Bijlage - Ontwerpjaarstukken 2025

Realisatie

Wanneer speelt het? 2025 e.v.

2025 e.v.

continu 2024 e.v.

continu

2023 e.v.

2023-2025

2023-2025

2023-2025

2023-2027

2023-2025

2023 e.v.

continu

continu continu

continu

60

In 2025 is hiervoor het volgende gedaan 4.2.1 Goed omgaan met ons (cultureel) erfgoed 4.2.1.1 We maken de beschikbare informatie over ons erfgoed toegankelijk. In 2025 hebben we gewerkt aan het verzamelen van geschikte informatie over ons erfgoed. Deze informatie kan later toegankelijk gemaakt worden via een webviewer. De viewer bevat kaartlagen, waarbij per laag via een pop-up informatie uit het geografisch informatiesysteem (GIS) te zien is, inclusief foto’s van de bouwkunst en links naar de beschrijvingen van monumenten, waardevolle gebieden en ensembles. Via de viewer is relevante erfgoedinformatie te zien voor iedereen op het internet. 4.2.1.2We herijken de gemeentelijke monumentenlijst en voegen waardevol landschap en ensembles toe. Afgelopen jaar zijn er 61 objecten geselecteerd die mogelijk een nieuw gemeentelijk monument worden. Aan alle eigenaren van deze 61 objecten is de concept-omschrijving van hun object ter beoordeling voorgelegd. Met de eigenaren die dat wilden, hebben we hierover een gesprek gehouden. Eind 2025 zijn deze omschrijvingen, samen met de reacties van de eigenaren, voorgelegd aan de onafhankelijke Commissie Ruimtelijke Kwaliteit van NederBetuwe. Op basis van dit advies, de reacties en eventuele aanpassingen besluit het college in 2026 of een object de aanwijzingsprocedure tot gemeentelijk monument ingaat.

4.2.1.3 We benutten kansen die erfgoed biedt. Deze ambitie hangt samen met ambitie 4.2.1.1 om beschikbare informatie over ons erfgoed toegankelijk te maken. De op te stellen webviewer zorgt ervoor dat de erfgoedkansen voor iedereen inzichtelijk zijn en daardoor benut kunnen worden. 4.2.1.4 We borgen ons erfgoedbeleid in regels in het nieuwe Omgevingsplan. Dit doen we door planregels op te stellen voor integrale ensembles, stedelijke ensembles en cultuurhistorische landschappen. Voor de integrale ensembles zijn de planregels al vastgesteld. Daarnaast actualiseren we de monumentenlijst en verwerken we de planregels in het Omgevingsplan. In 2025 hebben we de redengevende beschrijvingen voor landschappen ontvangen en zijn we gestart met het opstellen van planregels voor de cultuurhistorische stedelijke ensembles. 4.2.1.5 We vergroten de zichtbaarheid van het cultureel en historisch erfgoed (Regioplan Inspirerend Rivierenland). Door bij initiatieven in 2025 rekening te houden met cultureel en historisch erfgoed hebben we gestuurd op het vergoten van de zichtbaarheid van het landschap. De cultuurhistorische waardenkaarten van Neder-Betuwe koppelen we zoveel mogelijk aan andere disciplines, zoals groen, landschap, educatie, cultuur, recreatie en toerisme. 4.2.2 Bevorderen van recreatie en toerisme 4.2.2.1 We richten ons op het aantrekken van meer recreanten.

Samen met de andere gemeenten uit de regio werkten we aan het speerpunt recreatie en toerisme, één van de drie speerpunten uit het Regionaal Ambitiedocument (REA) 2022-2025. Dit was het laatste jaar van het REA. 4.2.2.2 We zorgen voor voldoende mogelijkheden om te ontspannen, onder meer door aantrekkelijke fiets- en wandelpaden. We verkennen de realisatie van een fietsverbinding tussen Echteld en Tiel. In 2025 is de 2e fase opgestart voor een lobbytraject rondom de fietsverbinding over het Amsterdam-Rijnkanaal. 4.2.2.3 We vergroten de bekendheid van het merk De Betuwe. Met alle Betuwse gemeenten (Tiel, Buren, Neder-Betuwe, West Betuwe en Culemborg vanuit regio Rivierenland en Lingewaard en Over-Betuwe vanuit regio Arnhem-Nijmegen) hebben we een extern onderzoeksbureau een verkenning laten doen naar het streekmerk De Betuwe. Dit heeft geleid tot een rapport en aanbevelingen voor de vervolgfase. 4.2.2.4 We stellen een samenwerkingsagenda Boven-Linge op en voeren deze uit. De samenwerkingsagenda met projecten is opgesteld en wordt in de komende jaren uitgevoerd. 4.2.2.5 We integreren het project Gastvrije Waaldijk in het dijkversterkingsproject. In 2023 startte het waterschap met het maken van een uitvoeringsontwerp. In dit ontwerp werden ook de rustpunten van de Gastvrije Waaldijk meegenomen. De locaties voor deze punten zijn bepaald. Ook de uniforme inrichting staat vast.

Tevens komen er zogenaamde Waalzuilen op drie plaatsen. In 2025 zijn de onderwerpen en teksten voor deze Waalzuilen bepaald en is de huisstijl verder ontwikkeld voor de zogenaamde 'Waalverhalen'. 4.2.2.6 We werken samen in de regio aan de opgaven agrotoerisme en cultuurhistorische landmarks. Vanuit het REA zijn er vijf opgaven benoemd die bijdragen aan de doelstellingen van de ambities van het speerpunt recreatie en toerisme. De gemeente Neder-Betuwe is trekker van de opgave 'agrotoerisme'. In 2025 heeft Bureau Toerisme marketingcommunicatie activiteiten

Jaarstukken 2025

61

uitgevoerd voor agrotoerisme, waaronder de ontwikkeling van een streekpaspoort voor kinderen en een korte verkenning over het aanbod van agrotoerisme in de regio. 4.2.2.7 We werken aan de ontwikkeling van de Veerhaven Ochten. Nadat in het najaar van 2023 het project vanuit de provincie Gelderland officieel overgedragen is aan het Waterschap, hebben zij samen met de dijkversterking Neder-Betuwe de plannen verder uitgewerkt en geïntegreerd in de plannen van de dijkversterking. 4.2.3 Ons landschap aantrekkelijker maken 4.2.3.1 We voeren het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) uit. De subsidieaanvraag voor een deel van het uitvoeringsprogramma van het LOP is in 2020 beschikt door de provincie. Dit programma loopt door tot 30 juni 2026. De volgende projecten maken deel uit van dit deelprogramma: het versterken van het vrijwilligersnetwerk in het landschap, de ontwikkeling van het Spanjaardspad (Klompenpad XL) dat de diverse klompenpaden in onze gemeente aan elkaar koppelt en is geopend in 2025, het opwaarderen van wielen/kolken, het realiseren van een Wielenfietsroute langs de wielen/kolken en het versterken van de binnen de gemeente gelegen verdedigingslinies. Daarnaast is in 2025 gestart met de ontwikkeling van het laatste klompenpad, het KIDS pad De Spees. 4.2.3.2 We zetten in op meer biodiversiteit.

In 2025 hebben we het aantal locaties waar we ecologisch bermbeheer toepassen nog verder uitgebreid. Door anders te maaien en het maaisel af te voeren creëren we meer ruimte voor bloemrijke planten. Op andere locaties worden verschillende soorten inheemse, bloeiende en vruchtdragende beplantingen en bloemenmengsels toegepast. Bij de soortkeuze van de bomen die geplant zijn is rekening gehouden met de waarde van de bomen voor de versterking van de biodiversiteit. De subsidieaanvraag voor het Uitvoeringsprogramma ‘Landschap en Biodiversiteit' is in 2024 beschikt door de provincie. Dit Programma is in 2025 nog niet opgestart, omdat het eerdere deelprogramma uit 2020 nog niet is afgerond. 4.2.3.3 We planten meer bomen in het openbaar gebied en moedigen het planten van bomen op particulier terrein aan. In 2025 waren er meerdere beplantingsacties. Er zijn vergroeningsacties met schaduwbomen uitgevoerd op hittestresslocaties. Daarnaast deelden we 200 bomen uit aan inwoners die een boom in hun eigen tuin wilden planten. Bewoners in het buitengebied konden twee keer meedoen aan een actie voor erfbeplanting, zoals hoogstamfruitbomen. In het openbaar gebied zijn er 273 bomen geplant als vervanging voor de uitgevallen bomen door verschillende ziektes. 4.2.3.4 We zijn zuinig op onze bijzondere landschappelijke verzameling.

In 2025 zijn vanuit het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) de laatste werkzaamheden rondom het opwaarderen van wielen/kolken, het realiseren van een Wielenfietsroute langs de wielen/kolken en het versterken van de binnen de gemeente gelegen verdedigingslinies uitgevoerd. Het LOP is het uitvoeringsprogramma dat mede gebaseerd is op het vastgestelde erfgoedbeleid. Onderdeel van het erfgoedbeleid is de cultuurhistorische waarderingskaart. De cultuurhistorische landschappelijke verzamelingen zijn weergegeven op de cultuurhistorische waarderingskaart.

Overige ontwikkelingen Er zijn geen overige ontwikkelingen te melden over 2024.

Beleidsindicatoren Naam Indicator:

Eenheid:

Functiemenging

percentage

Vestiging (van bedrijven) aantal per 1.000 inwoners

2019

2020

2021

2022

2023

2024

NB

57,40

57,30

57,60

58,60

59,50

59,50

L

53,40

53,30

53,40

53,90

54,30

54,50

NB

151,50

156,60

156,30 165,20

169,70

175,20

L

152,00

158,70

165,50 174,40

183,10

191,40

2025

NB = Neder-Betuwe L = Landelijk Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

Jaarstukken 2025

62

Verbonden partijen Recreatieschap Nederrijn, Lek en Waal

Wat was de betrokkenheid van deze verbonden partij bij de realisatie van dit programma? Recreatieschap Nederrijn, Lek en Waal behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op het terrein van de openluchtrecreatie. Het doel is het ontwikkelen, beheren en exploiteren van voorzieningen voor openluchtrecreatie. Het recreatieschap is ook een platform om te discussiëren over regionale of landelijke ontwikkelingen op het gebied van recreatie en toerisme. Neder-Betuwe heeft geen recreatieplas die het recreatieschap beheert. Welke ontwikkelingen hebben zich in 2025 voorgedaan? Begin van het jaar zijn de tekstvoorstellen opgesteld voor de wijziging van de GR recreatieschap Nederrijn, Lek en Waal en heeft de raad ingestemd met deze wijzigingen. Volgend jaar nemen we een verantwoording in de jaarstukken op.

Industrieschap Medel

Wat was de betrokkenheid van deze verbonden partij bij de realisatie van dit programma? Industrieschap Medel houdt zich bezig met het uitgeven van bouwrijpe kavels op het bovenregionale bedrijventerrein. Ook is zij deelnemer in een draagt bij aan de Logistics Valley Rivierenland. Dit is een samenwerkingsverband tussen overheid, onderwijs en ondernemers. Logistics Valley Rivierenland is opgezet om de economische ontwikkeling langs de Gelderse corridor te verbeteren door versterking van de logistieke activiteiten. Welke ontwikkelingen hebben zich in 2025 voorgedaan? Alle kavels die in de Tender van 2024 waren opgenomen zijn in 2025 verkocht en afgenomen. In 2025 zijn de planvoorbereidingen gestart voor het op de markt brengen van twee resterende kavels die onderdeel uitmaken van Medel Afronding. Een van deze kavels is de zogenoemde archeologie kavel. Deze komt in het eerste kwartaal beschikbaar voor de markt. Daarnaast is in 2025 een aanzienlijke winstuitkering aan de deelnemers uitgekeerd.

Waterbedrijf Vitens N.V.

Wat was de betrokkenheid van deze verbonden partij bij de realisatie van dit programma? Vitens voorziet de inwoners van Neder-Betuwe van kwalitatief goed drinkwater tegen een zo laag mogelijke prijs. Welke ontwikkelingen hebben zich in 2025 voorgedaan? Het financiële kader waarbinnen alle landelijke waterbedrijven opereren is de WACC. Dit is een methodiek die borgt dat waterbedrijven geen overwinsten maken. In november 2024 wordt de nieuwe WACC voor de periode tot en met 2027 vastgesteld. De WACC heeft ook invloed op de watertarieven. Door de watertransitie verwacht Vitens de komende jaren een sterke toename van haar investeringsniveau. Daarvoor moet Vitens geld lenen. De geldende WACC-regulering belemmert Vitens om voldoende eigen vermogen op te bouwen. Dat eigen vermogen is nodig om voldoende externe financiering aan te kunnen trekken. Het is mogelijk dat Vitens in de toekomst aan de aandeelhouders vraagt om aandelenkapitaal bij te storten. Omdat het eigen vermogen al langere tijd niet het minimumniveau heeft dat Vitens in haar financiële continuïteitsbeleid heeft bepaald, keert zij al enige jaren geen dividend uit. De verwachting is dat dit voorlopig zo zal blijven. Veder waren in 2025 er geen relevante ontwikkelingen.

Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland Wat was de betrokkenheid van deze verbonden partij bij de realisatie van dit programma? De Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland (UBR) is een samenwerkingsverband van zeven gemeenten. Dit zijn de gemeenten Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Het doel van deze samenwerking is om een breedbandnetwerk (glasvezel) aan te leggen en te exploiteren in het buitengebied van deze gemeenten. Dit om ervoor te zorgen dat de inwoners van het buitengebied net als de inwoners van de dorpskernen beschikken over een snelle en toekomstbestendige internetverbinding. Welke ontwikkelingen hebben zich in 2025 voorgedaan? De komende jaren wordt de exploitatie van het glasvezelnetwerk op 8.880 adressen in het buitengebied van de gemeenten in de UBR ingevuld.

Jaarstukken 2025

63

Wat heeft het gekost? 4. Economie Begroting 2025 Bedragen x € 1.000,-

Rekening

Voor Na wijziging wijziging 2.974 3.207

Lasten Baten Exploitatieresultaat

Verschil

2025 Begr. na wijz./ Rekening 4.768 1.561

-2.338

-2.445

-21.492

-19.047

636

763

-16.723

-17.486

+= nadeel - = voordeel Analyse van het verschil tussen begroting na wijziging en rekening (verschillen groter dan € 50.000 en afgerond op € 1.000) Taakveld 3.1 Economische ontwikkeling (incidenteel voordeel in 2025 € 28.000) De gemeente werkt aan de actualisatie van de Visie op de detailhandelsstructuur. Het project is gestart in het tweede kwartaal van 2025. In het vierde kwartaal is de planning bijgesteld, waarbij de afronding nu is voorzien in 2026. De vertraging is het gevolg van een latere start dan gepland en een langere doorlooptijd van het proces. Deze langere doorlooptijd hangt samen met de integrale aanpak, de betrokkenheid van meerdere disciplines en de inzet op participatie. We stellen voor om het resterende budget van € 28.000 over te hevelen naar 2026. Taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur (incidenteel voordeel € 17.531.000) Eind 2025 ontvingen wij van industrieschap Medel een bedrag van € 17.531.000,- vanwege de verkoopresultaten van het afronden van de fase 'Medel Afronding'. Het ontvangen bedrag was nog niet opgenomen in de begroting 2025. Taakveld 3.4 Economische promotie (incidenteel voordeel € 54.000, incidenteel voordeel en nadeel van € 3.320.000) Naar aanleiding van het project Gastvrije Waaldijk is in december 2024 de overeenkomst met Waterschap Rivierenland voor de dijkversterking ondertekend.

In 2025 is hiervoor een bedrag van € 251.275 aan het waterschap uitgekeerd. Ten opzichte van het begrote bedrag resulteert dit in een incidenteel voordeel van € 53.894 . De uitgaven worden gedekt door een onttrekking aan de algemene reserve en hebben daarmee een budgettair neutraal effect. Deze onttrekking staat in taakveld 0.10 mutaties in reserves. Daarnaast is in 2025 een bedrag van € 3.319.771 ontvangen voor het verdere dijkversterkings-traject. Deze middelen waren niet begroot en zijn in 2025 volledig doorbetaald aan het Waterschap. Kleine verschillen overige taakvelden (incidenteel nadeel € 126.000) Dit gaat over overige taakvelden onder Programma 4 die samen een nadeel overige kleine verschillen laten zien waarvoor geen toelichting nodig is.

Investeringen Programma: 4 Economie

x € 1.000

Beschikbaar gestelde Start investering (lopend/toekomstig) jaar

Lopend Herinrichting v Drielplein Ochten

2023

Voortgang Realisatie Jaar van Jaar van Investerings- Uitgaven tot Restant per Realisatie Realisatie bedrag 31-12-2025 31-12-2025 Resultaat Tijd Middelen wordt

2026

2027

1.845

418

1.427

Het project vraagt veel afstemming met derden (kabels en leidingen, bouwaannemer). Er zijn onvoorziene omstandigheden, zoals olietank, granaat. Lopend Ontwikkeling Veerhaven 2022 Ochten Totaal investeringsbedragen

2030

111

1.956

111

418

1.538

Mutaties in reserves

Er zijn geen mutaties in de reserves voor dit programma. Een nadere toelichting is niet nodig.

Jaarstukken 2025

64

Programma 5 Wmo, jeugdzorg en participatiewet Missie Iedereen doet mee en iedereen doet ertoe De kracht en mogelijkheden van onze inwoners zijn het vertrekpunt van de (her)inrichting van het sociaal domein. Met en voor de inwoners werken wij aan een samenleving waarin ruimte, begrip en aandacht is voor de verschillende identiteiten die onze gemeente rijk is. Het is een taak van ons allemaal om te zorgen voor een klimaat van welzijn.

Actuele kaderstellende beleidsnota's Algemeen • Raadsvisie 2030 (2019) • Integrale Beleidsnota Sociaal Domein "Samen verder op de ingeslagen weg" 2025 - 2028 (2024) • Algemene subsidieverordening Neder-Betuwe 2019 (2019) • Nadere regel subsidies voor vrijwilligersorganisaties (2019) • Nadere regel belangenbehartiging sociaal domein 2019 (2019) Wmo/Jeugd • Nota Kernpunten (2013), • Verordening Maatschappelijke Ondersteuning Neder-Betuwe 2020 (2020) • Verordening Jeugdhulp gemeente Neder-Betuwe 2023 (2023) • Dienstverleningsovereenkomst Wmo/Jeugd door de regio Rivierenland (2019) • Nadere regels Maatschappelijke ondersteuning gemeente Neder-Betuwe 2019 (2019) • Beleidsregels huishoudelijke ondersteuning Wmo gemeente Neder-Betuwe 2020 (2020) • Nadere regels jeugdhulp gemeente Neder-Betuwe 2022 (2022) • Beleidsregels woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en rolstoelen Neder-Betuwe 2021 (2021) Participatie • Vangnetregeling Participatiewet (2015) • Re-integratieverordening (2023) • Verordening meedoenregeling Neder-Betuwe 2024 (2023) • Afstemmingsverordening Participatiewet (2016) • Verordening individuele inkomenstoeslag (2024) • Gemeenschappelijke regeling Werkzaak Rivierenland (2024) Volksgezondheid • Gemeenschappelijke regeling GGD Gelderland-Zuid (2024) • Meerjarenstrategie GGD Gelderland-Zuid 2024-2027 (2024) • Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Neder-Betuwe 2025-2028

(2025) • Aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (2024-2026) • JOGG plan van aanpak Neder-Betuwe 2025-2028 (2025) •

Nadere regel subsidie voorkomen en/of verminderen van eenzaamheid (2023)

Overige • Verordening tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (2018) • Beleidsregels Schuldhulpverlening (2022) • Verordening beslistermijn Schuldhulpverlening Neder-Betuwe 2022 (2021) • Beleidsregels Bijzondere Bijstand 2023 (2023) • Beleidsregels vrijlating van giften (2024) • Plan van aanpak bestrijding kinderarmoede (2018) • Beleidsplan GGZ Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2018-2020 'Samen Dichtbij' (2018) • Beschermd Wonen, regio Nijmegen en Rivierenland (2021)

Jaarstukken 2025

65

Ambities 5.1 Inwoners zijn zoveel mogelijk zelfredzaam en kunnen deelnemen aan de samenleving Wat wilden we bereiken?

5.1.1 Inwoners met een hulpvraag krijgen passende ondersteuning

5.1.2 Inwoners zijn zoveel mogelijk financieel zelfredzaam

5.1.3 Iedereen kan meedoen aan de samenleving

5.1.4 Voldoende opvangplekken voor asielzoekers volgens opgave Spreidingswet

Jaarstukken 2025

Wat zouden we daarvoor doen? 5.1.1.1 We bieden een helpende hand bij het beschrijven van een hulpvraag, door onder andere onafhankelijke cliëntondersteuning, het welzijnswerk en de Kernpunten. 5.1.1.2 Wij zorgen voor de kwaliteit en beschikbaarheid van ondersteuning. 5.1.1.3 We zorgen dat inwoners keuzevrijheid hebben zodat de geboden hulp aansluit bij hun levensovertuiging en identiteit. 5.1.1.4 We ondersteunen vormen van informele zorg en blijven hiervoor in gesprek met onze (lokale) partners. 5.1.2.1 We bieden ondersteuning aan inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt bij het vinden en houden van passend werk. 5.1.2.2 We organiseren een toekomstbestendige uitvoering van de Participatiewet en Schuldhulpverlening. 5.1.2.3 We voeren maatregelen uit om armoede te bestrijden en koopkrachtverlies tegen te gaan (zie ook ambitie 3.3: We willen een duurzame gemeente zijn, klaar voor de toekomst) 5.1.2.4 We voorkomen waar mogelijk problematische schulden door vroegtijdig signaleren en een breed ondersteuningsaanbod. 5.1.3.1 We zetten ons in voor een dementievriendelijk NederBetuwe. 5.1.3.2 We dragen bij aan het voorkomen en verminderen van eenzaamheid onder inwoners. 5.1.3.3 We bieden goede ondersteuning op het gebied van onder andere huisvesting, taal, scholing, werk en ontmoeting aan nieuwkomers volgens de Wet Inburgering.

5.1.3.4 We zorgen dat iedereen, van oud tot jong, ongeacht geloofsachtergrond, geaardheid, afkomst, beperkingen en met welke idealen dan ook kan meedoen aan onze samenleving. 5.1.3.5 We zorgen voor een passend woningaanbod in de wijk voor kwetsbare inwoners (zie verder ambitie 3.1: Wonen voor iedereen). 5.1.4.1 We zorgen voor voldoende opvangplekken voor asielzoekers en zoeken daarbij zoveel mogelijk de samenwerking met gemeenten in Regio Rivierenland.

Realisatie

Wanneer speelt het? continu

continu

continu

continu

continu

2025 e.v.

continu

continu

continu

continu

continu

continu

continu 2025 e.v.

66

In 2025 is hiervoor het volgende gedaan 5.1.1 Inwoners met een hulpvraag krijgen passende ondersteuning 5.1.1.1 We bieden een helpende hand bij het formuleren van een hulpvraag, door onder andere onafhankelijke cliëntondersteuning, het welzijnswerk en via Kernpunten. In 2025 heeft een aanbesteding plaatsgevonden voor onafhankelijke cliëntondersteuning vanaf 2026. We hebben gewerkt met twee percelen, een niet-identiteitsgebonden perceel en een identiteitsgebonden perceel. De aanbesteding is gegund aan Adviespunt Zorgbelang en Helpende Handen. Vanaf 1 januari 2026 zijn de nieuwe contracten ingegaan. Naast deze twee gecontracteerde aanbieders voor onafhankelijke cliëntondersteuning kunnen jongeren tussen de 12 en 14 jaar ook cliëntondersteuning vanuit Mozaïek Welzijn krijgen. 5.1.1.2 Wij zorgen voor de kwaliteit en beschikbaarheid van ondersteuning. Om de kwaliteit en beschikbaarheid van ondersteuning te waarborgen, is een goede samenwerking met het regionaal contract- en leveranciersmanagement belangrijk. In 2025 is daarom geïnvesteerd in het verbeteren van het proces voor het delen van signalen tussen gemeenten en contractmanagement, bijvoorbeeld over kwaliteit van zorg, samenwerking met aanbieders en mogelijke schaarste in het aanbod. Daarnaast zijn in 2025 voorbereidingen gestart voor de verlenging van de huidige contracten voor Jeugd en Wmo.

Deze contracten zijn in 2023, na een regionale aanbesteding, ingegaan en hebben een looptijd van drie jaar. Ze lopen af in juli 2026. Regionaal is besloten om de bestaande contracten te verlengen en geen nieuwe aanbesteding te starten. Ter voorbereiding op de verlenging heeft het regionaal contract- en leveranciersmanagement afgestemd met de betrokken gemeenten en gecontracteerde zorgaanbieders. Met de verlenging blijft de bestaande ondersteuning beschikbaar. Tegelijkertijd wordt dit moment benut om verbeterpunten te signaleren en door te voeren, zodat ook de kwaliteit van ondersteuning voor inwoners behouden blijft. In 2025 is tenslotte het nieuwe contract voor huishoudelijke ondersteuning ingegaan. In de zomerperiode hebben we te maken gehad met (te) lange wachttijden voor deze voorziening. Deze wachttijden zijn relatief snel weer ingelopen. Zowel lokaal als regionaal hebben we een start gemaakt met een analyse om wachttijden in de toekomst te voorkomen. We hebben in 2025 de contracten voor Wmo-hulpmiddelen en trapliften geëvalueerd en hebben verbeteringen in de werkprocessen doorgevoerd. 5.1.1.3 We zorgen dat inwoners keuzevrijheid hebben zodat de geboden hulp aansluit bij hun levensovertuiging en identiteit. Bij de regionale inkoop is ruimte gecreëerd voor verschillende zorgaanbieders om toe te treden tot het zorgaanbod.

Dit heeft geresulteerd in een divers aanbod van ondersteuning, waaronder ook ondersteuning door identiteitsgebonden aanbieders. Door de verlenging van de contracten in 2026 blijft deze diversiteit in het aanbod bestaan. 5.1.1.4 We ondersteunen vormen van informele zorg en blijven hiervoor in gesprek met onze (lokale) partners. In 2025 hebben we gewerkt aan het verder uitbreiden en borgen van de methode 'Welzijn op recept'. Patiënten met bijvoorbeeld psychosociale klachten zijn door de huisarts verwezen naar een welzijnscoach. De welzijnscoach begeleidt deze inwoners naar welzijnsactiviteiten waardoor de klachten kunnen afnemen. Welzijn Rivierstroom voerde deze opdracht uit en na een positieve evaluatie is besloten meer tijd te vrij te maken voor de welzijnscoach. In samenwerking met Welzijn Rivierstroom hebben we in 2024 en 2025 de vragen van mantelzorgers in Neder-Betuwe geanalyseerd. Hieruit komt naar voren dat mantelzorgers behoefte hebben aan goede informatievoorziening, lotgenotencontact en respijtzorg. Welzijn Rivierstroom heeft vanuit haar rol in het mantelzorgknooppunt een aanvullende opdracht ontvangen om hier invulling aan te geven. Dit heeft in 2025 geleid to een lotgenotengroep voor inwoners met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH), een informatiemarkt tijdens de dag van de mantelzorg en een aantal activiteiten waarbij mantelzorgers elkaar ontmoeten.

Deze activiteiten zijn goed bezocht en positief gewaardeerd door de bezoekers. Daarnaast zijn we in 2025 met enkele partners op het gebied van zorg en welzijn gestart met de ontwikkeling van een indicatievrije dagbesteding voor volwassenen. Een doelstelling is het bieden van respijtzorg voor mantelzorgers. In 2025 is er ook specifiek ingezet op de jonge mantelzorgers. Zo zijn er op een aantal scholen gastlessen gegeven over dit thema, is er een lotgenoten-groepsapp opgezet en zijn er activiteiten georganiseerd voor jonge mantelzorgers. Ook via social media van het jongerenwerk is actief aandacht besteed aan jonge mantelzorgers.

Jaarstukken 2025

67

5.1.2 Inwoners zijn zoveel mogelijk financieel zelfredzaam 5.1.2.1 We bieden ondersteuning aan inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt bij het vinden en behouden van passend werk Het doel van de Participatiewet is om meer mensen met een beperking aan het werk te helpen. Wij kunnen mensen met een arbeidsbeperking een garantiebaan bieden met loonkostensubsidie en/of begeleiding op de werkvloer. Eind 2025 zijn er 20 garantiebanen gerealiseerd. Het aantal uitkeringen is in 2025 iets toegenomen tot 253. De stijging is iets hoger dan het landelijk gemiddelde. De instroom was 57 uitkeringen, maar daar stond een uitstroom van 47 tegenover. Opvallend is dat het aantal jeugdige bijstandsgerechtigden (tot 27 jaar) verder is gestegen van 24 naar 34. We kunnen niet met zekerheid aangeven welke oorzaken hiervoor zijn aan te wijzen. Met de overstap naar Werkzaak Rivierenland verwachten we een beter passend aanbod voor deze doelgroep aan te kunnen bieden. 5.1.2.2 We organiseren een toekomstbestendige uitvoering van de Participatiewet en Schuldhulpverlening Vanaf 2026 voeren we de Schuldhulpverlening zelf uit. Voorheen deed gemeente Buren dat voor ons. Daarmee integreren we Schuldhulpverlening in bestaande taken zoals vroegsignalering van betalingsachterstanden en minimabeleid. Gemeente Buren voert ook de Participatiewet niet meer voor ons uit.

Deze taak is sinds 1 januari 2026 bij Werkzaak Rivierenland belegd. In 2025 vonden de voorbereidingen op deze wijzigingen plaats. In 2025 is het uitvoeringskader schuldhulpverlening vastgesteld door het college. Dit uitvoeringskader geeft richting aan de manier we de uitvoering van schuldhulpverlening invoeren binnen de eigen organisatie. Uitgangspunt voor het uitvoeringskader is de Integrale Nota Sociaal Domein 2025-2028. De gemeente nam in de zomer van 2025 een schuldhulpverlener in dienst, die tot 31 december 2025 deels bij de gemeente Buren was gedetacheerd. Daardoor hielden inwoners in een schuldentraject hetzelfde aanspreekpunt. Daarnaast heeft de gemeente een aanbesteding doorlopen voor een applicatie voor schuldhulpverlening. 5.1.2.3 We voeren maatregelen ter bestrijding van armoede en koopkrachtverlies uit. In 2025 is er subsidie verleend ter ondersteuning van minima door maatschappelijke organisaties in de regio. Het beschikbaar gestelde budget is in 2025 niet volledig besteed. Daarnaast hebben wij ons ingezet om inwoners met een minimuminkomen te ondersteunen. Naast de Bijzondere Bijstand kunnen zij gebruik maken van een aantal minimaregelingen, zoals de Meedoenregeling en het Kindpakket. In 2025 is vanuit het Kindpakket 245 keer een sportactiviteit gefinancierd. De Meedoenregeling is 233 keer verstrekt.

In 2025 is het aantal aanvragen voor Individuele Inkomenstoeslag gestegen. Daardoor zijn ook de uitgaven uit het budget Bijzondere Bijstand toegenomen. Mogelijk is het budget in de toekomst niet toereikend, mede gezien het (landelijke) voornemen de toegang tot de Individuele Inkomenstoeslag te vereenvoudigen. Zie ook ambitie 3.3: We willen een duurzame gemeente zijn, klaar voor de toekomst. 5.1.2.4 We voorkomen waar mogelijk problematische schulden door vroegtijdig signaleren en een breed ondersteuningsaanbod. In 2025 ontvingen wij 953 signalen van vastelastenpartners (verhuurders, energiebedrijven, Vitens en zorgverzekeraars) over betalingsachterstanden. De gemeente deed 553 keer een hulpaanbod aan inwoners. In 60 gevallen werd dit aanbod geaccepteerd. In 2025 zijn 51 inwoners aangemeld bij schuldhulpverlening, waarvan 16 een schuldhulpverleningstraject zijn gestart. 5.1.3 Iedereen kan meedoen aan de samenleving 5.1.3.1 We zetten ons in voor een dementievriendelijk Neder-Betuwe In 2025 hebben we ons ingezet voor het project Dementievriendelijk Neder-Betuwe. Er zijn verschillende trainingen gegeven aan (vrijwilligers)organisaties om de kennis over dementie in de samenleving te vergroten. Daarnaast zijn de Alzheimer Trefpunten voortgezet en vormen deze inmiddels een vast aanbod in Neder-Betuwe. De trefpunten zorgden voor lotgenotencontact en informatievoorziening over dementie.

We zien dat het project ook de samenwerking tussen verschillende partijen op het gebied van zorg en welzijn heeft versterkt. Dit heeft er voor gezorgd dat inwoners met dementie en hun naasten steeds beter en sneller geholpen kunnen worden. 5.1.3.2 We dragen bij aan het voorkomen en verminderen van eenzaamheid onder inwoners In 2025 is gewerkt aan de lokale aanpak 'Samen is Leuker' met bijbehorende subsidieregeling. De aangesloten partners organiseerden in de Week van de Ontmoeting een divers aanbod aan activiteiten om inwoners bij elkaar te brengen en netwerken op te bouwen. Verder zijn ook in 2025 de Lief-en Leedstraten ondersteund vanuit Welzijn Rivierstroom. Er zijn enkele nieuwe straten opgestart en de gangmakers in de straten zijn bij elkaar geweest voor een waardevolle uitwisseling. Dit draagt bij aan de sociale verbinding in een straat of buurt en kan daarmee eenzaamheid verminderen.

Jaarstukken 2025

68

In 2025 hebben we samen met Welzijn Rivierstroom gewerkt aan het vergroten van de bekendheid van de subsidieregeling. In 2025 is het maximaal beschikbare budget volledig benut. We hebben 33 lokale initiatieven ondersteund waarbij inwoners een activiteit met elkaar organiseerden. Dit heeft de onderlinge contacten binnen buurten versterkt. Vanaf 2026 vervallen de Rijksmiddelen vanuit de Brede SPUK-regeling voor het thema eenzaamheid. Eind 2025 hebben we op dit onderdeel de subsidieregeling aangepast. Ook zijn enkele procesmatige en inhoudelijke voorwaarden aangepast. 5.1.3.3 We bieden goede ondersteuning op het gebied van onder andere huisvesting, taal, scholing, werk en ontmoeting aan nieuwkomers volgens de Wet Inburgering. De gemeente heeft afspraken gemaakt met ROC Rivor voor het verzorgen van inburgeringsonderwijs. In de loop van 2025 kreeg ROC Rivor door personeelstekort te maken met lesuitval en wachtlijsten. Hierdoor duurde het langer voordat statushouders aan hun inburgering konden beginnen en kwamen inburgeraars thuis te zitten. ROC Rivor heeft een verbeterplan opgesteld en is aan de slag gegaan met het wegwerken van de wachtlijsten. Eind 2025 is het grootste gedeelte van de wachtlijsten weggewerkt. Samen met Welzijn Rivierstroom zijn er in 2025 extra activiteiten georganiseerd die bijdragen aan de participatie en integratie van nieuwkomers in onze gemeente.

Deze activiteiten zijn gericht op de inburgeraars die de Zelfredzaamheidsroute volgen. Doel is het ontwikkelen van praktische vaardigheden en participatie die direct toepasbaar zijn in het dagelijks leven, waardoor inburgeraars zelfstandiger en zelfverzekerder worden. 5.1.3.4 We zorgen ervoor dat iedereen, van oud tot jong, ongeacht geloofsachtergrond, geaardheid, afkomst, beperkingen en met welke idealen dan ook kan meedoen aan onze samenleving Ook in 2025 hebben wij ons ervoor ingezet dat iedereen kan meedoen in de samenleving van NederBetuwe. Daarom is dit ook één van de leidende principes uit de Integrale beleidsnota sociaal domein 2025-2028. 5.1.3.5 We zorgen voor een passend woningaanbod in de wijk voor kwetsbare inwoners Het geld voor beschermd wonen komt nu via de centrumgemeente Nijmegen binnen, zij geven het overschot hiervan aan de regiogemeenten. Het Rijk heeft besloten dat dit in de toekomst via de regiogemeenten zelf gaat. Dit wordt de doordecentralisatie genoemd. Deze is weer uitgesteld. We zijn met centrumgemeente Nijmegen en de regio in gesprek gebleven over de aankomende veranderingen en wat daarvoor nodig is. In 2025 zijn verschillende activiteiten en acties uitgevoerd die hierop aansluiten zoals het verder ontwikkelen van de Wijk-GGZ en het aanbieden van trainingen gericht op psychische kwetsbaarheid.

We hebben ons er voor ingezet dat inwoners beter voorbereid zijn op mentale problemen en beter weten wat ze moeten doen. Dit hebben wij gedaan door het aanbieden van trainingen gericht op onbegrepen gedrag voor professionals en vrijwilligers, maar ook een bewustwordingscampagne over mentale gezondheid met een bijhorende tentoonstelling voor het gemeentehuis. Voor een verdere toelichting zie 5.2.1.2. Ook is de Woonzorgvisie vastgesteld en is er een start gemaakt met het opstellen van het uitvoeringsprogramma bij de Woonzorgvisie. Zie ook ambitie 3.1: Wonen voor iedereen. 5.1.4 Voldoende opvangplekken voor asielzoekers volgens opgave Spreidingswet 5.1.4.1 We zorgen voor voldoende opvangplekken voor asielzoekers en zoeken daarbij zoveel mogelijk de samenwerking met gemeenten in Regio Rivierenland Begin 2024 is de Spreidingswet in werking getreden, die gemeenten een expliciete wettelijke taak geeft om asielopvangvoorzieningen mogelijk te maken. In maart 2025 heeft uw raad een voorkeurslocatie aangewezen in Medel-Noord, waarna wij een haalbaarheidsonderzoek gestart zijn. Uit het haalbaarheidsonderzoek is gebleken dat er vanuit Ruimtelijke Kwaliteit geen onoverkomelijke belemmeringen zijn voor verdere planvorming. Andere aspecten van het haalbaarheidsonderzoek zijn echter nog niet uitgevoerd.

Enerzijds omdat de gesprekken met buurgemeenten geïntensiveerd moeten worden om tot een gedragen regionaal plan te komen. Anderzijds omdat een helder politiek mandaat nodig is – zowel landelijk als lokaal – voordat colleges en raden over kunnen gaan tot besluitvorming over opvangvoorzieningen. Wij verwachten dat vervolgstappen pas mogelijk zijn in 2026 als de nieuwe gemeenteraden zijn geïnstalleerd en de colleges zijn gevormd.

Jaarstukken 2025

69

5.2 Inwoners van Neder-Betuwe leven gezond en zijn vitaal Wat wilden we bereiken?

5.2.1 Er is toegenomen aandacht voor preventie op de gebieden gezond leven en vitaal zijn

5.2.2 Het middelengebruik onder (jonge) inwoners neemt af

5.2.3 Jeugdigen groeien op in een stabiele en veilige (thuis)omgeving

5.2.4 Kinderen maken een goede start in het leven en hebben daarin gelijke kansen

Wat zouden we daarvoor doen? 5.2.1.1 We zetten ons in voor een gezonde leefstijl voor jongeren en volwassenen. 5.2.1.2 We zetten in op het versterken van de mentale gezondheid van onze inwoners. 5.2.1.3 We zetten in op het vroegtijdig signaleren van (verborgen) problemen bij ouderen en bieden preventieve ondersteuning. 5.2.2.1 We werken de aanpak 'Opgroeien in een Kansrijke Omgeving' (OKO) - voorheen IJslands Preventiemodel nader uit en voeren die in. 5.2.3.1 We zetten in op het versterken van relaties en het bieden van tijdige ondersteuning bij scheidingen. 5.2.3.2 We zetten in op kwalitatief goede jeugdbescherming en hoog specialistische jeugdzorg. 5.2.3.3 We voeren de jeugdzorg zo effectief en efficiënt mogelijk uit, samen met relevante partners. 5.2.3.4 We zetten in op een duurzame aanpak van jeugdoverlast. 5.2.3.5 We zetten in op normaliseren en een stevige leefomgeving voor jeugdigen. 5.2.4.1 We creëren een stevige basis tijdens de eerste 1000 dagen van een kind. 5.2.4.2 We blijven inzetten op de versterking tussen zorg en onderwijs.

Realisatie

Wanneer speelt het? continu

continu

2024 e.v.

20242027

continu

continu

continu 20242026 continu 20242026 continu

In 2025 is hiervoor het volgende gedaan 5.2.1 Er is toegenomen aandacht voor preventie op de gebieden gezond leven en vitaal zijn 5.2.1.1 We zetten ons in voor een gezonde leefstijl voor jongeren en volwassenen. In 2025 zetten we samen met professionals, ondernemers, verenigingen en inwoners met 'Gezond op eigen wijze' de inzet op beweging, gezond eten en mentale gezondheid voort. Dit sluit aan bij de landelijke akkoorden GALA, IZA en AZWA. Deze akkoorden zijn gericht op preventie en een gezonde leefstijl, mede om zorgkosten te kunnen verminderen. Het aantal partners van 'Gezond op eigen wijze' groeide in 2025 naar meer dan 70 en 'Gezond op eigen wijze' fungeert inmiddels als herkenbaar en verbindend platform voor lokale initiatieven. Onder 'Gezond op eigen wijze' vallen onder meer het Lokaal Akkoord met uitvoeringsbudget, de JOGG-aanpak en de ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht. Daarmee zijn we in 2025 gestart, in samenwerking met de GGD en omliggende gemeenten. De JOGG-overeenkomst is verlengd voor onbepaalde tijd en uitgewerkt in een nieuw meerjarenplan. Er waren meerdere campagnes waaronder de beweegcampagne Route 66. De sport- en beweegcoaches zijn onze ambassadeurs van 'Gezond op eigen wijze' en vormen een belangrijke schakel tussen beleid en uitvoering.

In 2025 is verder invulling gegeven aan onze ambities zoals opgenomen in de sport- en beweegvisie, waaronder meer inwoners laten voldoen aan de beweegnorm. In 2025 is samen met partners uit zorg en welzijn de start gemaakt met de

Jaarstukken 2025

70

gezamenlijke aanpak van valpreventie. Hierbij kijken we met inwoners wat de risicofactoren zijn om te vallen en moedigen wij hen aan om te (blijven) bewegen. De eerste cursussen valpreventie zijn aangeboden door de fysiotherapeuten in de gemeente. Ook dit is een ketenaanpak uit GALA waar rijksmiddelen voor beschikbaar zijn gesteld. Zie ook ambitie 6.2 voor een nadere toelichting op de inzet van de sport- en beweegcoaches. 5.2.1.2 We zetten in op het versterken van de mentale gezondheid van onze inwoners. Mentale gezondheid was ook in 2025 één van de drie pijlers van 'Gezond op eigen wijze'. De uitvoering is onder meer belegd bij subsidiepartner ProPersona. Deze organisatie bood trainingen, praatgroepen en webinars aan over thema’s als stress, piekeren, grenzen stellen en omgaan met psychische kwetsbaarheid. Ook werden vrijwilligers en professionals geschoold in het omgaan met inwoners met mentale problemen. Daarnaast ontving Solve24 subsidie om via beweegactiviteiten het gesprek aan te gaan met jongeren. In het voorjaar van 2025 is binnen 'Gezond op eigen wijze' de campagne 'Hoe is het?' uitgerold; een initiatief om het praten over mentale gezondheid makkelijker te maken. Mentale gezondheid en het welbevinden van inwoners hebben bovendien een structurele plek binnen de OKO-aanpak, Samen is Leuker en de verdere decentralisatie van Beschermd Wonen.

Deze activiteiten hebben ook bijgedragen aan doelstelling 5.1.3.4. 5.2.1.3 We zetten in op het vroegtijdig signaleren van (verborgen) problemen bij ouderen en bieden preventieve ondersteuning. De sociaal werkers en vrijwilligers van Welzijn Rivierstroom hebben het project Seniorenhuisbezoeken uitgevoerd, waarbij alle 75-jarigen in Neder-Betuwe zijn uitgenodigd voor een preventief huisbezoek. In 2025 is het project geëvalueerd. Er zijn in totaal 61 preventieve huisbezoeken uitgevoerd. Om echt preventief ondersteuning te bieden moeten we de doelgroep verbreden en het bereik vergroten. Daarom is het aanbod voor een preventief huisbezoek beschikbaar gemaakt voor alle inwoners van 60 jaar en ouder. Ook is voor deze inwoners de collectieve bijeenkomst "Krachtig ouder worden" georganiseerd. De bijeenkomst in december is door ruim 80 inwoners bezocht. In 2025 is de vernieuwde opzet voor het Netwerk Vitaal Ouder Worden voorbereid. Dit is een samenvoeging van het Netwerk Geriatrie en het Kwetsbare Ouderenoverleg. In het Netwerk Vitaal Ouder Worden werken zorg, welzijn en gemeente samen aan een gezonde, actieve levensstijl voor senioren. Het gaat om lichamelijke, mentale én sociale vitaliteit. 5.2.2 Het middelengebruik onder (jonge) inwoners neemt af 5.2.2. We werken de aanpak 'Opgroeien in een Kansrijke Omgeving' (OKO) - voorheen IJslands Preventiemodel - nader uit en voeren die in.

In 2025 zijn, op basis van de OKO-monitor, de twee belangrijkste speerpunten samen met partners vastgesteld. De focus is gelegd op ouderondersteuning en vrijetijdsbesteding voor jongeren/ Twee werkgroepen werkten hiervoor concrete acties en activiteiten uit. De resultaten uit de monitor zijn ook gebruikt voor het opstellen van schoolprofielen, die zijn besproken met scholen zelf en JGZprofessionals. Hiermee bood de OKO-aanpak ook in 2025 een stevige basis voor samenwerking tussen scholen, jeugdgezondheidszorg en andere partners gericht op het versterken van jongerenwelzijn en het terugdringen van middelengebruik. 5.2.3 Jeugdigen groeien op in een stabiele en veilige (thuis)omgeving 5.2.3.1 We zetten in op het versterken van relaties en het bieden van tijdige ondersteuning bij scheidingen. In 2025 hebben we verdere invulling gegeven aan het relatieloket: zo is ingezet op het uitbreiden van het collectieve preventieve aanbod. Hierbij is onder andere aandacht besteed aan preventieve activiteiten, zoals een training voor aanstaande ouders gericht op communicatie tussen ouders. Het uitgangspunt is dat een stabiele thuisomgeving begint bij de manier waarop ouders met elkaar omgaan. Daarnaast is een preventieve collectieve training opgezet voor kinderen die te maken krijgen met een scheiding of relatiebreuk van hun ouders.

Sinds oktober 2025 is bovendien een gezinsondersteuner relaties actief binnen de gemeente. Deze professional richt zich enerzijds op het laagdrempelig ondersteunen van gezinnen met vragen over dit thema en anderzijds op het onderzoeken hoe de gemeente inwoners zo vroeg mogelijk preventief kan ondersteunen. Bij dit onderzoek worden belangrijke maatschappelijke partners betrokken. De resultaten hiervan verwachten we in het derde kwartaal van 2026. 5.2.3.2 We zetten in op kwalitatief goede jeugdbescherming en hoog specialistische jeugdzorg. Op (boven)regionaal niveau worden voortdurend stappen gezet om de jeugdbescherming en hoogspecialistische jeugdzorg te verbeteren. Om de meest specialistische zorg voor jeugdigen met een complexe hulpvraag beschikbaar te maken, zijn in 2025 voorbereidingen getroffen om de producten (zorgvormen) uit de pilot driemilieusvoorzieningen (lopend sinds 2022) op te nemen in het regionale hulpaanbod. In 2025 zijn ook de contracten voor de Essentiële Functies in werking getreden.

Jaarstukken 2025

71

Essentiële Functies zijn integrale, hoogspecialistische zorgvormen die gericht zijn op kwetsbare kinderen, hun gezinnen en/of hun netwerk. Het gaat over een nieuwe samenwerkingsvorm tussen 15 zorgaanbieders met verschillende expertises. Samen zorgen zij ervoor dat kinderen en gezinnen met complexe zorgvragen toegang hebben tot verblijf, waar nodig aangevuld met ambulante expertise en specialistische kennis vanuit het samenwerkingsverband. Op deze manier kunnen zij samen passende, integrale zorg bieden. Deze manier van werken, waarbij samenwerking over de grenzen van organisaties heen centraal staat, is nieuw in het jeugdhulpveld en vraagt om een verandering van het huidige zorglandschap. Dit is een verandering die niet in één keer kan worden gerealiseerd. Daarom is gekozen voor een ingroeimodel van zeven jaar, waarvan 2025 het eerste jaar vormde. 5.2.3.3 We voeren de jeugdzorg zo effectief en efficiënt mogelijk uit, samen met relevante partners. In 2025 is gewerkt aan de uitvoering van de regiovisie die in 2024 is vastgesteld. Deze visie wordt breed gedragen binnen regio Rivierenland en beschrijft de gezamenlijke ambities voor de regionale samenwerking, met als doel goede, toegankelijke en betaalbare jeugdhulp. In 2025 lag de nadruk op het opstellen van de uitvoeringsagenda Jeugd (2026–2028).

In deze agenda zijn de ambities uit de regiovisie vertaald naar concrete doelen en acties. Eind 2025 zijn verschillende werkgroepen gestart voor de verdere uitwerking hiervan. Elke werkgroep richt zich op een belangrijke fase in het traject dat gezinnen doorlopen binnen de jeugdhulp: van het eerste contact en de toegang tot en met de afronding van de hulp. Samen met professionals, gemeenten, zorgaanbieders en gezinnen brengen de werkgroepen in kaart wat goed gaat, waar knelpunten zitten en aan welke oplossingsrichtingen we moeten denken om de jeugdhulp verder te verbeteren. Deze regionale ontwikkelingen sluiten nauw aan bij de lokale transformatieopgave die nodig is om de jeugdhulp op termijn beschikbaar en betaalbaar te houden, zeker gezien de lokale ontwikkelingen op het gebied van jeugdhulp (zie paragraaf ‘Overige ontwikkelingen: ontwikkeling jeugdhulpkosten’). 5.2.3.4 We zetten in op een duurzame aanpak van jeugdoverlast. In 2025 is de focus verder verschoven van het aanpakken van overlast naar een breder preventief beleid gericht op jongeren. De samenwerking met partners zoals handhaving, politie en jongerenwerk is verstevigd. Er zijn regelmatig werkgroepen bij elkaar gekomen die zowel overlastsituaties aanpakken (vanuit PlusMinMee-methode) als zoeken naar manieren om de relatie met jongeren te versterken, zodat overlast wordt voorkomen.

Zo spraken ketenpartners bijvoorbeeld af waar en wanneer ze elkaar ‘op straat’ kunnen treffen, werden evenementen zoals jaarmarkten vooraf doorgesproken en zijn er mogelijkheden verkend om een activiteit te organiseren om de partners met de jongeren in contact te brengen. In 2025 is er opnieuw extra jongerenwerk ingezet. Zo is de jongereninloop in Kesteren op een tweede avond geopend en werd jongerenwerk ook op scholen aangeboden. Dit zorgde ervoor dat jongeren in verschillende contexten zoals op school, op straat en in hun vrije tijd in beeld kwamen. Daarnaast zijn er beweegactiviteiten georganiseerd, waarbij het jongerenwerk samenwerkte met beweegaanbieders. Door te investeren in een gezonde vrijetijdsbesteding, werd de kans op overlastsituaties verkleind. Het inzetten op de jongere leeftijdsgroep (10-12 jaar) is in 2025 nog niet uitgevoerd vanwege personeelswisselingen binnen het jongerenwerk. De jeugdboa heeft in 2025 een signalerende en handhavende rol vervuld binnen de gemeente. In het jaarverslag veiligheid (zie RIB-20 van 5 maart 2026) is opgenomen wat deze rol heeft bijdragen aan de aanpak van jeugdoverlast. 5.2.3.5 We zetten in op normaliseren en een stevige leefomgeving voor jeugdigen. Normaliseren is de rode draad in ons jeugdbeleid.

In 2025 zijn er verschillende initiatieven geweest die hieraan hebben bijgedragen, zoals ouderavonden ‘Eerste hulp bij opvoeden’, Buurtgezinnen, de inzet van Humanitas, BeWell en prenatale voorlichtingen. Ook zijn er nieuwe initiatieven gestart, zoals de training ‘Ouders van Pubers’ vanuit Eleos en ouderavonden op scholen en bij kerken over ‘digitale samenleving’ (in samenwerking met het diaconaal platform). Daarnaast voerden we met subsidiepartners kwaliteitsgesprekken om de activiteiten beter af te stemmen op de doelen uit de Nota Sociaal Domein. Normaliseren is hierbij een terugkerend thema. Ook de focus op de omgeving van jeugdigen werd versterkt, bijvoorbeeld op het gebied van kinderopvang, school, gezin en vrije tijd. De OKO-aanpak is een goed voorbeeld van deze geïntegreerde benadering. In het voorjaar van 2025 organiseerden we een bijeenkomst om de kerken te betrekken bij de ontwikkeling van de NederBetuwse jeugd. Daarnaast zijn er twee netwerkbijeenkomsten gehouden om de samenwerking te bevorderen en belangrijke thema’s onder de aandacht te brengen bij maatschappelijke partners. 5.2.4 Kinderen maken een goede start in het leven en hebben daarin gelijke kansen 5.2.4.1 We creëren een stevige basis tijdens de eerste 1000 dagen van een kind. In 2025 hebben we de lokale coalitie Kansrijke Start voortgezet en verstevigd.

We hebben ons onder andere bezig gehouden met het versterken van de samenwerking binnen de coalitie en het onderzoeken van de mogelijkheden voor multidisciplinair overleg. In 2025 zijn we gestart met het inzetten van een medisch maatschappelijk werker binnen de verloskundigenpraktijk. Dit om laagdrempelig begeleiding te kunnen bieden aan zwangere vrouwen die psychische problematiek ervaren. Binnen de regionale ketenaanpak Kansrijke Start hebben we gezamenlijk Stevig Ouderschap van de jeugdgezondheidszorg ingekocht. Stevig Ouderschap is een interventie die inzet op intensieve

Jaarstukken 2025

72

opvoedondersteuning, educatie en preventie vanaf de zwangerschap. In oktober 2025 is de jeugdgezondheidszorg gestart met dit aanbod. 5.2.4.2 We blijven inzetten op de versterking tussen zorg en onderwijs. In 2025 investeerden we op verschillende manieren in de verbinding tussen onderwijs en zorg om jeugdigen in Neder-Betuwe zich optimaal te laten ontwikkelen. Het schoolmaatschappelijk werk vervult bij uitstek de verbinding tussen onderwijs en zorg op onze scholen. De partners binnen het schoolmaatschappelijk werk hebben in 2025 uitvoering gegeven aan de vernieuwde opdracht. Hierdoor is de samenwerking met de scholen op het gebied van ondersteuning en zorg versterkt. Vanuit het rijk heeft de gemeente een aantal jaren geleden middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs ontvangen. In 2025 zijn deze middelen besteed aan de continuering van de pilot gericht op een goede overgang van voorschool naar het basisonderwijs voor kwetsbare kinderen. Daarnaast hebben we deze middelen ingezet voor voorlichtingen op scholen aan ouders over onder andere sociaal emotioneel welbevinden, middelengebruik en veilig omgaan met social media. Dit deden we in samenwerking met het Diaconaal Platform. Tot slot hebben we geïnvesteerd in de samenwerking tussen relevante onderwijs- en zorgpartners, zoals schoolmaatschappelijk werk, leerplicht en de jeugdgezondheidszorg.

Met als resultaat dat deze onderwijs- en zorgpartners op dossiers beter contact met elkaar hebben.

Overige ontwikkelingen IZA / AZWA Naast GALA is er ook het Integraal Zorgakkoord (IZA), dat gericht is op een betere samenwerking tussen zorg en het sociaal domein. Dit akkoord moet er, mede door een sterkere verbinding met preventie en welzijn, voor zorgen dat zorg toegankelijk en betaalbaar blijft. Binnen de regio Rivierenland voert mandaatgemeente Tiel de regie over de uitvoering en middelen. Op 8 september 2025 ondertekenden zorg- en welzijnsorganisaties en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). De afspraken in dit akkoord zijn een aanvulling op de afspraken uit het IZA- en GALA-akkoord. Met het AZWA wordt de komende jaren (tot en met 2028) ingezet op een verbreding, intensivering en concretisering van het IZA, waarin gelijkwaardigere toegang tot zorg en welzijn en het voorkomen van het arbeidsmarkttekort centraal staan. Ook krijgen in het AZWA het sociaal domein en de publieke gezondheid een explicietere plek. Het AZWA laat beter zien waar gemeenten voor aan de lat staan. De hoofdopgaven liggen in het ontwikkelen van de basisfunctionaliteiten en de basisinfrastructuur. Daarnaast moeten gemeenten bijdragen aan betere samenwerking met eerstelijnszorg door deelname in hechte wijkverbanden en afstemming over een regionaal eerstelijnssamenwerkingsverband (RESV).

Toekomstbestendige uitvoering Participatiewet en Schuldhulpverlening Sinds 2026 voeren we Schuldhulpverlening in eigen huis uit en integreren we dit met bestaande taken zoals vroegsignalering van betalingsachterstanden en minimabeleid. De uitvoering van de Participatiewet is sinds 1 januari 2026 bij Werkzaak Rivierenland belegd. Het jaar 2025 stond daarmee in het teken van de voorbereidingen op deze veranderingen. Het uitgangspunt daarbij was dat betrokken inwoners zo min mogelijk hinder ondervonden van het proces achter de schermen. De voorbereidingen zijn goed verlopen, waarbij Werkzaak en gemeente Buren zich beiden constructief hebben opgesteld. Vanaf oktober 2025 werden ook betrokken inwoners geïnformeerd. Ontwikkeling jeugdhulpkosten Sinds de invoering van de Jeugdwet in 2015 is er sprake van forse budgetkortingen vanuit het Rijk, terwijl de vraag naar jeugdhulp en de complexiteit van hulpvragen juist zijn toegenomen. Dit is ook zichtbaar in Neder-Betuwe. De afgelopen jaren zien we onder andere de volgende trends: • Het aantal jeugdigen dat jeugdhulp ontvangt, neemt geleidelijk toe. • De vraag naar jeugdhulp groeit. • De hulpvragen worden complexer. • De kosten voor jeugdhulp nemen toe. Vanwege deze ontwikkelingen is in 2025 gestart met het opzetten en invoeren van beheersmaatregelen.

In totaal zijn negen maatregelen opgesteld die moeten bijdragen aan het op termijn betaalbaar houden van de jeugdhulp. Het gaat om een mix van maatregelen die zich richten op preventie, instroom, doorstroom en uitstroom van hulp en op de organisatie van de jeugdhulp. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd via RIB-1 van 9 december 2025. Tegelijkertijd blijkt dat het gebruik van jeugdhulp blijft toenemen en dat de kosten nog steeds snel stijgen. Aanvullende stappen zijn nodig. In december 2025 is daarom een aanvullende opdracht opgesteld om, op basis van verschillende scenario’s, te werken aan een meerjarige strategie voor de jeugdhulp in gemeente

Jaarstukken 2025

73

Neder-Betuwe. Deze strategie moet helpen om de jeugdhulp op de lange termijn financieel houdbaar te houden, terwijl passende ondersteuning voor jeugdigen en gezinnen beschikbaar blijft.

Beleidsindicatoren Naam Indicator:

Eenheid:

Banen van inwoners tussen 15 en 64 jaar

aantal per 1.000 inwoners

2019

2020

2021

NB

787,50

785,90

791,30 820,70

858,20

L

795,00

795,70

805,10 824,70

836,60

113,50

112,40

137,30 141,90

153,70

165,10

196,20

199,10

197,70 197,70

191,50

203,10

NB

9,10

8,30

12,80

13,00

13,10

13,50

L

12,30

11,90

13,20

13,50

13,90

13,70

NB

0,90

1,10

1,30

0,90

0,90

0,80

L

1,20

1,20

1,20

1,20

1,10

1,00

0,30

0,30

0,30

0,40

Lopende aantal per 10.000 NB reintegratievoorzieningen inwoners voor inwoners van 15 - 64 jaar L Jongeren met jeugdhulp tot 18 jaar

percentage

Jongeren met percentage jeugdbescherming (tot 18 jaar) Jongeren met percentage jeugdreclassering (van 12 tot 23 jaar)

NB

L Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

Personen met een bijstandsuitkering Jongeren van 12 t/m 21 jaar met een delict voor de rechter Kinderen tot 18 jaar in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie (werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking)

percentage

percentage

2024

2025

0,30

0,30

490,00

540,00

540,00 560,00

550,00

570,00

L

670,00

700,00

702,00 710,00

700,00

720,00

NB

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

L

2,00

2,00

2,00

1,00

2,00

189,00

207,70

170,20 154,10

163,10

171,40

381,70

459,70

431,20 366,70

344,80

343,60

NB

0,00

0,00

0,00

1,00

1,00

L

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

NB

3,00

3,00

2,00

3,00

3,00

L

6,00

6,00

6,00

6,00

6,00

NB

72,50

72,90

74,60

75,30

76,40

76,50

L

70,00

69,60

70,40

72,20

73,10

73,20

aantal per 10.000 NB inwoners L percentage

2023

0,40

aantal per 10.000 NB inwoners

Werkloze jongeren tussen percentage 16 en 22 jaar

2022

NB = Neder-Betuwe L = Landelijk Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

Jaarstukken 2025

74

Verbonden partijen Werkzaak Rivierenland

Wat was de betrokkenheid van deze verbonden partij bij de realisatie van dit programma? Monitoring van de uitvoering van de sociale werkvoorziening door Werkzaak Rivierenland, waarbij Werkzaak bijdraagt aan het doel: passend werk voor iedereen. Vanuit onze gemeente werken zo'n 34 inwoners in de sociale werkvoorziening (SW) van Werkzaak. Instroom in de SW is sinds 2015 niet meer mogelijk. Door natuurlijk verloop zal het aantal SW-ers daarom steeds verder dalen met 5-6 procent per jaar. Werkzaak biedt deze SW-ers een werkplek met begeleiding op de werkvloer. Dat kan intern zijn bij Werkzaak zelf of bij werkgevers met behulp van loonkostensubsidie. Welke ontwikkelingen hebben zich in 2025 voorgedaan? In 2025 heeft Werkzaak op verzoek van onze gemeente de overname van het uitvoeren van de Paricipatiewet voor Neder-Betuwe voorbereid. Er is veel inspanning verricht om de overdracht van taken van gemeente Buren naar Werkzaak met zo min mogelijk last voor onze inwoners te laten verlopen. Met name de overdracht van gegevens bleek complexer dan verwacht door het gebruik van verschillende systemen en afwijkende manier van vastleggen van beide uitvoerders. Desondanks is Werkzaak binnen de begrote eenmalige frictiekosten voor 2025 gebleven. Voor de Sociale Werkvoorziening (SW) hebben zich in 2025 geen bijzondere ontwikkelingen voorgedaan.

In de Tweede Bestuursrapportage 2025 is, naar aanleiding van de Bestuursrapportage 2025 van Werkzaak, een lagere verwachte bijdrage voor de SW tussentijds in onze gemeentelijke begroting verwerkt. De gemeenteraad bespreekt de jaarrekeningen van de verbonden partijen over 2025 in de raadscyclus van juni 2026. Zij kan dan zienswijzen indienen op die jaarrekeningen. De jaarrekeningen worden voor het merendeel in een vergadering van de respectievelijke Algemeen Besturen in juni of juli 2026 vastgesteld. De financiële gegevens van de verbonden partijen over 2025 nemen we op in onze gemeentelijke Begroting 2027.

Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Wat was de betrokkenheid van deze verbonden partij bij de realisatie van dit programma? De GGD is als gemeentelijke gezondheidsdienst van de 14 gemeenten in Gelderland-Zuid het gezicht van de publieke gezondheid in onze regio. De publieke gezondheidszorg richt zich op het verbeteren van gezond en vitaal leven van haar inwoners, het verminderen van risico’s, het bieden van zorg en bescherming aan kwetsbare groepen. Taken die vanwege de Wet publieke gezondheid (Wpg) of andere wetten zijn opgedragen aan de GGD Gelderland-Zuid zijn: • monitoring, signalering en advisering op het gebied van publieke gezondheid; • infectieziektebestrijding; • technische hygiënezorg; • medische milieukunde; • jeugdgezondheidszorg; • ouderengezondheidszorg; • gezondheidsbevordering en leefstijl; • bevorderen van psychosociale hulp bij incidenten, rampen en crises; • toezicht op organisaties voor kinderopvang.

Taken (afkomstig uit Wpg of andere wetten) die vanwege beleidsmatige keuzes zijn neergelegd bij de GGD door de deelnemende gemeenten zijn: • reizigersadvisering; • vaccinaties; • openbare geestelijke gezondheidszorg; • forensische geneeskunde; • het voorzien in een Advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling; • toezicht op de kwaliteit van de uitvoering van de Wmo 2015; • jeugdgezondheidszorg; • advisering in het kader van toegang tot beschermd wonen. Voor de uitvoering van de taken werkt de GGD vanuit twee leidende principes:

Jaarstukken 2025

75

1. Aansluiting bij de gemeenten, waarbij de GGD zijn lokale nabijheid verder versterkt door per gemeente ‘dedicated’ teams van professionals te vormen, die zich richten naar de lokale context. 2. Netwerkaanpak, waarbij het verbinden van kennis en samenwerking met partners op lokaal, regionaal en landelijk niveau centraal staat. De netwerkaanpak kan leiden tot het samen organiseren van dienstverlening (netwerkorganisatie) om kwaliteit en integraliteit voor de inwoners te verhogen en/of dienstverlening te kunnen borgen. De maatschappelijke opgave van gemeenten, de gezondheidssituatie van de inwoners, de lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen en het takenpakket van de GGD vormen de uitgangspunten voor de Meerjarenstrategie 2024–2027. De strategische thema’s waar de GGD in de periode 2024-2027 op inzet zijn: 1. Informatiegestuurde aanpak als basis voor betrouwbare advisering. 2. Adviseren over preventie en vormgeven van groepsgerichte preventie. 3. Versterken samenwerking zorg en veiligheid ten behoeve van een betere inwonerondersteuning. 4. Gezondheidsbescherming en -bevordering in het sociale en fysieke domein. Met de wettelijke taken opgedragen aan de GGD, de wettelijke taken beleidsmatig belegd bij de GGD en de facultatieve taken die de GGD voor ons uitvoert, draagt de GGD bij aan het halen van onze ambitie dat de inwoners van Neder-Betuwe gezond leven en vitaal zijn.