RIB-26 - Bijlage - Inventarisatie solitaire bedrijven
Tekst van het document
Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe Gemeente Neder-Betuwe Definitief
colofon
titel rapport Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe datum 26 april 2021 projectnummer P03452 opdrachtgever Gemeente Neder-Betuwe BRO Projectleider FW Projectteam TA, BZ bron Kaft BRO
BRO Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel T +31 (0)411 850 400 E info@bro.nl www.bro.nl
Inhoudsopgave 1
Onderzoeksopzet Aanleiding Technische voorbereiding
21 21 21
Resultaten Bedrijfskenmerken Binding aan de gemeente Neder-Betuwe Ruimtegebruik
22 22 26 27
Waarom deze inventarisatie? 1.1 Centrale vraag 1.2 Leeswijzer
4 4 4
2
Wat zijn de bestaande kaders?
5
3
Methode van onderzoek 3.1 Inleiding 3.2 Onderzoeksgebied 3.3 Bureaustudie 3.4 Vragenlijst 3.5 Planviewer
7 7 7 7 8 8
Bijlage 3 Aanleiding Technische voorbereiding
30 31 31
Resultaten Bestemmingsplannen
33 33
Resultaten vragenlijst 4.1 Onderzoeksdoelgroep 4.2 Inhoudelijke resultaten vragenlijst 4.3 Resultaten plancapaciteit
9 9 11 12
Bijlage 4
37
Bijlage 5
40
Conclusies en aanbevelingen 5.1 Inleiding 5.2 Conclusies 5.3 Aanbevelingen
13 13 13 13
4
5
Bijlage 1 Kenmerken onderneming Binding aan de gemeente Neder-Betuwe Ruimtegebruik Ruimtebehoefte, Uitbreidingswens Ruimtebehoefte, Verplaatsing Geen verplaatsings-/uitbreidingswens Specifieke wensen en opmerkingen
15 16 17 17 18 18 19 19
Bijlage 2
20
maandag 26 april 2021
2
maandag 26 april 2021
3
1 Waarom deze inventarisatie? Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
1
Waarom deze inventarisatie?
Voor de regio rivierenland, waar de gemeente Neder-Betuwe deel van uitmaakt, is een Regionaal Programma Werklocaties (RPW), beschikbaar. In het RPW zijn op regionaal niveau afspraken gemaakt over te ontwikkelen bedrijventerreinen en werklocaties. Hierbij is rekening gehouden met een langjarige prognose, om zodoende kwantitatief en kwalitatief de behoefte tot 2030 inzichtelijk te krijgen. Deze prognose is leidend bij de regionale planning van nieuwe bedrijventerreinen. Solitaire bedrijfslocaties worden niet meegenomen in de prognose. Eventuele uitbreidingen van solitaire locaties kunnen wel gevolgen hebben voor de kwantitatieve bedrijventerreinprogrammering. Solitaire bedrijven zijn niet meegenomen in de vraagbepaling in het RPW. Vanuit het RPW is het uitgangspunt/standpunt dat nieuwe solitaire bedrijven zich niet buiten bedrijventerreinen mogen vestigen. Hierop is een uitzondering mogelijk, wanneer de lokale situatie hier om vraagt. Hiervoor is regionale afstemming vereist. Juist in de gemeente Neder-Betuwe is een relatief groot aantal bedrijven (van oudsher) gevestigd op solitaire (bedrijfs)locaties in het buitengebied.
De gemeente wil met het oog op verdere visie- en planvorming voor het buitengebied, in het licht van de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan meer zicht krijgen op solitaire bedrijvigheid om daarmee ook een compleet beeld te krijgen van in het buitengebied gevestigde bedrijven. De gemeente ontvangt regelmatig vragen van ondernemers uit het buitengebied om hun bedrijf uit te breiden. Door de ligging in het buitengebied is dit niet zomaar mogelijk en/of wenselijk. De solitaire bedrijven in het buitengebied zijn van invloed op de kwantitatieve programmering van de bedrijventerrein ontwikkeling in de gemeente en de regio. Het in beeld
maandag 26 april 2021
hebben van de situatie is essentieel voor regie op de vraaggestuurde ontwikkeling van bedrijventerreinen.
Het doel is door middel van een inventariserend onderzoek, de aanwezige solitaire bedrijven in beeld brengen in het buitengebied (exclusief agrarisch, horeca of toeristisch recreatieve bedrijven) naar locatie, aard van de gevestigde bedrijven, activiteiten, omvang/oppervlak, bestemmingsplansituatie, historie en toekomstige ontwikkel- en uitbreidingsbehoefte.
In hoofdstuk 3 is de onderzoeksmethodologie beschreven; In hoofdstuk 4 zijn de belangrijkste onderzoeksresultaten van de selectief uitgezette vragenlijst en planviewer uitgewerkt In hoofdstuk 5 staan enkele aanbevelingen n.a.v. de onderzoeksresultaten In de bijlages zijn de uitgebreide resultaten van de analyses weergegeven.
Het onderzoek naar de solitaire bedrijven in het buitengebied heeft als doel om vanuit inzicht in de bestaande situatie een vooruitblik naar de toekomst te maken, als het gaat om ruimtegebruik en ruimtebehoefte voor bedrijfsactiviteiten. Met de resultaten krijgen we meer zicht op de ligging, verspreiding, omvang en kenmerken van de aanwezige (solitaire) bedrijfsvestigingen in Neder-Betuwe in het buitengebied, en op de (toekomstige) vraag naar ruimte voor de opvang van lokale bedrijfsgroei. In de inventarisatie zijn daarbij ook aspecten als de lokale gebondenheid, bestemmingsplanmogelijkheden en locatiekenmerken meegenomen.
1.1
Centrale vraag
Wat is de aard en omvang en de lokale gebondenheid van de solitaire bedrijvigheid (niet zijnde agrarische bedrijvigheid) binnen het buitengebied van gemeente Neder-Betuwe en wat zijn de toekomstplannen van deze ondernemers?
1.2
Leeswijzer In hoofdstuk 2 zijn de relevante beleidskaders m.b.t. solitaire niet-agrarische bedrijvigheid uitgewerkt;
4
2 Wat zijn de bestaande kaders? Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
2
Wat zijn de bestaande kaders?
Omgevingsverordening Gelderland (December 2018) Het provinciaal beleid1 stelt dat het concentreren en combineren van activiteiten de voorkeur hebben boven versnippering. Stedelijke uitbreidingen (o.a. bedrijventerreinen) moeten passen in of aansluiten op het reeds bebouwde gebied. Daarnaast moeten aard en schaal van nieuw te vestigen bedrijven passen bij of een goede aanvulling zijn op, het bestaande productiemilieu, de werkgelegenheidsstructuur en de omgeving van de woonkern. Voor solitaire bedrijvigheid geldt het volgende: Solitaire bedrijvigheid die volgens de huidige planologische inzichten op een bedrijventerrein thuishoort, worden uitgesloten in het buitengebied. Het verbod geldt niet als er sprake is van functieverandering bij een bestaand bedrijf of als de ontwikkeling past binnen de afspraken over solitaire bedrijvigheid in het RPW. Onder functieverandering wordt het volgende verstaand: o Een ontwikkeling die leidt tot hergebruik van bestaande bebouwing; o Zorgt voor een kwaliteitsverbetering in het gebied; o En qua aard, schaal en omvang daar past. Voor bestaande bedrijven in het buitengebied, die volgens de huidige planologische inzichten op een bedrijventerrein thuishoren, geldt dat ze vaak kleinschalig zijn begonnen en steeds verder zijn doorgegroeid. In sommige gevallen leveren ze hinder op.
Voor uitbreiding van bestaande bedrijven geldt: Als vanwege een uitbreiding van meer dan 250 m² de oppervlakte van de bedrijfsbebouwing boven de 1.000 m² komt, moet eerst worden onderbouwd dat 1
(een deel van) het bedrijf verplaatsen naar een bedrijventerrein in alle redelijkheid niet mogelijk is. Is verplaatsing in redelijk niet mogelijk (bijv. door binding aan huidige locatie, bedrijfseconomische motieven), gelden voorwaarden aan uitbreiding. Ze moet passen bij de aard en omvang en het verzorgingsgebied van het uitbreidende bedrijf. Daarnaast moet de uitbreiding landschappelijk goed worden ingepast en een maatwerkbestemming krijgen. Zo kan na bedrijfsbeëindiging niet elke andere vorm van bedrijvigheid op een locatie in het buitengebied worden gestart.
Regionaal Programma Werklocaties 2019-2024 – Regio Rivierenland (2020) Het RPW is het afsprakenkader voor planning en programmering van bedrijventerreinen tussen de regio Rivierenland en de provincie Gelderland. Het is een vertaling en uitwerking van de gemeentelijke, regionale en provinciale doelstellingen op het gebied van toekomstbestendige bedrijventerreinen, economische ontwikkeling en ruimtelijk beleid. Daarnaast is het RPW het toetsingskader voor de ontwikkeling van bedrijventerreinen in de regio; nieuwe planontwikkelingen worden slechts toegestaan wanneer regionale afspraken zijn vastgesteld in de regionale programmering. Het doel van het RPW is voldoende aanbod van bedrijventerreinen van de juiste kwaliteit hebben, waarbij toekomstige marktbehoefte het uitgangspunt is. In de regio Rivierenland liggen verspreid over het buitengebied verschillende solitaire niet-agrarische bedrijven. Kenmerkend voor deze bedrijven is dat ze vaak nauwelijks een relatie (meer) hebben of een bijdrage leveren aan het buitengebied. Ze passen qua schaalgrootte, bedrijfsgroei of verkeerstechnisch perspectief beter op een bedrijventerrein. Er
komen in toenemende mate verzoeken om uit te breiden binnen van dergelijke bedrijven. Deze verzoeken vragen maatwerk en regionale afstemming, conform de provinciale Omgevingsverordening. Het uitgangspunt van het RPW is dat niet-agrarische bedrijven in beginsel niet thuishoren in het buitengebied, maar op een bedrijventerrein of in stedelijke kernen. Nieuwvestiging van dergelijke bedrijven in het buitengebied is uitgesloten, aangezien het leidt tot een ongewenste verstedelijkingsdruk en verdichting van het buitengebied. De groei van niet-agrarische bedrijven moet zeer beperkt zijn, zodat het buitengebied gevrijwaard blijft van functies die er niet thuishoren en er geen verdere verstening van het buitengebied plaatsvindt. Dit komt overeen de Ruimtelijke Strategische Visie. Voor bestaande lokaal gebonden, niet-agrarische bedrijven in het buitengebied geldt echter dat ze niet op slot moeten worden gezet. Beleidsnotitie hergebruik van vrijkomende agrarische bedrijfsbebouwing Neder-Betuwe 2016 De gemeenten in de regio Rivierenland willen onder een aantal voorwaarden mogelijkheden bieden om vrijgekomen agrarische bedrijfsbebouwing te gebruiken voor bedrijfsmatige doeleinden. De vestiging van bedrijvigheid in vrijgekomen agrarische bedrijfsgebouwen kan een impuls geven aan de aantrekkelijkheid en vitaliteit van het buitengebied.
Het gaat hiermee om bedrijvigheid die agrarisch verwant zijn of aan het buitengebied gebonden is, recreatieve voorzieningen en overige kleinschalige bedrijvigheid die qua karakter en uitstraling in het buitengebied past. Grootschalige bedrijvigheid of bedrijvigheid die qua uitstraling niet in het buitengebied past, behoort zich op een bedrijventerrein te vestigen.
Omgevingsvisie Gaaf Gelderland (2018) en de Geconsolideerde Omgevingsverordening provincie Gelderland (2018)
maandag 26 april 2021
5
2 Wat zijn de bestaande kaders? Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
De nadere uitwerking van de beleidsregels t.b.v. functieverandering naar werken en bestaande niet-agrarische bedrijven in het buitengebied staan in bijlage 4. Structuurvisie Neder-Betuwe (2018) De structuurvisie Neder-Betuwe 2018 is in 2018 vastgesteld. Het doel van de Structuurvisie is het bieden van een actueel en integraal ruimtelijk kader, dat voor de langere termijn als toetsingskader op hoofdlijnen dient voor alle ruimtelijke ontwikkelingen. De structuurvisie is in hoofdlijnen te verdelen in kernen inclusief de bedrijventerreinen en het buitengebied. Het buitengebied is met uitzondering van de uiterwaarden en het weidevogel- en ganzengebied ingezet om groei van de laanboomsector mogelijk te maken. Anders functies zoals recreatie en toerisme en wonen zijn hieraan ondergeschikt. De laanboomteelt is in Neder-Betuwe de belangrijkste grondgebruiker van het buitengebied. Economisch is er voor de laanboonteelt in Neder-Betuwe een goed perspectief, dus in de toekomst blijft dit grondgebruik zeer bepalend voor het landschap. Het landschap kan daarom voor een deel gezien worden als een soort visite kaartje van de laanboomtelers. De gemeente streeft nog steeds naar het zoveel mogelijk benutten van inbreidingslocaties en daarmee een efficiënt gebruik van de (open) ruimte in de kernen, mits het landelijk karakter (lees kwaliteit) van de kern niet verloren gaat.
De ontwikkeling en het behoud van compacte dorpskernen bespaart waar mogelijk uitbreiding aan de randen en ongewenste realisatie van bebouwing in het buitengebied.
locaties van groot belang. Kleine bedrijven met een milieuvriendelijk karakter zijn mogelijk bij alle zes de kernen. Grotere en/of hinder-veroorzakende bedrijvigheid die niet past in een overwegende woonomgeving hebben hun plek gevonden op de bedrijventerreinen bij de vier grote kernen. Daarnaast hebben deze kernen voorzien in passende uitbreidingsruimte voor de bedrijven. (Sub)regionale bedrijven, zonder lokale binding, hebben een plek gevonden op het bedrijventerrein Medel of op een subregionaal bedrijventerrein. Vaak zal het gaan om categorie 4 bedrijven en hoger, zoals vermeld in de VNG-brochure. Er is niet iets specifieks opgenomen hoe om te gaan met solitaire bedrijven in het buitengebied. Hoe de gemeente hiermee om willen gaan is vertaald in de bestemmingsplannen voor het buitengebied. Het buitengebied is primair voor de laanboomsector. Andere functies, ook bedrijven, zijn ondergeschikt. De gemeente Neder-Betuwe beschrijft in de structuurvisie zich te willen profileren als een groene, landelijke gemeente met een aantrekkelijke omgeving om in te wonen, werken en recreëren. Op basis van de Structuurvisie (2018) is het niet mogelijk om bedrijven uit te laten breiden, als dit ten koste gaat van grond voor de laanboomsector. Het buitengebied is met name bedoeld voor deze sector die de gemeente kenmerkt.
Het uitbreiden van bestaande bedrijven in het buitengebied gaat ten koste van de groene uitstraling van de gemeente en zou een toename van verstening in het buitengebied veroorzaken.
Op het gebied van werken is in 2020 de eigen, kenmerkende werkgelegenheid, zoals lokale dienstverlening en transport behouden en zijn zelfs nieuwe bedrijfslocaties gerealiseerd. Bij de vier grootste kernen is ruimte voor bedrijven. Leefbaarheid is voor de gemeente Neder-Betuwe in relatie tot bedrijfs-
maandag 26 april 2021
6
3 Methode van onderzoek Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
3 3.1
Methode van onderzoek Inleiding
Het onderzoek bestaat uit twee centrale onderdelen. Het eerste onderdeel betreft het bureauonderzoek aan de hand van verschillende data bestaande uit: Bestemmingsplannen; LISA-gegevens (aantal vestigingen, werkgelegenheid, sectoren vestigingen op basis van SBI-codes); Kamer van Koophandel gegevens; Interne gegevens gemeente, zoals verkeersgegevens, principeverzoeken, overlastmeldingen etc.
Verschillende bedrijven die alsnog onderdeel uitmaken van een kern (waaronder bedrijven die in nieuwbouwwijk Casterhoven zijn gelegen).
De onderzoeksdoelgroep bestaat op basis van bovengenoemde selectie uit ca. 200 bedrijven.
3.2
Het onderzoeksgebied is het buitengebied van de gemeente Neder-Betuwe. Het buitengebied omvat de hele gemeente, minus de kernen en minus de bedrijventerreinen. In figuur 1 is het onderzoeksgebied weergegeven.
3.3 Het tweede onderdeel van de inventarisatie bestaat uit het uitvoeren van een vragenlijst uitgezet bij het relevante deel van de aanwezige solitaire bedrijven binnen de gemeente Neder-Betuwe.
Onderzoeksgebied
Bureaustudie
Om inzichtelijk te krijgen hoeveel solitaire bedrijvigheid aanwezig is in het buitengebied, is er begonnen met het inventariseren naar de maximale planologische mogelijkheden binnen het plangebied, de plancapaciteit. Hierbij zijn in totaal 78
Op basis van LISA-gegevens is er een selectie gemaakt van bedrijven die behoren tot de onderzoeksgroep. De selectie is als volgt bepaald: Op basis van SBI-sectie heeft de eerste selectie plaatsgevonden. De volgende secties zijn niet meegenomen: A - Landbouw (excl. bosbouw en dienstverlenende bedrijven) I - Logies-, maaltijd- en drankverstrekking R – Cultuur, sport en recreatie, De volgende selectie is bepaald aan de hand van de volgende aspecten: Alleen hoofdvestiging Bedrijven die dubbel in de lijst staan Agrarisch bedrijf (bijv. boomkwekerijen) ZZP’ers aan huis Zorgverleners/praktijken Onderwijs gerelateerd Webwinkels Zakelijke dienstverlening en ICT Figuur 1: Onderzoeksgebied
maandag 26 april 2021
7
3 Methode van onderzoek Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
(digitale) bestemmingsplannen onderzocht en 4 (analoge) bestemmingsplannen. Een totaaloverzicht van het aantal bestemmingsplannen is als bijlage opgenomen.
3.4
Vragenlijst
De gemeente ontvangt regelmatig vragen/verzoeken van solitaire bedrijven om hun bedrijf uit te breiden. Dit is in veel gevallen niet zomaar mogelijk in het buitengebied, vanwege regionale afspraken over bedrijventerreinontwikkeling en/of het bestemmingsplan in het buitengebied. Om een beeld te krijgen van het ruimtegebruik en de ruimtebehoefte van solitaire bedrijven uit verschillende sectoren, is er in december 2020 gerichte vragenlijst verspreid onder ca. 200 solitaire nietagrarische bedrijven in het buitengebied. Hierbij is ook ingegaan op de lokale gebondenheid en de mogelijkheden (op locatie).
3.5
Planviewer
Alle resultaten van de inventarisatie zijn opgenomen in de planviewer. Deze (GIS-)viewer kan als naslagwerk worden toegepast bij de verdere visievorming rond ruimtelijk economische ontwikkelingen van, en bedrijvigheid in het buitengebied.
maandag 26 april 2021
8
4 Resultaten vragenlijst Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
4
Resultaten vragenlijst
4.1
Onderzoeksdoelgroep
In totaal zijn er op basis van de LISA-gegevens ca. 200 bedrijven die behoren tot de onderzoeksgroep voor de vragenlijst. Dit zijn geselecteerde solitaire bedrijven in het buitengebied, uit een breder bestand van gevestigde bedrijven met 635 adressen exclusief agrarisch, horeca of toeristisch recreatieve bedrijven. Sectorale verdeling op basis van ca. 200 adressen De meeste solitaire bedrijven in het buitengebied behoren tot de sector ‘Bouw’ (ca. 29%). Het zijn voornamelijk bedrijven die actief zijn in de algemene burgerlijke en utiliteitsbouw, bouwtimmeren en grondverzet. Ook de sector ‘Handel en horeca’ is relatief sterk vertegenwoordigd (ca. 18%). De meeste bedrijven in deze sector hebben een groothandelsbedrijf (ca. 60% van de bedrijven in deze sector). De sector ‘Primair’ bevat dienstverlenende bedrijven voor de akker- en/of tuinbouw. Dit is exclusief agrarische activiteiten. De sectoren zijn bepaald op basis van een onderverdeling op basis van SBIcodes. De onderverdeling staat in bijlage 5. Bouw 17%
Handel en horeca 29%
5%
Facility Primair
9%
Logistiek 11%
18% 11%
Figuur 2: Sectoren onderzoeksdoelgroep2
Metaal Overig
Werkzame personen De solitaire bedrijven in het buitengebied zorgen in totaal voor 1.245 banen. Ongeveer 6 op de 10 bedrijven heeft minder dan 5 werkzame personen in dienst en ca. 13% tussen de 5 en 9 werkzame personen. Er zijn twee bedrijven die meer dan 100 werkzame personen in dienst heeft. Het betreft één bedrijf dat actief is in de vervaardiging van machines, werktuigen voor landbouw en bosbouw en één bedrijf met een focus op overige gespecialiseerde werkzaamheden in de bouw. Bij ca. 16% van de bedrijven is het aantal werkzame personen onbekend.
Het beeld van solitaire bedrijven die zijn gevestigd in de historische lintstructuur is in de gemeente goed zichtbaar. Ook aan o.a. de Molenstraat, Bonegraafseweg, Lakemondsestraat en de Welysestraat zijn relatief veel solitaire niet-agrarische bedrijfsvestigingen. De ruimtelijke spreiding van solitaire bedrijven in het buitengebied, verdeeld naar het buitengebied per kern, is weergegeven in tabel 2. Tabel 2: Spreiding solitaire bedrijven Neder-Betuwe Kern (buitengebied)
Tabel 1: Aantal werkzame personen per bedrijf Grootteklasse
N
%
Minder dan 5 werkzame personen
114
58%
5 t/m 9 werkzame personen
26
13%
10 t/m 19 personen
9
5%
20 t/m 49 werkzame personen
9
5%
Meer dan 50 werkzame personen
5
3%
Onbekend
32
16%
Totaal
195
100%
N
%
Opheusden
58
30%
Dodewaard
50
26%
Kesteren
30
15%
Ochten
25
13%
Echteld
18
9%
IJzendoorn
5
3%
195
100%
Totaal
Ruimtelijke spreiding De meeste solitaire vestigingen zijn gelegen in het buitengebied van de kern Opheusden (buurten Opheusden en Verspreide huizen Opheusden). In totaal is bijna een derde van de onderzoeksdoelgroep hier gevestigd. In figuur 3 is te zien dat er dat er voornamelijk aan de westzijde van de kern Opheusden relatief veel solitaire bedrijven zijn gevestigd. Ze zijn gelegen aan de Hamsestraat, In Het Land en de Tielsestraat. Deze straten maken onderdeel uit de van historische lintstructuur van Opheusden.
De sectoren 'Auto & Transport', 'Andere maakindustrie', 'Elektro', 'Voedingsmiddelen', 'Nutsbedrijven', 'Zakelijk', 'Technische diensten', 'Chemie' en 'Overig' vormen de categorie ‘Overig’. De sectoren vertegenwoordigen minder dan 5% van de bedrijven in de onderzoeksdoelgroep. 2
maandag 26 april 2021
9
4 Resultaten vragenlijst Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
Figuur 3: Spreiding vestigingen onderzoeksdoelgroep3 SBI-secties ‘Advisering, onderzoek’, ‘Overige dienstverlening’, ‘Productie, distributie, handel in elektriciteit en aardgas’, ‘Verhuur van en handel in onroerend goed’, ‘Winning van delfstoffen’ en ‘Winning/distributie van water; afval(water)beheer, sanering’ vormen de categorie ‘Overig’. Voor deze secties geldt dat er minder dan 5 bedrijven zijn gevestigd in het buitengebied van de gemeente Neder-Betuwe. Voor ‘Landbouw, bosbouw en visserij’ geldt dat alle bedrijven die behoren tot ‘dienstverlening voor de akker- en/of tuinbouw’ zijn meegenomen in het onderzoek. 3
maandag 26 april 2021
10
4 Resultaten vragenlijst Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
4.2
Inhoudelijke resultaten vragenlijst
Er zijn in totaal ca. 200 uitnodigingsbrieven t.b.v. de vragenlijst verstuurd. De vragenlijst kon digitaal ingevuld worden. In totaal hebben 34 ondernemers de vragenlijsten ingevuld. Dit komt neer op een response van 16%. De vragenlijst bestaat uit drie thema’s: Bedrijfskenmerken Binding Ruimtebehoefte De belangrijkste resultaten van deze drie thema’s zijn in deze paragraaf uitgewerkt. De volledige uitwerking van de vragenlijst staat in bijlage 2. Uit de vragenlijst is het onduidelijk of dat er bij de non-respons geen behoefte of plannen zijn ten aanzien van de huidige bedrijfsvoering. Enige overwegingen om deze constatering wel te kunnen nemen zijn dat: de doelgroep gericht is benaderd; de benadering door de gemeente heeft plaatsgevonden (aandachtswaarde bij de respondent); onderwerp van de vragenlijst; sommige ondernemers kunnen uitbreidingswensen op een andere manier kenbaar hebben gemaakt aan de gemeente; ervaringen elders met soortgelijke vragenlijsten. Het is niet uit te sluiten is dat er onder de niet-respondenten ook nog mogelijke verplaatsings- of uitbreidingswensen bestaan en dat er ook plannen bestaan bij bedrijven die niet op basis van de selectie zijn benaderd. Bedrijfskenmerken Aan respondenten zijn verschillende vragen gesteld die betrekking hebben op bedrijfskenmerken, zoals het type bedrijf,
maandag 26 april 2021
het type huisvesting, de omvang, eigendom, aantal jaren gevestigd, aantal werknemers en beperkingen in de huidige opzet van de bedrijfsvoering. Binding Er zijn in totaal drie vragen gesteld over de binding aan de gemeente Neder-Betuwe. Er is gevraagd naar de economische, maatschappelijke en locatie specifieke binding. Bij alle vragen konden respondenten meerdere antwoorden geven. De meeste respondenten geven aan dat ze omwille van het personeelsbestand en/of de herkomst van de omzet een economische binding hebben met de gemeente Neder-Betuwe. De maatschappelijke binding uit zich voornamelijk in de woonplaats van de eigenaar/directeur, de herkomst van medewerkers en deelname aan het maatschappelijk leven, De binding op de locatie van de bedrijfshuisvesting heeft met name betrekking op eigendom, de bereikbaarheid van de locatie en dat de bedrijfsfunctie goed past op de huidige locatie. Ruimtebehoefte De ruimtebehoefte van bedrijven verschilt onderling sterk. Aan respondenten is gevraagd of er behoefte is aan ruimte om te kunnen voorzien in groei of continuering van de bedrijfsvoering. Er is onderscheid gemaakt tussen: • Bedrijven met uitbreidingsplannen • Bedrijven met verplaatsingsplannen • Bedrijven zonder uitbreidings- of verplaatsingsplannen.
In totaal hebben 28 respondenten aangegeven dat ze plannen hebben voor uitbreiding op de huidige locatie of verplaatsing naar een andere locatie. Hiervan geven 14 respondenten aan dat ze plannen hebben om de bedrijfshuisvesting in de toekomst uit te willen breiden, 4 respondenten hebben
plannen om in de toekomst te verplaatsen en 10 respondenten geven aan geen uitbreidings- of verplaatsingsplannen te hebben. De ruimtebehoefte ziet er als volgt uit: De totaal opgegeven uitbreidingsbehoefte bedraagt ca. 11.300 tot 31.400 m², waarvan 1 ondernemer een vraag heeft van 10.000-17.500 m² (citaat respondent: “afhankelijk van de grootte van percelen die beschikbaar zijn”). De meest gewenste uitbreidingsmaat ligt onder de 250 m². De totale opgegeven verplaatsingsbehoefte bedraagt ca. 1,4 ha, waarvan één respondent behoefte heeft aan ca. 1 ha. De voornaamste reden om in de toekomst uit te willen breiden is de verwachte toename van bedrijfsactiviteiten, gevolgd door een te klein pand voor de huidige bedrijfsactiviteiten. Daarnaast geven enkele respondenten aan dat ze ruimte nodig hebben voor innovatieve ontwikkelingen. Er zijn 4 respondenten die aangeven dat ze een verplaatsingsbehoefte hebben. Iedere respondent geeft aan een ander verplaatsingsvraagstuk te hebben: Er is één respondent die wil verplaatsen naar één van de bedrijventerreinen in de gemeente Neder-Betuwe. Er is één respondent die wil verhuizen binnen de regio Rivierenland, maar buiten de gemeente Neder-Betuwe. Er is één respondent die nog niet weet hoe de verplaatsingsvraag er naar verwachting uit ziet.
Daarnaast geeft één respondent aan een voorkeur te hebben voor verplaatsing naar het Agro Business Centrum. Genoemde redenen om te willen verplaatsen zijn: Omschakelen naar andere bedrijfsactiviteiten (2x) Verwachte toename van bedrijfsactiviteiten Negatieve omgevingsfactoren
11
4 Resultaten vragenlijst Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
Slechte bereikbaarheid Te kleine kavel voor huidige bedrijfsactiviteiten “Uitbreiding i.v.m. zoon die erbij in wil komen en wil uitbreiden met het oog op de circulaire economie”
In totaal hebben 10 respondenten aangegeven dat ze geen behoefte hebben om uit te breiden op de huidige locatie of te verplaatsen naar een andere locatie.
Tabel 3
Motivering geen uitbreidings- of verplaatsingswens
Redenen
N 3
23%
Gebondenheid aan de huidige locatie
2
15%
Recent uitgebreid op de huidige locatie
2
15%
Recent verhuisd naar de huidige locatie
1
8%
Recent investeringen gedaan op huidige locatie
2
15%
Past niet binnen de lange termijn visie van het bedrijf
3
23%
Totaal
13
100%
Op de vraag waarom ze geen verplaatsing- of uitbreidingswens hebben (meerdere antwoorden mogelijk in de vragenlijst) zijn de meest genoemde redenen dat het bedrijfseconomisch niet haalbaar is en dat het niet past binnen de lange termijn visie van het bedrijf. Daarnaast geeft één respondent aan dat het huidige pand ruim voldoende is voor de werkzaamheden.
Resultaten plancapaciteit
In totaal zijn er 78 digitale bestemmingsplannen geanalyseerd. Aanvullend zijn hier ook 4 analoge plannen meegenomen in de plananalyse. In totaal zijn er in 25 (digitale) bestemmingsplannen bestemmingen gevonden waarbinnen solitaire bedrijvigheid rechtstreeks is toegestaan.
maandag 26 april 2021
Verspreiding solitaire bestemmingen Merendeel van de harde plancapaciteit is gelegen in de twee grote buitengebied bestemmingsplannen ‘Kesteren’ en ‘Dodewaard Echteld’. Van de in totaal 170 bestemmingsvlakken waarbinnen solitaire bedrijvigheid is toegestaan, zijn 53 vlakken gelegen binnen bestemmingsplan ‘Kesteren’ en 68 binnen bestemmingsplan ‘Dodewaard Echteld’.
%
Bedrijfseconomisch niet haalbaar
4.3
De belangrijkste resultaten van de plancapaciteit zijn in deze paragraaf uitgewerkt. De volledige uitwerking van de resultaten staat in bijlage 3 en de planviewer.
Hierbij valt op dat de meeste bedrijven zijn gevestigd aan de historische linten tussen de kernen. Een aantal kadegebonden bedrijven aan de Waal liggen daarnaast ook in het Natura 2000-gebied ‘Rijntakken’. Verplaatsing van deze kadegebonden bedrijven is vooralsnog geen reële mogelijkheid vanwege de ligging aan het water. Bebouwingspercentage In de plancapaciteitsmonitor nemen we een inschatting van de maximale bouwmogelijkheden op, door te kijken naar de regels en de verbeelding. Als bijvoorbeeld het hele bouwvlak bebouwd mag worden dan wordt dit via GIS berekend en wordt dat aantal m2 aangegeven. Als we in de regels zien dat de bedrijfsgebouwen maximaal 350 m2 mogen bedragen dan is het aantal m2 opgenomen in de planviewer.
In de plancapaciteit zorgt dit voor een niet compleet beeld van de daadwerkelijke omvang van de huidige bedrijven, alsmede de planologische mogelijkheden van het perceel en/of bedrijven. Dit zal met name spelen als vanuit bedrijven een omgevingsvergunning wordt aangevraagd. De referentiesituatie is vooralsnog niet te achterhalen. Omissies in bestemmingsplannen Uit de inventarisatie van de harde plancapaciteit is geconstateerd dat in enkele situaties de wisselwerking tussen de verbeelding en de regels niet met elkaar overeenkomen. Deze strijdige situaties zijn tevens in bijlage 3 terug te vinden. Het gaat hierbij om de situaties dat: Een specifieke aanduiding niet is aangeduid op de verbeelding, maar wel in de regels; De aanduiding op de verbeelding niet overeenkomt met de aanduiding zoals genoemd in de regels; Bouwvlakken afwijken van de daadwerkelijke situering van de bedrijfsbebouwing; Op de verbeelding een bouwvlak is ingetekend, maar daar geen juridische regeling aan is gekoppeld.
In een groot aantal van de bestemmingsplannen wordt gewerkt met de systematiek dat de omvang van de bedrijfslocatie is gekoppeld aan bestaande bebouwing ten tijde van het ontwerpbestemmingsplan. Bij de bestemmingen waar echter van het bestaand bebouwd oppervlak uit wordt gegaan is niet in te schatten hoeveel m2 er maximaal aan bedrijfsgebouwen kan staan, omdat het bebouwd oppervlak niet bekend is.
12
5 Conclusies en aanbevelingen Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
5
Conclusies en aanbevelingen
5.1
Inleiding
In dit hoofdstuk worden de conclusies van het onderzoek samengevat, waarna vervolgens aan de gemeente een aantal aanbevelingen wordt gedaan.
5.2
Conclusies
In deze inventarisatie staat onderstaande vraag centraal: Wat is de aard en omvang en de lokale gebondenheid van de solitaire bedrijvigheid (niet zijnde agrarische bedrijvigheid) binnen het buitengebied van gemeente Neder-Betuwe en wat zijn de toekomstplannen van deze ondernemers? Om de solitaire bedrijvigheid in Neder-Betuwe in beeld te krijgen is een bureaustudie gedaan bestaande uit een inventarisatie naar de maximale plancapaciteit en een vragenlijst behorende bij de onderzoeksgroep. Middels de planviewer is de plancapaciteit inzichtelijk gemaakt. In deze viewer is te zien op welke locaties solitaire bedrijvigheid is toegestaan, de omvang van bebouwing en ook welke bedrijven hier zijn gevestigd (op basis van LISA en KvK gegevens). Voor de vragenlijst zijn de onderzoeksresultaten verwerkt aan de hand van de categorieën binding, bedrijfskenmerken en ruimtebehoefte. Er zijn in totaal ca. 200 uitnodigingsbrieven t.b.v. de vragenlijst verstuurd. In totaal hebben 34 ondernemers de vragenlijsten ingevuld. Dit komt neer op een response van 16%.
maandag 26 april 2021
Het is niet uit te sluiten is dat er onder de niet-respondenten ook nog mogelijke verplaatsings- of uitbreidingswensen bestaan en dat er ook plannen bestaan bij bedrijven die niet op basis van de selectie zijn benaderd.
recreatie, verkeer etc. geeft concrete kaders voor de beoordeling van initiatieven van bedrijven. Of dit plaats vindt op basis van een Omgevingsvisie, een Programma (kerninstrument van de omgevingswet) is een nadere afweging.
De ruimtebehoefte binnen de onderzoeksdoelgroep op basis van de respons ziet er als volgt uit: De totaal opgegeven uitbreidingsbehoefte bedraagt ca. 11.300 tot 31.400 m², waarvan 1 ondernemer een vraag heeft van 10.000-17.500 m². De meest gewenste uitbreidingsmaat ligt onder de 250 m². De totale opgegeven verplaatsingsbehoefte bedraagt ca. 1,4 ha, waarvan één respondent behoefte heeft aan ca. 1 ha. De behoefte aan bedrijfsruimte op bedrijventerreinen in de gemeente Neder-Betuwe is op basis van de resultaten uit de vragenlijst klein.
Onderstaande aandachtspunten en overwegingen kunnen worden meegenomen in de nadere beleidsvorming voor het buitengebied: Verplaatsings- en uitbreidingswensen nader onderzoeken ten aanzien van inpassing op de gewenste locatie. Op basis van de vragenlijst is er een programma-invulling van 1,4 ha op bedrijventerreinlocaties, waarvan slechts een klein deel op bedrijventerreinen in de gemeente Neder-Betuwe. Niet uit te sluiten is dat er onder de niet-respondenten ook nog mogelijke verplaatsingsof uitbreidingswensen bestaan. Daarnaast kunnen niet inpasbare uitbreidingswensen ook aanleiding geven tot een verplaatsingsbehoefte. De achter te laten locaties zullen net als bij de uitbreidingswensen beoordeeld moeten worden op basis van wenselijkheid uit oogpunt van een bredere afweging van ambities voor de ontwikkeling van het buitengebied. Het is aan te bevelen om te bepalen wat de rol van de gemeente is bij ruimtevragen die niet gehonoreerd kunnen worden. Door bijvoorbeeld een faciliterende of stimulerende rol aan te nemen, kunnen ondernemers die omwille van het beleid niet door kunnen groeien, geholpen worden met mogelijk passende oplossingen. In het kader van het VAB-beleid dient een nadere afweging plaats te vinden of het beleid dient te worden herzien om aan de geconstateerde uitbreidingsbehoefte te kunnen voldoen.
Dit geldt met name voor de achter te laten locaties, zie aanbeveling hierboven. Zorgvuldigheid is hier op zijn plaats, aangezien verruiming van het beleid haaks staat op de principes om verdere verstening in het buitengebied tegen te gaan.
5.3
Aanbevelingen
Uit de resultaten van de vragenlijsten is gebleken dat de uitbreidingsbehoefte en verplaatsingsbehoefte binnen de onderzoeksdoelgroep beperkt is. Het merendeel van de uitbreidingsbehoefte is kleiner dan 250 m2 en de verplaatsingsbehoefte wordt grotendeels door 1 ondernemer ingevuld. Aan de gemeente de taak om te beoordelen of de geconstateerde uitbreidings- en verplaatsingsbehoefte overeenkomt met de wensen van de gehele doelgroep. De vragenlijst is gebaseerd op een momentopname. Ook op basis van verzoeken over de afgelopen jaren die bij de gemeente zijn gedaan wordt een beeld verkregen van de dynamiek. Aanbevolen wordt om de resultaten van de vragenlijst te communiceren aan de doelgroep en dit in relatie tot de te ontwikkelen visie op het buitengebied van Neder-Betuwe te bezien. Een actuele visie op het buitengebied op basis van onder andere natuurwaarden, milieu, landbouw, toerisme en
13
5 Conclusies en aanbevelingen Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
De geconstateerde omissies (bijvoorbeeld ontbreken aanduiding verbeelding) in het bestemmingsplan kunnen bij een actualiseringsslag naar een Omgevingsplan gerepareerd worden. Aanbevolen wordt een verdiepingsslag te maken naar de totale planologische omvang aan toegestane solitaire bedrijfsbebouwing. Hierbij kan worden gedacht om middels bureauonderzoek en aan de hand van luchtfoto’s de omvang van solitaire locaties in beeld te brengen. Onderzoek naar verleende omgevingsvergunningen tussen de periode van ontwerpbestemmingsplan en onderzoeksperiode is hierbij noodzakelijk om een compleet te krijgen. Aandachtspunt bij een volgende actualisatie betreft planschade. Het niet volledig meenemen van de directe (bouw)rechten van bedrijven kan leiden tot planschade. Dit kan middels nadere beleidsvorming en door het creëren van voorzienbaarheid worden opgevangen.
maandag 26 april 2021
14
Bijlage 1 Vragenlijst
Bijlage 1 Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
Kenmerken onderneming In de uitnodigingsbrief staat een (unieke) code. Hieronder kunt u deze code invullen. U bent niet verplicht om de code in te vullen. In de informatiekop4 is toegelicht, waarom wij deze code hebben toegevoegd. Open vraag Vinden de bedrijfsactiviteiten plaats op het adres waar de uitnodigingsbrief naar toe is gestuurd? O Ja O Nee Indien u bij de vorige vraag 'nee' hebt geselecteerd, kunt u aangeven op welk adres de bedrijfsactiviteiten plaatsvinden? Open vraag Wat voor type bedrijf heeft u? O Landbouw, bosbouw en visserij O Winning van delfstoffen O Industrie O Productie en distributie van en handel in elektriciteit, aardgas, stoom en gekoelde lucht O Winning en distributie van water; afval- en afvalwaterbeheer en sanering O Bouwnijverheid O Groot- en detailhandel; reparatie van auto’s O Vervoer en opslag O Informatie en communicatie O Financiële instellingen O Verhuur van en handel in onroerend goed O Advisering, onderzoek en overige specialistische zakelijke dienstverlening
O Verhuur van roerende goederen en overige zakelijke dienstverlening O Openbaar bestuur, overheidsdiensten en verplichte sociale verzekeringen O Onderwijs O Gezondheids- en welzijnszorg O Overige dienstverlening Hoe typeert u uw huidige bedrijfshuisvesting? O Ruimte in eigen woning (o.a. opslag in huis) O Ruimte in bijgebouw bij woning O Bedrijfspand met (dienst)woning O Zelfstandig bedrijfspand (o.a. productie, opslag, distributie, etc.) O Ruimte in een met andere bedrijven gedeelde pand of bedrijfsverzamelgebouw Anders, namelijk: Open vraag Hoeveel m² bebouwing is (ongeveer) in gebruik voor bedrijfsactiviteiten? Nb: Oppervlakte exclusief bedrijfswoning en eventuele privébergingen Open vraag Hoeveel m² grond is er buiten de bebouwing (ongeveer) in gebruik voor bedrijfsactiviteiten? Open vraag
Betreft het bedrijf een hoofdvestiging of een nevenvestiging? O Hoofdvestiging O Nevenvestiging Hoelang heeft het bedrijf al een vestiging op de huidige locatie? O 0-5 jaar O 5-10 jaar O 10-20 jaar O 20-50 jaar O 50-100 jaar O 100+ jaar Hoelang heeft het bedrijf al een vestiging in de gemeente Neder-Betuwe? O 0-5 jaar O 5-10 jaar O 10-20 jaar O 20-50 jaar O 50-100 jaar O 100+ jaar Hoe typeert u uw onderneming? O Zelfstandig ondernemer O Onderdeel van een concern O Filiaalhouder O Franchisenemer
Is uw bedrijfshuisvesting huur of koop? O Huur O Koop
4
Informatiekop: In de uitnodigingsbrief staat een unieke code. Met deze code kunnen wij op basis van adres de vragenlijst resultaten koppelen aan diverse databronnen die we op basis van bureauonderzoek reeds hebben verzameld. Door de code in te vullen, krijgen wij een scherper beeld over de (toekomstige) vraag naar ruimte voor de opvang van lokale bedrijfsgroei. U bent niet verplicht om de code in te vullen. Het invullen van de code geeft ons echter mogelijkheden om concretere analyses te maken. De resultaten uit de vragenlijst blijven uiteraard vertrouwelijk.
maandag 26 april 2021
16
Bijlage 1 Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
Kunt u aangeven hoeveel werknemers u in dienst heeft? O <5 werknemers O 5-10 werknemers O 11-20 werknemers O 21-50 werknemers O 51-100 werknemers O 101-150 werknemers O 150+ werknemers O Geen mening/wil ik niet zeggen In hoeverre is het bedrijf vanaf de vestiging tot nu gegroeid in m²? Het gaat hierbij om de uitbreiding van het gebouw en de uitbreiding van grond. Open vraag Loopt uw bedrijf in de huidige opzet tegen beperkingen aan, vanwege de locatie in het buitengebied? Het gaat hierbij bijvoorbeeld om woonbestemmingen in de buurt, natuur, te smalle ontsluitingswegen, etc. O Ja O Nee Kunt u bovengenoemde antwoord kort toelichten? Open vraag Hoeveel verkeersbewegingen (heen- en terug) vinden er per week ongeveer plaats, vanwege uw bedrijfsactiviteiten? Graag aangeven voor de volgende drie categorieën: Zwaar vrachtverkeer: Open vraag Middelzwaar vrachtverkeer: Open vraag Licht verkeer (auto’s, kleine bestelbusjes): Open vraag
maandag 26 april 2021
Nu volgt er een vraag over de routes naar het hoofdwegennet. Door lijnen op de kaart te tekenen kunt u aangeven wat voor u de belangrijkste ontsluitingswegen zijn. Nadat u de lijn hebt getekend, volgt een invulvenster. In dat venster kunt u een oordeel geven over de route. Lijnen tekenen op kaart Pop-up na tekenen van een lijn. Ervaart u knelpunten in de route die u op de kaart heeft getekend? Open vraag
Binding aan de gemeente Neder-Betuwe Op welke manier bent u economisch verbonden aan de gemeente Neder-Betuwe? (meerdere antwoorden mogelijk) 󠇯 Herkomst omzet 󠇯 Spin-off 󠇯 Personeelsbestand 󠇯 Netwerk/leverancier/samenwerking 󠇯 Maatschappelijk verantwoord ondernemen 󠇯 Investeringen 󠇯 Geen lokale binding (economisch) Anders, of nadere toelichting: Open vraag Op welke manier bent u maatschappelijk verbonden aan de gemeente Neder-Betuwe? (meerdere antwoorden mogelijk) 󠇯 Herkomst werknemers 󠇯 Sponsoring 󠇯 Woonplaats eigenaar / directeur 󠇯 Social return 󠇯 Deelname aan maatschappelijk leven 󠇯 Geen lokale binding (maatschappelijk) Anders, of nadere toelichting: Open vraag
Op welke manier bent u verbonden aan de huidige locatie van de bedrijfshuisvesting? (meerdere antwoorden mogelijk) 󠇯 Locatie in eigendom 󠇯 Voldoende omvang van de locatie 󠇯 Bereikbaarheid van de locatie 󠇯 Weinig milieubeperkingen 󠇯 Grootschalige apparatuur aanwezig (moeilijk te verplaatsen) 󠇯 Voldoende uitbreidingsmogelijkheden bedrijfsvoering 󠇯 De bedrijfsfunctie past goed op de huidige locatie 󠇯 Geen lokale binding Anders, of nadere toelichting: Open vraag
Ruimtegebruik Heeft u plannen om uw bedrijfshuisvesting in de toekomst uit te breiden of te verplaatsen? O Wel uitbreidingsplannen op locatie, geen plannen om te verplaatsen naar andere locatie O Geen uitbreidingsplannen op locatie, wel plannen om te verplaatsen naar andere locatie O Geen uitbreidingsplannen op locatie en geen plannen om te verplaatsen naar andere locatie Is uw bedrijf recent uitgebreid? O Ja, 0-1 jaar geleden O Ja, 1-2 jaar geleden O Ja, 3-5 jaar geleden O Ja, 5-10 jaar geleden O Nee Is uw bedrijf recent verhuisd? O Ja, 0-1 jaar geleden O Ja, 1-2 jaar geleden O Ja, 3-5 jaar geleden O Ja, 5-10 jaar geleden O Nee
17
Bijlage 1 Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
Ruimtebehoefte, Uitbreidingswens Onderstaande vragen kregen respondenten te zien als ze wel uitbreidingsplannen op de locatie hebben, maar geen plannen om te verplaatsen naar een andere locatie.
Hoe ziet de uitbreidingsvraag eruit? O Uitbreiding op huidige locatie O Uitbreiding op het perceel/in het pand van mijn buren O Uitbreiding in combinatie met verplaatsing naar een andere locatie binnen de gemeente O Uitbreiding in combinatie met verplaatsing naar een andere locatie buiten de gemeente O Wel plannen voor uitbreiding, maar nog niet zo concreet Anders, namelijk: Open vraag Met hoeveel m² wilt u ongeveer uitbreiden? Open vraag Met hoeveel m² bebouwing wilt u ongeveer uitbreiden? Open vraag Met hoeveel m² oppervlakte grond/bedrijfsperceel wilt u ongeveer uitbreiden? Open vraag In welke periode wilt u uitbreiden? O Binnen nu en 2 jaar O Over 2-5 jaar O Over 5-10 jaar O Nog niet bekend Anders, namelijk: Open vraag
maandag 26 april 2021
Kunt u aangeven waarom u wilt uitbreiden? (meerdere antwoorden mogelijk) 󠇯 Verwachte toename van bedrijfsactiviteiten 󠇯 Omschakelen naar andere bedrijfsactiviteiten 󠇯 Ruimte voor innovatieve ontwikkelingen 󠇯 Renovatie/modernisering pand 󠇯 Slechte staat van het pand 󠇯 Te klein pand voor huidige bedrijfsactiviteiten 󠇯 Te kleine kavel voor huidige bedrijfsactiviteiten 󠇯 Woning bij het bedrijf betrekken 󠇯 Samenvoegen bedrijfslocaties 󠇯 Representativiteit van het pand 󠇯 Beperkte gebruiksmogelijkheden Anders, namelijk: Open vraag Zou u een korte toelichting kunnen geven op uw antwoord(en) van bovenstaande vraag? Open vraag Verwacht u dat het aantal werknemers verandert als uw bedrijf uitbreidt? O Ja, het aantal werknemers neemt toe O Ja, het aantal werknemers neemt af O Nee, het aantal werknemers blijft gelijk O Nog niet bekend Indien het aantal werknemers door uitbreiding verandert, kunt u aangeven met hoeveel werknemers uw bedrijf toe-/afneemt? Open vraag
Ruimtebehoefte, Verplaatsing Onderstaande vragen kregen respondenten te zien als ze geen uitbreidingsplannen hebben op de locatie, maar wel plannen om te verplaatsen naar een andere locatie.
Hoe ziet het verplaatsingsvraagstuk er (naar verwachting) uit? O Verplaatsing naar een andere locatie in het buitengebied in de gemeente Neder-Betuwe O Verplaatsing naar één van de kernen binnen de gemeente Neder-Betuwe (geen bedrijventerrein) O Verplaatsing naar één van de bedrijventerreinen in de gemeente Neder-Betuwe O Verplaatsing binnen de regio Rivierenland, maar buiten de gemeente Neder-Betuwe O Verplaatsing buiten de regio Rivierenland O Geen mening O Weet ik niet Anders, namelijk: Open vraag Hoeveel m² ruimte heeft u (ongeveer) nodig bij verplaatsing? Open vraag Is uw nieuwe locatie naar verwachting groter of kleiner dan uw huidige locatie? O Groter dan mijn huidige locatie O Kleiner dan mijn huidige locatie O Hetzelfde O Weet ik niet
18
Bijlage 1 Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
Naar welk type bedrijfshuisvesting bent u op zoek? O Ruimte in eigen woning O Bedrijfspand met woning O Zelfstandig bedrijfspand O Ruimte in een met andere bedrijven gedeeld pand of bedrijfsverzamelgebouw O Weet ik nog niet Anders, namelijk: Open vraag Bent u op zoek naar een bestaand pand of een nieuwbouwlocatie? O Bestaand O Nieuwbouw O Geen voorkeur Kunt u aangeven waarom u wilt verplaatsen? (meerdere antwoorden mogelijk) 󠇯 Verwachte toename van bedrijfsactiviteiten 󠇯 Omschakelen naar andere bedrijfsactiviteiten 󠇯 Ruimte voor innovatieve ontwikkelingen 󠇯 Renovatie/modernisering pand 󠇯 Slechte staat van het pand 󠇯 Te klein pand voor huidige bedrijfsactiviteiten 󠇯 Te kleine kavel voor huidige bedrijfsactiviteiten 󠇯 Negatieve omgevingsfactoren 󠇯 Slechte bereikbaarheid 󠇯 Samenvoegen bedrijfslocaties 󠇯 Representativiteit van het pand 󠇯 Financiële lasten 󠇯 Beperkte gebruiksmogelijkheden Anders, namelijk: Open vraag
In welke periode wilt u verplaatsen? O Binnen nu en 2 jaar O Over 2-5 jaar O Over 5-10 jaar O Weet ik niet
Geen verplaatsings-/uitbreidingswens
Verwacht u dat het aantal werknemers verandert als uw bedrijf verplaatst? O Ja, het aantal werknemers neemt toe O Ja, het aantal werknemers neemt af O Nee, het aantal werknemers blijft gelijk O Weet ik niet/geen mening
Kunt u aangeven waarom u geen verplaatsings- of uitbreidingswens heeft? (meerdere antwoorden mogelijk) 󠇯 Bedrijfseconomisch niet haalbaar 󠇯 Gebondenheid aan de huidige locatie 󠇯 Recente uitgebreid op de huidige locatie 󠇯 Recent verhuisd naar de huidige locatie 󠇯 Recent investeringen gedaan op de huidige locatie 󠇯 Past niet binnen de lange termijn visie van het bedrijf Anders, namelijk: Open vraag
Indien het aantal werknemers door verplaatsing verandert, kunt u aangeven met hoeveel werknemers uw bedrijf (ongeveer) toe-/afneemt? Open vraag
Onderstaande vragen kregen respondenten te zien als ze geen uitbreidingsplannen hebben op de locatie en geen plannen om te verplaatsen naar een andere locatie.
Heeft u de wens om op de huidige locatie de omvang in te krimpen? O Ja O Nee Indien u bij de vorige vraag 'ja' heeft ingevuld, met hoeveel m² zou u graag willen inkrimpen (gebouw en/of grond)? Open vraag
Specifieke wensen en opmerkingen Heeft u nog specifieke wensen of opmerkingen voor uw uitbreidings-, inkrimpings- of verplaatsingsvraagstuk, die niet in deze enquête aan bod zijn gekomen? Open vraag
Kunt u een korte toelichting kunnen geven op uw antwoord(en) van bovenstaande vraag? Open vraag
maandag 26 april 2021
19
Bijlage 2 Resultaten vragenlijst
Bijlage 2 Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
Onderzoeksopzet
Aanleiding De gemeente Neder-Betuwe wenst meer inzicht te hebben in de ruimtevraag en de wensen van solitaire bedrijven in het buitengebied. De gemeente ontvangt regelmatig vragen van ondernemers uit het buitengebied om hun bedrijf uit te breiden. Door de ligging in het buitengebied is dit niet zomaar mogelijk. In het Regionale Programma Werklocaties (RPW) zijn op regionaal niveau afspraken gemaakt over te ontwikkelen bedrijventerreinen. Hierbij is rekening gehouden met een langjarige prognose, om zodoende kwantitatief en kwalitatief de behoefte tot 2030 inzichtelijk te krijgen. Deze prognose is leidend bij de regionale planning van nieuwe bedrijventerreinen. Solitaire bedrijfslocaties worden niet meegenomen in de prognose. Eventuele uitbreidingen van solitaire locaties kunnen dus gevolgen hebben voor de resterende kwantitatieve behoefte aan bedrijventerreinen. Eind 2020 heeft de gemeente samen met BRO een digitale vragenlijst uitgezet onder ca. 200 ondernemers in het buitengebied van de gemeente Neder-Betuwe. Bedrijven uit verschillende sectoren (bouw, bewerking, productie, handel, reparatie, en niet zijnde agrarische bedrijven en toeristisch-recreatieve bedrijven) zijn benaderd om deel te nemen aan het onderzoek. In voorliggende rapportage zijn de vragenlijstdata en analyses uitgewerkt.
Op basis van LISA-gegevens is er een selectie gemaakt van bedrijven die behoren tot de onderzoeksgroep. De selectie is als volgt bepaald: Op basis van SBI-sectie heeft de eerste selectie plaatsgevonden. De volgende secties zijn niet meegenomen: A - Landbouw (excl. bosbouw en dienstverlenende bedrijven) 5
I - Logies-, maaltijd- en drankverstrekking R – Cultuur, sport en recreatie, De volgende selectie is bepaald aan de hand van de volgende aspecten: Alleen hoofdvestiging Bedrijven die dubbel in de lijst staan Agrarisch bedrijf (bijv. boomkwekerijen) ZZP’ers aan huis Zorgverleners/praktijken Onderwijs gerelateerd Webwinkels Zakelijke dienstverlening en ICT Verschillende bedrijven die alsnog onderdeel uitmaken van een kern (waaronder bedrijven die in nieuwbouwwijk Casterhoven zijn gelegen).
De onderzoeksdoelgroep bestaat op basis van bovengenoemde selectie uit ca. 200 bedrijven.
Technische voorbereiding Uitgangspunten De vragenlijstconstructie, doelgroepenbepaling en –benadering zijn in samenwerking tussen gemeente en BRO opgesteld. De vragenlijst is door BRO opgesteld en gecontroleerd door de gemeente. Op basis van het LISA-bestand en de daaraan gekoppelde SBI-codes heeft een schifting plaatsgevonden om zodoende tot de juiste onderzoeksgroep te komen. De resultaten uit de vragenlijst kunnen en behoeven dan ook niet (te) worden geëxtrapoleerd naar de totale doelgroep. De respondenten zijn per post benaderd om deel te nemen aan de digitale vragenlijst. In de brief stond een link naar de
vragenlijst. Tevens bevatte deze brief een code. Deze code konden respondenten vrijwillig invullen, zodat de resultaten gekoppeld kunnen worden aan de gegevens die tijdens het deskresearch zijn verzameld. Respons en consistentie De vragenlijst is in december 2020 (peildatum) uitgevoerd. Er zijn in totaal 210 uitnodigingsbrieven5 t.b.v. de vragenlijst verstuurd. In totaal zijn er 34 ingevulde vragenlijsten. Dit komt neer op een response van 16%. Er is van uitgegaan, dat er bij de non-respons geen behoefte of plannen bestaan ten aanzien van de huidige bedrijfsvoering, aangezien: de geselecteerde doelgroep is benaderd; de benadering door de gemeente heeft plaatsgevonden (aandachtswaarde bij de respondent); onderwerp van de vragenlijst; ervaringen elders met soortgelijke vragenlijsten. Het is echter niet uit te sluiten is dat er onder de niet-respondenten ook nog mogelijke verplaatsingswensen bestaan. Aan de meetresultaten kan geen absolute waarde worden toegekend. Op basis van de beantwoording van het type ruimtevraag (uitbreidingsvraag, verplaatsingsvraag of geen van beide) is er een vertakking aangebracht in de vragenlijst. Voor elk type ruimtevraag zijn separate vragen opgesteld. De verdiepingsparagrafen geven inzicht in de resultaten van de vertakkingen.
Inclusief witte vlekken die geen onderdeel uitmaken van de LISA-gegevens
maandag 26 april 2021
21
Bijlage 2 Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
Resultaten
een bijgebouw bij de woning. De overige bedrijven zijn gevestigd een zelfstandig bedrijfspand voor o.a. productie, opslag en distributie. Opvallend is dat geen enkel bedrijf is gehuisvest in een bedrijfsverzamelgebouw of in een ruimte in de eigen woning (o.a. opslag in huis).
Bedrijfskenmerken Type bedrijf Op een totale respons van 34 bedrijven hebben 29 bedrijven aangegeven wat voor type bedrijf ze hebben. De categorisering van de antwoordmogelijkheden komt overeen met de secties van de SBI-structuur. Meer dan de helft van de respondenten geeft aan dat het bedrijf behoort tot de secties Bouwnijverheid of Overige dienstverlening. Huidige bedrijfshuisvesting Bijna driekwart van de ondernemingen zijn gekoppeld aan een woning. Enerzijds geeft 34% aan dat de bedrijfshuisvesting een ruimte in een bijgebouw bij een woning betreft en anderzijds geeft 31% aan dat er sprake is van een ruimte in
Tabel 4
N
Omvang bedrijven Aan respondenten is gevraagd wat (ongeveer) de omvang van de bedrijfsbebouwing en de omvang het perceel t.b.v. bedrijfsactiviteiten zijn. Op een totale respons van 24 geeft ruim de helft aan dat de omvang van de bedrijfsbebouwing kleiner is dan 500 m². Een derde heeft een bedrijfsgebouw dat kleiner is dan 250 m². 13% geeft aan dat het bedrijfsgebouw groter is dan 0,5 ha.
Type bedrijf
Sectie
De meeste respondenten met een zelfstandig bedrijfspand behoren tot de sectie “Bouwnijverheid”, gevolgd door de secties “Industrie” en “Overige dienstverlening”. Voor bedrijfspanden met een (dienst)woning geldt eveneens dat de meeste bedrijven behoren tot de sectie “Bouwnijverheid”. Bedrijven die behoren tot de sectie “Overige dienstverlening” hebben in de helft van de respondenten een ruimte in een bijgebouw bij een woning.
%
Landbouw, bosbouw en visserij
2
7%
Winning van delfstoffen
1
3%
Industrie
3
10%
Productie en distributie van en handel in elektriciteit, aardgas, stoom en gekoelde lucht
2
7%
Bouwnijverheid
8
Groot- en detailhandel; reparatie van auto’s
Tabel 3
Type Huisvesting
Type huisvesting
N
Omvang bedrijfsgebouwen
Grootteklasse
N
%
<250 m²
8
33%
250-500 m²
6
25%
500-1.000 m²
2
8%
1.000-2.000 m²
2
8%
2.000-5.000 m²
3
13%
Groter dan 5.000 m²
3
13%
Totaal
24
100%
Tabel 7
Omvang bedrijfspercelen (excl. bebouwing)
Grootteklasse
N
%
<1.000 m²
9
39%
1.000-5.000 m²
5
22%
5.000-10.000 m²
5
22%
Groter dan 10.000 m²
4
17%
Totaal
23
100%
Ruim de helft van de percelen (excl. bebouwing) heeft een omvang van 5.000 m² of kleiner . Er zijn twee percelen met een grote omvang, waarvan één bedrijf met een omvang van ca. 6 ha en één bedrijf met een (zeer grote) omvang van ca. 160 ha. De gemiddelde perceelomvang (excl. het perceel van 160 ha) bedraagt ca. 5.500 m².
%
Bedrijfspand met (dienst)woning
10
34%
28%
Zelfstandig bedrijfspand
10
34%
2
7%
Ruimte in bijgebouw bij woning
9
31%
Vervoer en opslag
3
10%
Ruimte in eigen woning
0
0%
Overige dienstverlening
8
28%
Gedeeld pand of bedrijfsverzamelgebouw
0
0%
Totaal
29
100%
Totaal
29
100%
maandag 26 april 2021
Tabel 6
22
Bijlage 2 Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
Huur/koop Alle respondenten (N=28) geven aan dat hun bedrijfsvestiging is gekocht.
geeft aan minder lang dan 10 jaar in de gemeente Neder-Betuwe te zijn gevestigd. Relatief gezien zijn de meeste bedrijven tussen de 20 en 50 jaar gehuisvest.
Aantal werknemers
<5
0%
Typering vestiging Alle bedrijven zijn op 1 na hoofdvestigingen (N=28). Tevens geldt dat de respondenten op 1 na zelfstandige ondernemers zijn (N=28).
4%
Een mogelijke verklaring tussen het aantal jaren dat bedrijven op de huidige locatie zijn gehuisvest en het aantal jaren in de gemeente Neder-Betuwe is dat bedrijven binnen de gemeente Neder-Betuwe zijn verhuisd.
4%
3%
5-10
3%
11-20 43% 21-50
Aantal jaren gevestigd Respondenten hebben aangegeven hoeveel jaar ze reeds op de huidige locatie zijn gevestigd en hoeveel jaar het bedrijf gehuisvest is in de gemeente Neder-Betuwe.
51-100
Aantal jaren gevestigd 43%
101-150
100+ jaar 150+
Tabel 8
Typering onderneming
Typering
50-100 jaar
N
%
Zelfstandig ondernemer
27
96%
Onderdeel van een concern
1
4%
Filiaalhouder
0
0%
Franchisenemer
0
0%
Totaal
28
100%
Figuur 5 Aantal werknemers
20-50 jaar
10-20 jaar
5-10 jaar
0-5 jaar
Relatief veel bedrijven zijn al lange tijd gevestigd op de huidige locatie, waarvan sommige bedrijven al meer dan 100 jaar. De meerderheid van de respondenten (ca. 60%) geeft aan meer dan 20 jaar te zijn gevestigd op de huidige locatie, waarvan ca. 40% tussen de 20 en 50 jaar (N=28). Daarnaast geeft ongeveer een vijfde aan nog niet zo lang (maximaal 5 jaar) te zijn gehuisvest op de huidige locatie. Over het algemeen zijn de respondenten al decennia gevestigd in de gemeente Neder-Betuwe (N=29). Slechts 10%
maandag 26 april 2021
0%
10%
20%
Neder-Betuwe
30%
40%
50%
Huidige locatie
Figuur 4 Aantal jaren gevestigd op huidige locatie en gemeente (%)
Aantal werknemers Ruim 85% van de ondernemingen heeft minder dan 10 werknemers, waarvan 43% minder dan 6 werknemers. 11% heeft meer dan 20 werknemers in dienst.
23
Bijlage 2 Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
Groei bedrijfsvestiging Er zijn 10 ondernemers die aangeven dat het bedrijf vanaf de vestiging tot nu is gegroeid. Dit varieert van kleinschalige uitbreidingen van ca. 50 m² tot een uitbreiding van 2,3 ha. Beperkingen huidige opzet bedrijfsvoering Aan respondenten is gevraagd of het bedrijf in de huidige opzet tegen beperkingen aan loopt, vanwege de locatie in het buitengebied. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om woonbestemmingen in de buurt, natuur of te smalle ontsluitingswegen. Van de totale respons (N=27) geven 7 respondenten aan dat ze in de huidige opzet zijn beperkt in de bedrijfsvoering, vanwege de ligging in het buitengebied. Vervolgens konden respondenten toelichten om welke beperkingen het gaat. In de vragenlijst zijn de volgende opmerkingen gemaakt door respondenten die aangeven dat ze worden beperkt in hun bedrijfsvoering: “Wij zouden wel meer activiteiten willen en dus meer grond aankopen, maar worden beperkt door de visie van de gemeente”. “Het zou heel fijn zijn als de rondweg Opheusden eindelijk eens aangelegd zou worden. Nu moeten we door bebouwd gebied”. “Bestemmingsplan”. “Parallelweg is een eenrichtingsweg, waardoor moeilijk te ontsluiten”. “I.v.m. nieuwbouwplan naast ons moeten wij de locatie herinrichten”. “Smalle ontsluitingswegen en ruimtegebrek”. “Er worden altijd auto’s geparkeerd voor de ingang van de straat, terwijl dit niet mag.
Dit is ook dikwijls
maandag 26 april 2021
besproken en de handhaving zou controleren, maar daar hebben we nog niet veel van de merken”. Verkeersbewegingen Respondenten hebben aangegeven hoeveel verkeersbewegingen er per week (heen- en terug) plaatsvinden, vanwege bedrijfsactiviteiten. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen zwaar-, middelzwaar- en licht verkeer. De meeste ondernemers geven aan dat er hoofdzakelijk gebruik wordt gemaakt van licht verkeer (o.a. auto’s en kleine bestelbusjes). Van alle respondenten die het aantal verkeersbewegingen heeft ingevuld, geeft ca. 73% aan dat ze het meest gebruik maken van licht verkeer. Gemiddeld wordt er ca. 47x per week gebruik gemaakt van lichte verkeersbewegingen t.b.v. bedrijfsactiviteiten, ca. 26x per week van zware verkeersbewegingen en ca. 11x per week van middelzware verkeersbewegingen. Vervolgens is in de vragenlijst de mogelijkheid geboden om de belangrijkste routes en ontsluitingswegen op een kaart te tekenen en om eventuele knelpunten te benoemen. Hierdoor is het mogelijk het reisgedrag i.r.t. de bedrijfsvoering inzichtelijk te maken. In totaal hebben respondenten 31 lijnen getekend. Deze lijnen zijn in figuur 6 weergegeven.
Op basis van de getekende lijnen zijn de volgende straten het meest van belang voor de respondenten: A15 Broekdijk (kern Kesteren) Spoorstraat (verlengde van Broekdijk) Dodewaardsestraat (kern Opheusden-A15) Dalwagenseweg (doorkruist kern Opheusden) Dodewaardsestraat (kern Dodewaard-A15) Welysestraat (richting Andelst-A15)
24
Bijlage 2 Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
Figuur 6 Routes vrachtverkeer
maandag 26 april 2021
25
Bijlage 2 Inventarisatie solitaire bedrijven buitengebied Neder-Betuwe
Binding aan de gemeente Neder-Betuwe Er zijn in totaal drie vragen gesteld over de binding aan de gemeente Neder-Betuwe. Er is onderscheid gemaakt tussen economische, maatschappelijke en locatie specifieke binding. Bij alle vragen konden respondenten meerdere antwoorden geven. Economische binding In totaal zijn er 57 antwoorden gegeven op de vraag hoe ondernemers economisch zijn gebonden aan de gemeente Neder-Betuwe. De meeste ondernemers geven aan dat ze omwille van het personeelsbestand (15 keer genoemd) en/of de herkomst van omzet (14 keer genoemd) een economische binding hebben met de gemeente Neder-Betuwe. Zo’n 10% geeft aan geen lokale economische binding te hebben.