Bijlage - Ontwerpbegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
Tekst van het document
Op basis van de programma’s geeft de beheerprojectenregisseur opdrachten voor de realisatie van de beheer- en onderhoudstaken van de verschillende assets en (integrale) uitvoeringsprojecten en bewaakt de tijdige inbreng en opname van de beheeraspecten bij (her)inrichtingsinitiatieven. Het gaat om een structurele functie voor gemiddeld 8 uur per week (indicatief schaalniveau 11, inclusief werkgeverslasten). Taakveld Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)(structureel effect, nadeel 2024 €812.500 en 2025 €593.750, voordeel 2026 en 2027 € 10.000) Aan-/verkoop (stateg.) gronden (structureel effect, nadeel 2024 €812.500 en 2025 €593.750, voordeel 2026 en 2027 € 10.000) Naar aanleiding van de raadsvergadering van 28 september 2023 betreffende het besluit tot het wijzigen van het investeringskrediet grondaankopen Randweg Opheusden en het besluit betreffende het Centrumplan Ochten is er een nadeel voor 2024 en 2025 en een voordeel voor 2026 en 2027 opgenomen.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
46
Investeringen Programma 3: Fysieke leefomgeving Beschikbaar gestelde investering (lopend/toekomstig) Beschikbaar te stellen investering (nieuw)
Startjaar
Lopend Lopend Toekomstig Toekomstig Toekomstig Lopend Lopend Lopend Toekomstig Toekomstig Toekomstig Toekomstig Toekomstig
2024 2020 en 2022 2024 2024 2024 2023 2022 2023 en 2024 2024-2028 2024-2028 2024-2028 2024-2028 2024-2028
Waterplan 2023 Vogelbuurt II - Opheusden 2020 Nassaulaan - Kesteren 2020 De Leede II - Kesteren 2021 Dichterswijk/Romeinsebuurt - Kesteren 2021 Vervangen/renoveren riolering 2023 Adaptieve klimaat maatregelen 2022 Adaptieve klimaat maatregelen 2023 Renovatie drukrioolgemalen pompen 2024-2028 (afschr 15jr) Renovatie drukrioolgemalen kasten 2024-2028 (afschr 30jr) Renovatie rioolgemalen pompen2024 - 2028 (afschr 15 jr Renovatie rioolgemalen kasten 2024 - 2028 (afschr 30 jr Vervangen riolering 2024-2028 (afschr 60 jr) vGRP 2019-2023
Lopend Toekomstig Lopend Toekomstig Lopend Lopend
Bomenbuurt wijk Ochten Nassaulaan eo Kesteren Wijk Dodewaard Dichters/Romeinsebuurt Kesteren Vogelbuurt II wijk Opheusden Bermverharding 2023-2025
Verv.Lichtmasten ikv verduurz. 2020 Verv.Lichtmasten ikv verduurz. 2021 Verv.Lichtmasten ikv verduurz. 2022 Verv.Lichtmasten ikv verduurz. 2023 Verv.Lichtmasten ikv verduurz. 2024 Verv.armaturen ikv verduurz 2021 Verv.armaturen ikv verduurz 2022 Verv.armaturen ikv verduurz 2023 Verv.armaturen ikv verduurz 2024 Verv.armaturen ikv verduurz 2025 Verv.armaturen ikv verduurz 2026 Verv.armaturen ikv verduurz 2027 Pilot smartcity ikv verduurz 2022 Pilot smartcity ikv verduurz 2023 Pilot smartcity ikv verduurz 2024
2018 2024 2019 2024 2020 2023
Dorpsstraat (Opheudsen) Hoeflaan (Ochten) Hoofdstraat, Fruitstraat- rotonde Broekdijk (Kesteren) Matensestraat, komgrens-Dalwagen (Dodewaard) Oranjestraat (Ochten) Station Opheusden Welysestraat (Wely) Wijk De Leede - oud Kesteren Fietsbrug Meersteeg (Echteld)
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
1.230 520 1.400 1.400 1.500 450 6.500
2020 2021 2022 2023 2025 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2022 2023 2024
Lichtmasten, armaturen ikv verduurzamen
Toekomstig Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Toekomstig Lopend
200 1.992 363 392 1.100 300 120 235 735 315 282 121 100 6.254
Wegenbeheer op basis, rehabilitatie en bermverhardingen
Lopend Lopend Lopend Lopend Toekomstig Lopend Lopend Lopend Toekomstig Toekomstig Toekomstig Toekomstig Lopend Lopend Toekomstig
Investeringsbedragen x € 1000
623 127 127 127 140 173 173 173 173 173 173 173 40 50 50 2.496
2025 2019 2019 naar 2022 2019 2019 naar 2022 2019 en 2022 2019 2024 naar 2025 2020 naar 2022
100 50 200 50 50 793 75 75 200 47
Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Toekomstig
Spoorstraat (Kesteren) Keizerstraat, Dorpsstraat-Heuningstraat (Ijzendoorn) Molenstraat-Heuningstraat (Ijzendoorn) Dorpsstraat (Ijzendoorn) Eldik, diverse wegen Oude Broekdijk (Kesteren) 44 RI-straat (Ochten)
2020 naar 2025 2021 naar 2022 2021 naar 2026 2022 naar 2026 2022 naar 2026 2023 naar 2027 2024 naar 2027
200 75 250 40 50 32 40
Uitvoeringsprogramma NBVVP
Lopend
Herinrichting buitenruimte dorpshuis IJzendoorn
Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Toekomstig
Voorbereidingskrediet Randweg Opheusden Aankoop strat.gronden Rondweg Oph. Oranjebuurt Uitstraling openbaar groen bij revitaliseringsprojecten Heesters en bodembedekkers 2023-2025 Plantvakken 2023-2025 Urnenmuur Markstraat
Lopend
Afvalbakken 2023-2025
2.280
2021 2021 en 2023 en 2024 2022 tm 2025
300 1.100 5.500
2021 2023 2023 2025
25 52 155 40
2023
255
Diverse investeringen
7.426
Totaal investeringsbedragen
24.957
Financiële vaste activa
Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend
Startjaar
Startersleningen Duurzaamheidsleningen Duurzaamheidsleningen (asbestsanering) Duurzaamheidsleningen (toekomstig bestendig wonen VVE's) Duurzaamheidsleningen (Toekomstbestendig wonen)
Investeringsbedragen x € 1000
2014 2016 2019 2023 2023
450 250 500 1.000 1.000 3.200
Mutaties reserves Programma 3 Fysieke Leefomgeving rekening
Bedragen x € 1.000
begroting begroting 2024
Meerjarenraming
2022
2023
2025
2026
2027
Lasten
1.726
3.436
986
281
944
944
Baten
-462
-623
-999
-415
-1.227
-1.227
Geraamd resultaat bestaand beleid
1.264
2.813
-13
-134
-284
-284
-300
-925
Bestaand Beleid
Nieuw Beleid Lasten Baten
-104
449
1.074
Geraamd resultaat nieuw beleid
-104
149
149
-135
-135
Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
1.264
2.813
-117
-134
48
Bestaand beleid BESTEMMINGSRESERVE BOVENWIJKSE VOORZIENINGEN Onttrekking aan de reserve bovenwijkse voorzieningen om te besteden aan bovenwijkse voorzieningen in 2024 € 447.540, in 2025 € 40, in 2026 € 600.040 en in jaar 2027 € 40. Toevoeging aan de reserve bovenwijkse voorziening te ontvangen voor bovenwijkse voorzieningen in 2024 € 392.200, in 2025 € 154.608 en in 2026 € 25.000. BESTEMMINGSRESERVE RUIMTELIJKE INVESTERINGEN Onttrekking aan de reserve ruimtelijke investering om te besteden aan ruimtelijke investeringen in 2024 € 240.000, en de jaren 2025 tot en met 2027 jaarlijks € 40.000. Toevoeging aan de reserve ruimtelijke investering te ontvangen voor besteding aan ruimtelijke investeringen in 2024 € 273.900, in 2025 € 126.750, in 2026 en 2027 jaarlijks € 18.750. BESTEMMINGSRESERVE VERKEER EN VERVOER Onttrekking aan de reserve verkeer en vervoer om te besteden aan beheerplan verkeer en vervoer in 2024 € 86.000 en vanaf 2025 € 149.000 per jaar. Vanaf 2026 wordt de onttrekking ingetrokken en zie hiervoor onderstaande informatie onder 'nieuw beleid'. BESTEMMINGSRESERVE KAPITAALLASTEN Onttrekking reserve kapitaallasten voor de dekking van afschrijvingen op investeringen in 2024 € 16.050, in 2025 € 17.010, in 2026 € 23.410 en jaar 2027 -/- 1.590,00.
Toevoeging aan de reserve kapitaallasten in 2024 € 320.000, in 2025 geen toevoeging, in 2026 € 600.000 en 2027 geen toevoeging. BESTEMMINGSRESEREVE OMGEVINGSWET • Onttrekking aan de reserve Omgevingswet voor de implementatie van de Omgevingswet te dekken in 2024 tot en met 2027 met elk € 115.000. BESTEMMINGSRESEREVE ESSENTAKSTERFTE Onttrekking aan de reserve Essentaksterfte voor bestrijding van de Essentakssterfte te dekken in 2024 en 2025 € 94.050 in 2026 en 2027 geen onttrekkingen. Nieuw Beleid BESTEMMINGSRESEREVE OMGEVINGSWET Onttrekking aan de reserve Omgevingswet voor de implementatie van de Omgevingswet (Coördinator Omgevingsplan) te dekken in 2024 € 104.000. BESTEMMINGSRESERVE VERKEER EN VERVOER Vanaf 2026 vindt geen onttrekking meer plaats omdat het Neder Betuws Verkeer en Vervoerplan eind 2025 afloopt. Dit dient u in combinatie te zien met de financiële bijstelling die is opgenomen onder taakveld verkeer en vervoer voor de jaren 2026 en 2027. Per saldo is het effect budgettair neutraal. BESTEMMINGSRESERVE BOVENWIJKSE VOORZIENINGEN Voor het jaar 2027 heeft er binnen raming van de bestemmingsreserve bovenwijkse voorzieningen een aanpassing plaats gevonden voor zowel aan de lastenkant als aan de batenkant voor een totaalbedrag van € 900.000.
BESTEMMINGSRESEREVE KAPITAALLASTEN Voor het jaar 2027 heeft er binnen raming van de bestemmingsreserve kapitaallasten een aanpassing plaatsgevonden voor zowel aan de lastenkant als aan de batenkant voor een totaalbedrag van € 25.000.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
49
Programma 4 Economie Missie
De komende jaren investeren we verder in een goed ondernemersklimaat, een goede ondernemersdienstverlening en een goede kwaliteit van onze werklocaties. We willen daarmee welvaart en werkgelegenheid behouden en bevorderen. Lokale ondernemers verdienen onze speciale aandacht. Zij zijn immers belangrijk voor de leefbaarheid en het voorzieningenniveau in onze dorpen. Recreatie en toerisme zijn belangrijk voor onze gemeente en de omliggende regio. Ook dat levert een bijdrage aan het behoud van het voorzieningenniveau in de kernen. We stimuleren activiteiten op het gebied van toerisme en recreatie en richten ons op het aantrekken van meer recreanten. De agrarische sector steunen wij. Waar mogelijk ondersteunen we innovatie.
Actuele kaderstellende beleidsnota's
Neder-Betuws Verkeer-en Vervoerplan, beleidsrapportage (2018), (achtergrondrapportage) Regionale detailhandelsstructuurvisie Rivierenland (2014) Detailhandelsstructuurvisie Neder-Betuwe (2016) Structuurvisie Neder-Betuwe 2018 (2018), (kaart) Kadernota basismobiliteit (2015) Intergemeentelijke Strategische Visie Laanboomcentrum Betuwe (2015) Regionaal Ambitiedocument 2022-2025 Ruimtelijke Strategische Visie Regio Rivierenland (2019) Regionaal Programma Werklocaties 2019-2024 (2020) Structuurvisie Agro Business Centre Opheusen (2014) Ruimtelijk Kwaliteitskader Agro Business Centre Opheusden (2017) Beleidsrichtlijnen Kantoren op bestaande bedrijventerreinen (2020) Landschapsontwikkelingsplan (LOP) Neder-Betuwe 2022-2032
Ambities 4.1 We zorgen voor een veerkrachtige economische structuur Wat willen we bereiken?
Goed ondernemersklimaat
Ondersteuning en innovatie agrarische sector
Goed vestigingsklimaat
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer speelt het?
We versterken de ondernemersdienstverlening.
continu
We werken planmatig aan de versterking van de lokale economie. nieuw
2024 e.v.
We bevorderen een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. (Dit draagt ook bij aan 6.1 Goed en passend onderwijs voor alle inwoners in Neder-Betuwe.)
2025
We nemen deel aan het Laanboompact en voeren projecten uit.
2024 e.v.
We vernieuwen de handreiking voor de teeltondersteunende voorzieningen (TOV). We stimuleren biodiversiteit. (Dit wordt verder uitgewerkt in ambitie 3.4).
2024 -
We maken ons sterk voor (uitbreidings)ruimte voor onze lokale ondernemers.
continu
We plannen een voldoende aanbod van nieuwe bedrijventerreinen binnen onze mogelijkheden.
continu
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
50
Florerende dorpen en kernen
Afstemming met regionaal economische agenda
We zorgen dat onze bedrijventerreinen duurzaam en toekomstbestendig zijn.
continu
We gaan verder met de planvorming van fase 2 van het Tree Valley Business Centre.
continu
We zetten actief in op de winkelconcentratieplannen.
continu
We hebben een faciliterende rol bij het voorzieningenniveau in de dorpen.
continu
We faciliteren de initiatiefnemers in het centrum van Ochten bij de herontwikkeling van een nieuwe supermarkt, en dorpshuis en de toevoeging van nieuwe centrumfuncties. We investeren in de herinrichting van de openbare ruimte zodat het plein een kwaliteitsverbetering krijgt.
2023 e.v.
We zorgen voor een economische inbreng bij de ontwikkeling van het Omgevingsplan Kernen.
2023 e.v.
Als regiogemeente zijn we betrokken bij de uitvoering van het Regionaal Economisch Ambitiedocument.
2023 e.v.
Activiteiten 2024
Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2024. Activiteiten voor een goed ondernemersklimaat Goede ondernemersdienstverlening via ondernemersloket en contact met lokaal bedrijfsleven We werken continu aan een goede dienstverlening voor onze ondernemers. Dit doen we voornamelijk door proactief het contact met ondernemers op te zoeken. Via ambtelijke en bestuurlijke bedrijfsbezoeken zoeken we de dialoog met de ondernemer en blijven we op de hoogte van wat er speelt in het lokale bedrijfsleven. In 2024 willen we een of meerdere evenementen voor ondernemers organiseren, met als doel de lokale verbinding en netwerken tussen bedrijven en de overheid, en bedrijven onderling te versterken. We zijn ook aanwezig bij lokale en regionale bijeenkomsten voor en door ondernemers. Daarnaast faciliteren wij ondernemers reactief door binnenkomende vragen en verzoeken snel en zorgvuldig te beantwoorden. Dit gebeurt via het ondernemersloket als ook via persoonlijk contact met andere medewerkers de gemeente. We hebben intensief contact om te weten wat er leeft en speelt De afstemming tussen de gemeente en het lokaal bedrijfsleven vindt plaats in verschillende overleggen met de bedrijventerrein- en ondernemersverenigingen. Bijvoorbeeld via het overkoepelende bestuurlijke platform voor Ondernemers, Onderwijs en Overheid (PVO).
Maar ook via overleggen op bedrijventerreinniveau, zoals Tree Valley Business Centre en Panhuis. We maken een Programma Economie Er zijn veel vraagstukken, waarbij niet altijd duidelijk is wat onze rol is en welke keuzes de voorkeur hebben. We zijn daarom gestart met het opstellen van een Programma Economie. Het programma bestaat uit een economische visie en een uitvoeringsagenda. In het programma worden de kaders en principes voor de lokale economie uit de omgevingsvisie nader uitgewerkt. Een tiental ondernemers vanuit verschillende sectoren worden hierbij betrokken. De vaststelling van het programma door het college is in de eerste helft van 2024 beoogd. Voorafgaand aan vaststelling door het college wordt uw raad geraadpleegd over het concept. Het Programma Economie en de activiteiten die daaruit volgen vanaf 2025 dragen niet alleen bij aan een goed ondernemersklimaat, maar ook aan een goed vestigingsklimaat, het bevorderen van innovatiekracht in alle sectoren en florerende dorpen en kernen.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
51
Gerichte activiteiten voor bevorderen aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt We willen de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt bevorderen. In 2024 organiseren we de Techniek dag Rivierenland in Neder-Betuwe. Daarnaast nemen we als werkgever deel aan het School & Jobs evenement. Samen met de drie scholen voor het voortgezet onderwijs uit NederBetuwe en het lokale bedrijfsleven onderzoeken we hoe de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt verbeterd kan worden. De scholen en bedrijven zijn hierbij zelf aan zet, de gemeente speelt een faciliterende rol. Het budget voor 2024 voorziet in de mogelijkheid hiertoe een gerichte investering te doen. Daarbij wordt ook onderzocht of het noodzakelijk en haalbaar is om hiervoor een structurele subsidieregeling in te richten. Activiteiten voor de ondersteuning en innovatie van de agrarische sector Verlenging van het Laanboompact Het Laanboompact is een publiek-private samenwerking gericht op het bevorderen van innovaties in de agrarische sector. Het draagt bij aan een toekomstbestendige laanboomsector. We financieren, samen met de gemeenten Buren en Overbetuwe, de Provincie Gelderland en het bedrijfsleven, het Laanboompact. We nemen ook deel aan de uitvoering van het Laanbomenpact. De projecten met gemeente Neder-Betuwe als trekker zijn de afgelopen jaren afgerond. In 2024 zijn geen projecten voorzien met de gemeente als trekker.
De samenwerkingsafspraken via het Laanboompact lopen tot en met 2024. In 2024 spannen we ons in voor het voortzetten van deze publiek-private samenwerking. In overleg met de agrarische sector en de buurgemeenten bepalen we de agenda voor de periode na 2024. We lobbyen bij de provincie voor het beschikbaar stellen van de middelen voor onderzoek en ontwikkeling. Deze middelen zijn nodig om te anticiperen op ontwikkelingen die de toekomstbestendigheid van de sector bepalen. Activiteiten voor een goed vestigingsklimaat Opstellen van de Monitor Economie 2023 Het lokaal economisch beleid wordt gebaseerd op actuele economische inzichten. In 2024 stellen we daarom opnieuw een Monitor Economie op. De monitor blikt terug op het voorgaande jaar (2023) en is gebaseerd op feiten en cijfers die pas in de zomer van 2024 gepubliceerd worden. De monitor wordt daarom in het derde kwartaal van 2024 verwacht. De monitor wordt ter kennisname aangeboden aan de raad en gepubliceerd op de website van de gemeente. Op die manier zijn de uitkomsten ook inzichtelijk voor geïnteresseerde inwoners en ondernemers. Ruimte op bedrijventerreinen voor het lokale bedrijfsleven en doorontwikkeling TVBC De ruimtevraag die vanuit de economie ontstaat is, in onze gemeente en de rest van de regio, groter dan het aanbod van ruimte op bedrijventerreinen.
We spannen ons in om uitbreidingsruimte voor het lokale bedrijfsleven te realiseren. Dit doen we onder andere door de uitbreiding van Bonegraaf en Walenhoek te faciliteren. Het bestemmingsplan voor Bonegraaf-Oost is vastgesteld door de raad. Zodra het bestemmingsplan onherroepelijk is worden de werkzaamheden gestart, naar verwachting is dit medio 2024. Het bestemmingsplan voor Walenhoek-West wordt afgerond en wordt begin 2024 aangeboden aan de raad. Zodra het bestemmingsplan onherroepelijk is worden de werkzaamheden gestart. Voor de Poort van Ochten bereiden we de gronduitgifte door de gemeente voor. Specifiek voor laanboomgerelateerde bedrijven is ruimte beschikbaar op het Tree Valley Business Centre (TVBC). De grond van de gemeente is volledig uitgegeven. Voor de doorontwikkeling van TVBC zijn we afhankelijk van ruimtelijke initiatieven van derden en het ontwikkeltempo van de Randweg Opheusden. We faciliteren initiatieven die passen in de structuurvisie voor het bedrijventerrein. Toekomstbestendige bedrijventerreinen Op bestaande bedrijventerreinen faciliteren we, binnen de integrale beleidskaders van de gemeente, ruimtelijke initiatieven van ondernemers die bijdragen aan verduurzaming, modernisering en revitalisering van bedrijventerreinen. Zo dragen we bij aan duurzame en toekomstbestendige bedrijventerreinen.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
52
We zetten ons in voor uitbreidingsruimte voor het lokaal midden- en kleinbedrijf (MKB) De provincie heeft een specifieke wettelijke taak bij de programmering van bedrijventerreinen en kantoorlocaties. Hierover maken we gezamenlijke afspraken op het schaalniveau van de regio Rivierenland via het Regionaal Programma Werklocaties (RPW). We nemen deel aan deze overleggen. We voeren het geactualiseerde RPW 2019 t/m 2024 uit. Daarnaast start in 2024 het regionaal overleg over de programmering van bedrijventerreinen voor 2025 t/m 2030 met een doorkijk naar 2040. Activiteiten om bij te dragen aan florerende dorpen en kernen Faciliteren initiatieven van ondernemers We zetten in op de doorontwikkeling van de winkelconcentratiegebieden. Hiertoe zijn we afhankelijk van (ruimtelijke) initiatieven van ondernemers. Bijvoorbeeld het openen van een nieuwe winkel. Ook in 2024 faciliteren we initiatieven van ondernemers gericht op het aanbod van winkels en voorzieningen. Mits deze initiatieven zich voordoen en deze aansluiten bij onze integrale beleidskaders en de detailhandelsstructuurvisie (DSV). Herontwikkeling van het Van Driel-plein in Ochten (Centrumplan Ochten) Samen met de initiatiefnemers, Boon's Supermarkten en Stichting Ontmoetingscentrum Ochten, werken we aan de herontwikkeling van het Van Driel-plein in Ochten.
We voeren de planologische procedure uit die het mogelijk maakt om de supermarkt te verplaatsen en het dorpshuis te realiseren. De initiatiefnemers zijn zelf verantwoordelijk voor de bouw. De gemeente maakt een plan voor de herinrichting van het Van Driel-plein, inclusief een oplossing van het waterprobleem. In de samenwerkingsovereenkomst is afgesproken dat de gemeente ervoor zorgt dat het plein opnieuw ingericht is voordat de supermarkt open gaat. Mogelijk start de gemeente eind 2024 met de herinrichting van het plein. De huidige planning gaat uit van opening van de supermarkt en het dorpshuis medio 2025. We herijken de Detailhandelstructuurvisie Om onze faciliterende rol ten aanzien van florerende dorpen en kernen met een goed voorzieningenniveau goed te kunnen uitvoeren is een actueel inzicht in ontwikkelingen in de detailhandel van belang. De detailhandelsstructuurvisie dateert uit 2016. Sindsdien is er veel veranderd. In de tweede helft van 2024 willen we laten onderzoeken of ons beleid nog actueel is. Op basis daarvan wordt de detailhandelsstructuurvisie geactualiseerd. Activiteiten voor de afstemming met de regionaal economische agenda Uitvoeren van de regionaal economische agenda en promotie Regionaal Stimuleringsfonds (RSF) We dragen bij aan de uitvoering van het Regionaal Economisch Ambitiedocument 2021 t/m 2024.
Hierover stemmen wij maandelijks af in regionaal verband. Ook in 2024 brengen we het Regionaal Stimuleringsfonds (RSF) actief onder de aandacht bij ondernemers uit Neder-Betuwe.
4.2 We vergroten de aantrekkelijkheid van ons gebied voor inwoners en bezoekers Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
We maken de beschikbare informatie over ons erfgoed toegankelijk. Goed omgaan met ons (cultureel) erfgoed
We herijken de gemeentelijke monumentenlijst en voegen waardevol landschap en ensembles toe.
Wanneer speelt het? 2025 2024-2025
We benutten kansen die erfgoed biedt.
continu
We borgen ons erfgoedbeleid in regels in het nieuwe Omgevingsplan.
2024 e.v.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
53
We vergroten de zichtbaarheid van het cultureel en historisch erfgoed. (Regioplan Inspirerend Rivierenland)
Bevorderen van recreatie en toerisme
Ons landschap aantrekkelijker maken
continu
We richten ons op het aantrekken van meer recreanten.
2023 e.v.
We zorgen voor voldoende mogelijkheden om te ontspannen, onder meer door aantrekkelijke fiets- en wandelpaden. We verkennen de realisatie van een fietsverbinding tussen Echteld en Tiel.
2023-2025
We vergroten de bekendheid van het merk De Betuwe.
2023-2025
We stellen een samenwerkingsagenda Boven-Linge op en voeren deze uit.
2023-2025
We integreren het project Gastvrije Waaldijk in het dijkversterkingsproject.
2023-2027
We werken samen in de regio aan de opgaven agrotoerisme en cultuurhistorische landmarks. verplaatst van 4.1 naar 4.2
2023-2025
We werken aan de ontwikkeling van de Veerhaven Ochten.
2023 e.v.
We geven uitvoering aan het Landschapsontwikkelingsplan (LOP).
continu
We zetten in op meer biodiversiteit.
continu
We plaatsen meer bomen in het openbaar gebied en stimuleren dit op particulier terrein.
continu
We zijn zuinig op onze bijzondere landschappelijke ensembles.
continu
Activiteiten 2024
Voor bet bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2024. Activiteiten om goed om te gaan met ons cultureel erfgoed We geven uitvoering aan het erfgoedbeleid We gaan ons cultureel erfgoed beter beheren. Daarom zijn er in 2023 beschrijvingen gemaakt van de hoog en zeer hoog gewaardeerde bouwkunst, landschappen en ensembles. Om deze belangrijke plekken te beschermen gaan we regels opstellen. Deze regels willen we via een zogenaamd 'parapluplan' van toepassing maken voor onze bestemmingsplannen. Eind 2023 of begin 2024 zal het parapluplan aan uw raad ter vaststelling worden voorgelegd. In 2024 worden de 4 integrale ensembles en het beschermde dorpsgezicht Boveneindsestraat, 4 beschermde dorpsgezichten. Het beschermde dorpsgezicht Boveneindsestraat, dat nu binnen het integraal ensemble Rijnbandijk - Boveneindsestraat valt, wordt het beschermde dorpsgezicht Rijnbandijk - Boveneindsestraat. In 2024 wordt de in 2023 ingezette benadering van eigenaren van de potentiële nieuwe monumenten voortgezet. In 2024 richten we ons vooral op eigenaren ter plaatse van de toekomstige beschermde dorpsgezichten. Dit om er voor te zorgen dat de eigenaren gelijktijdig worden meegenomen in de procedure vaststelling beschermde dorpsgezichten en vaststelling nieuwe gemeentelijke monumenten. In 2023 is voor het eerst sinds lange tijd georganiseerd meegedaan met Open Monumentendag.
We zijn voornemens dit de eerste zaterdag in september jaarlijks te continueren. Activiteiten voor het bevorderen van recreatie en toerisme Wij richten ons op het aantrekken van meer recreanten We werken doorlopend samen in de regio om meer recreanten aan te trekken. Daarnaast vergroten we de bekendheid van het merk De Betuwe (hieronder uitgewerkt) en zijn trekker van
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
54
een van vijf regionale opgave voor het speerpunt recreatie en toerisme in de regio, agrotoerisme (hieronder uitgewerkt). We zorgen voor voldoende mogelijkheden om te ontspannen, onder meer door aantrekkelijke fietsen wandelpaden. We verkennen de realisatie van een fietsverbinding tussen Echteld en Tiel. In 2024 maken we keuzes over de realisatie van een fietsverbinding over het AmsterdamRijnkanaal tussen Echteld en Tiel aan de hand van de haalbaarheidsstudie. We vergroten de bekendheid van het merk De Betuwe In 2024 werken we verder samen met de gemeenten Culemborg, Tiel, Buren, West-Betuwe, Lingewaard en Overbetuwe. De Betuwe gemeenten verkennen de mogelijkheid tot gezamenlijke streekmarketing. Een adviesbureau geeft hier advies over. Ook stellen zij een plan van aanpak op over hoe de Betuwe gemeenten gezamenlijk streekmarketing kunnen invullen. We stellen een samenwerkingsagenda Boven-Linge op en voeren deze uit. In 2024 stellen we in samenwerking met de gemeenten Buren, Tiel, Overbetuwe, Lingewaard, het waterschap Rivierenland en de provincie Gelderland de strategische Agenda Boven-Linge en een kansenkaart op. We integreren het project Gastvrije Waaldijk in het dijkversterkingsproject Het Verhaal van de Waal, als onderdeel van de Gastvrije Waaldijk zal verder uitgewerkt worden.
De uitvoering van het wegprofiel van de Gastvrije Waaldijk zal samenlopen met de planning van de dijkversterking en medio 2024 van start gaan. We werken samen in de regio aan de opgaven agrotoerisme en cultuurhistorische landmarks We geven uitvoering aan het vervolgplan agrotoerisme voor 2024-2025. We leveren een kansenkaart op en een handreiking wet- en regelgeving voor agrotoeristische ondernemers. Voor de opgave cultuurhistorische landmarks worden panoramaborden in elke regiogemeente geplaatst en brengen we alle cultuurhistorische landmarks in de regio in beeld via een digitale kaart. We werken aan de ontwikkeling van de veerhaven Ochten Het waterschap is de trekker van de realisatie van fase 1 tot en met 2025. De start van de uitvoering van fase 1 zal gelijk lopen met de planning van de dijkversterking medio 2024. Wij nemen deel aan het kwaliteitsteam. Activiteiten om ons landschap aantrekkelijker te maken Verbetering bermbeheer We zetten in op meer biodiversiteit door ecologisch bermbeheer toe te passen op geschikte locaties. In 2024 breidden we het aantal locaties waar we ecologisch bermbeheer toepassen uit. Door vaker te maaien en het maaisel af te voeren creëren we meer ruimte voor bloemrijke planten. Op andere locaties worden verschillende soorten inheemse, bloeiende en vruchtdragende beplantingen en bloemenmengsels toegepast.
Dit zijn maatregelen om de biodiversiteit te versterken en deze stemmen we af op de lokale karakteristieken. (In de Kadernota 2024 en in deze Programmabegroting staat dit onderwerp financieel onder 'Wat mag het kosten' van Programma 3.) Opwaarderen waaien (of wielen) in het landschap in samenwerking met de eigenaren Uit het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) komt het Waaienproject dat in 2024 tot uitvoering gaat komen. In Neder-Betuwe zijn 22 waaien die als restanten van dijkdoorbraken in het landschap zijn achtergebleven. De waaien zijn dragers van geschiedenis. Ze lenen zich nu voor de ontwikkeling van natuurwaarden en als rustpunten in recreatieve routes. Aan het project is een fietsroute gekoppeld met uitleg over de geschiedenis. Van de provincie is hiervoor een subsidie ontvangen van € 50.000.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
55
Opwaarderen verdedigingslinies Ook uit het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) komt het project Versterken identiteit en herkenbaarheid cultuurhistorische elementen. In 2024 zullen geven we uitvoering aan het beschermen en zichtbaar maken van de Betuwelinie en de Spanjaardsdijk. Van beide zijn slechts restanten overgebleven, zoals bijvoorbeeld fort De Spees, het inundatiesluisje in de Linge, diverse kazematten en een enkel dijklichaam. Hiervoor is een subsidie van de provincie ontvangen van € 80.000. Aanleg Klompenpad XL In 2024 wordt een klompenpad aangelegd van ongeveer 30 km. Het doel van dit klompenpad XL is het verknopen van de verschillende klompenpaden aan elkaar. Dit project is ook opgenomen in het Landschapsontwikkelingsplan 2022. Voorbereiden nieuwe subsidieaanvragen provincie De provincie Gelderland is een belangrijke subsidieverlener voor projecten in het landschap. De budgetten hiervoor staan echter onder druk. Met de gemeenten in de regio maken we ons hard voor behoud van deze subsidiegelden.
Ontwikkelingen voor 2024 Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen overige ontwikkelingen.
Beleidsindicatoren Naam Indicator: Eenheid: Bron: Functiemenging percentage LISA
Vestiging (van bedrijven)
aantal per LISA 1.000 inwoners
NederBetuwe Landelijk NederBetuwe Landelijk
2016 54,50
2017 55,70
2018 56,40
2019 57,40
2020 57,30
2021 57,60
2022 58,60
52,30 52,50 52,90 53,30 53,30 53,30 144,40 142,20 146,60 151,50 156,60 158,30
53,80 167,10
136,50 139,70 145,40 151,30 158,10 164,90
174,10
Verbonden partijen Recreatieschap Nederrijn, Lek en Waal Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Het recreatieschap heeft tot taak de gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemende gemeenten op het terrein van de openluchtrecreatie en het toerisme in het gebied, met bescherming van het landschappelijk karakter.
Ontwikkelingen voor 2024? Zoals in programma 1 is aangegeven, zullen alle gemeenschappelijke regelingen in 2024 moeten worden aangepast aan de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen. Voor de gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Nederrijn, Lek en Waal gebruiken we dit traject om fundamenteel na te denken over de vorm van deze verbonden partij: is het nog altijd logisch dat we voor dit doel samenwerken in de vorm van een gemeenschappelijke regeling, of ligt een andere samenwerkingsvorm meer voor de hand? De voorbereiding hiervan is gestart in 2023, in 2024 is het besluitvormingstraject in de colleges en de raden aan de orde.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
56
Industrieschap Medel Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma?
Het uitgeven van bouwrijpe kavels op het bovenregionale bedrijventerrein. Participeren in en bijdragen aan de Logistics Valley Rivierenland. Dit is een samenwerkingsverband tussen overheid, onderwijs en ondernemers. Deze is opgezet om de economische ontwikkeling langs de Gelderse corridor te stimuleren door versterking van de logistieke activiteiten.
Ontwikkelingen voor 2024? Het bestemmingsplan Medel afronding is onherroepelijk en in 2023 zijn alle kavels verkocht. In 2024 zal de eerste bouwactiviteit zichtbaar worden.
Waterbedrijf Vitens N.V. Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Deze verbonden partij zorgt ervoor dat de inwoners van Neder-Betuwe voorzien worden van kwalitatief goed drinkwater tegen een zo laag mogelijke prijs.
Ontwikkelingen voor 2024? Er zijn geen actuele ontwikkelingen.
Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? De Gemeenschappelijke Regeling (GR) Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland (UBR) is een samenwerkingsverband van 7 gemeenten: Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Het doel van deze samenwerking is de uitrol van een breedbandnetwerk (glasvezel) voor internet in het buitengebied. De GR UBR is hiervoor opdrachtgever namens de 7 gemeenten. Daarnaast verzorgt GR UBR het beheer en de exploitatie van dat gedeelte van het netwerk dat al is aangelegd. Vanaf het 4e kwartaal 2020 zijn de eerste aansluitingen operationeel en genereert de GR UBR inkomsten uit de exploitatie van het breedbandnetwerk. Via de verhuur van glasvezelparen. Door de realisatie van het breedbandnetwerk hebben inwoners in het buitengebied een toekomstbestendig netwerk voor internet dat, op termijn, het oude netwerk, ‘de koperaansluiting’, vervangt. Voor inwoners in het buitengebied betekent dit dat zij, net als inwoners in de dorpskernen, gebruik kunnen maken van een snelle, toekomstbestendige internetverbinding op hun adres.
Ontwikkelingen voor 2024? De werkzaamheden ten behoeve van de uitrol van het netwerk zijn in 2020 gestart. Inmiddels is de uitrol van het netwerk vergevorderd: de hoofdinfrastructuur is af en de adressen zijn grotendeels aangesloten. De GR UBR streeft er naar uiterlijk in 2024 de resterende adressen in Neder-Betuwe aan te sluiten. Daarmee gaat GR UBR in 2024 over van een accent op ‘realisatie’ naar een accent op ‘beheer en exploitatie’.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
57
Wat mag het kosten? Programma: 4
ECONOMIE Rekening
Begroting
Meerjarenraming
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
3.023
2.017
2.313
3.659
1.428
1.428
Baten
-8.663
-1.522
-1.725
-3.272
-1.041
-1.041
Geraamd resultaat bestaand beleid
-5.640
495
587
387
387
387
370
36
36
31
-6
-6
-6
-6
365
30
30
25
952
417
418
413
Bedragen x € 1.000,Bestaand beleid
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten Baten Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
-5.640
495
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
In deze begroting wordt onder programma 4 Economie voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen voor 2024 € 370.000, voor 2025 en 2026 € 36.000 en voor 2027 € 31.000 aan lasten toegevoegd en wordt structureel € 6.000 aan baten toegevoegd aan dit programma. Een specificatie van de lasten en baten voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen wordt hieronder weergegeven op niveau van taakveld. Actualisatie van de Activa (structureel nadeel van €1.470 voor 2024, €1.898 voor 2025, €2.307 voor 2026 en voordeel €2.912 voor 2027) Het effect van de actualisatie van de activa voor dit programma bedraagt structureel een nadeel voor de jaren 2024 tot en met 2026 en een voordeel voor 2027. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar het onderdeel uiteenzetting van de financiële positie en toelichting en dan specifiek naar de toelichting op de actualisatie van de activa (kapitaallasten). Actualisatie urencalculaties en kostendekkendheid leges met effecten voor alle taakvelden die onder dit programma vallen. (structureel nadeel € 13.119) Het effect voor dit programma van deze twee onderwerpen bedraagt structureel € 13.119 nadelig.
Voor een overzicht van het totale effect over alle programma’s verwijzen wij naar het onderdeel uiteenzetting van de financiële begroting en dan specifiek de toelichting op het onderdeel nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen van de financiële begroting. Taakveld economische ontwikkeling (nadeel € 50.000 in 2024 en structureel € 15.000 vanaf 2025) Detailhandelsstructuurvisie (incidenteel nadeel € 35.000 voor 2024) In 2024 is een eenmalige investering van € 35.000 nodig voor de herijking van de detailhandelstructuurvisie. Het betreft het inhuren van een adviesbureau gespecialiseerd in detailhandel in dorpskernen. Het beoogde resultaat is een actuele visie. Projecten onderwijs en arbeidsmarkt (structureel nadeel € 15.000) We willen de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt bevorderen. In 2024 organiseren we de Techniek dag Rivierenland in Neder-Betuwe. Daarnaast nemen we als werkgever deel aan het School & Jobs evenement. Samen met de drie scholen voor het voortgezet onderwijs uit NederBetuwe en het lokale bedrijfsleven onderzoeken we hoe de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt verbeterd kan worden. De scholen en bedrijven zijn hierbij zelf aan zet, de gemeente speelt een faciliterende rol. Voor deze faciliterende rol wordt een structureel budget gevraagd.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
58
Daarbij wordt ook onderzocht of het noodzakelijk en haalbaar is om hiervoor een structurele subsidieregeling in te richten. Taakveld economische promotie (incidenteel nadeel € 300.000 voor 2024) Dijkversterking lokale maatregelen (incidenteel nadeel € 300.000) Realiseren van een aantal extra aanpassingen ten aanzien van het wegprofiel en het wegmeubilair. De lokale maatregelen zijn het resultaat van een uitgebreid participatieproces. Aangezien het hier gaat om een wenselijke toevoeging, gepaard met groot draagvlak van de klankbordgroep en het gelopen participatieproces, worden hiervoor middelen gereserveerd. De uitvoering van de dijkversterking Neder-Betuwe start medio 2024. Het bedrag is gebaseerd op een echte SSK raming en is nogal exact berekend. Dat kan omdat er al een panklaar ontwerp is. Het gaat om een eenmalige investering.
Investeringen Programma 4 Economie Beschikbaar gestelde investering (lopend/toekomstig) Beschikbaar te stellen investering (nieuw)
Startjaar
Investeringsbedragen x € 1000
Lopend
Ontwikkeling Veerhaven Ochten
2018
135
Lopend
Herinrichting v Drielplein Ochten
2022
1.845
Totaal investeringsbedragen
1.980
Mutaties in reserves Programma 4 Economie rekening
Bedragen x € 1.000
2022
begroting begroting 2023
2024
Meerjarenraming 2025
2026
2027
Bestaand Beleid Lasten Baten
-54
-54
-54
-54
-54
Geraamd resultaat bestaand beleid
-54
-54
-54
-54
-54
-54
-54
-54
-54
-54
Nieuw Beleid Lasten Baten Geraamd resultaat nieuw beleid Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid Bestaand beleid BESTEMMINGSRESERVE BOVENWIJKSE VOORZIENINGEN Onder bestaand beleid onttrekken wij jaarlijks € 54.000 uit de reserve Laanboomhuis ter dekking van de exploitatie Laanboomhuis te Opheusden.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
59
Programma 5 Wmo, jeugdzorg en participatiewet Missie
In Neder-Betuwe doet iedereen ertoe. De inwoners in onze gemeente zijn zorgzaam en waar mogelijk helpen zij elkaar en zorgen zij voor elkaar. Om inwoners hiertoe in staat te stellen ondersteunen wij vormen van informele zorg en versterken wij de samenwerking met en tussen onze maatschappelijke partners. Zo stellen we inwoners in staat om zoveel mogelijk zelf de regie te voeren over hun leven vanuit eigen kracht en met steun van de omgeving. Zelfredzaam zijn, dat lukt niet iedereen. Wij bieden dan zorg en ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. Zorgvragers hebben keuzevrijheid, zodat de hulp past bij hun levensovertuiging. Wij zetten steeds meer in op preventie, omdat we willen voorkomen dat mensen zorg nodig hebben. Voorkomen is immers beter dan genezen. Deze missie komt overeen met de vastgestelde visie in de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein. De ambities en ontwikkelingen binnen dit programma komen grotendeels terug in de nota of de bijbehorende uitvoeringsplannen.
Actuele kaderstellende beleidsnota's
Algemeen Raadsvisie 2030 (2019) Integrale Beleidsnota Sociaal Domein "Samen verder op de ingeslagen weg" 2021 - 2024 (2021) Uitvoeringsplan Meedoen en Samenleven (2022) Uitvoeringsplan Optimaal Ontwikkelen en Opgroeien (2022) Uitvoeringsplan Gezond en Vitaal (2022) Algemene subsidieverordening Neder-Betuwe 2019 (2019) Nadere regel subsidies voor vrijwilligersorganisaties (2019) Nadere regel belangenbehartiging sociaal domein 2019 (2019) Wmo/Jeugd Nota Kernpunten (2013), Verordening Maatschappelijke Ondersteuning Neder-Betuwe 2020 (2020) Verordening Jeugdhulp gemeente Neder-Betuwe 2023 (2023) Dienstverleningsovereenkomst Wmo/Jeugd door de regio Rivierenland (2019) Nadere regel subsidie vervanging buurtbus Klaartje en Swobrik 2019 (2019) Nadere regels Maatschappelijke ondersteuning gemeente Neder-Betuwe 2019 (2019) Beleidsregels huishoudelijke ondersteuning Wmo gemeente Neder-Betuwe 2020 (2020) Beleidsregels woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en rolstoelen Neder-Betuwe 2021 (2021) Participatie Vangnetregeling Participatiewet (2015) Re-integratieverordening (2017) Verordening individuele studietoeslag Participatiewet (2022) Verordening meedoenregeling Neder-Betuwe 2022 (2022) Afstemmingsverordening Participatiewet (2016) Verordening individuele inkomenstoeslag (2014) Verordening loonkostensubsidie (2017) Gemeenschappelijke
regeling Werkzaak Rivierenland (2021) Volksgezondheid Gemeenschappelijke regeling GGD Gelderland-Zuid (2020) Meerjarenstrategie GGD Gelderland-Zuid 2020-2023 (2020) Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Neder-Betuwe 2022-2024 (2021) Uitvoeringskader gezond opgroeien in Neder-Betuwe 2019-2024 (2019) Monitor Neder-Betuwe Bloeit! 2019-2024 (2020) Hoofdlijnennotitie Aanpak eenzaamheid Neder-Betuwe (2019) Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
60
Nadere regel subsidie voorkomen en/of verminderen van eenzaamheid (2023) Overige Verordening tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (2018) Beleidsplan Schuldhulpverlening 2018-2021 (2018), bijbehorende beleidsregels (2022) Verordening beslistermijn Schuldhulpverlening Neder-Betuwe 2022 (2021) Beleidsregels Bijzondere Bijstand 2022 (2022) Plan van aanpak bestrijding kinderarmoede (2018) Beleidsplan GGZ Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2018-2020 'Samen Dichtbij' (2018) Beschermd Wonen, regio Nijmegen en Rivierenland (2021)
Ambities 5.1 Inwoners zijn zoveel mogelijk zelfredzaam en kunnen deelnemen aan de samenleving Wat willen we bereiken?
Inwoners met een hulpvraag ontvangen passende ondersteuning
Inwoners zijn zoveel mogelijk financieel zelfredzaam
Iedereen kan deelnemen aan de samenleving
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer speelt het?
We bieden een helpende hand bij het formuleren van een hulpvraag, door onder andere onafhankelijke cliëntondersteuning, het welzijnswerk en de Kernpunten
continu
Wij borgen de kwaliteit en beschikbaarheid van ondersteuning
continu
We zorgen dat inwoners keuzevrijheid hebben zodat de geboden hulp aansluit bij hun levensovertuiging en identiteit
continu
We ondersteunen vormen van informele zorg en blijven hiervoor in gesprek met onze (lokale) partners
continu
We bieden ondersteuning aan inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt bij het vinden en behouden van passend werk
continu
We geven uitvoering aan maatregelen ter bestrijding van armoede en koopkrachtverlies (zie ook ambitie 3.3: We willen een duurzame gemeente zijn, klaar voor de toekomst)
continu
Problematische schulden worden waar mogelijk voorkomen door vroegtijdig signaleren en een breed ondersteuningsaanbod
continu
We zetten ons in voor een dementievriendelijk NederBetuwe
continu
We dragen bij aan het voorkomen en verminderen van eenzaamheid onder inwoners
continu
We bieden goede ondersteuning op het gebied van o.a. huisvesting, taal, scholing, werk en ontmoeting aan nieuwkomers conform de Wet Inburgering
continu
We zorgen ervoor dat iedereen, van oud tot jong, ongeacht geloofsachtergrond, geaardheid, afkomst, beperkingen en met welke idealen dan ook kan deelnemen aan onze samenleving
continu
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
61
We zorgen voor een passend woningaanbod in de wijk voor kwetsbare inwoners (zie verder ambitie 3.1: Wonen voor iedereen)
continu
Activiteiten 2024
Voor het bereiken van bovenstaande ambitie gaan we het volgende doen in 2024. We bieden een helpende hand bij het formuleren van een hulpvraag, door onder andere onafhankelijke cliëntondersteuning, het welzijnswerk en de Kernpunten Informele onafhankelijke cliëntondersteuning In 2023 is door MEE Geldersepoort en Welzijn Rivierstroom een pilot gestart met de inzet van informele onafhankelijke cliëntondersteuning. Met deze ondersteuning helpen geschoolde vrijwilligers inwoners laagdrempelig bij het formuleren van een hulpvraag en het zoeken naar oplossingen bij deze hulpvraag. De uitvoering van deze pilot loopt door in het eerste half jaar van 2024. We monitoren de resultaten en evalueren of dit een vaste plek in het aanbod van onafhankelijke cliëntondersteuning kan krijgen. Wij borgen de kwaliteit en beschikbaarheid van ondersteuning Monitoring sociaal domein We zorgen voor de verdere ontwikkeling en borging van monitoring binnen het sociaal domein. In 2023 is een plan van aanpak voor monitoring opgesteld en uitgevoerd. Vanaf 2024 krijgt dit structureel een plek in de werkwijze in het sociaal domein. Er wordt periodiek een rapportage opgeleverd en we bouwen een dashboard voor tussentijdse informatievoorziening (voor de ambtelijke organisatie). De informatie vanuit monitoring is belangrijke input voor P&C documenten en sturing vanuit beleid.
Inkoop Wmo hulpmiddelen In 2024 doorlopen we een inkooptraject voor de levering van hulpmiddelen in het kader van de Wmo (rolstoelen, scootmobielen, douche/toilet hulpmiddelen). Het streven is om per 1 oktober 2024 een nieuwe overeenkomst in te laten gaan. Inkooptraject huishoudelijke ondersteuning De huidige overeenkomsten met aanbieders voor huishoudelijke ondersteuning in het kader van de Wmo lopen tot en met maart 2025. In 2024 voeren we een inkooptraject uit zodat we vanaf april 2025 met een nieuwe overeenkomst voor huishoudelijke ondersteuning werken en we de levering van huishoudelijke ondersteuning borgen. We faciliteren ondersteuning in buitengewone situaties Er zijn situaties (bijvoorbeeld een dreigende onveilige situatie in een gezin) waarin snel handelen noodzakelijk is, maar waarin de Jeugdwet of Wmo niet direct voorziet. Met dit budget kunnen de consulenten (kortdurende) oplossingen inzetten, die niet binnen het wettelijk kader van de Wmo of de Jeugdwet passen, maar die op dat moment wel noodzakelijk worden geacht. We zetten een gedragswetenschapper in Consulenten worden in hun dagelijkse werkzaamheden geconfronteerd met grote verantwoordelijkheden, zoals de veiligheid van kinderen in onveilige situaties. De onafhankelijke gedragswetenschapper ondersteunt hen bij de analyse, het bedenken van oplossingsrichtingen en het indiceren van hulpverlening.
Daarnaast schrijft de SKJ (kwaliteitsregister jeugd, waarin consulenten geregistreerd staan) voor dat er intervisie gevolgd moet worden. De gedragswetenschapper kan die leveren, waarbij het een meerwaarde heeft dat zij/hij de consulenten en het werk kent. De gedragwetenschapper wordt naar behoefte ingehuurd en komt niet in loondienst.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
62
We ondersteunen vormen van informele zorg en blijven hiervoor in gesprek met onze (lokale) partners Welzijn op Recept Vanuit de Rijksregeling Brede SPUK hebben we middelen ontvangen om het programma Welzijn op Recept in de gemeente op te zetten. Deze erkende interventie geeft huisartsen de mogelijkheid om patiënten met bijvoorbeeld psychosociale klachten, door te verwijzen naar een welzijnscoach. De welzijnscoach kijkt dan samen met de cliënt of de klachten mogelijk al verdwijnen of afnemen bij deelname aan een welzijnsactiviteit. Met deze interventie vergroten we toestroom naar het welzijnsaanbod en hoeven huisartsen minder vaak een medisch recept uit te schrijven voor milde klachten. In 2024 maken we een plan van aanpak voor deze interventie. We inventariseren hierbij welke partner de welzijnscoach levert en we bevorderen de samenwerking tussen huisartsen en het welzijnswerk. We geven uitvoering aan maatregelen ter bestrijding van armoede en koopkrachtverlies Kabinetsmaatregelen Op het moment van schrijven is nog niet bekend of, en zo ja welke, aanvullende maatregelen een volgend kabinet in 2024 gaat nemen om de sinds 2022 ontstane koopkrachtproblemen bijvoorbeeld in de vorm van energiearmoede - te beperken. Naar alle waarschijnlijkheid zal een deel van de maatregelen door gemeenten worden uitgevoerd.
Ondersteunen van maatschappelijke organisaties middels subsidie ter ondersteuning van minima Onderdeel van het terugdringen van armoede is een sterk aanbod passende ondersteuning door maatschappelijke organisaties. Door aanpassing van het subsidiebeleid verwachten wij in 2024 een beperkt aantal maatschappelijke organisaties (zonder winstoogmerk) in de regio te kunnen ondersteunen met subsidies. Zo stellen we hen in staat om onze inwoners met een laag inkomen te ondersteunen en armoede terug te dringen. Voortzetten minimabeleid en bijzondere bijstand We voeren, binnen de kaders die het rijk gemeenten meegeeft, beleid uit om inwoners met een minimuminkomen te ondersteunen. Naast Bijzondere Bijstand kennen we ook andere regelingen, zoals de Meedoenregeling en het kindpakket. Van het kindpakket wordt de afgelopen jaren goed gebruik gemaakt, maar andere minimaregelingen lijken minder bekend. In 2024 onderzoeken wij in hoeverre de drempel om aanspraak te doen op deze regelingen verlaagd kan worden door bijvoorbeeld vereenvoudiging van formulieren en werkprocessen. Problematische schulden worden waar mogelijk voorkomen door vroegtijdig signaleren en een breed ondersteuningsaanbod Dit doen wij door middel van een schuldregeling of budgetadvies. We streven ernaar schulden zoveel mogelijk te voorkomen of op te lossen als ze nog relatief klein zijn.
Sinds medio 2023 is de looptijd van (minnelijke) schuldregelingen ingekort van 36 naar 18 maanden. Dit beperkt niet alleen de duur van een stressvolle periode, maar ook de aflossingscapaciteit van inwoners met schulden. In 2024 wordt duidelijk welk effect dit heeft op de formele schuldhulpverlening. Elke maand ontvangt de gemeente signalen van vaste lastenpartners over inwoners met betalingsproblemen. Deze inwoners benaderen we proactief met een (vrijblijvend) hulpaanbod in de vorm van formele of informele ondersteuning. We zetten ons in voor een dementievriendelijk Neder-Betuwe Samen met partners maken we een plan van aanpak om een dementievriendelijke gemeenschap te worden en geven we daar uitvoering aan. De basis voor het plan vormt de dementiescan die we in het najaar van 2023 samen met Alzheimer Nederland en gemeentelijke partners uitvoeren. De scan geeft een weergave van de dementievriendelijkheid van de gemeente en concrete handvatten om samen met partners aan te werken.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
63
We dragen bij aan het voorkomen en verminderen van eenzaamheid onder inwoners Samen is Leuker De lokale samenwerking tegen eenzaamheid krijgt in 2024 vervolg. Vanuit deze lokale samenwerking vergroten we de bewustwording van eenzaamheid en maken dit bespreekbaar. We stimuleren en faciliteren inwoners, vrijwilligers en organisaties om activiteiten gericht op het tegengaan van eenzaamheid uit te voeren onder de vlag van 'Samen is leuker'. We verbeteren het herkennen en signaleren van eenzaamheid door zowel inwoners, vrijwilligers als professionals, en het doorverwijzen naar (collectief) aanbod. We hebben ook specifiek aandacht voor bepaalde groepen die meer kans hebben om eenzaamheid te ervaren zoals ouderen, jongeren, alleenstaanden, laaggeletterden en mensen met een beperking. In de landelijke Week tegen Eenzaamheid (najaar 2024) besteden we extra aandacht aan eenzaamheid en ontmoeting. Rijksmiddelen van de Brede SPUK zetten we in voor extra slagkracht en subsidiemogelijkheden. Join-Us De tweewekelijkse bijeenkomsten van stichting Join-Us dragen specifiek bij aan het bestrijden van eenzaamheid onder jongeren. Jongeren tussen de 12 en 25 jaar die zich alleen voelen en hier iets aan willen doen kunnen gratis en zonder indicatie deelnemen aan deze bijeenkomsten. Tijdens de bijeenkomsten ligt de focus op het werken aan sociale vaardigheden onder begeleiding van jongerenwerkers.
In de regio zijn er verschillende (lokale en regionale) partners die dit sinds 2022 faciliteren. In 2024 wordt Join-Us voortgezet en uitgebreid. De kosten voor de inzet van Join-Us in 2024 worden betaald uit de Rijksmiddelen van de Brede SPUK. We bieden goede ondersteuning op het gebied van o.a. huisvesting, taal, scholing, werk en ontmoeting aan nieuwkomers conform de Wet Inburgering In 2024 verwachten we stabilisatie in het nieuwe inburgeringsstelsel dat in 2022 in werking trad. We vereenvoudigen het stelsel door Welzijn Rivierstroom een grotere rol te geven in de maatschappelijke begeleiding van statushouders die in onze gemeente gehuisvest worden. Welzijn Rivierstroom helpt statushouders op weg in de lokale samenleving. Dit is maatwerk, waarbij wordt aangesloten bij de mogelijkheden en behoefte van de statushouder. We zorgen voor een passend woningaanbod in de wijk voor kwetsbare inwoners Beschermd wonen Voor Beschermd wonen geldt dat de ingangsdatum voor het woonplaatsbeginsel én het financieel verdeelmodel is uitgesteld naar 1 januari 2025. Inhoudelijk voeren we in 2024 diverse projecten en activiteiten uit, waaronder de doorontwikkeling van de sluitende aanpak Wijk GGZ, Inloop GGZ en ervaringsdeskundigheid, het voorkomen van huisuitzettingen en Begeleid wonen voor jongvolwassenen.
Maatschappelijke Opvang blijft vooralsnog tot 2026 de (financiële) verantwoordelijkheid van centrumgemeente Nijmegen. Woonzorgvisie De gemeente stelt een woonzorgvisie met als doel over voldoende levensloopgeschikte en zorgwoningen te beschikken. De gemeente is hierbij regisseur en aanjager om aan de groeiende vraag van ouderen en andere kwetsbare inwoners naar passende huisvesting te voldoen met waar nodig zorg en begeleiding. De woonzorgvisie vormt de basis voor afspraken tussen gemeenten, corporaties, huurdersorganisaties en zorginstellingen op het gebied van wonen, leefbaarheid, welzijn en zorg. Bij het opstellen van de woonzorgvisie kijken we naar mogelijkheden voor regionale samenwerking. Hier ligt een relatie met ambitie 3.1: Wonen voor iedereen.
Ontwikkelingen voor 2024
Uitvoeringskosten Participatiewet en Schuldhulpverlening Sinds 2015 voert de gemeente Buren voor Neder-Betuwe de schuldhulpverlening uit en sinds 2016 ook de Participatiewet, behalve het onderdeel bijzondere bijstand. Tijdens de evaluatie van deze samenwerking heeft gemeente Buren verzocht om de vergoeding van de Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
64
uitvoeringskosten te verhogen. In 2023 is gestart met een onafhankelijk onderzoek, niet alleen naar wat een redelijke vergoeding voor gemeente Buren zou zijn, maar ook naar een aantal andere mogelijkheden om de uitvoering van de beide taken te beleggen. Bij het beschrijven van de verschillende alternatieven zal de kwaliteit van de dienstverlening, de aansluiting bij de visie van uw raad en de financiële consequenties worden betrokken. In de eerste helft van 2024 voorzien wij een raadsbesluit naar aanleiding van dit onderzoek.
5.2 Inwoners van Neder-Betuwe leven gezond en zijn vitaal Wat willen we bereiken?
Er is toegenomen aandacht voor preventie op de gebieden gezond leven en vitaal zijn
Het middelengebruik onder (jonge) inwoners neemt af
Jeugdigen groeien op in een stabiele en veilige (thuis)omgeving
Kinderen maken een goede start in het leven en hebben daarin gelijke kansen
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer speelt het?
We zetten ons in voor een gezonde leefstijl voor jongeren en volwassenen
continu
We zetten in op het versterken van de mentale gezondheid van onze inwoners
continu
We zetten in op het vroegtijdig signaleren van (verborgen) problemen bij ouderen en bieden preventieve ondersteuning
2024 e.v.
We werken de aanpak 'Opgroeien in een Kansrijke Omgeving' (OKO) - voorheen IJslands Preventiemodel nader uit en implementeren deze nieuw uit kadernota
2024-2026
We zetten in op het versterken van relaties en het bieden van tijdige ondersteuning bij scheidingen
continu
We zetten in op kwalitatief goede jeugdbescherming en hoog specialistische jeugdzorg
continu
We voeren de jeugdzorg zo effectief en efficiënt mogelijk uit, samen met relevante partners
continu
We zetten in op een duurzame aanpak van jeugdoverlast nieuw uit kadernota
2024-2026
We zetten in op normaliseren en een stevige leefomgeving voor jeugdigen
continu
We creëren een stevige basis tijdens de eerste 1000 dagen van een kind
2024-2026
We blijven inzetten op de versterking tussen zorg en onderwijs
continu
Activiteiten 2024
Voor het bereiken van bovenstaande ambitie gaan we het volgende doen in 2024. We zetten ons in voor een gezonde leefstijl voor jongeren en volwassenen Gezond op eigen wijze en JOGG-aanpak Onder de naam ‘Gezond op eigen wijze’ ondersteunen we inwoners van jong tot oud om gezonde keuzes te maken die passend en haalbaar zijn en zo een gezonde leefstijl aan te nemen. Hierbij zetten we in op drie hoofdthema’s: gezonde voeding, sport & bewegen en mentale gezondheid. We doen dit onder meer door de uitrol van campagnes, de inzet op een gezonde school-, sport- en leefomgeving en het beter in beeld brengen van het aanbod voor een gezondere leefstijl. Ook de uitvoering van de JOGG-aanpak, onder coördinatie van de JOGG-regisseur, valt hieronder. 'Gezond
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
65
op eigen wijze' verbindt partners en activiteiten die bijdragen aan een gezonde leefstijl, stimuleert voldoende en passend aanbod voor onze inwoners, onder meer met middelen vanuit het Lokaal Akkoord, en inspireert inwoners een stap(je) te maken richting een gezondere leefstijl. Zo werken we met elkaar aan een omgeving waarin de gezonde keuze de makkelijke keuze is, met aandacht voor het tegengaan van overgewicht, roken en overmatig alcoholgebruik. Valpreventie Om inwoners te ondersteunen in het vitaal ouder worden, zetten we extra in op valpreventie. Hierbij stimuleren we het (blijven) bewegen en het signaleren van valrisico's. Daarnaast richten we ons op het geven van voorlichting en toeleiding naar specifieke valtrainingen. Dit doen we samen met partners op het gebied van zorg en welzijn. Vanuit het Rijk zijn hiervoor vanuit de Brede SPUK extra middelen beschikbaar gesteld voor de periode 2023-2026. We zetten in op het versterken van de mentale gezondheid van onze inwoners In 2024 continueren en verstevigen we onze inzet op het vergroten van de mentale gezondheid onder onze inwoners. Hierbij richten we ons specifiek op weerbaarheid en veerkracht. Dit doen we onder andere door het bieden van verschillende trainingen, cursussen en voorlichtingen voor kinderen, jongeren en ouders over deze thema's. Dit doen we zoveel mogelijk in collectief verband.
Hierin werken we samen met de basisscholen, het middelbaar onderwijs en diverse maatschappelijke partners die met jeugdigen en gezinnen werken. Ook onderzoeken we samen met relevante maatschappelijke partners hoe we onze inwoners kunnen stimuleren om mentale gezondheid en de uitdagingen die hierbij komen kijken (beter) bespreekbaar te maken en welke behoefte er is op het gebied van collectief preventief aanbod voor volwassenen en ouderen. Met Rijksmiddelen die we vanuit de Brede SPUK-regeling ontvangen geven we een extra impuls aan onze inzet. We leggen hierbij ook de koppeling met onder andere het verminderen van eenzaamheid. Pilot beweeginterventie voor jongeren Begin 2024 worden de eerste resultaten van een beweeginterventie geëvalueerd. Met deze pilot leren we of bewegen een effectief middel is om de weerbaarheid en veerkracht te vergroten onder kwetsbare jongeren. Ook leggen we verbindingen met het buurtsportcoachteam om jongeren aan te moedigen zich aan te sluiten bij het huidige sport- en beweegaanbod in onze kernen. We zetten in op het vroegtijdig signaleren van (verborgen) problemen bij ouderen en bieden preventieve ondersteuning In 2024 evalueren we het in 2023 opgezette project Seniorenhuisbezoeken.
De sociaal werkers en vrijwilligers van Welzijn Rivierstroom geven uitvoering aan dit project waarbij alle 75-jarigen in Neder-Betuwe worden uitgenodigd voor een preventief huisbezoek. De evaluatie kan aanleiding geven om het project voort te zetten, al dan niet in aangepaste vorm. We werken de aanpak 'Opgroeien in een Kansrijke Omgeving' (OKO) - voorheen IJslands Preventiemodel - nader uit en implementeren deze In 2024 starten we in samenwerking met het Trimbos Instituut met de implementatie van de OKOaanpak. Een verkenning hiertoe in 2023 gaf voldoende aanleiding om tot implementatie over te gaan. De OKO-aanpak is een erkende interventie waarbij middelengebruik onder jongeren wordt bestreden met behulp van omgevingsfactoren van de jongere, zoals (sociaal) netwerk en vrijetijdsbesteding. De aanpak is meerjarig. Het eerste jaar staat in het teken van het aanstellen van een projectleider, het mobiliseren van een kernteam met partners en een nulmeting van het middelengebruik onder jongeren. We zetten in op het versterken van relaties en het bieden van tijdige ondersteuning bij scheidingen Een gedeelte van de ondersteuningsvragen op het gebied van jeugdhulp heeft verband met relatieproblemen/echtscheiding van de ouders. Ten behoeve van het welzijn van het kind geven we in 2024 uitvoering aan het lokale plan huiselijk geweld en kindermishandeling. Hierbij zetten we