Bijlage - Ontwerpjaarstukken 2025

Jaarstukken 2025

21

1.2.3.2 De gemeente ondersteunt mensen in nood en stimuleert en faciliteert waar nodig particuliere initiatieven om vluchtelingen op te vangen. In 2025 hebben we - naast onze opvanglocaties in Kesteren en IJzendoorn - een derde opvanglocatie voor Oekraïense ontheemden geopend in Echteld. Daarnaast hebben we een (in het kader van de randweg Opheusden) opgekochte woning beschikbaar gesteld voor de opvang. In totaal hebben we ongeveer 160 Oekraïners opgevangen in de gemeentelijke opvang. Ook worden er nog steeds Oekraïense ontheemden door particulieren opgevangen. Naast het regelen van opvang, heeft de gemeente leefgelden verstrekt aan Oekraïners die daar recht op hebben en eigen bijdragen geïnd bij werkende Oekraïners die gebruik maken van de gemeentelijke opvang. In 2025 zijn we met lokale huisartspraktijken een succesvolle samenwerking gestart om de huisartsenzorg toegankelijk te houden voor de Oekraïense ontheemden én de dorpsbewoners. Tot slot faciliteren we diverse voorzieningen, zoals nieuwkomersonderwijs, Nederlandse taallessen, jeugdzorg, publieke gezondheidszorg door de GGD, enzovoort. 1.2.4 Een effectieve ondersteuning van de gemeenteraad 1.2.4.2 We onderzoeken wat er nodig is om de raadzaal een toekomstbestendige vergaderplek van de raad te laten zijn, met een uitstraling die bij onze raad en gemeente past.

In 2025 is de geluidsinstallatie volledig vernieuwd en is de raadzaal voorzien van Microsoft Teams Room om de digitale en hybride vergadermogelijkheden te verbeteren. De fysieke uitbreiding van de raadzaal om meer zitplaatsen te creëren wordt in 2026 uitgevoerd.

Overige ontwikkelingen Op het gebied van samenwerking in de regio is er een aantal ontwikkelingen geweest. In 2025 zijn voorbereidingen getroffen om het beheer van de openbare ruimte terug te halen van Avri en dit vanaf 2026 in eigen beheer te gaan doen. Anderzijds zijn in 2025 voorbereidingen getroffen om de uitvoering van de Participatiewet vanaf 2026 bij de gemeenschappelijke regeling Werkzaak Rivierenland beleggen en Schuldhulpverlening in eigen beheer uit te voeren in plaats van dit door de gemeente Buren uit te laten voeren.

Jaarstukken 2025

22

Verbonden partijen Regio Rivierenland Wat was de betrokkenheid van deze verbonden partij bij de realisatie van dit programma? Regio Rivierenland is een samenwerkingsverband van acht gemeenten in de Betuwe, Bommelerwaard, Culemborgerwaard, Tielerwaard en het westen van het Land van Maas en Waal. De gemeenten die in de gemeenschappelijke regeling (GR) deelnemen zijn Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Regio Rivierenland is opgericht om gemeenschappelijke belangen van deze gemeenten op diverse gebieden te behartigen. Dit gebeurt onder andere op het gebied van verkeer & vervoer, economische zaken, ruimtelijke ordening, volkshuisvesting en onderwijs. Daarnaast voert Regio Rivierenland via dienstverleningsovereenkomsten taken uit voor de gemeenten. Deze uitvoering hiervan is door samenwerking effectiever, efficiënter en/of minder kwetsbaar. Voorbeelden daarvan zijn leerplichttaken, sociale recherche, leerlingenvervoer, Wmo-vervoer, inkoopondersteuning (in het algemeen en specifiek voor de uitvoering van de Wmo en Jeugdwet) en inburgering. Regio Rivierenland is het overheidsonderdeel van FruitDelta Rivierenland. Dit is een overkoepelende samenwerking tussen overheid, ondernemers, onderwijs/onderzoek, organisaties en ondernemende inwoners.

FruitDelta Rivierenland heeft als doel de economische speerpunten Agribusiness, Economie & Logistiek en Recreatie & Toerisme te stimuleren en te versterken. Een actieve samenwerking in Regio Rivierenland vormt een belangrijke voorwaarde voor NederBetuwe om zelfstandig en daadkrachtig te kunnen blijven opereren. Welke ontwikkelingen hebben zich in 2025 voorgedaan? De samenwerking in Regio Rivierenland strekt zich uit over een breed aantal onderwerpen: van economie (onder andere recreatie, toerisme en arbeidsmigranten) tot mobiliteit (onder andere Rijnbrug en het Verenfonds), energie (Regionale Energiestrategie) en zorg (onder andere Wmo en Jeugd). De samenwerking vindt u op verschillende plaatsen in onze begroting terug. Versterken samenwerking rondom ruimtelijke kwaliteit De portefeuillehouders Ruimte constateerden in 2021 dat het belangrijk is meer regionaal af te stemmen rondom de aanpak van het stikstofvraagstuk. In 2022 is besloten deze samenwerking verder te intensiveren. Het Rijk stuurt namelijk aan op een integrale, gebiedsgerichte aanpak van het stikstofvraagstuk. Maar ook de Gebiedsagenda en de landelijke regie op vraagstukken rond Ruimtelijke Ordening en Wonen vragen om meer afstemming.

Door het overleg rond onderwerpen als stikstof, energie, water, klimaat, wonen, mobiliteit en bedrijvigheid te intensiveren, kunnen we goed afstemmen over deze gemeentegrens-overschrijdende onderwerpen. Bovendien kan daarmee de inbreng worden afgestemd voor de 'Gelderse puzzel'. De regio heeft in 2024 onderzocht of de ondersteuning van dit overleg structureel dient te worden ingevuld. De afweging hiervan heeft het Algemeen Bestuur van de Regio in 2024 gedaan met als uitkomst dat het overleg structureel ingevuld dient te worden. In 2025 is een startnotitie hierover aangeboden aan de raden en is hiermee ingestemd. Volgende stap GR In 2024 kreeg Regio Rivierenland de opdracht om helderheid te bieden met betrekking tot: 1. Afwegingskader: Een framework ontwikkelen om te bepalen welke taken regionaal of lokaal worden uitgevoerd. 2. Taken en governance: Helderheid bieden over de uitvoering, rollen en verantwoordelijkheden van taken binnen de GR. 3. Bedrijfsvoering: Een berekeningssystematiek ontwikkelen om bij op- en afschaling van taken de bedrijfsvoering proportioneel in te richten. In 2024 zijn grote stappen gemaakt in het denken en ontwikkelen van deze drie punten. In 2025 is een en ander in de raden besproken en vastgesteld. Regio Rivierenland heeft al haar taken beoordeeld aan de hand van het afwegingskader. De meeste taken zijn bij Regio Rivierenland gebleven.

Voor sommige taken is besloten deze structureel bij Regio Rivierenland te beleggen, zoals het portefeuillehoudersoverleg Ruimte en de strategische board. Ook zijn er taken waarvan is besloten deze niet meer bij Regio Rivierenland te beleggen, zoals het portefeuillehoudersoverleg arbeidsmigranten en het inkoopbureau.

Jaarstukken 2025

23

Wat heeft het gekost? 1. Bestuur en Dienstverlening Begroting 2025 Bedragen x € 1.000,Lasten Baten Exploitatieresultaat

Rekening

Voor Na wijziging wijziging 3.391 3.653

Verschil

2025 Begr. na wijz./ Rekening 3.627 -25

-700

-775

-753

22

2.691

2.877

2.874

-4

+= nadeel - = voordeel Analyse van het verschil tussen begroting na wijziging en rekening (verschillen groter dan € 50.000 en afgerond op € 1.000) Kleine overige verschillen diverse taakvelden (incidenteel voordeel € 4.000) Kleine verschillen op de overige taakvelden binnen dit programma laten een voordeel zien van afgerond € 4.000 en behoeven geen toelichting.

Mutaties in reserves

Er zijn geen mutaties in de reserves voor dit programma. Een nadere toelichting is niet nodig.

Jaarstukken 2025

24

Programma 2 Openbare orde veiligheid Missie

Neder-Betuwe is een gemeente waarin iedereen zich veilig moet voelen met een lokale overheid die zich daarvoor aantoonbaar inzet. Spelregels en grenzen zijn helder. Er wordt snel en merkbaar opgetreden tegen overlast en criminaliteit. We stimuleren inwoners, bezoekers, ondernemers en veiligheidspartners om vanuit hun eigen verantwoordelijkheid bij te dragen aan de veiligheid binnen de gemeente.

Actuele kaderstellende beleidsnota's • • • • • • • • • • •

Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 (2023) Jaarplan Veiligheid 2024-2025 (2024) Ontwerp Meerjarenbeleidplan 2024-2027 Politie Oost-Nederland (2024) Regionaal Beleidsplan Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2024-2027 (2024) Regionaal Risicoprofiel Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2024 (2024) Regionaal Crisisplan Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2024-2027 (2024) Generiek Rampbestrijdingsplan VRGZ (2020) Preventie- en Handhavingsplan middelgebruik Neder-Betuwe 2025-2028 (2025) Algemene Plaatselijke Verordening Neder-Betuwe 2025; Plan van aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) Integrale Beleidsnota Sociaal Domein "Samen verder op de ingeslagen weg" 2025 - 2028 (2024)

Jaarstukken 2025

25

Ambities 2.1 Neder-Betuwe is een veilige gemeente om te wonen en te leven Wat wilden we bereiken?

2.1.1. Het gevoel van veiligheid wordt (samen met onze inwoners) versterkt

2.1.2 Het middelengebruik (alcohol, roken, drugs) onder onze (jonge) inwoners neemt af

2.1.3 Ondermijnende criminaliteit, uitbuiting en mensenhandel wordt voorkomen

Wat zouden we daarvoor doen? 2.1.1.1 We werken integraal samen bij de uitvoering van de Kadernota Veiligheid 2023-2026. 2.1.1.2 We ondersteunen initiatieven gericht op buurtpreventie. 2.1.1.3 We volgen en vertalen het landelijke beleid ten aanzien van vuurwerk. Vooralsnog ontwikkelen we geen eigen beleid voor een vuurwerkverbod. 2.1.1.4 We zetten ons in voor het behoud van de zondagsrust, onder andere ten aanzien van de openingstijden van winkels, het houden van evenementen en (infrastructurele) werkzaamheden. 2.1.2.2 We willen onze jeugd beschermen tegen middelengebruik door preventie en handhaving. 2.1.2.3 We zetten in op betere naleving van leeftijdsgrenzen en openingstijden bij alcoholverstrekkers. Dit beleidsdoel draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 5.2: Inwoners van Neder-Betuwe leven gezond en zijn vitaal 2.1.3.1 We pakken productielocaties van verdovende middelen aan en bevorderen het bewustzijn van inwoners en ondernemers op signalen van (drugs)criminaliteit. 2.1.3.2 We verhogen de (digitale) weerbaarheid van onze samenleving. 2.1.3.3 We werken samen met bedrijven om mensenhandel en arbeidsuitbuiting actief tegen te gaan. 2.1.3.4 Preventie en voorlichting van gemeentelijke organisatie op het gebied van ondermijning via opleidingen en informatiebijeenkomsten.

2.1.3.5 Preventie en voorlichting naar inwoners, ondernemers en overige specifieke doelgroepen op het gebied van ondermijning.

Realisatie

Wanneer speelt het? 2023-2026

continu

continu

continu

continu

continu

continu

continu

continu

continu

continu

In 2025 is hiervoor het volgende gedaan

2.1.1 Het gevoel van veiligheid wordt (samen met onze inwoners) versterkt 2.1.1.1 We werken integraal samen bij de uitvoering van de Kadernota Veiligheid 2023-2026. We werkten samen met interne en externe partijen in de uitvoering van de Kadernota Veiligheid zoals rondom het Veilig Buitengebied waarin politie, Omgevingsdienst Rivierenland, Platform Veilig Ondernemen en lokale bedrijven en belangenverenigingen samenwerken.

Jaarstukken 2025

26

2.1.1.2 We ondersteunen initiatieven gericht op buurtpreventie. De samenwerking met de WhatsApp-groep Neder-Betuwe is voortgezet. Vanuit de dorpen zijn er geen nieuwe initiatieven gemeld waarbij ondersteuning nodig was. We zijn verder gegaan met de uitvoering van het project Bondgenoten. Dit is een methode om netwerken te bouwen tussen gemeente, politie en mensen uit de haarvaten van de lokale gemeenschappen. Het doel is om met behulp van de inzet van deze netwerken maatschappelijke onrust te voorkomen en verminderen. 2.1.1.3 We volgen en vertalen het landelijke beleid ten aanzien van vuurwerk. Vooralsnog ontwikkelen we geen eigen beleid voor een vuurwerkverbod. We volgden de landelijke wet- en regelgeving en zochten op regionaal niveau afstemming over de inzet op het gebied van preventie en handhaving. Op lokaal niveau maakten we gebruik van het draaiboek dat inmiddels al enkele jaren passend is voor onze lokale situatie. Er is extra aandacht besteed aan het feit dat dit de laatste jaarwisseling was met toestemming voor het afsteken van consumentenvuurwerk. 2.1.1.4 We zetten ons in voor het behoud van de zondagsrust, onder andere ten aanzien van de openingstijden van winkels, het houden van evenementen en (infrastructurele) werkzaamheden. Net als in andere jaren is in 2025 door de verschillende vakdisciplines aandacht besteed aan het behoud van de zondagsrust.

Bij het verlenen van evenementenvergunningen hielden we bijvoorbeeld zoveel als mogelijk rekening met de zondagsrust. 2.1.2 Het middelengebruik (alcohol, roken, drugs) onder onze (jonge) inwoners neemt af 2.1.2.2 We willen onze jeugd beschermen tegen middelengebruik door preventie en handhaving. Dit beleidsdoel wordt verantwoord onder ambitie 5.2. 2.1.2.3 We zetten in op betere naleving van leeftijdsgrenzen en openingstijden bij alcoholverstrekkers. We traden zowel preventief als handhavend op. Dat is conform het in 2025 vastgestelde Preventie- en Handhavingsplan Middelengebruik Neder-Betuwe 2025-2028. In 2025 hebben we ingezet op samenwerking met ondernemers door middel van de convenantmethode: een publiek-privaat samenwerkingsverband dat de naleving van leeftijdsgrenzen controleert. Daarnaast hebben we handhavend opgetreden met behulp van testkopers op het verstrekken van alcohol aan minderjarigen. Daarnaast is de focus verlegd op controle van schenktijden en openingstijden. Concrete resultaten uit 2025 zijn te vinden in het jaarplan veiligheid 2026, zie RIB-20 van 5 maart 2026. 2.1.3 Ondermijnende criminaliteit, uitbuiting en mensenhandel wordt voorkomen 2.1.3.1 We pakken productielocaties van verdovende middelen aan en bevorderen het bewustzijn van inwoners en ondernemers op signalen van (drugs)criminaliteit. In 2025 zijn drie drugslocaties gesloten.

De locaties zijn gesloten op basis van de bestuurlijke rapportages van de politie. We zetten actief in op bewustzijnsvergroting via diverse preventiecampagnes. Onze gemeentelijke open dag met als thema veiligheid op 12 april 2025 heeft hier een belangrijke bijdrage aan geleverd. Daarnaast hebben we zes integrale controles georganiseerd waarbij in totaal 60 objecten zijn gecontroleerd. 2.1.3.2 We verhogen de (digitale) weerbaarheid van onze samenleving. We hebben deelgenomen aan de door de politie geïnitieerde actiedag 'Echt niet vandaag'. Politie en gemeente bezochten samen woonzorgcentra om ouderen te informeren over de risico's van sociale media, internetbankieren, et cetera. Tijdens een bijeenkomst voor senioren in november zijn inwoners geïnformeerd over de risico's van cybercriminaliteit en zijn praktische handreikingen gegeven om digitaal weerbaarder te worden. Daarnaast zijn enkele communicatieberichten ingezet op het gebied van digitale veiligheid. Deze berichtgeving was vooral gericht op bewustwording en het bieden van handelingsperspectief op het moment dat iemand slachtoffer wordt van bijvoorbeeld WhatsApp-fraude. 2.1.3.3 We werken samen met bedrijven om mensenhandel en arbeidsuitbuiting actief tegen te gaan. Het beleid mensenhandel en het bijbehorende plan van aanpak is vastgesteld door de raad.

Naar aanleiding van de acties uit het plan van aanpak is de rol van aandachtsfunctionaris aanpak mensenhandel verder getraind, de regionale samenwerking verbreed, zijn er enkele casussen besproken op de regionale mensenhandeltafel en zijn er voorbereidingen getroffen voor gerichte trainingen. De samenwerking met bedrijven om mensenhandel en arbeidsuitbuiting gericht aan te pakken wordt op basis van het plan van aanpak in een later stadium opgepakt.

Jaarstukken 2025

27

2.1.3.4 Preventie en voorlichting van gemeentelijke organisatie op het gebied van ondermijning via opleidingen en informatiebijeenkomsten. Voor medewerkers is een e-learning toegevoegd aan het opleidingsprogramma. Daarnaast hebben alle afdelingen presentaties ontvangen op het gebied van de Wet Bibob en het brede thema ondermijning. Daarbij is aandacht besteed aan het herkennen van signalen en het doorgeven van signalen bij het interne meldpunt of bij Meld Misdaad Anoniem. Per afdeling zijn verbanden gelegd met relevante inhoudelijke thema’s. 2.1.3.5 Preventie en voorlichting naar inwoners, ondernemers en overige specifieke doelgroepen op het gebied van ondermijning. Tijdens de Open dag op 12 april 2025 en diverse communicatiemomenten (zoals de week van de veiligheid) is aandacht gevraagd voor uiteenlopende thema's binnen de brede aanpak van ondermijning. Bijvoorbeeld misbruik van huurwoningen voor criminele doeleinden, melden van signalen bij de gemeente of bij Meld Misdaad Anoniem, etc. Daarnaast is voor zover mogelijk na iedere integrale controle een persbericht uitgedaan om inwoners te informeren over de inhoud en het resultaat van de betreffende controle (bijvoorbeeld de controle van garageboxen, leegstaande panden en risico-objecten in het buitengebied).

2.2 Inwoners van Neder-Betuwe kunnen vertrouwen op goede en tijdige hulp en ondersteuning van de hulpdiensten en BOA's Wat wilden we bereiken? 2.2.1 Bevordering van de openbare orde en veiligheid in NederBetuwe

2.2.2 Behoud van een goed functionerende (vrijwillige) brandweer 2.2.3 Tijdige aanrijtijden en kwalitatief hoogwaardige ambulancedienst voor onze inwoners

Wat zouden we daarvoor doen?

Realisatie

Wanneer speelt het?

2.2.1.1 We zetten in op optimale inzet van onze wijkagenten. 2.2.1.2 We evalueren jaarlijks de prioriteiten voor de inzet van de boa’s. 2.2.2.1 We zetten in op het behoud van de huidige korpsen en hun capaciteit.

jaarlijks

2.2.2.2 We stimuleren het behoud van de jeugdbrandweer.

continu

2.2.3.1 We zetten in op betere aanrijtijden, binnen de normtijd van de ambulance.

continu

continu

continu

In 2025 is hiervoor het volgende gedaan 2.2.1 Bevordering van de openbare orde en veiligheid in Neder-Betuwe 2.2.1.1 We zetten in op optimale inzet van onze wijkagenten. In 2025 zijn de zorgen over de capaciteit van de politie blijven bestaan. De basisnorm is onvoldoende haalbaar binnen de eenheid Oost-Nederland en dus ook in Neder-Betuwe. Door wisselingen in functies, vertrekkende agenten en het lastig op kunnen vullen van vacatures is ook in Neder-Betuwe de norm niet altijd gehaald. De afstemming tussen politie en gemeente is in 2025 goed verlopen. Op diverse thema's zochten we verbinding en trokken we samen op. Ondanks de beperkte capaciteit bij de politie waren de beschikbare (wijk)agenten voor het overgrote deel daar waar ze moesten zijn, zoals bij de aanpak rond oud en nieuw en het luilakken, integrale controles en samenwerkingsbijeenkomsten. 2.2.1.2 We evalueren jaarlijks de prioriteiten voor de inzet van de boa’s. De prioriteiten van de boa's zijn vastgelegd in het Jaarplan veiligheid 2024-2025. De uitvoering van dit jaarplan, waaronder de inzet van de boa's is geëvalueerd en verwoord in het jaarplan veiligheid 2026. In 2025 is de inzet van de jeugdboa geëvalueerd en is besloten de inzet met twee jaar te verlengen. De resultaten van deze inzet zijn opgenomen in het jaarplan veiligheid 2026 (zie RIB-20 van 5 maart 2026).

Jaarstukken 2025

28

2.2.2 Behoud van een goed functionerende (vrijwillige) brandweer 2.2.2.1 We zetten in op het behoud van de huidige korpsen en hun capaciteit. In 2025 is het onderzoek naar het vastgoed van de VRGZ afgerond. De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat zich in de toekomst een sterke stijging van de kosten met betrekking tot dit vastgoed zal voordoen. Dit was reden voor het Algemeen Bestuur van de VRGZ om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn de kosten te dempen. Na afweging van de voor- en nadelen die uit dit onderzoek naar voren zijn gekomen heeft het Algemeen Bestuur in zijn vergadering besloten dat: a. de huidige indeling van brandweerkazernes gehandhaafd blijft en dat het sluiten van posten geen wenselijke mogelijkheid biedt om deze stijging te dempen. b. het wenselijk is de huidige regionale servicecentra en magazijnen samen te brengen in één nieuw te bouwen servicecentrum en magazijn. c. nieuwbouw, vernieuwing en aanpassing van gebouwen gedaan zal worden met de wettelijke eisen van duurzaamheid als uitgangspunt d. waar mogelijk wordt gekeken naar het maken van ‘slimme keuzen’ op het gebied van samenwerking met partners maar ook optimalisatie waar het gaat om het omgaan met en investeren in gebouwen binnen de financiële kaders. e.

de financiële gevolgen van deze besluiten nopen tot het opbouw van een reserve om investeringen nu en in de toekomst mogelijk te maken en dat deze volgens de voorgestelde opbouw wordt gedaan. 2.2.2.2 We stimuleren het behoud van de jeugdbrandweer. De jeugdbrandweer was en blijft actief in Neder-Betuwe. Wij blijven monitoren hoe dit verloopt. Daarnaast heeft de jeugdbrandweer binnen de brandweerorganisatie een volwaardige plek gekregen en worden zij gezien als essentieel onderdeel om de vrijwilligersorganisatie op peil te houden. 2.2.3 Tijdige aanrijtijden en kwalitatief hoogwaardige ambulancedienst voor onze inwoners 2.2.3.1 We zetten in op betere aanrijtijden, binnen de normtijd van de ambulance. In 2025 zijn de aanrijtijden gemonitord. De inzet op het behalen van de normtijden was ook in 2025 weer groot, maar ondanks dat zijn de normtijden niet behaald. We blijven aandacht vragen voor continue verbetering. Daarnaast is er een ontwikkeling te zien als het gaat om spoedritten (A0 ritten). In 2024 (cijfers 2025 niet bekend) waren er in totaal 17 spoedritten met een A0 urgentie, waarvan 100% binnen 15 minuten ter plaatse was met een gemiddelde responstijd van iets meer dan 8 minuten. Dit laat zien dat, wanneer tijd wél van levensbelang is, de professionals zeer snel ter plaatse zijn.

Overige ontwikkelingen Beleid Integrale Veiligheid In 2025 is gestart met de voorbereidingen voor het opstellen van het nieuwe lokale veiligheidsbeleid (Kadernota veiligheid 2027-2030) en het nieuwe regionale Integraal Veiligheidsplan De Waarden (2027-2030). Dit wordt in 2026 ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. In deze plannen wordt de samenwerking tussen veiligheid en handhaving op lokaal en regionaal niveau nadrukkelijk gekoppeld aan de prioriteiten uit het beleid.

Beleidsindicatoren Naam Indicator:

Eenheid:

Verwijzingen Halt

aantal per 1.000 jongeren

Winkeldiefstallen

Geweldsmisdrijven

aantal per 1.000 inwoners aantal per 1.000 inwoners

Diefstallen uit woning aantal per 1.000 inwoners

2019

2020

2021

2022

2023

2024

NB

5,00

12,00

6,00

2,00

10,00

8,00

L

13,00

11,00

8,00

8,00

9,00

9,00

NB

0,60

0,60

0,20

0,60

0,60

0,40

L

2,30

2,00

1,80

2,30

2,50

2,20

NB

2,10

2,50

1,80

2,40

2,20

2,10

L

4,90

4,60

4,40

4,50

4,20

4,30

NB

1,50

1,40

0,80

0,60

1,00

1,60

L

2,30

1,80

1,40

1,40

1,30

1,20

2025

NB = Neder-Betuwe L = Landelijk Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

Jaarstukken 2025

29

Verbonden partijen Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Wat was de betrokkenheid van deze verbonden partij bij de realisatie van dit programma? Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) is een organisatie voor brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, meldkameractiviteiten en voorbereiding en coördinatie op het gebied van (gemeentelijke) rampenbestrijding en crisisbeheersing. Dit regionale samenwerkingsverband van veertien gemeenten is gebaseerd op de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en de Wet veiligheidsregio’s (Wvr). In het Regionaal Beleidsplan 2024-2027 VRGZ staat de ambitie als volgt omschreven: "De VRGZ is dé partner op het gebied van fysieke veiligheid met oog voor sociale veiligheid. Wij leveren uitstekende dienstverlening en worden gekenmerkt als verbinders van veiligheid en staan midden in de samenleving." De belangrijkste accenten in het beleid van de VRGZ zijn: • Een sterk netwerk • Een weerbare organisatie • Informatiemanagement Welke ontwikkelingen hebben zich in 2025 voorgedaan? Afronding onderzoek vastgoed In 2025 is het onderzoek naar het vastgoed van de VRGZ afgerond. De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat zich in de toekomst een sterke stijging van de kosten met betrekking tot dit vastgoed zal voordoen. Dit was reden voor het Algemeen Bestuur een onderzoek uit te voeren en te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn de kosten te dempen.

Na afweging van de voor- en nadelen die uit dit onderzoek naar voren zijn gekomen heeft het Algemeen Bestuur in zijn vergadering besloten dat: a. de huidige indeling van brandweerkazernes gehandhaafd blijft en dat het sluiten van posten geen wenselijke mogelijkheid biedt om deze stijging te dempen. b. het wenselijk is de huidige regionale servicecentra en magazijnen samen te brengen in één nieuw te bouwen servicecentrum en magazijn. c. nieuwbouw, vernieuwing en aanpassing van gebouwen gedaan zal worden met de wettelijke eisen van duurzaamheid als uitgangspunt d. waar mogelijk wordt gekeken naar het maken van ‘slimme keuzen’ op het gebied van samenwerking met partners maar ook optimalisatie waar het gaat om het omgaan met en investeren in gebouwen binnen de financiële kaders. e. de financiële gevolgen van deze besluiten nopen tot het opbouw van een reserve om investeringen nu en in de toekomst mogelijk te maken en dat deze volgens de voorgestelde opbouw wordt gedaan. Wijziging kostenverdeelsystematiek In 2024 en 2025 heeft er een onderzoek plaatsgevonden naar de kostenverdeelsystematiek van de VRGZ. Hieruit kwam naar voren dat de huidige kostenverdeelsleutel niet (meer) voldoet aan de randvoorwaarden die het bestuur voorafgaand aan het kostenverdeeltraject heeft geformuleerd en in het voorstel aan gemeenten heeft beschreven.

In november heeft het Algemeen Bestuur in zijn vergadering besloten om: 1. Verdeling van gemeentelijke bijdragen vanaf 2027 volledig op basis van het gemeentefonds, cluster Crisisbeheersing en Brandweer te baseren. 2. Voor de overgang van de oude naar de nieuwe kostenverdeelsleutel een ingroeiperiode van vijf jaar te hanteren, ingaande vanaf 2027. 3. Daarbij een niet-lineair ingroeimodel te hanteren. Bedrijfsvoering GGD en VRGZ Sinds 2013 werken VRGZ en GGD GZ samen op het gebied van bedrijfsvoering. Deze samenwerkingsconstructie sloot destijds goed aan bij de gezamenlijke huisvesting, bij de toenmalige omvang van beide organisaties en bij de relatief eenvoudige inrichting van bedrijfsvoeringstaken. Door ontwikkelingen in beide organisaties is deze manier van samenwerken niet meer passend en brengt risico's met zich mee. De uitgevoerde onderzoeken laten zien dat beide organisaties het best verder kunnen gaan met een eigen bedrijfsvoeringsorganisatie.

Jaarstukken 2025

30

Na afweging van de voor- en nadelen, hebben de algemeen besturen van VRGZ en GGD GZ in hun vergadering van 18 december 2025 het richtinggevend besluit genomen om stappen te zetten naar het (in het rapport) geschetste scenario 2: zowel voor VRGZ als voor GGD GZ een volledig eigen bedrijfsvoeringsorganisatie. Maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht Wanneer Nederland betrokken raakt bij een grootschalig gewapend conflict, heeft dit impact op onze hele samenleving. We moeten in dit scenario bijvoorbeeld rekening houden met schaarste van eten en drinken, langdurige uitval van vitale voorzieningen (stroom, internet, betalingsverkeer) en schade aan onze economie. Maar ook maatschappelijke onrust als het gevolg van grote aantallen vluchtelingen, militaire doorvoeroperaties, overbelasting van de zorg, polarisatie en desinformatie. Dit heeft onmiddellijk gevolgen voor de rol en inzet van de veiligheidsregio’s en de gemeenten als het gaat om adequate crisisbeheersing en brandweerzorg. De eerste hoofdtaak van Defensie is het beschermen en verdedigen van het Nederlandse grondgebied en NAVO-lidstaten. In tijden van oorlog en oorlogsdreiging komt de derde hoofdtaak van Defensie in het geding: het ondersteunen bij rampen en crises.

De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid en de veertien deelnemende gemeenten willen, aansluitend op de landelijke bestuurlijke opdrachten, gezamenlijk verkennen wat nodig is om de weerbaarheid te vergroten. Dit richt zich op: • Verkennen wat er nodig is om te komen tot een meer weerbare samenleving in de regio Gelderland-Zuid en hoe de veiligheidsregio en gemeenten samen met de (crisis)partners (zowel publiek als privaat) en de inwoners van de regio hieraan kunnen bijdragen. • Verkennen wat er nodig is om als regionale en lokale overheid onze bedrijfscontinuïteit (het vermogen om belangrijke bedrijfsprocessen te blijven uitvoeren tijdens en na crises) te kunnen garanderen op basis van vastgesteld basisniveau en langdurige inzet.

Wat heeft het gekost? 2. Openbare orde en veiligheid Begroting 2025 Bedragen x € 1.000,Lasten Baten Exploitatieresultaat

Rekening

Voor Na wijziging wijziging 3.775 3.598

Verschil

2025 Begr. na wijz./ Rekening 3.649 51

-66

-38

-132

-94

3.709

3.560

3.517

-43

+= nadeel - = voordeel Analyse van het verschil tussen begroting na wijziging en rekening (verschillen groter dan € 50.000 en afgerond op € 1.000) Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid (incidenteel voordeel € 38.000 in 2025) Binnen het project vitale vakantieparken worden lasten onder dwangsom opgelegd. Deze dwangsommen worden sinds 2025 ook verbeurd en geïnd. Op dit moment is € 90.000 (baat) aan dwangsommen verbeurd, waarvan € 30.000 daadwerkelijk is geïnd. € 60.000 (last) is nog niet geïnd en wordt er conform ons financieel beleid een reservering gemaakt in de ‘voorziening dubieuze debiteuren dwangsommen’ tot het moment dat de dwangsommen daadwerkelijk ontvangen worden. Voorgesteld wordt om het bedrag van € 30.000 van de geïnde dwangsommen te bestemmen naar 2026. Overige kleine verschillen binnen dit taakveld incidenteel voordeel € 8.000 behoeven geen toelichting Overige taakvelden kleine verschillen (incidenteel voordeel € 5.000) Kleine verschillen op de overige taakvelden binnen dit programma laten een voordeel zien en behoeven niet toegelicht te worden.

Mutaties in reserves Er zijn geen mutaties in de reserves voor dit programma. Een nadere toelichting is niet nodig.

Jaarstukken 2025

31

Programma 3 Fysieke leefomgeving Missie

Neder-Betuwe is een veilige, schone, aantrekkelijke en gevarieerde gemeente. We staan bekend als hét Laanboomcentrum van Nederland en Europa. We werken samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aan het behoud en de ontwikkeling van een duurzame, leefbare en vitale gemeente. Er zijn genoeg woningen in de gemeente en we stemmen de hoeveelheid woningen voortdurend af op te behoefte. Daarnaast ontwikkelen we de mobiliteit in de gemeente. Daardoor versterken we de verkeersveiligheid en de leefbaarheid. Ook klimaatverandering is een urgent en wereldwijd probleem. Daardoor ontstaan maatschappelijke vraagstukken. De regierol om deze vraagstukken aan te pakken ligt voor een deel bij gemeenten. Neder-Betuwe werkt daarom integraal aan een duurzame (lokale) leefomgeving en een gezonde leefstijl.

Actuele kaderstellende beleidsnota's • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen 2022-2025 Landschapsontwikkelingsplan (LOP) Neder-Betuwe 2022-2032 Omgevingsplan Nota Bovenwijkse Voorzieningen 2024 deel A (2024), (deel B, actualisatie 2025) Omgevingsvisie Neder-Betuwe Verordening Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Programma Wonen 2022-2030 Nota grondbeleid (2024) Welstandsnota (2011) VTH beleid Rivierenland 2022 (VTH: Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving), Bijlage 1 (Risicoanalyse), Bijlage 2 (Richtlijn geharmoniseerde sancties) Verordening uitvoering en handhaving Omgevingsrecht Neder-Betuwe 2023 Programma Riolering en water 2024-2028 (2023) Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021 (IBOR) Assetsheet Begraafplaatsen Programmaplan Duurzaamheid Neder-Betuwe 2022 (2022) Assetsheet Riolering & Water (Incl. Baggeren) Klimaatnota Neder-Betuwe 2021-2025 (2021) Nota Honden(poep)beleid 2016 (2016) Beleidsvisie externe veiligheid Neder Betuwe 2015-2018 (2015) Bodembelastingkaart (actualisatie 2017) Neder-Betuws Verkeer- en Vervoerplan beleidsrapportage (2018), (achtergrondrapportage) Speelruimteplan Neder-Betuwe 2024-2027 (2024) Vervangingsplan essentaksterfte 2019-2022 (2019) Uitvoeringsplan bomen Neder-Betuwe 2019 (2019) Beleidsplan huisvesting arbeidsmigranten 2020-2022 (2019) Woonwagenbeleid (2020)

Jaarstukken 2025

32

Ambities 3.1 Wonen voor iedereen Wat wilden we bereiken?

3.1.1 Betaalbaar wonen voor iedereen

3.1.2 Beschikbare woningen voor iedereen afe

3.1.3 Vindbare woningen voor iedereen

3.1.4 Voldoende aanbod wonen dichtbij werk voor arbeidsmigranten

3.1.5 Rekening houden met specifieke behoeften woonwagenbewoners

Wat zouden we daarvoor doen? 3.1.1.1 We gaan kleinere en goedkopere woningen bouwen 3.1.1.2 We monitoren de lokale woningmarkt. 3.1.1.3 We borgen 30% sociale huurwoningen bij elk nieuwbouwproject en meer (10%) sociale koopwoningen. 3.1.1.6 We maken meerjarenafspraken met woningcorporatie Thius voor de periode 2024 -2027. 3.1.2.1 We zoeken naar mogelijkheden voor het verbeteren van de doorstroming op de woningmarkt. 3.1.2.3 We willen meer levensloopgeschikte of zorgwoningen bouwen. 3.1.2.4 We streven naar 50% toewijzing van woningen voor lokale behoefte. 3.1.3.1 We monitoren het aanbod in de vrije sector. 3.1.3.3 We gaan voorlichting geven over levensloopbestendig wonen aan senioren. 3.1.3.4 We communiceren actief over woningbouw aan inwoners. 3.1.4.1 We realiseren voldoende nieuwe verblijfplaatsen voor arbeidsmigranten. 3.1.4.2 We voeren een inventarisatie uit naar het aantal arbeidsmigranten bij agrariërs (short stay). 3.1.4.3 We geven uitvoering aan het regionaal convenant arbeidsmigranten. 3.1.5.1 We realiseren dertien nieuwe standplaatsen voor woonwagenbewoners.

Realisatie

Wanneer speelt het? continu continu

continu

2024-2027

2025

continu continu

continu continu

continu

2023-2026

2024-2025

continu

2024-2027

In 2025 is hiervoor het volgende gedaan 3.1.1 Betaalbaar wonen voor iedereen 3.1.1.1 We gaan kleinere en goedkopere woningen bouwen. In 2025 is het TAM plan Doelgroepen vastgesteld en opgenomen in het Omgevingsplan. Hierin is opgenomen dat in elk nieuw plan 30% sociale huurwoningen moeten zitten en dat 2/3 van de woningen betaalbaar moet zijn. Dat kan middenhuur of betaalbare koop zijn. 3.1.1.2 We monitoren de lokale woningmarkt. We hebben een woonmonitor die eens per kwartaal geactualiseerd wordt.

Jaarstukken 2025

33

3.1.1.3 We borgen 30% sociale huurwoningen bij elk nieuwbouwproject en meer (10%) sociale koopwoningen. De landelijke regel is geborgd in het TAM plan Doelgroepen en maakt onderdeel uit van het Omgevingsplan. Sociale koopwoningen is een term die niet meer gebruikt wordt omdat dit woningen zijn waarbij de overheid financieel bijdraagt. We spreken nu over betaalbare koopwoningen. 3.1.1.6 We maken meerjarenafspraken met woningcorporatie Thius voor de periode 2024 - 2027. In 2024 zijn deze afspraken gemaakt. Op dit moment stellen we per jaarschijf specifieke doelen op. De voortgang van jaarschijf 2025 is ambtelijk periodiek gemonitord met Thius. Dit is nu een vast agendaonderdeel van het bestuurlijke overleg met Thius en de huurdersbelangenorganisatie. 3.1.2 Beschikbare woningen voor iedereen 3.1.2.1 We zoeken naar mogelijkheden voor het verbeteren van de doorstroming op de woningmarkt. Om doorstroming te kunnen bevorderen is er aanbod van geschikte woningen nodig. In 2024 is al gebleken dat er voldoende animo is maar dat geschikte woningen ontbreken. Hier wordt aan gewerkt door meer woningen voor senioren en één- tweepersoonshuishoudens op te nemen in nieuwbouwplannen. En er wordt gekeken naar mogelijkheden voor woningsplitsing en woningdelen. Mantelzorgwoningen op eigen terrein zijn ook een onderdeel van deze plannen.

3.1.2.3We willen meer levensloopgeschikte of zorgwoningen bouwen. Bij nieuwe ontwikkelingen wordt hier steeds naar gestreefd. 3.1.2.4 We streven naar 50% toewijzing van woningen voor lokale behoefte. We zitten al jaren boven de 50% en er is geen indicatie dat dit zal veranderen in de nabije toekomst. In een huisvestingsverordening kunnen hiervoor regels opgenomen worden maar zo lang er nog geen sprake is van schaarste of verdringing is dat niet toegestaan. In NederBetuwe is zowel van schaarste als verdringing geen sprake. 3.1.3 Vindbare woningen voor iedereen 3.1.3.1 We monitoren het aanbod in de vrije sector. We hebben deze doelstelling niet gerealiseerd omdat het monitoren van het aanbod binnen de vrije sector niet mogelijk is. 3.1.3.3 We gaan voorlichting geven over levensloopbestendig wonen aan senioren. Afgelopen jaar was dat niet nodig. Er is genoeg animo onder senioren om naar een levensloopbestendige woning te verhuizen. Er is alleen onvoldoende aanbod. In nieuwe projecten wordt hier meer aandacht aan gegeven. 3.1.3.4 We communiceren actief over woningbouw aan inwoners. We communiceren bij elk project actief over de plannen die er zijn. Zo zijn er voor Fructus 2 inloopavonden georganiseerd. 3.1.4 Voldoende aanbod wonen dichtbij werk voor arbeidsmigranten 3.1.4.1 We realiseren voldoende nieuwe verblijfsplaatsen voor arbeidsmigranten.

In 2025 is onderzoek gedaan naar locaties voor grootschalige huisvesting van arbeidsmigranten. Er is nog geen keuze gemaakt tussen de locaties. In 2026 worden deze locaties verder onderzocht. Kleinschalige huisvesting wordt gerealiseerd bij werkgevers zelf. In 2025 zijn twee initiatieven gestart met de bouw. 3.1.4.2 We voeren een inventarisatie uit over het aantal arbeidsmigranten bij agrariërs (short stay). In 2025 is overeengekomen dat we het nachtregister van “equivario” gaan gebruiken. De inventaris bij agrariërs wordt in 2026 verder uitgevoerd. 3.1.4.3We geven uitvoering aan het regionaal convenant arbeidsmigranten. In 2025 is het beleidsplan geëvalueerd en het wordt momenteel geactualiseerd. De uitvoering wordt verder opgepakt via een werkgroep, die zorgt voor een goede borging van de verschillende onderdelen, zoals huisvesting, registratie en handhaving. 3.1.5 Rekening houden met specifieke behoeften woonwagenbewoners 3.1.5.1 We willen 20 nieuwe standplaatsen voor woonwagenbewoners realiseren. De wachtlijst is dynamisch: er komen mensen bij en er vallen mensen af. Momenteel staan circa 20 personen op de wachtlijst voor een standplaats. Een deel is aangewezen op een sociale huurwoonwagen, terwijl een ander deel de voorkeur heeft voor het kopen van grond en het realiseren van een eigen woonwagen. De ontwikkeling van nieuwe standplaatsen kent nog enkele belemmeringen.

Voor de locatie ’t Erf moet eerst een spuitzone worden opgelost voordat uitbreiding mogelijk is. De locatie Opheusden ligt deels in een spuitzone en kent daarnaast bodemverontreiniging. In Echteld vormt geluid een belemmering. Deze knelpunten moeten worden opgelost voordat nieuwe standplaatsen gerealiseerd kunnen worden. Tegelijkertijd wordt gezocht naar alternatieve locaties.

Jaarstukken 2025

34

3.2 In onze openbare ruimte is het heel schoon, veilig en bereikbaar voor iedereen Wat wilden we bereiken?

3.2.1 Veilig en goed onderhouden wegennet

3.2.2 Goede bereikbaarheid openbaar vervoer

3.2.3 Effectieve en efficiënte inrichting en beheer openbare ruimte

Wat zouden we daarvoor doen? 3.2.1.1 We continueren de uitvoering van het Neder-Betuws Verkeer- en Vervoerplan. 3.2.1.2 We realiseren een randweg Opheusden voor het ontlasten van de kern Opheusden en de ontsluiting van het Tree Valley Business Centre. Daarnaast creëren we de mogelijkheid om wijk Herenland aan te sluiten op de randweg. 3.2.1.3 We volgen de ontwikkelingen rond de verbreding van de Rijnbrug 3.2.1.4 We onderzoeken een betere ontsluiting van OchtenOost en -Noord. 3.2.1.5 We onderzoeken een goede verbinding voor langzaam verkeer tussen Casterhoven en andere delen van het dorp Kesteren. 3.2.2.1 We lobbyen voor korte reistijden naar de centrumgemeenten. 3.2.2.2 We zetten ons in voor behoud van goede en duurzame veerverbindingen. 3.2.3.1 We gaan uitvoering geven aan het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR). 3.2.3.2 Bij nieuwbouwlocaties houden we rekening met voldoende en aaneengesloten speelplekken. 3.2.3.3 We voeren een communicatiecampagne uit met het doel zwerfafval tegen te gaan. 3.2.3.4 We onderzoeken hoe we op een respectvolle manier voldoende ruimte kunnen houden op de gemeentelijke begraafplaatsen. 3.2.3.5 We onderzoeken hoe we de kwaliteit van het openbaar groen kunnen verbeteren tegen lagere beheerkosten.

3.2.3.7 We geven een vervolg aan de doorstart van het honden(poep)beleid 3.2.3.8 We halen de beeldbepalende beheertaken weg bij AVRI-IBOR en gaan deze onder eigen regie uitvoeren. 3.2.3.9 We geven uitvoering aan het Speelruimteplan 20242027 (11 speelplekken herinrichten) 3.2.3.10 We starten in 2025 met de revitalisering van de Nassaulaan, De Leede en Dichterswijk in Kesteren. 3.2.3.11 We gaan de brug Betuwesingel Echteld vervangen.

Jaarstukken 2025

Realisatie

Wanneer speelt het? continu

2025-2030

2024 e.v.

2023 e.v. 2024 e.v.

2023 e.v.

2023 e.v. continu

2025 en 2026 2024 e.v

continu

continu

2023-2025

2025 e.v.

2025

2025 e.v.

2025-2026

35

3.2.4 Sober en doelmatig beheer gemeentelijke gebouwen 3.2.5 De groene uitstraling van de gemeente verhogen

3.2.3.12 We gaan een voetgangersbrug met aansluitende paden, aanleggen (ommetje Casterhoven). Dit draagt ook bij aan de ambitie 4.2 We vergroten de aantrekkelijkheid van ons gebied voor inwoners en bezoekers 3.2.4.1 We voeren het Beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen uit en dragen zorgen voor het preventief en correctief onderhoud, waaronder het behandelen van klachten, storingen en calamiteiten. (Deze activiteiten zijn verder uitgewerkt in Programma 6.) 3.2.5.1 Om het aanzien rond de toegangswegen en dorpscentra te verhogen gaan wij het onderhoudsniveau van groen en verharding naar A niveau brengen/verhogen.

2025

2022-2025

2025 e.v.

In 2025 is hiervoor het volgende gedaan 3.2.1 Veilig en goed onderhouden wegennet 3.2.1.1 We continueren de uitvoering van het Neder-Betuws Verkeer- en Vervoerplan (NBVVP). Er zijn proactief laadpalen geplaatst, knelpunten zijn op basis van meldingen opgelost en er is deelgenomen aan diverse publiekscampagnes. Daarnaast is voor meerdere projecten de (verdere) voorbereiding gestart, met uitvoering voorzien vanaf 2026. Ook is veel tijd geïnvesteerd in het opstellen van een nieuw mobiliteitsprogramma, als opvolger van het NBVVP. 3.2.1.2 We realiseren een randweg Opheusden voor het ontlasten van de kern Opheusden en de ontsluiting van het Tree Valley Business Centre. Daarnaast creëren we de mogelijkheid om wijk Herenland aan te sluiten op de randweg. We hebben in 2025 een aantal belangrijke stappen gezet zoals het opstellen van een integraal watermodel in samenwerking met het Waterschap en het uitvoeren van een veiligheidsrisicoanalyse in samenwerking met ProRail. Daarnaast zijn verschillende civieltechnische onderzoeken uitgevoerd en hebben we diverse gronden gekocht. 3.2.1.3 We volgen de ontwikkelingen rond de verbreding van de Rijnbrug Via reguliere overleggen met provincie en andere betrokken partijen hebben we direct informatie ontvangen over de stand van zaken rond de verbreding van de brug.

Het is een complex proces, waarin het noodzakelijk is om onderzoeken weer te updaten. We dringen bij de provincies aan op een spoedige voortgang van het proces. Via reguliere overleggen met de provincie en andere betrokken partijen zijn we steeds geïnformeerd over de voortgang van de verbreding van de brug. Het betreft een complex proces, waarbij onderzoeken periodiek moeten worden geactualiseerd. We blijven bij de provincie aandringen op een voortvarende voortgang van het proces. 3.2.1.4 We onderzoeken een betere ontsluiting van Ochten-Oost en -Noord. In 2025 is de gebiedsvisie afgerond. Deze wordt omgezet naar een omgevingsprogramma in het kader van de Omgevingswet. 3.2.1.5 We onderzoeken een goede verbinding voor langzaam verkeer tussen Casterhoven en andere delen van het dorp Kesteren De gemeente heeft samen met ProRail de benodigde processtappen doorlopen en hen vervolgens opdracht gegeven om de verbreding van de overweg verder uit te werken (engineren), conform het eerder opgestelde schetsontwerp. 3.2.2 Goede bereikbaarheid openbaar vervoer 3.2.2.1 We lobbyen voor korte reistijden naar de centrumgemeenten. Binnen regio Rivierenland is samengewerkt aan de verdere uitvoering van het mobiliteitsplan 2023-2026. Dit plan richt zich op een bereikbare, veilige en schone regio met aandacht voor goede leefbaarheid.

3.2.2.2 We zetten ons in voor behoud van goede en duurzame veerverbindingen. De gemeente heeft een DAEB-aanwijzingsbesluit (Dienst van Algemeen Economisch Belang) genomen om in aanmerking te kunnen komen voor provinciale subsidie Vervolgens is de subsidie met succes aangevraagd en verleend. De subsidierelatie tussen gemeente en de nieuwe veerexploitant is d.m.v. regelgeving geformaliseerd.

Jaarstukken 2025

36

3.2.3 Effectieve en efficiënte inrichting en beheer openbare ruimte 3.2.3.1 We gaan uitvoering geven aan het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR). Het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) is doorontwikkeld in een Meerjarig Investeringsprogramma (MJIP). In Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaallasten van deze Programmabegroting gaan we uitgebreid in op het IBOR en de verschillende onderdelen daarvan. 3.2.3.2 Bij nieuwbouwlocaties wordt voldoende rekening gehouden met aaneengesloten speelplekken. Ter voorbereiding op de oplevering van de nieuwbouwontwikkeling ‘Fase 7 Casterhoven’ in 2026 is de inrichting van de speelplekken in 2025 gestart. Er is een participatietraject met inwoners afgerond. Er zijn nu definitieve ontwerpen voor de inrichting. Fase 7 is een ontwikkeling waarbij het oude speelruimtekader voor nieuwbouw geldt. Bij het ontwerp hebben we zorgvuldig gekeken naar gebruik van de speelplekken voor kinderen en een plek voor samenkomst met ouders. Het nieuwe schoolplein van middelbare school Pantarijn is in de buurt. Op dit openbare schoolplein kunnen jongeren gebruik maken van sport- en beweegtoestellen en een sportveldje. 3.2.3.3 We starten een communicatiecampagne met als doel het zwerfafval tegen te gaan. De in 2023 opgestarte communicatiecampagne om zwerfafval tegen te gaan is in 2025 gecontinueerd. Periodiek werd er een nieuwsbrief verstuurd.

Diverse vrijwilligers hebben zich aangemeld om zwerfafval te rapen. 3.2.3.4 We onderzoeken hoe we op een respectvolle manier voldoende ruimte kunnen houden op de gemeentelijke begraafplaatsen. We monitoren de capaciteit voortdurend. Indien meer capaciteit benodigd is, zoeken we naar mogelijkheden om ruimte kunnen maken zonder graven te hoeven ruimen. In 2025 hebben we geconstateerd dat uitbreiding van het aantal beschikbare graven op begraafplaats De Markhof eerder nodig was dan in het begraafplaatsbeleid was voorzien. Er zijn 150 extra graven beschikbaar gekomen en hiermee is de continuïteit van de uitgifte van graven gewaarborgd. 3.2.3.5 We onderzoeken hoe we de kwaliteit van het openbaar groen kunnen verbeteren tegen lagere beheerkosten. Op basis van het onderzoek naar groenonderhoud in onze buitenruimte heeft de raad in 2024 besloten om de beeldbepalende beheertaken weer in eigen beheer te nemen. De transitie loopt en per 1 januari 2026 voert de gemeente alle beeldbepalende taken weer zelf uit. Dit doen we samen met aannemers. Voor 2025 zijn met Avri duidelijke afspraken gemaakt, waardoor het beeld van de buitenruimte op orde bleef. 3.2.3.7 We geven een vervolg aan de doorstart van het honden(poep)beleid. In 2024 zijn we begonnen met het optimaliseren van bestaande hondenvoorzieningen en hier is 2025 vervolg aan gegeven.

Er zijn op strategische punten langs de hondenuitlaatroutes meer afvalbakken geplaatst. Daarnaast werden de locaties met hondenpoepoverlast regelmatig bezocht door onze boa's. 3.2.3.8 We halen de beeldbepalende beheertaken weg bij AVRI-IBOR en gaan deze onder eigen regie uitvoeren. Het in 2024 gestarte proces om de beeldbepalende taken terug te halen van Avri naar NederBetuwe is in 2025 (operationeel) afgerond. Vanaf januari 2025 heeft de gemeente al drie aannemerscontracten overgenomen. Per 1 januari 2026 zullen alle overige beeldbepalende taken uit het overgangstraject definitief overgaan. 3.2.3.9 We geven uitvoering aan het Speelruimteplan 2024-2027 (11 speelplekken herinrichten) Eind 2025 waren voor het merendeel van de speelplekken de ontwerpen gereed. De adviezen en ideeën die we van inwoners via het participatieplatform en de inloopsessies hebben ontvangen, zijn verwerkt. Participatie en de lange doorlooptijd voor uitvoering (lange levertijd en planning van herinrichting) zorgden samen voor vertraging. Realisatie van de speelplekken wordt in 2026 uitgevoerd. 3.2.3.10 We starten in 2025 met de revitalisering van de Nassaulaan, de Leede en de Dichterswijk in Kesteren. De nutsbedrijven (gas, elektra, water en telecommunicatie) zijn in 2025 gestart met werkzaamheden in de Dichterswijk en de Romeinsebuurt. Het bestek en de bijbehorende tekeningen zijn opgesteld.

De uitvoering vindt plaats in twee fases, te beginnen in de Romeinsebuurt. Voor De Nassaulaan zijn in 2025 de voorbereidingen gestart. Na afronding hiervan starten de nutsbedrijven met hun werkzaamheden, waarna de civiele werkzaamheden volgen. 3.2.3.11 We gaan de brug Betuwesingel Echteld vervangen. In samenwerking met de gemeente Buren is in 2025 een ontwerpkeuze voor de brug gemaakt. De uitvoering van de werkzaamheden staat gepland voor 2026. 3.2.3.12 We gaan een voetgangersbrug met aansluitende paden, aanleggen (ommetje Casterhoven). De voorbereidingen zijn gestart in 2025 (o.a. een burgerparticipatieproject) en lopen door in 2026. De realisatie zal in 2026 plaatsvinden.

Jaarstukken 2025

37

3.2.4 Sober en doelmatig beheer gemeentelijke gebouwen 3.2.4.1 We voeren het Beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen uit. (Deze activiteiten zijn verder uitgewerkt in Programma 6.) Er is uitvoering gegeven aan het preventief en correctief onderhoud van gemeentelijke gebouwen en objecten, inclusief het verhelpen van storingen en calamiteiten. Belangrijke resultaten zijn onder meer: betrokkenheid bij de exploitatie van de noodopvanglocaties in IJzendoorn, Kesteren en Echteld; exploitatie van het tijdelijk schoolgebouw in Kesteren; afronding van het onderhoud aan kerktorens en onderzoek naar gedenktekens en monumenten; start van de verduurzaming van sporthal De Leede en gymzaal Kesteren; succesvolle Europese aanbesteding voor onderhoud aan elektrotechnische installaties; diverse verbeteringen aan het gemeentehuis; bijdrage aan de omvorming van sporthal De Eng naar MFC Dodewaard; en ondersteuning van hybride werken en organisatieontwikkelingen. Daarnaast hebben we tijdelijk gebruikte woningen (noodopvang) aan de Tielsestraat en Hamsestraat in Opheusden beheerd. Tot slot is in 2025 het nieuwe meerjarig onderhoudsplan 2026–2030 vastgesteld. 3.2.5 De groene uitstraling van de gemeente verhogen 3.2.5.1 We gaan het aanzien rond de toegangswegen en dorpscentra verhogen.

In januari 2025 zijn we gestart met het vergroenen van de uitstraling van toegangswegen en dorpscentra. We hebben dit project stap voor stap uitgevoerd in samenwerking met bewoners en ondernemers. Eind 2025 zijn wij gestart met de vergroening van de N323 en de Voorstraat in Echteld, rondom de kruising Cuneraweg in Ochten en een gedeelte van de Dalwagen in Dodewaard. In 2026 staat o.a. de vergroening in Opheusden en Dodewaard op de planning.

3.3 We willen een duurzame gemeente zijn, klaar voor de toekomst Wat wilden we bereiken?

3.3.1 Duurzame en gezonde leefstijl

3.3.2 Verlagen van het energieverbruik

3.3.3 Toekomstbestendige leefomgeving

Jaarstukken 2025

Wat zouden we daarvoor doen? 3.3.1.1 We geven eenvoudige oplossingen voor een duurzame leefstijl. (Meer over gezondheid vindt u terug onder ambitie 5.2 Inwoners van NederBetuwe leven gezond en zijn vitaal). 3.3.1.2 We realiseren meer openbare laadpalen voor elektrisch vervoer. 3.3.2.1 We stimuleren het gebruik van subsidieregelingen voor het uitvoeren van maatregelen die bijdragen aan een laag energieverbruik. 3.3.2.2 We voeren onze Warmtetransitievisie uit. 3.3.2.3 We zetten ons in voor de bestrijding van energiearmoede bij onze inwoners. 3.3.2.4 Wij maken een energievisie en programma warmte en energie 3.3.2.5 Via de pilot Energie Expertteam Rivierenland ondersteunen wij samen met VNO NCW en S-tec ondernemers bij de verduurzamingsopgave. 3.3.3.1 We bevorderen een groene, schaduwrijke leefomgeving. 3.3.3.2 Bij de herinrichting van wijken treffen we klimaatbestendige maatregelen die zijn afgestemd op extremer weer. 3.3.3.3 We plaatsen meer groen in woonwijken, vooral met bomen.

Realisatie

Wanneer speelt het?

2023-2026

2023-2026

2023-2026

2023-2026 2023-2026

2024-2025

2024 - 2026 continu

continu

2023-2026

38

3.3.4 Circulaire samenleving

3.3.5 Nieuwe energievormen

3.3.6 Een klimaat-adaptief Neder-Betuwe

3.3.4.1 We stimuleren hergebruik van verpakkingen (en het minder gebruik maken van wegwerpverpakkingen). 3.3.4.2 We stimuleren de recycling van grondstoffen. 3.3.4.3 We verminderen ons restafval. 3.3.5.1 We stimuleren het overschakelen van fossiele energie naar duurzame bronnen. 3.3.5.2 We zetten in om bij windmolens op land minimaal 50% ten goede te laten komen aan de lokale gemeenschap. 3.3.5.3 We gaan in overleg om knelpunten op het elektriciteitsnet te verminderen en de situatie te verbeteren. 3.3.5.4 We stimuleren innovatie samen met lokale ondernemers. 3.3.6.1 We intensiveren de samenwerking in regionaal verband, zodat we effectief kunnen werken en samen kansen verzilveren om Rijkssubsidies voor klimaatadaptatie binnen te halen.

2023-2026

2023-2026 continu continu

2023-2026

2023-2026

continu

2025 e.v.

In 2025 is hiervoor het volgende gedaan 3.3.1 Duurzame en gezonde leefstijl 3.3.1.1 We geven eenvoudige oplossingen voor een duurzame leefstijl (meer over gezondheid vindt u terug onder ambitie 5.2 Inwoners van Neder-Betuwe leven gezond en zijn vitaal). Vanuit Gezond op eigen wijze waren er gesprekken met basisscholen om leerlingen en hun ouders te stimuleren om lopend of met de fiets naar school te gaan. Zowel het gezondheids- als het duurzaamheidsaspect werd hieraan verbonden. Ook startten we met het beweegvriendelijker maken van schoolpleinen. Daarbij hielden we tegelijkertijd rekening met klimaatmaatregelen en vergroening om hittestress tegen te gaan. 3.3.1.2 We realiseren meer openbare laadpalen voor elektrisch vervoer. Op eigen initiatief en/of op aanvraag van inwoners met een elektrisch voertuig, zijn er op diverse locaties nieuwe laadpalen geplaatst. Dit deden we vanuit de gezamenlijke concessie Gelderland-Overijssel. We zijn daarvoor aangesloten bij de Gelders-Overijsselse Regionale Aanpak Laadinfrastructuur (GO-RAL). Concessiehouder is Vattenfall. 3.3.2 Verlagen van het energieverbruik 3.3.2.1 We stimuleren het gebruik van subsidieregelingen voor het uitvoeren van maatregelen die bijdragen aan een laag energieverbruik. In 2025 werkten we actief aan de communicatieaanpak samendetoekomst.nl.

Via diverse campagnes stimuleren we inwoners gebruik te maken van de landelijke en gemeentelijke subsidieregelingen. Dat doen wij online of, op verzoek, bij de inwoners thuis. Ook betrekken we lokale ondernemers, bouwmarkten, makelaars en financierders bij deze aanpak. Daarnaast staan onze energieambassadeurs regelmatig op markten en pleinen om inwoners te informeren over de (subsidie)mogelijkheden. Het Energieloket Rivierenland voert de meeste regelingen uit. 3.3.2.2 We voeren onze Warmtetransitievisie uit. In 2025 lag de focus op energiebesparende maatregelen als eerste fase van de Warmtetransitievisie. Er werd een subsidieregeling voor koopwoningen vastgesteld en het Nationaal Isolatieprogramma Lokale Aanpak is uitgewerkt. Beide regelingen werden door het energieloket voor ons uitgevoerd. De combinatie met onze subsidieregeling voor het verduurzamen van koopwoningen in Neder-Beutwe werpt zijn vruchten af. Door regelingstapeling maken inwoners van Neder-Betuwe gemiddeld vaker gebruik van landelijke subsidies dan in buurgemeenten. Daarnaast zijn mogelijkheden voor de tweede tranche van het Nationaal Isolatieprogramma (tot 2029) verkend om langdurige subsidiemogelijkheden voor onze inwoners te waarborgen.

Jaarstukken 2025

39

3.3.2.3 We zetten ons in voor de bestrijding van energiearmoede bij onze inwoners. In 2025 voerden we het project Energie Vitaal uit. Inwoners met een laag inkomen en een slecht energielabel (koop en huur) helpen we met kleine (strips, inregelen CV, folie) en grote maatregelen (witgoed, isolatie, ventilatie). In samenwerking met Thius voerden we in 2025 het pilotproject in de Oranjewijk in Dodewaard uit. Dit om wijkgericht aan de slag te gaan met energiebesparende maatregelen. Hieronder valt bijvoorbeeld ook de isolatie van huizen. In deze wijk is sprake van veel gespikkeld bezit (huur- en koopwoningen door elkaar) met slechte energielabels. 3.3.2.4 Wij maken een energievisie en programma warmte en energie In 2025 stelden wij de Energievisie en het Programma Energie & Warmte op. In de Energievisie hebben wij een strategie uitgewerkt om de komende jaren toe te werken naar een duurzame energiemix. Eind 2025 is de visie ter besluitvorming aangeboden aan de gemeenteraad. 3.3.2.5 Via de pilot Energie Expertteam Rivierenland ondersteunen wij samen met VNO NCW en S-tec ondernemers bij de verduurzamingsopgave. Er is een communicatieaanpak gemaakt en via onze bedrijvencontactfunctionarissen is het aanbod onder de aandacht van ondernemers gebracht. We maken ons zorgen over het behalen van de gestelde doelstellingen vanwege de continuïteit van S-tec.

3.3.3 Toekomstbestendige leefomgeving 3.3.3.1 We bevorderen een groene, schaduwrijke leefomgeving. Met het IBOR-beleid en de ruimtelijke planvorming was er ook in 2025 voortdurend aandacht voor de leefbaarheid. Groen en schaduw zijn hier een belangrijk onderdeel van. Wij hanteerden een kritisch kapbeleid. 3.3.3.2 Bij de herinrichting van wijken treffen we klimaatbestendige maatregelen die zijn afgestemd op extremer weer. Bij de herinrichting van wijken is het de norm om een gescheiden riool aan te leggen. De reden hiervoor is dat de waterafvoer dan beter bestand is tegen toekomstige neerslagpieken. Waar mogelijk werd er groen toegevoegd om hitteproblemen te voorkomen. Inwoners werden gestimuleerd om hieraan bij te dragen, bijvoorbeeld door regenpijpen af te koppelen en tuinen te vergroenen. 3.3.3.3 We plaatsen meer groen in woonwijken, vooral met bomen. Wij hebben op diverse locaties klimaatbestendig groen bijgeplaatst. 3.3.4 Circulaire samenleving 3.3.4.1 We stimuleren hergebruik van verpakkingen (en het minder gebruik te maken van wegwerpverpakkingen). We hebben hierin een ondersteunende rol en volgen landelijke ontwikkelingen nauwgezet. Afgelopen jaar hadden we afvalcoaches in de gemeente en gaven we lessen op scholen. De lessen waren gericht op het minimaliseren van (zwerf)afval. 3.3.4.2 We stimuleren de recycling van grondstoffen.

We ondersteunden onze inwoners bij het beter scheiden van hun eigen afval. Dit is een doorlopend proces waarbij we inspelen op actuele ontwikkelingen. Daarnaast hebben wij de introductie van de doorgeeftas voorbereid, waarbij we het voor inwoners makkelijker maken om herbruikbare items aan te bieden. 3.3.4.3 We verminderen ons restafval. We kunnen trots zijn op een relatief lage hoeveelheid restafval per huishouden. We hielden campagnes voor het scheiden van afval. Daarnaast werkten we aan bewustwording door middel van afvalcoaches en gastlessen op scholen. 3.3.5 Nieuwe energievormen 3.3.5.1 We stimuleren het overschakelen van fossiele energie naar duurzame bronnen. In 2025 zijn er voorbereidingen getroffen om in het kader van de verduurzaming van gemeentelijke gebouwen, sporthal De Leede en gymzaal Echteld als eerste gebouwen te verduurzamen. Daarvoor zijn er aanbestedingen gestart om bouwkundige en installatietechnische oplossingen adequaat in te kopen. Verder zijn bij het gemeentehuis laadpalen geplaatst om het elektrische wagenpark te faciliteren en tegen betaling medewerkers en bezoekers de mogelijkheid te bieden om elektrische voertuigen op te laden 3.3.5.2We zetten in om bij windmolens op land minimaal 50% ten goede te laten komen aan de lokale gemeenschap. Dit maakt deel uit van de gesprekken met ontwikkelende partijen.

In 2024 is de Stichting Gebiedsfonds overgegaan tot het ondersteunen van projecten en initiatieven. Deze initiatieven kunnen een financiële bijdrage uit het Gebiedsfonds ontvangen.

Jaarstukken 2025

40

3.3.5.3 We gaan in overleg om de knelpunten op elektriciteitsnet te verminderen of te verbeteren. Ook in 2025 was netcongestie een actueel probleem, onder andere voor ondernemers. Dit neemt de komende jaren verder toe. Daarom werken we samen met netbeheerders aan oplossingen. Tennet en Liander investeren de komende jaren flink in de uitbreiding van het elektriciteitsnet. Hiervoor worden verschillende scenario's uitgewerkt. Daarnaast sloten wij in 2025 een samenwerkingsovereenkomst met Liander om het aantal transformatorhuisjes via een projectmatige aanpak versneld uit te bereiden. 3.3.5.4 We stimuleren innovatie samen met lokale ondernemers. In 2025 voerden wij een regionale pilot uit met Energie Samen Rivierenland Zakelijk/VNO NCW met als doel het ondersteunen van ondernemers bij het verduurzamen van hun bedrijf. NederBetuwe werkte hierbij samen met de zeven andere regiogemeenten. in 2025 is extra ingezet op de communicatie richting ondernemers. 3.3.6 Een klimaat-adaptief Neder-Betuwe 3.3.6.1 We intensiveren de samenwerking in regionaal verband, zodat we effectief kunnen werken en samen kansen verzilveren om Rijkssubsidies voor klimaatadaptatie binnen te halen.