45© Sweco Nederland B.V. Alle rechten voorbehouden Opdrachtgever: provincie Limburg Projectnummer: 373977 Status: Concept Datum: 29-10-2020 Schaal: 1: 250.000 Formaat: A3 Getekend: NN - Gecontroleerd: SV RES NM Limburg Pipeline opwek zon en wind (2025) 0 100 200 300 400 500 600 meter 89.7% 10.3% 100% Daksysteem zon (MWh) Veldsysteem zon (MWh) Totaal (MWh) ≤120.000 ≤70.000 ≤30.000 ≤10.000 ≤3.000 ≤1.000 Productie per jaar MWh (wind) ≤140.000 ≤70.000 ≤30.000 ≤10.000 ≤3.000 ≤1.000 Productie per jaar MWh (zon) Legenda Esri Nederland, Community Map Contributors P:\240\373977_RES_Venlo\2. Do Work\GIS\mxd\RES_N-Limburg_Resultaten._20201028NN.aprx 29-10-2020 09:45© Sweco Nederland B.V.
Alle rechten voorbehouden Opdrachtgever: provincie Limburg Projectnummer: 373977 Status: Concept Datum: 29-10-2020 Schaal: 1: 250.000 Formaat: A3 Getekend: NN - Gecontroleerd: SV RES NM Limburg Pipeline opwek zon en wind (2025) 0 100 200 300 400 500 600 meter 89.7% 10.3% 100% Daksysteem zon (MWh) Veldsysteem zon (MWh) Totaal (MWh) ≤120.000 ≤70.000 ≤30.000 ≤10.000 ≤3.000 ≤1.000 Productie per jaar MWh (wind) ≤140.000 ≤70.000 ≤30.000 ≤10.000 ≤3.000 ≤1.000 Productie per jaar MWh (zon) Legenda Esri Nederland, Community Map Contributors P:\240\373977_RES_Venlo\2. Do Work\GIS\mxd\RES_N-Limburg_Resultaten._20201028NN.aprx 29-10-2020 09:45© Sweco Nederland B.V. Alle rechten voorbehouden Opdrachtgever: provincie Limburg Projectnummer: 373977 Status: Concept Datum: 29-10-2020 Schaal: 1: 250.000 Formaat: A3 Getekend: NN - Gecontroleerd: SV RES NM Limburg Pipeline opwek zon en wind (2025) 0 100 200 300 400 500 600 meter 89.7% 10.3% 100% Daksysteem zon (MWh) Veldsysteem zon (MWh) Totaal (MWh) ≤120.000 ≤70.000 ≤30.000 ≤10.000 ≤3.000 ≤1.000 Productie per jaar MWh (wind) ≤140.000 ≤70.000 ≤30.000 ≤10.000 ≤3.000 ≤1.000 Productie per jaar MWh (zon) Legenda Esri Nederland, Community Map Contributors P:\240\373977_RES_Venlo\2. Do Work\GIS\mxd\RES_N-Limburg_Resultaten._20201028NN.aprx 29-10-2020 09:45© Sweco Nederland B.V.
Alle rechten voorbehouden Opdrachtgever: provincie Limburg Projectnummer: 373977 Status: Concept Datum: 29-10-2020 Schaal: 1: 250.000 Formaat: A3 Getekend: NN - Gecontroleerd: SV RES NM Limburg Pipeline opwek zon en wind (2025) 0 100 200 300 400 500 600 meter 89.7% 10.3% 100% Daksysteem zon (MWh) Veldsysteem zon (MWh) Totaal (MWh) ≤120.000 ≤70.000 ≤30.000 ≤10.000 ≤3.000 ≤1.000 Productie per jaar MWh (wind) ≤140.000 ≤70.000 ≤30.000 ≤10.000 ≤3.000 ≤1.000 Productie per jaar MWh (zon) Legenda Esri Nederland, Community Map Contributors P:\240\373977_RES_Venlo\2. Do Work\GIS\mxd\RES_N-Limburg_Resultaten._20201028NN.aprx 29-10-2020 09:45© Sweco Nederland B.V. Alle rechten voorbehouden Opdrachtgever: provincie Limburg Projectnummer: 373977 Status: Concept Datum: 29-10-2020 Schaal: 1: 250.000 Formaat: A3 Getekend: NN - Gecontroleerd: SV RES NM Limburg Pipeline opwek zon en wind (2025) 0 100 200 300 400 500 600 meter 89.7% 10.3% 100% Daksysteem zon (MWh) Veldsysteem zon (MWh) Totaal (MWh) ≤120.000 ≤70.000 ≤30.000 ≤10.000 ≤3.000 ≤1.000 Productie per jaar MWh (wind) ≤140.000 ≤70.000 ≤30.000 ≤10.000 ≤3.000 ≤1.000 Productie per jaar MWh (zon) Legenda Overzicht van projecten die in de planning staan* Het merendeel van de zonprojecten betreft grootschalige zon op dak projecten. * Dit zijn de projecten waarvoor een SDE+ beschikking is afgegeven maar die nog niet zijn gerealiseerd.
Voor Wells Meer is nog geen SDE+ beschikking afgegeven en staat daardoor niet ingepast in de kaart. Esri Nederland, Community Map Contributors P:\240\373977_RES_Venlo\2. Do Work\GIS\mxd\RES_N-Limburg_Resultaten._20201028NN.aprx 29-10-2020 09:45© Sweco Nederland B.V. Alle rechten voorbehouden Opdrachtgever: provincie Limburg Projectnummer: 373977 Status: Concept Datum: 29-10-2020 Schaal: 1: 250.000 Formaat: A3 Getekend: NN - Gecontroleerd: SV RES NM Limburg Pipeline opwek zon en wind (2025) 0 100 200 300 400 500 600 meter 89.7% 10.3% 100% Daksysteem zon (MWh) Veldsysteem zon (MWh) Totaal (MWh) ≤120.000 ≤70.000 ≤30.000 ≤10.000 ≤3.000 ≤1.000 Productie per jaar MWh (wind) ≤140.000 ≤70.000 ≤30.000 ≤10.000 ≤3.000 ≤1.000 Productie per jaar MWh (zon) Legenda 13 We willen 100% duurzame warmte in 2050 voor alle woningen/gebouwen. Regionale Structuur Warmte (RSW) Zodat we op termijn duurzaam kunnen verwarmen GemeenteGemeente Gemeente Gemeente Gemeente Ondiepe geothermie (aardwarmte) Voor een deel van wijken en gebouwen in onze regio is ondiepe geothermie een mogelijke optie. Ondiepe geothermie is een bron waar meestal meerdere gemeenten gebruik van kunnen maken. Er moet dan een nieuw lokaal (soms intergemeentelijk) ondergronds transportnetwerk worden gerealiseerd om de warmte over wijken en buurten te verdelen. Met deze vorm van geothermie wordt warmte uit de ondiepe aardlagen gehaald.
Het is nog onduidelijk of dit ook het risico op trillingen in aardlagen vergroot. Meer informatie over het kunnen benutten van lage temperatuur aardwarmte komt vanaf eind 2021 beschikbaar uit het nationale seismologisch onderzoeksprogramma SCAN. Groen gas Groen gas is tot aardgaskwaliteit opgewaardeerd biogas. Duurzaam groen gas kan mogelijk via het bestaande gasnet van Enexis worden gebruikt in bestaande en nieuwe cv-ketels. In 2021 starten we met nader onderzoek naar de potentie, voor- en nadelen. Groen gas in cv-ketels kan mogelijk worden gecombineerd met hybride warmte- pompen. (Hybride) warmtepompen Wanneer huizen extra worden geïsoleerd hebben (hybride) warmtepompen de voorkeur. Hoe gaan we dat doen? De omschakeling naar duurzame warmte, voor bijvoorbeeld de verwarming van onze huizen, is een lange weg. Gemeenten beschrijven per wijk hoe die op middellange en lange termijn van het aardgas af kan; dat gaat stap voor stap. Ze maken vanaf eind 2021 daarvoor elke twee jaar een Transitievisie Warmte (TVW) . De RSW, die we als regio maken, levert hier informatie voor. In de RSW hebben we de warmtevraag in de regio in kaart gebracht. En we hebben onderzocht of er warmtebronnen zijn waar meerdere gemeenten gebruik van kunnen maken. Zo kunnen gemeenten daar nu al over afstemmen. Er wordt gekeken naar welke technieken kansen bieden. Dit wordt nu verder onderzocht.
Voor onze regio lijken ondiepe geothermie, Groen Gas en (Hybride) warmtepompen het meeste potentieel te hebben. 14 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg We willen 100% duurzame warmte in 2050 voor alle woningen/gebouwen. Regionale Structuur Warmte (RSW) Zodat we op termijn duurzaam kunnen verwarmen GemeenteGemeente Gemeente Gemeente Gemeente Ondiepe geothermie (aardwarmte) Voor een deel van wijken en gebouwen in onze regio is ondiepe geothermie een mogelijke optie. Ondiepe geothermie is een bron waar meestal meerdere gemeenten gebruik van kunnen maken. Er moet dan een nieuw lokaal (soms intergemeentelijk) ondergronds transportnetwerk worden gerealiseerd om de warmte over wijken en buurten te verdelen. Met deze vorm van geothermie wordt warmte uit de ondiepe aardlagen gehaald. Het is nog onduidelijk of dit ook het risico op trillingen in aardlagen vergroot. Meer informatie over het kunnen benutten van lage temperatuur aardwarmte komt vanaf eind 2021 beschikbaar uit het nationale seismologisch onderzoeksprogramma SCAN. Groen gas Groen gas is tot aardgaskwaliteit opgewaardeerd biogas. Duurzaam groen gas kan mogelijk via het bestaande gasnet van Enexis worden gebruikt in bestaande en nieuwe cv-ketels. In 2021 starten we met nader onderzoek naar de potentie, voor- en nadelen.
Groen gas in cv-ketels kan mogelijk worden gecombineerd met hybride warmte- pompen. (Hybride) warmtepompen Wanneer huizen extra worden geïsoleerd hebben (hybride) warmtepompen de voorkeur. Hoe gaan we dat doen? De omschakeling naar duurzame warmte, voor bijvoorbeeld de verwarming van onze huizen, is een lange weg. Gemeenten beschrijven per wijk hoe die op middellange en lange termijn van het aardgas af kan; dat gaat stap voor stap. Ze maken vanaf eind 2021 daarvoor elke twee jaar een Transitievisie Warmte (TVW) . De RSW, die we als regio maken, levert hier informatie voor. In de RSW hebben we de warmtevraag in de regio in kaart gebracht. En we hebben onderzocht of er warmtebronnen zijn waar meerdere gemeenten gebruik van kunnen maken. Zo kunnen gemeenten daar nu al over afstemmen. Er wordt gekeken naar welke technieken kansen bieden. Dit wordt nu verder onderzocht. Voor onze regio lijken ondiepe geothermie, Groen Gas en (Hybride) warmtepompen het meeste potentieel te hebben. Kennis neemt toe met de tijd Onzekerheid neemt af met de tijdRegionale vraag en aanbod Tijdspad van wijken en voorkeursoplossing per wijk Wijkinfrastructuur Regionale Structuur Warmte (RSW) Transitievisie Warmte (TVW) Wijkuitvoeringsplan Warmtebronnen en oplossingen Gemeenten brengen in beeld welke mogelijkheden er zijn voor duurzame warmte.
Op een beperkt aantal plekken kan op regionale schaal gebruik worden gemaakt van restwarmte. Zoals bij Smurfit Kappa in Roermond en mogelijk uit de Clauscentrale in Maasbracht. Aquathermie (warmte uit water zoals de Maas) biedt kansen in dichtbebouwde gebieden, maar moet nog verder onderzocht worden. Ook zonthermie heeft nog nader onderzoek nodig. Tevens wordt er onderzoek gedaan naar het potentieel van Groen Gas. Ten slotte is de benutting van ondiepe geothermie een uitdaging nu diepe geothermie (nog) niet kan worden toegepast in Noord- en Midden-Limburg. In Noord- en Midden Limburg staan veel oudere woningen; deze zijn vaak slecht geïsoleerd. In een slecht geïsoleerd huis heb je meer warmte en dus andere warmtebronnen nodig dan in een goed geïsoleerd huis. Hoe we de huizen in onze regio het beste kunnen verwarmen, is dus voor een deel afhankelijk van de mate waarin oude huizen de komende jaren geïsoleerd worden. Uit onze analyses blijkt een individuele warmte- oplossing de beste oplossing voor 90% van de woonwijken en buurten in onze regio. Ieder huis krijgt dan een eigen warmteoplossing. Een (hybride) warmtepomp biedt de grootste kansen in onze regio. De combinatie van een (hybride)warmtepomp en extra isolatie lijkt in de meeste gevallen de beste oplossing. Dit betekent dat huizen en gebouwen geen gebruik maken van een gezamenlijke warmtebron.
Gemeenten gaan dit verder onderzoeken in hun TVW. Deze RES 1.0 geeft een eerste inzicht in welke regionale warmtebronnen technisch, financieel en maatschappelijk verantwoord gebruikt kunnen worden. Op weg naar de RES 2.0 gaan we de beschikbaarheid van de duurzame warmtebronnen verder onderzoeken. Daarnaast ondersteunen we gemeenten, waar nodig, bij het opstellen van hun TVW 15 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg We streven naar minimaal 50% lokaal eigendom bij grootschalige zon- en windprojecten. Ook streven we naar lokaal medezeggenschap bij al deze projecten. Wij zien lokaal eigendom en lokaal medezeggenschap als een belangrijk middel om het draagvlak voor de energietransitie te versnellen. Bewoners en bedrijven wordt de kans geboden om mee te praten en mee te beslissen over opwekprojecten in hun nabije omgeving. Daarnaast vinden we het belangrijk dat eventuele projectbaten landen in de lokale omgeving in plaats van bij grote commerciële ontwikkelaars. De komende periode ondersteunen we gemeenten bij het bereiken van ons streven, onder meer in de vorm van een handreiking met best practices en ondersteuning bij het verankeren van de afspraken in omgevingsbeleid. Lokaal eigendom Voordelen voor inwoners vergroten We streven naar minimaal 50% lokaal eigendom bij grootschalige zon- en windprojecten.
Energiebedrijf en duurzaamheidsfonds De voorbije maanden is onderzoek gedaan naar de behoefte en de mogelijkheden voor een regionaal energiebedrijf en een regionaal revolverend duurzaamheidsfonds. Hieruit is gebleken dat het oprichten van een energiebedrijf complex is en de nodige tijd in de voorbereiding vergt. Voorgesteld is om het energiebedrijf in te richten als een groeimodel, waarbij wordt gestart met een eerste stap: het bundelen van kennis en ervaring binnen de huidige netwerkorganisatie. Wat betreft het fonds, voorlopig is er geen behoefte aan een nieuw fonds. Wel dienen we meer bekendheid te geven aan de bestaande fondsen en onze inwoners en bedrijven ontzorgen bij het gebruik maken van deze fondsen. Daar gaan we de komende periode zo goed als mogelijk invulling aan geven. € €€ HR ++ HR ++ HR ++ 16 Samen werken aan een duurzame regioConcept RES | Noord- en Midden Limburg De RES richt zich op 2030 en we gaan dan ook uit van de kennis en bewezen techniek van nu. We maken keuzes op basis van ‘no regret’; keuzes waar we profijt van hebben. Zoals het grootschalig isoleren van woningen. We kijken ook alvast vooruit naar 2050 zodat we kunnen inspelen op ontwikkelingen die we zien aankomen. De komende jaren gaan we steeds meer elektrisch rijden en komen er veel warmtepompen bij. De vraag naar elektriciteit groeit na 2030 dus door. Daar houden we nu al rekening mee.
We kijken ook naar ontwikkelingen als waterstof en de opslag van elektriciteit in batterijen. We willen als regio nu al aan de slag met deze thema’s om er later snel op in te kunnen spelen. We kijken ook naar landelijke keuzes en maatregelen zodat we als regio hier op aan kunnen sluiten. Doorkijk 2030 – 2050 Dankzij de RES hebben we gezien hoe sterk de samenwerking in Noord- en Midden-Limburg is. Maar de RES is pas het begin. We moeten nu aan de slag! Samen zorgen we voor een schonere regio waarin we prettig leven, wonen en werken en waarin nieuwe economische en sociale kansen ontstaan. De opgave is groot maar het belang nog veel groter. Aan de slag! We streven naar minimaal 50% lokaal eigendom bij grootschalige zon- en windprojecten. Ook streven we naar lokaal medezeggenschap bij al deze projecten. Wij zien lokaal eigendom en lokaal medezeggenschap als een belangrijk middel om het draagvlak voor de energietransitie te versnellen. Bewoners en bedrijven wordt de kans geboden om mee te praten en mee te beslissen over opwekprojecten in hun nabije omgeving. Daarnaast vinden we het belangrijk dat eventuele projectbaten landen in de lokale omgeving in plaats van bij grote commerciële ontwikkelaars.
De komende periode ondersteunen we gemeenten bij het bereiken van ons streven, onder meer in de vorm van een handreiking met best practices en ondersteuning bij het verankeren van de afspraken in omgevingsbeleid. Lokaal eigendom Voordelen voor inwoners vergroten We streven naar minimaal 50% lokaal eigendom bij grootschalige zon- en windprojecten. Energiebedrijf en duurzaamheidsfonds De voorbije maanden is onderzoek gedaan naar de behoefte en de mogelijkheden voor een regionaal energiebedrijf en een regionaal revolverend duurzaamheidsfonds. Hieruit is gebleken dat het oprichten van een energiebedrijf complex is en de nodige tijd in de voorbereiding vergt. Voorgesteld is om het energiebedrijf in te richten als een groeimodel, waarbij wordt gestart met een eerste stap: het bundelen van kennis en ervaring binnen de huidige netwerkorganisatie. Wat betreft het fonds, voorlopig is er geen behoefte aan een nieuw fonds. Wel dienen we meer bekendheid te geven aan de bestaande fondsen en onze inwoners en bedrijven ontzorgen bij het gebruik maken van deze fondsen. Daar gaan we de komende periode zo goed als mogelijk invulling aan geven. € €€ HR ++ HR ++ HR ++ 17 Concept RES | Noord- en Midden Limburg Inleiding Nederland heeft een grote opgave om duurzamer en schoner te worden. Er is al bewezen dat Nederlanders hierin voortvarend en vernieuwend zijn.
Een groot aantal overheden, bedrijven en inwoners zijn al goed op weg. In het Klimaatakkoord hebben bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden aan vijf sectortafels afgesproken om de CO2-uitstoot in Nederland in 2030 ten opzichte van 1990 met 49% te verminderen, en in 2050 met 95%. Er is afgesproken dat dertig regio’s in Nederland invulling geven aan de klimaatafspraken die gemaakt zijn aan de sectortafels voor Elektriciteit en Gebouwde omgeving. Noord- en Midden-Limburg is één van deze regio’s. RES | Noord- en Midden Limburg 18 Samen werken aan een duurzame regio De Regionale Energie Strategie De vijftien gemeenten van Noord- en Midden Limburg vormen samen met de Provincie Limburg, Enexis en Waterschap Limburg een RES-regio - een nieuwe regionale samenwerking die we verder vorm moeten gaan geven. We staan samen aan de lat om, met input en draagvlak uit onze omgeving, een Regionale Energie Strategie (RES) te maken en zijn samen verantwoordelijk voor de realisatie daarvan. De RES richt zich op de ambities voor 2030, maar geeft waar mogelijk een doorkijk naar 2050. Het doel is dat er breed gedragen regionale afspraken gemaakt worden over hoe wij als regio gaan bijdragen aan de gezamenlijke klimaatopgave.
In de RES 1.0 beschrijven we: • Hoeveel energie we kunnen besparen in de gebouwde omgeving, zodat we minder hoeven op te wekken; • Hoeveel grootschalige duurzame elektriciteit we gaan opwekken en waar; • Hoe we de warmtebronnen in de regio afgewogen verdelen, zodat we geleidelijk van het aardgas af kunnen; • Hoe we als regio samenwerken en hoe we belanghebbenden betrekken bij bovenstaande keuzes; • Hoe we voldoende energie kunnen opslaan en hoe we het transporteren. In de RES 1.0 worden de eerste vier thema’s meegenomen. Opslag en transport van energie werken we uit in het vervolgdocument, de RES 2.0. De vier thema’s zijn in dit document afzonderlijk uitgewerkt, maar onlosmakelijk met elkaar verbonden. De maatregelen voor energiebesparing in de gebouwde omgeving zijn een vereiste om een groot aandeel van de gebouwen geschikt te maken voor alternatieve warmtebronnen. Regionale en lokale warmtebronnen gaan gefaseerd het aardgas vervangen. Dit wordt aangevuld met de toepassing van (hybride)warmtepompen en in de toekomst wellicht met andere alternatieven. Deze warmtepompen zullen in de regio een impact hebben op de elektriciteitsvraag en hiermee de vraag naar duurzame opwekking van elektriciteit verhogen. Hetzelfde geldt voor de groei van elektrisch vervoer en gebouwgebonden laadinfrastructuur.
Deze impact is nu nog niet meegenomen in de huidige ambitie voor 2030, maar zal de komende jaren steeds concreter worden. Het tijdig en op een juiste manier betrekken van belanghebbenden is essentieel bij het krijgen van draagvlak voor de maatregelen om energie te besparen, voor de transitie om van het aardgas af te gaan en voor de komst van grootschalige zon- en windprojecten. RES | Noord- en Midden Limburg 19 Samen werken aan een duurzame regio Samen aan zet Samen aan zet De RES 1.0 is naast een pakket met afspraken en maatregelen, vooral een samenwerking waarbij we zoveel mogelijk inwoners, bedrijven, belangenorganisaties en andere belanghebbenden uit onze regio betrekken. De RES-organisatie ondersteunt en stimuleert gemeenten: • We ontwikkelen, bundelen en delen kennis. • We bouwen een sterk netwerk op waaruit samenwerkingen voor de toekomst ontstaan. • We bekijken complexe vraagstukken samen in groter verband. Met elkaar stellen we haalbare, betaalbare en gedragen doelen voor onze regio. Samen zijn we verantwoordelijk dat we deze doelen halen. Inwoners, bedrijven, coöperaties, onderwijs, maatschappelijke organisaties en overheden zijn al volop aan de slag. We zien steeds meer mooie duurzame projecten en initiatieven ontstaan. Dit juichen we toe. De RES komt niet in plaats van deze lokale projecten en initiatieven, maar faciliteert en ondersteunt ze juist.
Met de RES 1.0 kijken we vervolgens wat er in onze regio nog meer nodig is aan projecten en maatregelen om onze gezamenlijke ambities te behalen. Gemeenten hebben hierin de ruimte eigen keuzes te maken. RES | Noord- en Midden Limburg 20 Samen werken aan een duurzame regio Onze ambitie Met de RES willen we betrokkenheid en draagvlak creëren door samen met overheden, maatschappelijke partners, het bedrijfsleven en inwoners regionaal gedragen en betaalbare keuzes te maken. De langjarige samen - werkingen die hieruit ontstaan, vormen de basis voor de implementatie van de keuzes uit de RES. Een van de belangrijkste doelstellingen voor de dertig RES-regio’s is het realiseren van in totaal 35 terawattuur (TWh) aan opwekkingscapaciteit voor duurzame elektriciteit. Wij willen hier als regio evenredig aan bijdragen. Maar de energietransitie is meer dan een technische oplossing voor ons klimaatvraagstuk. Niet de kortste weg naar ons doel, maar de méns staat centraal. Iedere inwoner en organisatie, in de breedste zin van het woord, moet op zijn eigen manier mee kunnen doen. Zo wordt een duurzamere manier van leven onderdeel van de samenleving en ontstaat er meer acceptatie en draagvlak. Kansen voor de regio De energietransitie is een opgave maar ook een kans. Het levert winst op voor mens en milieu, maar ook voor het bedrijfsleven.
De nieuwe ontwikkelingen leiden tot kansen voor bestaande en nieuwe ondernemingen en samenwerkingsverbanden. De opgave is groot, maar het belang nog groter. Samen gaan we aan de slag! RES Lokaal beleid Lokaal beleid Lokaal beleid Samen aan zet Samen aan zet De RES 1.0 is naast een pakket met afspraken en maatregelen, vooral een samenwerking waarbij we zoveel mogelijk inwoners, bedrijven, belangenorganisaties en andere belanghebbenden uit onze regio betrekken. De RES-organisatie ondersteunt en stimuleert gemeenten: • We ontwikkelen, bundelen en delen kennis. • We bouwen een sterk netwerk op waaruit samenwerkingen voor de toekomst ontstaan. • We bekijken complexe vraagstukken samen in groter verband. Met elkaar stellen we haalbare, betaalbare en gedragen doelen voor onze regio. Samen zijn we verantwoordelijk dat we deze doelen halen. Inwoners, bedrijven, coöperaties, onderwijs, maatschappelijke organisaties en overheden zijn al volop aan de slag. We zien steeds meer mooie duurzame projecten en initiatieven ontstaan. Dit juichen we toe. De RES komt niet in plaats van deze lokale projecten en initiatieven, maar faciliteert en ondersteunt ze juist. Met de RES 1.0 kijken we vervolgens wat er in onze regio nog meer nodig is aan projecten en maatregelen om onze gezamenlijke ambities te behalen. Gemeenten hebben hierin de ruimte eigen keuzes te maken.
RES | Noord- en Midden Limburg 21 Samen werken aan een duurzame regio Realisatie RES 1.01 Het proces Het RES-proces in Noord- en Midden-Limburg is verdeeld in vijf fases. Na iedere fase wordt er een beslisdocument opgeleverd. Fase 1: voorbereiding Beslisdocument: startnotitie, vastgesteld door de vijftien colleges van B&W, Gedeputeerde Staten en het dagelijks bestuur van Waterschap Limburg. Fase 2: inventarisatie en analyse Beslisdocument: uitgangspuntennotitie, vastgesteld door de vijftien gemeenteraden, Provinciale Staten, het algemeen bestuur van Waterschap Limburg en ter toetsing voorgelegd aan de klankbordgroep. Fase 3: uitwerken concept RES Beslisdocument: concept RES, vastgesteld door de vijftien colleges van B&W, Gedeputeerde Staten en het dagelijks bestuur van Waterschap Limburg, en voor doorrekening aangeboden aan het Planbureau voor de Leefomgeving (via het Nationaal Programma RES). Daarnaast is de concept RES ter toetsing voorgelegd aan de klankbordgroep en een afvaardiging van de volksvertegenwoordigers. Fase 4: uitwerken RES 1.0 Beslisdocument: de RES 1.0, wordt vastgesteld door de vijftien gemeenteraden, Provinciale Staten en het algemeen bestuur van Waterschap Limburg. Fase 5: start uitvoering De RES is een dynamisch ‘product’ dat éénmaal per twee jaar bijgesteld zal worden op grond van nieuwe inzichten, innovaties en ervaringen.
Een verdere omschrijving van de fases is te vinden in de startnotitie van Noord- en Midden-Limburg in Bijlage 2. 1.1 Figuur 1: Organisatiestructuur RES Noord- en Midden-Limburg startnotitie RES juni 2019 uitgangspuntennotitie mei 2020 Beslisdocument: gemeenteraden, PS & AB Beslisdocument: colleges van B&W, GS & DB Beslisdocument: colleges van B&W, GS & DB Beslisdocument: gemeenteraden, PS & AB Elke twee jaar herzien 1 juli 2021 RES 1.0 1 oktober 2020 Concept RES Uitvoering GS = Gedeputeerde Staten Provincie Limburg PS = Provinciale Staten Provincie Limburg DB = Dagelijks bestuur Waterschap Limburg AB = Algemeen bestuur Waterschap Limburg RES | Noord- en Midden Limburg 22 Samen werken aan een duurzame regio Fase 1: voorbereiding Beslisdocument: startnotitie, vastgesteld door de vijftien colleges van B&W, Gedeputeerde Staten en het dagelijks bestuur van Waterschap Limburg. Fase 2: inventarisatie en analyse Beslisdocument: uitgangspuntennotitie, vastgesteld door de vijftien gemeenteraden, Provinciale Staten, het algemeen bestuur van Waterschap Limburg en ter toetsing voorgelegd aan de klankbordgroep. Fase 3: uitwerken concept RES Beslisdocument: concept RES, vastgesteld door de vijftien colleges van B&W, Gedeputeerde Staten en het dagelijks bestuur van Waterschap Limburg, en voor doorrekening aangeboden aan het Planbureau voor de Leefomgeving (via het Nationaal Programma RES).
Daarnaast is de concept RES ter toetsing voorgelegd aan de klankbordgroep en een afvaardiging van de volksvertegenwoordigers. Fase 4: uitwerken RES 1.0 Beslisdocument: de RES 1.0, wordt vastgesteld door de vijftien gemeenteraden, Provinciale Staten en het algemeen bestuur van Waterschap Limburg. Fase 5: start uitvoering De RES is een dynamisch ‘product’ dat éénmaal per twee jaar bijgesteld zal worden op grond van nieuwe inzichten, innovaties en ervaringen. Een verdere omschrijving van de fases is te vinden in de startnotitie van Noord- en Midden-Limburg in Bijlage 2. Figuur 1: Organisatiestructuur RES Noord- en Midden-Limburg startnotitie RES juni 2019 uitgangspuntennotitie mei 2020 Beslisdocument: gemeenteraden, PS & AB Beslisdocument: colleges van B&W, GS & DB Beslisdocument: colleges van B&W, GS & DB Beslisdocument: gemeenteraden, PS & AB Elke twee jaar herzien 1 juli 2021 RES 1.0 1 oktober 2020 Concept RES Uitvoering GS = Gedeputeerde Staten Provincie Limburg PS = Provinciale Staten Provincie Limburg DB = Dagelijks bestuur Waterschap Limburg AB = Algemeen bestuur Waterschap Limburg De organisatie In de RES is bewust gekozen voor een samenwerking tussen de regio’s Noord- en Midden-Limburg. Beide regio’s kennen een vergelijkbaar landschap, wat zorgt voor een vergelijkbare opgave.
Daarnaast zorgt de schaalgrootte van vijftien gemeenten voor een organisatie met slagkracht richting het Rijk. Het tempo en de ambities in het RES-traject zijn hoog en vragen om een stevige organisatie. De RES-organisatie kent de volgende onderdelen: • Stuurgroep RES: bestaat uit de belangrijkste besluitvormende partijen en de programmamanager. De stuurgroep stuurt de projectgroep aan. • Projectgroep RES: de brug tussen de werkorganisatie en de stuurgroep. Het projectteam ondersteunt de programmamanager in het opstellen van de RES. • Werkgroepen: de vier thematische werkgroepen ondersteunen de projectgroep bij het opstellen van de RES. • Klankbordgroep: bestaat uit regionale belangenorganisaties. Dit wordt verder toegelicht in paragraaf 2.3. • Bestuurlijk overleg RES: bestaat uit de bestuurders van de betrokken RES-partijen. De bestuurders verlenen opdracht aan de stuurgroep voor het opstellen van de RES. • Ambtelijk overleg RES: bestaat uit de ambtelijke beleidsmedewerkers energie/duurzaamheid van de RES-partijen. Zij zijn tevens de contactambtenaren van hun organisatie voor de RES. Een verdere omschrijving van de projectorganisatie, waaronder de rol van Provincie en Waterschap, is te vinden in Bijlage 2 van de startnotitie.
1.2 Colleges/GS/DB Stuurgroep RES Klankbordgroep Bestuurlijk overleg RES Ambtelijk overleg RES Projectgroep RES Werkgroep grootschalige opwekking Werkgroep communicatie en participatie Werkgroep besparing Werkgroep warmte Raad/PS/AB Besluitvorming Bestuurlijke en ambtelijke toetsing RES werkorganisatie RES | Noord- en Midden Limburg 23 Samen werken aan een duurzame regio Samenhang met andere opgaven en beleidsterreinen De RES staat niet op zichzelf. Er spelen allerlei ontwikkelingen die bijdragen aan het terugbrengen van de CO2-uitstoot en/of die een duurzamere samenleving als doel hebben. In de totstandkoming van deze RES hebben we vanaf het begin dan ook de ontwikkelingen rond energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie en andere duurzame initiatieven meegenomen. Deze integrale aanpak staat ook centraal in de omgevingsvisie en Omgevingswet – een beleidsontwikkeling die van invloed zal zijn op de uitwerking van de RES – evenals bij de Provinciale Energie Strategie en de Noord-Limburgse omgevingsvisie. Omgevingsvisie De Omgevingswet treedt op 1 januari 2022 in werking en maakt het mogelijk dat alle wetten en regels op het gebied van de leefomgeving worden vereenvoudigd en gebundeld. Uitgangspunt in de nieuwe aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang. Zo kunnen we in gebieden komen tot betere keuzes.
De omgevingsvisie wordt gemaakt volgens de uitgangspunten van de Omgevingswet: minder regels, ruimte voor maatwerk en initiatieven, meer samenhang in beleid en meer vertrouwen in elkaar. In paragraaf 7.1 wordt nader toegelicht hoe de ruimtelijke afspraken uit de RES 1.0 verankerd moeten worden in het omgevingsbeleid van gemeenten, Provincie en Waterschap Achtergrond bij de Limburgse Zonneladder Voor de ruimtelijke inpassing van zonne-energie hanteren wij de Limburgse zonneladder, welke is opgenomen in de Provinciale 1.3 Landbouwgrond en Groenblauwe mantel UitsluitingsgebiedenzonPV op daken en gevels zonPV in gebouwd gebied zonPV in landelijk gebied Woningen Publiek en maatschap- pelijk vastgoed Commercieel vastgoed (bedrijfspanden) Parkeerplaatsen Ongebruikte kavels en grond Restruimte (Voormalig) stortplaatsen Waterzuiveringsinstallaties Bermen spoor- en autowegen Agrarisch bouwblok Grootschalige energielandschappen Natuurnetwerk Limburg Waterwingebieden bestaande bos- en natuurgebieden gelegen in de groenblauwe mantel Bijvoorbeeld Bijvoorbeeld Bijvoorbeeld Bijvoorbeeld RES | Noord- en Midden Limburg 24 Samen werken aan een duurzame regio Omgevingsvisie. Met de Limburgse zonneladder volgen wij de lijn van de motie Dik-Faber in de Tweede Kamer, die inmiddels ook in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is uitgewerkt en overgenomen.
Essentie van deze lijn is om bij de duurzame opwek van zonne-energie landbouwgronden en natuurgebieden zoveel mogelijk te ontzien (nee, tenzij-principe). Inspanningen richten zich primair op zon op dak en op gevels én het benutten van andere mogelijkheden in bebouwd en onbebouwd gebied (meervoudig ruimtegebruik). In de ontwerp-Omgevingsverordening geeft provincie aan hoe het zal toezien op een juiste toepassing van de Limburgse zonneladder en op kwalitatief goede onderbouwingen bij initiatieven voor grondgebonden zonneparken. Het gaat hier dan met name om een goede ruimtelijke afweging, de instandhouding van de landschapsstructuur en bijbehorende kenmerken, het combineren van meerdere functies, aandacht voor lokaal draagvlak en participatie en het doorlopen van zorgvuldige procedures. In de ontwerp- Omgevingsverordening zijn de volgende uitsluitingsgebieden voor grondgebonden zonneparken opgenomen: het Natuurnetwerk Limburg (de voormalige goudgroen aangeduide POL-gebieden met inbegrip van de Natura2000 gebieden) en waterwingebieden en bestaande bos- en natuurgebieden gelegen in de groenblauwe mantel.