Bijlage - Ontwerpbegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
Tekst van het document
INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave ....................................................................................................................2 Voorwoord van het college ....................................................................................................3 Leeswijzer ...........................................................................................................................6 Programmaplan.................................................................................................................. 10 Programma 1 Bestuur en dienstverlening ................................................................... 11 Programma 2 Openbare orde en veiligheid ................................................................. 20 Programma 3 Fysieke leefomgeving........................................................................... 27 Programma 4 Economie ........................................................................................... 50 Programma 5 Wmo, jeugdzorg en participatiewet ........................................................ 60 Programma 6 Onderwijs, sport en welzijn................................................................... 76 Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB, onvoorzien .............................................
87 Paragrafen ...................................................................................................................... 102 Paragraaf 1 Lokale heffingen .................................................................................. 103 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicomanagement ............................................ 110 Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................. 121 Paragraaf 4 Financiering......................................................................................... 135 Paragraaf 5 Verbonden partijen............................................................................... 143 Paragraaf 6 Grondbeleid......................................................................................... 155 Paragraaf 7 Bedrijfsvoering .................................................................................... 158 Paragraaf 8 Duurzaamheid ..................................................................................... 164 Paragraaf 9 Wet Open Overheid .............................................................................. 168 Financiële begroting.......................................................................................................... 170 A: Het overzicht baten en lasten en de toelichting .....................................................
171 B: Uiteenzetting financiële positie en de toelichting ................................................... 179 C: Het overzicht van lasten en baten per taakveld ..................................................... 193 Bijlagen .......................................................................................................................... 195
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
2
VOORWOORD VAN HET COLLEGE Aan de raad van de gemeente Neder-Betuwe, Hierbij bieden wij u de Begroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027 aan. In deze begroting staan onze beleidsvoornemens, met de financiële vertaling daarvan voor het jaar 2024 en een financiële doorkijk naar de jaren 2025 tot en met 2027. De begroting is sluitend. Ondanks het feit dat wij geconfronteerd worden met hogere lasten, zoals bijvoorbeeld de forse stijging van de rente, hebben wij in deze begroting ruimte gevonden om een aantal ambities en beleidsvoornemens uit de Kadernota 2024-2027 te vertalen, zonder dat daarbij op dit moment ingrijpende bijstellingen in bestaand beleid nodig zijn. Ook de lastenstijging voor 2024 blijft beperkt. De onroerende zaakbelasting (OZB) stijgt niet ten opzichte van 2023. We geven daarmee op volle kracht uitvoering aan het Coalitieakkoord Zorgzaam – Duurzaam – Koersvast! en leveren zo een belangrijke bijdrage aan onze maatschappelijke opgaven.
Wat is het financieel effect van deze begroting? Het financiële perspectief dat in deze begroting is opgenomen voor 2024 tot en met 2027 is opgebouwd uit drie onderdelen: 1. 2. 3.
Het geraamd resultaat van het bestaande beleid: de financiële doorvertaling van besluiten die de raad heeft genomen tot en met de Jaarstukken 2022; Het nieuwe beleid conform kadernota: de financiële doorvertaling van besluiten die de raad heeft genomen door het vaststellen van de Kadernota 2024-2027; Het nieuwe beleid na kadernota: de financiële gevolgen van ontwikkelingen die zich hebben voorgedaan na de vaststelling van de Kadernota 2024-2027.
Deze drie onderdelen tellen op tot het resultaat van deze begroting:
Hoofdlijnen financiële positie gemeente Neder-Betuwe begroting Bedragen x € 1.000,Geraamd resultaat bestaand beleid Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
2023 869
869
begroting
Meerjarenraming
2024 -312
2025 -1.757
2026 163
2027 163
-105
548
336
-273
-416
-1.209
500
-110
Een gedetailleerde toelichting op deze drie onderdelen is opgenomen in deel B van de Financiële begroting. In artikel 189 van de Gemeentewet staat dat u als raad erop toeziet dat de begroting sluitend is: reëel en structureel in evenwicht. De begroting die wij u voorleggen voldoet aan die wettelijke eis. De jaarschijf 2024 is structureel en reëel sluitend. De meerjarenraming is dat niet voor alle jaren. In 2026 zien wij op dit moment een tekort ontstaan, maar vanaf 2027 laat de financiële positie weer een overschot zien. We voldoen hiermee aan de eis voor regulier, repressief begrotingstoezicht. In deze financiële positie is overigens de septembercirculaire van het Gemeentefonds nog niet verwerkt. Dat is gebruikelijk, deze verschijnt meestal op een te laat moment om die te kunnen verwerken in het meerjarig perspectief. We analyseren de effecten van deze circulaire en gaan ervan uit u die voor de begrotingsbehandeling ter informatie aan te kunnen bieden. Uitwerking kadernota De nu voorliggende begroting is een geactualiseerde en gedetailleerde uitwerking van de Kadernota 2024-2027. Het nieuwe beleid waartoe u bij de kadernota heeft besloten is hierin verwerkt. De onderwerpen die in de kadernota met een pro memorie raming waren opgenomen zijn voor een deel uitgewerkt en opgenomen in deze begroting.
In deze begroting zijn de volgende posten voorzien van een raming: Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
3
Structurele borging van monitoring in het sociaal domein; Middelen voor de voortzetting van de pilot senioren huisbezoeken; Aanpak van hondenpoepoverlast; Differentiatie van het OZB-tarief; Baarhuisje Dalwegenseweg Opheusden. Voor de eerste drie onderwerpen spreken wij in de periode 2024-2026 de stelpost beleidsvoornemens uit de Begroting 2023 aan. De extra lasten in verband met de aanpak van hondenpoepoverlast worden gecompenseerd door hogere verwachte legesopbrengsten. Het differentiëren van het OZB-tarief verloopt budgetneutraal. En ten aanzien van het Baarhuisje aan de Dalwagenseweg in Opheusden is inmiddels vast komen te staan dat het geen cultuur-historisch object betreft. Onderhoud en instandhouding kunnen worden bekostigd vanuit de bestaande onderhoudsmiddelen. Voor de overige pm-posten uit de kadernota geldt dat deze op dit moment nog inhoudelijk en financieel worden uitgewerkt. Hiervoor leggen wij uw raad op een later moment een voorstel ter besluitvorming voor. Het gaat om de navolgende onderwerpen.
Motie Jeugd BOA verwerkt Bij de vaststelling van de kadernota heeft uw raad een motie aangenomen om vanaf 2024 een bijzondere opsporingsambtenaar aan te stellen specifiek voor onze jeugd. Doel van deze jeugdboa is het vervullen van een sleutelrol tussen jongerenwerk, jeugdcoördinator enerzijds en de politie anderzijds. In 2024 wordt een jeugdboa met deze opdracht aangesteld. De kosten van een jeugdboa bedragen op dit moment € 74.000 per jaar. We stellen uw raad voor deze lasten nu voor twee jaar in de begroting op (2024-2025) op te nemen en deze lasten te dekken uit de stelpost beleidsvoornemens. Medio 2024 evalueren we de inzet van de jeugd Boa. Na de inzet van de stelpost beleidsvoornemens is op deze stelpost nog een bedrag van € 471.000 voor 2024, € 744.000 voor 2025 en € 397.000 voor 2026 beschikbaar. Sluitende begroting zonder ingrijpende dekkingsmaatregelen Om de begroting 2024 en de laatste jaarschijf van de meerjarenraming sluitend te kunnen presenteren, hebben wij uw raad in het kader van deze begroting geen ingrijpende dekkingsmaatregelen hoeven voor te stellen. Ter dekking van de jaarschijf 2027 wordt uw raad wel een aanvullende dekkingsmaatregel voorgesteld die wij hier graag nader uitlichten. Dit betreft het voorstel om de voorgenomen investeringen in het Integraal Huisvestingsprogramma (IHP) en de Rondweg Opheusden (deels) te dekken vanuit onze algemene reserve.
Hiertoe zal in lijn met de richtlijnen van het BBV in 2027 een bedrag van € 10 mln. worden overgeheveld naar een bestemmingsreserve dekking kapitaallasten, die gedurende de afschrijvingsperiode vrijvalt ter dekking van de afschrijvingslasten van de investeringen. Dit levert vanaf 2027 een dekking op van 300.000 per jaar. Overigens is de exacte hoogte van de benodigde investeringen in het IHP en de Rondweg Opheusden op dit moment nog niet bekend. Onze huidige vermogenspositie en weerstandsvermogen laten bovenstaande werkwijze ruimschoots toe. Rekening houdend met de
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
4
toekomstige onttrekking van dit bedrag uit de algemene reserve bedraagt de weerstandsratio 1,3 vanaf 2026. Dat kwalificeert daarmee als voldoende.
Wat is er nieuw in deze begroting?
In de begroting van 2023 hebben we binnen de bestaande indeling een aantal kleine veranderingen doorgevoerd die de kwaliteit en de leesbaarheid van de begroting ten goede zijn gekomen. Binnen de begrotingsprogramma’s worden, net als voorgaande jaren, de eerste twee W-vragen ‘Wat willen we bereiken’ en ‘Wat gaan we daarvoor doen’ beantwoord. In deze begroting zijn de ambities gelijk gebleven maar zijn de doelstellingen en activiteiten geactualiseerd. De actualisatie heeft plaats gevonden plaats op een drietal elementen; Onderwerpen uit de Kadernota 2024-2027 zijn toegevoegd onder de vermelding 'nieuw uit de kadernota'. Dat kunnen nieuwe beleidsdoelen zijn onder ‘Wat willen we bereiken’, nieuwe operationele doelen onder ‘Wat gaan we daarvoor doen’ of nieuwe activiteiten onder ‘Activiteiten voor 2024’. 2. Toevoegingen uit andere beleidsactualisaties in het afgelopen halfjaar. a. nieuwe beleidsdoelen zijn opgenomen onder ‘Wat willen we bereiken’ of nieuwe operationele doelen onder ‘Wat gaan we daarvoor doen’, onder de vermelding van 'nieuw uit...' b. inmiddels afgeronde of niet langer nagestreefde operationele doelen zijn voorzien van de vermelding 'afgerond'. Daarnaast is er gekeken naar de formuleringen van ambities en doelstellingen en zijn deze waar nodig aangescherpt ten opzichte van de formuleringen in de begroting 2023.
Dit betreft verbeterde formuleringen of een verplaatsing van bijvoorbeeld doelstelling naar activiteit. Deze verbeteringen worden niet expliciet vermeld. 1.
Tot slot
Ook in 2024 streven we ernaar samen met onze inwoners te zorgen voor het behoud van een schone, veilige en prettige leefomgeving, die kansen en voorzieningen biedt voor alle inwoners. Graag bouwen wij samen met uw raad verder aan een mooie toekomst voor Neder-Betuwe. Het blijven echter onzekere tijden. We zien dat de gemeentefinanciën voortdurend onder druk staan om wat er momenteel om ons heen gebeurt. Macro-economische ontwikkelingen als de stijgende rente en de nog hoge inflatie, de voortdurende onzekerheid over het rijksbeleid met betrekking tot de financiering van gemeenten vanaf 2026, de oorlog in Oekraïne en de recente val van het kabinet leiden tot forse onzekerheden, die ook van invloed zijn op het financieel perspectief en de onvoorspelbaarheid hiervan. We beschikken over een gezonde weerstandspositie om risico’s op te vangen doordat we in het verleden gezond financieel beleid hebben gevoerd. Daardoor kunnen we nu blijven investeren in onze gemeente. Maar voor 2026 en verder moeten we bezien hoe met name de ontwikkelingen rondom het gemeentefonds, de bekostiging van het sociaal domein en de nadere uitwerking van de Hervormingsagenda jeugd uit gaan pakken. De gesprekken hierover tussen het inmiddels demissionaire kabinet en gemeenten verlopen uiterst moeizaam.
Dit heeft de VNG er onlangs toe bewogen om gemeenten het advies te geven om vanaf 2026 een niet-sluitende meerjarenraming te presenteren. Dit laatst past naar het oordeel van het college niet bij het voor onze gemeente gebruikelijke degelijke financieel beleid. Maar de onzekerheid is groot en wij erkennen dat niet valt uit te sluiten dat er op enig moment een bijstelling van de doelen en ambities noodzakelijk zou kunnen zijn om ook in de toekomst financieel gezond te blijven. Wij houden vanzelfsprekend de vinger aan de pols en volgen de ontwikkelingen met aandacht. Via de reguliere P&C cyclus wordt uw raad hierover geïnformeerd. Wij zien uit naar de raadsbehandeling van deze begroting. Uw raad mag zich in het werk gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met ons bidden om kracht en Gods zegen voor u. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Neder-Betuwe, De secretaris,
De burgemeester,
Gerrit Stam
Jan Kottelenberg
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
5
LEESWIJZER
De begroting is voor de gemeenteraad een belangrijk instrument om zijn kaderstellende rol in te vullen. In de begroting geeft de raad aan wat hij het komend jaar wil doen om bepaalde doelen te bereiken en wat dat mag kosten. Daarmee vormt de begroting een duidelijk kader waarbinnen het gemeentebestuur en de organisatie het komend jaar moeten werken. Deze begroting is voor iedereen. Het gaat immers om het gemeentelijk huishoudboekje dat ieder moet kunnen volgen. Deze leeswijzer geeft aan hoe de begroting is opgebouwd, wat waar te vinden is en welke relaties er liggen met andere documenten uit de planning en control cyclus.
De planning en control cyclus
De planning en control cyclus bevat ieder jaar een aantal documenten die elkaar opvolgen.
De kadernota vormt een uitwerking van de bestuurlijke agenda. Deze is koersbepalend met financiële en inhoudelijke kaders voor de daarop volgende begrotingsjaren. In de begroting worden de voornemens van de kadernota concreet gemaakt. De begroting is een wettelijk voorgeschreven product, waarmee de gemeenteraad het college toestemming geeft om uitgaven voor bepaalde doelen te doen. Na het vaststellen van de begroting geven bestuursrapportages een tussentijds overzicht van de stand van zaken van de financiën en de uitvoering van het beleid. De jaarstukken bieden tot slot verantwoording over het gevoerde beleid en het financiële beheer.
Schematisch ziet dit er als volgt uit.
De begroting en meerjarenraming
De raad geeft het college in de begroting financiële en inhoudelijke kaders mee voor het beleid en de uitvoering daarvan. Het uitgangspunt voor deze kaderstellende rol in deze begroting is het Coalitieakkoord Zorgzaam - Duurzaam - Koersvast voor de periode 2022-2026. In de begroting geeft de raad aan welke doelen hij wil bereiken en welke maatschappelijke effecten hij beoogt. Om deze maatschappelijke effecten tastbaar te maken, worden er doelstellingen aan gekoppeld. Tot slot benoemt de begroting wat de gemeente gaat doen om deze doelen te halen en hoeveel dat mag kosten. Het overzicht geeft de relatie aan tussen (maatschappelijke) doelstellingen van de gemeente en de financiële vertaling daarvan. Uitgangspunt in het schema zijn de maatschappelijke doelen, die we als gemeente willen bereiken. Deze staan beschreven in het Coalitieakkoord Zorgzaam - Duurzaam - Koersvast.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
6
In de begroting als huishoudboekje van de gemeenteraad staan de baten en lasten voor het komende jaar. Naast het huishoudboekje kent de gemeente ook ‘spaarpotjes’ in de vorm van reserves. Deze kunnen vanuit de begroting gevuld worden, bijvoorbeeld bij overschotten of door bewust ergens voor te sparen. Alle uitgaven die de gemeente doet – via de begroting of via investeringen – dragen bij aan het realiseren van de doelstellingen en het behalen van maatschappelijke effecten. De begroting en de meerjarenraming zijn opgezet volgens het Besluit Begroting en Verantwoording provincie en gemeenten (BBV). Naast deze bron zijn ook de kaders en criteria zoals genoemd in de Gemeentewet, de Algemene wet bestuursrecht en het Provinciaal Beleidskader Financieel Toezicht belangrijk. De opbouw en indeling van deze begroting zijn uitgangspunt voor de andere documenten in de planning en control cyclus, zoals de bestuursrapportages in 2024 en de jaarstukken over 2024.
Indeling en opbouw begroting
De indeling en opbouw van de begroting is zoals genoemd gebaseerd op het Besluit begroting en verantwoording provincie en gemeenten (BBV). De indeling van de begroting start met een voorwoord en een leeswijzer. Verder bestaat de begroting uit drie delen: 1. het programmaplan (programma’s) inclusief de algemene dekkingsmiddelen overhead, vennootschapsbelasting (vpb) en onvoorzien, 2. de paragrafen en 3. de financiële begroting. De eerste twee delen (programmaplan en paragrafen) worden in het BBV ook wel de beleidsbegroting genoemd. 1. Programmaplan (programma’s) Het eerste deel uit de begroting is het programmaplan. Hierin staan zes programma’s, waarin alle gemeentelijke activiteiten en aandachtspunten op een bepaald beleidsterrein zijn verwoord. De indeling van de begroting in programma’s is bedoeld om de kaderstellende en controlerende rol van de raad te ondersteunen. Om de indeling van de begroting zo goed mogelijk bij te laten dragen aan een integrale en samenhangende uitvoering van het coalitieakkoord is er gekozen voor zes programma’s.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
7
De programma indeling is net als voorgaande jaren als volgt: Programma 1. Bestuur en dienstverlening Programma 2. Openbare orde en veiligheid Programma 3. Fysieke leefomgeving Programma 4. Economie Programma 5. Wmo, Jeugd en Participatiewet Programma 6. Onderwijs, Sport en Welzijn Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien. Opbouw van de programma’s: In de missie staat de overkoepelende programmadoelstelling. Een missie maakt meteen duidelijk waar het programma over gaat. De kaderstellende beleidsnota’s zijn alle beleidsstukken, die bij dit programma horen en die de gemeenteraad heeft vastgesteld. Deze nota’s zijn openbaar en op www.nederbetuwe.nl beschikbaar. (In de begrotingswebsite is het mogelijk om op het betreffende beleidsstuk te klikken, dat dan opent als een PDF). Een programma bevat een of meerdere ambities. Per ambitie staat beschreven: Wat willen we bereiken? en Wat gaan we daarvoor doen? Daarnaast zijn per ambitie de actuele ontwikkelingen weergegeven. Onder Wat willen we bereiken? staan de bestuurlijke doelstellingen. Deze zijn gebaseerd op het coalitieakkoord en al eerder vastgestelde beleidsnota’s en kunnen gelden voor meerdere jaren. Onder Wat gaan we ervoor doen? staan de prestaties die nodig zijn om deze doelstellingen te halen. In de bestuursrapportages en het jaarverslag legt het college hierover verantwoording af.
Per programma is vervolgens aangegeven of er verbonden partijen zijn die een bijdrage leveren aan de doelstellingen van dat programma. Ook voor die verbonden partijen zijn actuele ontwikkelingen opgenomen. Per programma wordt ook de vraag Wat mag het kosten? beantwoord. Op programmaniveau geeft de raad immers toestemming voor de budgetten. Daarnaast zijn de verplichte beleidsindicatoren per programma opgenomen. Waar deze niet ingevuld zijn is op dit moment nog geen informatie beschikbaar. Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien. De opbouw van dit "programma" wijkt iets af van die van de beleidsprogramma’s, maar telt financieel wel mee voor de begroting. In dit "programma" staat welke algemene dekkingsmiddelen er zijn en wat het verloop daarvan is voor de komende vier jaar. Algemene dekkingsmiddelen hebben geen vooraf bepaald bestedingsdoel. 2. Paragrafen Naast de programma’s zijn acht paragrafen opgenomen. Deze gaan over onderwerpen, die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie. Ze bevatten een dwarsdoorsnede van de programma's vanuit bepaalde thema’s waaraan politieke of financiële risico's zijn verbonden. De paragrafen gaan in op de bedrijfsvoering in brede zin.
In de paragrafen staat de ‘hoe vraag’ centraal: Hoe gaan we om met heffingen en leges? (paragraaf 1) Hoe worden risico’s beheerst en welke effecten hebben deze op het weerstandsvermogen? (paragraaf 2) Hoe onderhouden we onze bezittingen en de openbare ruimte? (paragraaf 3) Hoe lopen de geldstromen en is onze vermogenspositie? (paragraaf 4) Met wie vormen wij verbonden partijen en hoe zijn de afspraken geregeld? (paragraaf 5) Hoe is ons grondbeleid vormgegeven? (paragraaf 6) Hoe is de bedrijfsvoering geregeld en wat kost dat? (paragraaf 7)
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
8
Hoe realiseren we onze klimaat- en duurzaamheidsopgave de komende jaren? (paragraaf 8)
3. Financiële begroting De financiële begroting bestaat uit het overzicht van baten en lasten, een uiteenzetting van de financiële positie en het overzicht van de baten en lasten per taakveld. Het overzicht van baten en lasten geeft de werkelijke baten en lasten van het vorig jaar, het lopende jaar en de komende begrotingsjaren weer. Eigenlijk is het een samenvatting van het deel Wat mag het kosten? dat per programma is opgenomen. De beschrijving van de financiële positie bevat een verwachte balans en geeft inzicht in het verloop van de reserves en voorzieningen en het EMU saldo. Het EMU saldo is het financieringssaldo van een overheid die lid is van de EMU (Economische en Monetaire Unie).
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
9
PROGRAMMAPLAN
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
10
Programma 1 Bestuur en dienstverlening Missie
Bestuur en organisatie staan ten dienste van een samenleving die voortdurend in beweging is. We staan voor uitdagingen die we alleen succesvol kunnen aanpakken als hiervoor een breed draagvlak bestaat bij inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We hebben oog voor de groeiende afstand tussen burger en overheid die in Nederland te zien is. Zorgvuldige communicatie, participatie en een goede dienstverlening zijn daarom belangrijk. Dit verbindt de gemeente met de samenleving en zorgt voor transparantie, vertrouwen en een goede onderlinge relatie. Door de omgeving goed te betrekken zorgen we voor betere plannen en beleid. De opgaven waarvoor wij staan houden niet op bij onze gemeentegrenzen. Daarom werken wij nauw samen met onze buurgemeenten, gemeenschappelijke regelingen en als dat nodig is ook met gemeenten en organisaties op regionaal en provinciaal niveau. Neder-Betuwe heeft een stevige positie in de regio.
Actuele kaderstellende beleidsnota's
Visie op Communicatie & Participatie Gemeente Neder-Betuwe (2021) Participatie en Inspraakverordening gemeente Neder Betuwe (2015) (bijlage 1) , (bijlage 2) Verordening burgerinitiatief Neder-Betuwe (2016) Implementatieplan Klantcontactcentrum (2014)
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
11
Ambities 1.1 De gemeente is communicatief en participatief Wat willen we bereiken?
De gemeentelijke dienstverlening is optimaal en goed toegankelijk
De gemeente informeert haar burgers tijdig, actief en toereikend over activiteiten, beleid, rechten en plichten
De gemeente werkt samen met burgers, bedrijven en partners voor begrip en draagvlak
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer speelt het?
We zorgen voor optimale bereikbaarheid van het klantcontactcentrum en de gemeentewinkel. Bij afwijkende openingstijden is informatie hierover goed te vinden.
continu
We investeren in de optimalisatie van afhandeling van vragen en klachten ook die via sociale media binnenkomen.
continu
Waar dat relevant en passend is, bieden we meer diensten digitaal aan.
2024
We monitoren ook via sociale media wat er leeft onder burgers en hebben de omgeving goed in beeld.
continu
We communiceren helder en begrijpelijk en zoveel mogelijk op B1-niveau.
continu
We leveren maatwerk per doelgroep door keuzes te maken in on- en offline kanalen, taal en toon.
continu
We bouwen aan relaties met intermediairs bij specifieke doelgroepen (sleutelfiguren).
continu
We werken cross mediaal bij algemene boodschappen en crisiscommunicatie voor een zo groot mogelijk bereik.
continu
We zorgen voor een vindbare en toegankelijke, up-to-date website met het keurmerk drempelvrij.
continu
We werken toe naar een nog meer transparante en actief openbaar makende overheid door een gefaseerde invoering van de Wet open overheid (Woo), de Wet elektronische publicaties (Wep) en Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wembv).
2023-2025
We betrekken belanghebbenden of vragen hen te participeren bij gemeentelijke initiatieven.
continu
We stellen duidelijke kaders en zijn helder over doel/impact van participatie.
continu
We delen actief informatie over gemeentelijke initiatieven en zijn transparant over de resultaten van participatietrajecten.
continu
We delen actief kennis met initiatiefnemers over mogelijke participatieaanpak en -methodieken.
2024
Activiteiten 2024 Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2024. We versterken de gemeentelijke dienstverlening Voor 2024 werken we verder aan optimale bereikbaarheid. We starten met de implementatie van een nieuwe telefooncentrale voor ons klantcontactcentrum. Vanuit de implementatie zullen we ook inzicht krijgen in kwaliteit en kwantiteit van de telefonisch dienstverlening. Dit inzicht is het startpunt voor het verder ontwikkelen van digitale en integrale dienstverlening. We implementeren in 2024 webcare, zodat bewoners ook via digitale media voorzien kunnen worden van informatie.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
12
We voeren doorontwikkeling uit op de actieprogramma’s uit de visie op communicatie en participatie In 2021 heeft uw raad de visie op communicatie en participatie vastgesteld. De gemeente wil (nog steeds én meer): doelgroepgericht communiceren; vanzelfsprekende participatie aan de hand van heldere uitgangspunten, voor betere plannen en zorgvuldige besluitvorming; een communicatieve en participatieve organisatie zijn waarin medewerkers optimaal toegerust zijn om communicatie en participatie te integreren in hun werk; zich positioneren én inzicht bieden in wat ze doet: een gemeente waarin het goed leven, wonen en werken is (profileren) en waar gewerkt wordt voor én met inwoners. Het basispakket aan communicatiewerkzaamheden is voor een groot gedeelte operationeel. Dit stelt ons voor de taak om te werken aan professionalisering en doorontwikkeling. Vanuit de vier actieprogramma’s gaan we in 2024 werken aan doorontwikkeling op de volgende vier punten: Doelgroepgericht communiceren In 2024 onderzoeken we onze doelgroepen. De resultaten uit dit doelgroepenonderzoek dienen als een eerste nulmeting van waaruit persona’s worden geabstraheerd. De persona’s (archetypes) vormen in 2024 de uitgangspunten in onze communicatieprocessen en vormgeving.
Vanzelfsprekende participatie Om participatie daadwerkelijk vanzelfsprekend te maken binnen én buiten de organisatie is gedragsverandering noodzakelijk. Deze gedragsverandering borgen we door in 2024 een gedragen participatieverordening te hanteren, te trainen op mindset en vaardigheden, een online participatieplatform in te richten en operationeel te ondersteunen in projecten. Communicatief en participatief vaardige organisatie Vaardigheid ontstaat door kennis, inzicht en ondersteunend instrumentarium. We adviseren passend op vraagstukken en bieden laagdrempelige kaders om communicatie en participatie toe te passen. We investeren in herkenbare vormgeving die ondersteunend is aan onze boodschap. Positionering In 2024 besteden we, net als in 2023, aandacht aan arbeidsmarktcommunicatie: hoe ziet werken bij gemeente Neder-Betuwe er uit? Daarnaast geven op herkenbare en laagdrempelige wijze inzicht in wat we doen en hoe we dat doen, aansluitend op de belevingswereld van de burgers. We implementeren nieuwe wetten om een meer digitaal toegankelijke en transparantere overheid te worden Vanuit de landelijke overheid wordt in de laatste jaren steeds meer nadruk gelegd op transparantie en digitale toegankelijkheid van overheidsorganisaties: burgers en bedrijven hebben recht om te weten welke informatie over hen verwerkt wordt en op een eenvoudige toegang tot overheidsdiensten.
In 2024 zetten we hier verder stappen in en geven daarbij gevolg aan de onderstaande wetten. 1. de Wet open overheid (Woo), die overheden verplicht om behalve op verzoek ook proactief een aantal categorieën informatie te openbaren; 2. de Wet elektronische publicaties (Wep), die de publicatie van formele besluiten regelt; 3. de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv): deze wet verplicht ons om voor alle diensten en producten een digitaal kanaal in te richten.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
13
1.2 De gemeente is toekomstbestendig, zelfstandig en daadkrachtig Wat willen we bereiken?
Een goede samenwerking met buurgemeenten, de regio en verbonden partijen
Een verantwoorde in- en uitvoering van beleid, wetgeving en regelingen
Onze verantwoordelijkheid nemen in crisissituaties
Een effectieve ondersteuning van de gemeenteraad (nieuw uit kadernota)
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer speelt het?
We blijven actief bij het ontwikkelen en benutten van kansen in de regio.
continu
Waar nodig overleggen we met buurgemeenten en regionale organisaties om beleidsmaatregelen onderling af te stemmen, gezamenlijke standpunten in te kunnen nemen en/of belangenbehartiging van de regio mogelijk te maken.
continu
We beleggen taken bij gemeenschappelijke regelingen en andere samenwerkingsverbanden wanneer dit de dienstverlening ten goede komt, de kwetsbaarheid vermindert en/of de kwaliteit en efficiëntie van de uitvoering vergroot.
continu
We dragen bij aan de opgaven en doelstellingen uit de Regio Deal FruitDelta Rivierenland
afgerond
We bekijken periodiek of de bestaande procedures nog bijdragen aan een goede, rechtvaardige, efficiënte en rechtmatige uitvoering.
continu
Nieuwe wet- en regelgeving voeren we in op een manier die past bij de schaal en de samenleving van NederBetuwe.
continu
Als het Rijk een beroep op ons doet in tijden van (stikstof, energie-, vluchtelingen- of andere) crises, zijn we bereid onze bijdrage te leveren.
continu
De gemeente ondersteunt mensen in nood en stimuleert en faciliteert waar nodig particuliere initiatieven om vluchtelingen op te vangen.
continu
We brengen het onderzoeksbudget van de rekenkamer naar een niveau waarop die effectief zijn onderzoeken kan uitvoeren ter ondersteuning voor de raad.
2024 en verder
We onderzoeken wat er nodig is om de raadzaal een toekomstbestendige vergaderplek van de raad te laten zijn, met een uitstraling die bij onze raad en gemeente past.
2024 en verder
Activiteiten 2024 Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2024. Activiteiten om een goede samenwerking te realiseren We blijven intensief (boven)regionaal samenwerken Regionale samenwerking is en blijft belangrijk, zeker ook omdat de regio steeds vaker de rol heeft van spin in het web tussen overheden, bedrijven, kennisinstellingen en inwoners. De uitdagingen voor gemeenten - en dus voor Neder-Betuwe - zijn soms groot en overstijgen vaak de gemeentegrenzen.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
14
In deze begroting vindt u samenwerking - vooral op de schaal van Rivierenland - op verschillende plaatsen terug. Enkele voorbeelden daarvan zijn de volgende samenwerkingen.
We bestrijden ondermijnende criminaliteit onder andere door het aanpakken van drugsproductie- en handel op basis van het Regionaal Hennepconvenant (dit vindt u terug in begrotingsprogramma 2). Via de pilot Energie Expertteam Rivierenland ondersteunen wij samen met VNO NCW en Stec, ondernemers bij de verduurzamingsopgave (dit vindt u terug in begrotingsprogramma 3); We werken samen met de Rivierenlandgemeenten bij de programmering van bedrijventerreinen en kantoorlocaties, de realisatie van het huidige Regionaal Programma Werklocaties en de voorbereiding van het nieuwe plan dat in 2025 ingaat (dit vindt u terug in begrotingsprogramma 4). We stellen samen met de gemeenten Buren, Tiel, Overbetuwe, Lingewaard, het waterschap Rivierenland en de provincie Gelderland de strategische Agenda Boven-Linge en een kansenkaart op (dit vindt u terug in begrotingsprogramma 4). Bij het opstellen van een woonzorgvisie kijken we naar mogelijkheden voor regionale samenwerking (dit vindt u terug in begrotingsprogramma 5). Op regionaal niveau werken we samen met vier andere gemeenten en vier Samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs (Primair en Voortgezet Onderwijs) om de inzet van jeugdhulp te verminderen (dit vindt u terug in begrotingsprogramma 5).
We verkennen de mogelijkheden om de verhaallijnen uit het ambitiedocument ‘Inspirerend Rivierenland’ en ‘Een schatkist met toekomstwaarde – Het erfgoed van de gemeente Neder-Betuwe’ zichtbaar te maken voor de eigen inwoners en toeristen (dit vindt u terug in begrotingsprogramma 6).
Op diverse beleidsterreinen en taken werken we daarnaast via verbonden partijen samen met andere gemeenten. Deze verbonden partijen, zoals Avri, GGD en Regio Rivierenland zijn ieder meer gedetailleerd beschreven in de respectievelijke begrotingsprogramma's en in paragraaf 5 Verbonden Partijen. We evalueren de inzet van de RegioDeal Fruitdelta Rivierenland Eind 2023 loopt de RegioDeal Fruitdelta Rivierenland af. Met de andere gemeenten en Regio Rivierenland evalueren we in 2024 wat er bereikt is met de inzet van de middelen uit deze deal. We verwerken de benodigde maatregelen uit de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen Op 1 juli 2022 is de Wet gemeenschappelijke regeling (Wgr) gewijzigd. Doel van de wetswijziging is het versterken van de democratische legitimiteit van gemeenschappelijke regelingen en de kaderstellende en controlerende rol van raden. Gevolg van de wijziging is dat alle gemeenschappelijke regelingen op 1 juli 2024 gewijzigd moeten zijn. In juni 2023 is de raad met raadsinformatiebrief RIB-32 geïnformeerd over het proces dat de Rivierenlandgemeenten doorlopen om die wijzigingen vorm te geven. In de loop van 2023 zijn bijeenkomsten georganiseerd om input hiervoor te leveren.
In de eerste helft van 2024 stellen de besturen van de samenwerkingsverbanden hun tekstvoorstellen voor de gemeenschappelijke regelingen vast, waarna die in één pakket voorgelegd worden aan de colleges en gemeenteraden van de deelnemende gemeenten voor zienswijzen en vaststelling. Activiteiten om onze verantwoordelijkheid te nemen in crisissituaties We werken regionaal aan een dekkend plan voor de huisvesting van vluchtelingen, asielzoekers en statushouders In 2022 hebben het Rijk en de veiligheidsregio's de gemeenten opgeroepen om een bijdrage te leveren aan het oplossen van de crisis in de asielopvang. Met de andere gemeenten uit de Regio Rivierenland wordt gewerkt aan een dekkend plan om te voldoen aan de opgaven en taakstelling om Oekraïners, asielzoekers en statushouders te huisvesten.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
15
We vangen vluchtelingen op en verstrekken leefgelden aan Oekraïners . Momenteel vangen wij circa 100 Oekraïense vluchtelingen op in twee gemeentelijke opvanglocaties. Het gaat om de voormalige Isandraschool in IJzendoorn en een Oekraïens weeshuis in Kesteren. Het weeshuis zal eind 2023 of begin 2024 verhuizen naar een nieuwe locatie in Dodewaard. Naast de kinderen worden daar ook de werknemers van het weeshuis gehuisvest. Vanwege de landelijke druk op de opvangplekken voor Oekraïners onderzoeken wij de mogelijkheden om meer opvangplekken te realiseren. Er worden ook nog steeds Oekraïense vluchtelingen opgevangen in particuliere opvanglocaties. De gemeente verstrekt leefgelden aan Oekraïners die daar recht op hebben. Verder organiseert de gemeente in samenwerking met partners onderwijs(huisvesting), Nederlandse taallessen, leerlingenvervoer, sportactiviteiten, peuterspeelzaal, jeugdzorg, enzovoort. De gemeente voldoet aan haar taakstelling om statushouders te huisvesten. Activiteiten voor een verantwoorde in- en uitvoering van beleid, wetgeving en regelingen We passen beleid en regelgeving aan op de Omgevingswet Per 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Die vervangt een groot aantal landelijke wetten en regelingen, maar brengt ook weer nieuwe regels met zich mee. De overgangstermijn voor een gemeentedekkend Omgevingsplan is verlengd naar 1 januari 2032.
Er is dus meer tijd om alle bestemmingsplannen, verordeningen en de bruidsschat te verhuizen naar het Omgevingsplan. In 2021 heeft uw raad besloten we dat Omgevingsplan in deelgebieden opstellen. Vanaf 1 januari 2024 werken we bovendien met 'toepasbare regels': een meer gebruiksvriendelijke en leesbare vertaling van juridische regels. Meer over de Omgevingswet vindt u in begrotingsprogramma 3 Fysieke leefomgeving, onder ambitie 3.4. Activiteiten om de gemeenteraad effectief te ondersteunen We verhogen het budget voor de rekenkamer De raming hiervoor en de toelichting hierop zijn verderop in dit programma opgenomen, onder 'Nieuw beleid, ontwikkelingen en ambities'. We verkennen de mogelijkheden voor een toekomstbestendige inrichting van de raadzaal Het presidium heeft wensen geformuleerd ten aanzien van de raadzaal, onder andere vanwege de groei van de gemeente, waardoor het aantal raadsleden vanaf 2026 wordt uitgebreid. Gestart wordt met een verkenning waaraan de raadszaal qua inrichting, vormgeving en technische voorzieningen moet voldoen. Dit hangt samen met de wens om in het kader van het hybride werken het gehele gemeentehuis onder de loep te nemen: hoe benutten we de ruimte het meest effectief en efficiënt. De raadzaal zou wellicht beter benut kunnen worden op momenten dat de raad er geen gebruik van maakt.
Afgesproken is dat voor dit totale traject een deelproject ten aanzien van de raadzaal wordt gevoerd waarin raad en griffie een plek krijgen. Met name met de bedoeling de raadzaal op lange termijn een toekomstbestendige vergaderplek van de raad te laten zijn met een uitstraling die bij onze raad en gemeente past. Hoe precies dit deelproject wordt uitgevoerd wordt nog nader afgestemd. Vooralsnog wordt gedacht aan het voorbereiden ervan in 2023, het maken van keuzes over de inrichting van de zaal (en financiën) in 2024 en uitvoering in 2025, zodat het vóór de volgende verkiezingen is afgerond.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
16
Ontwikkelingen voor 2024 Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen overige ontwikkelingen.
Verbonden partijen Regio Rivierenland Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Regio Rivierenland is een samenwerkingsverband van acht gemeenten in de Betuwe, Bommelerwaard, Culemborgerwaard, Tielerwaard en het westen van het Land van Maas en Waal. De gemeenten die in de gemeenschappelijke regeling (GR) deelnemen zijn Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Regio Rivierenland is opgericht om gemeenschappelijke belangen van gemeenten op diverse gebieden te behartigen, onder andere op het gebied van verkeer & vervoer, economische zaken, ruimtelijke ordening, volkshuisvesting en onderwijs. Daarnaast voert Regio Rivierenland via dienstverleningsovereenkomsten voor de gemeenten taken uit die door samenwerking effectiever, efficiënter en/of minder kwetsbaar uitgevoerd kunnen worden. Voorbeeld daarvan zijn leerplichttaken, sociale recherche, leerlingenvervoer, Wmovervoer, inkoopondersteuning (in het algemeen en specifiek voor de uitvoering van de Wmo en Jeugdwet) en inburgering. Regio Rivierenland is het overheidsonderdeel van FruitDelta Rivierenland, een overkoepelende samenwerking tussen overheid, ondernemers, onderwijs/onderzoek, organisaties en ondernemende inwoners.
FruitDelta Rivierenland heeft als doel om de economische speerpunten Agribusiness, Economie & Logistiek en Recreatie & Toerisme te stimuleren en te versterken. Een actieve samenwerking in Regio Rivierenland vormt hiermee een belangrijke voorwaarde voor Neder-Betuwe om zelfstandig en daadkrachtig te kunnen blijven opereren.
Ontwikkelingen voor 2024? De samenwerking in Regio Rivierenland strekt zich uit over een breed aantal onderwerpen: van economie (onder andere recreatie, toerisme en arbeidsmigranten) tot mobiliteit (onder andere Rijnbrug en het Verenfonds), energie (Regionale Energiestrategie) en zorg (onder andere Wmo en Jeugd). De samenwerking vindt u dus op verschillende plaatsen in onze begroting terug. Twee belangrijke ontwikkelingen voor het komende jaar laten we hieronder zien. Regio-arrangement en gebiedsprogramma's Fruitdelta Rivierenland Het Rijk wil regie nemen in de ruimtelijke ordening en gaat een nieuwe Nota Ruimte opstellen. Als input daarvoor heeft de provincie Gelderland met Regio Rivierenland in 2023 een regioarrangement opgesteld: de aanzet voor een ruimtelijke vertaling van de opgaven tot 2030 - met een doorkijk naar 2050. Het is de bedoeling om in 2024 te starten met het uitwerken van de opgaven uit het regio-arrangement in gebiedsprogramma's. Neder-Betuwe is bestuurlijk en ambtelijk pro-actief betrokken bij dit proces om de belangen en ontwikkeling van de gemeente te waarborgen. Meer hierover is opgenomen in begrotingsprogramma 3, onder ambitie 3.4.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
17
Gesprek over het takenpakket van Regio Rivierenland Bij de behandeling van de regionale begroting voor 2024 in de gemeenteraden is opgeroepen om een goed gesprek te organiseren over Regio Rivierenland als toekomstbestendige organisatie en de bijbehorende taken en middelen. Daarnaast is er in de raden behoefte aan transparantie over de contractgestuurde dienstverlening: welke dienstverleningsovereenkomst brengt welke kosten met zich mee en wat zijn de resultaten die worden opgeleverd? Ook het Algemeen Bestuur heeft de wens om een integrale takendiscussie te voeren. Dit traject start in 2023, ter voorbereiding op besluitvorming over de Kadernota 2025 en de Begroting 2025, die in 2024 aan de raden voor een zienswijze worden voorgelegd.
Wat mag het kosten? Programma: 1
BESTUUR EN DIENSTVERLENING Rekening
Begroting
Meerjarenraming
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
3.073
3.140
2.914
2.914
2.914
2.914
Baten
-642
-518
-351
-351
-351
-351
Geraamd resultaat bestaand beleid
2.430
2.622
2.562
2.563
2.563
2.563
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten
381
381
381
381
Baten
-219
-219
-219
-219
Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
162
162
162
162
2.724
2.725
2.725
2.725
Bedragen x € 1.000,Bestaand beleid
Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
2.430
2.622
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
In deze begroting wordt onder programma 1 Bestuur en dienstverlening voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen structureel € 381.000 aan lasten en structureel € 219.000 aan baten toegevoegd aan dit programma. Een specificatie van de lasten en baten voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen wordt hieronder weergegeven op niveau van taakveld. Actualisatie urencalculaties en kostendekkendheid leges met effecten voor alle taakvelden die onder dit programma vallen. (Structureel nadeel € 135.450) Het effect voor dit programma van deze twee onderwerpen bedraagt structureel € 135.450 nadelig. Voor een overzicht van het totale effect over alle programma’s verwijzen wij naar het onderdeel uiteenzetting van de financiële begroting en dan specifiek de toelichting op het onderdeel nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen van de financiële begroting. Taakveld Bestuur (nadeel structureel € 20.600) Onderzoeksbudget rekenkamer (nadeel structureel € 20.600 vanaf 2024) Het onderzoeksbudget van de rekenkamercommissie is al vele jaren niet gewijzigd, terwijl de kosten van een adequaat onderzoek mede door inflatie aanzienlijk gestegen zijn en naar verwachting nog verder zullen stijgen. Als het budget daarmee niet in lijn wordt gebracht zal dit aanzienlijke afbreuk doen aan de kwaliteit en omvang van onderzoeken.
De Nederlandse Vereniging van Raadsleden stelt dat een bedrag van € 1,30 per inwoner het minimale is dat een rekenkamer vereist om haar basisfuncties effectief te kunnen uitoefenen en zo de raad bij te staan. Het presidium heeft afgesproken deze lijn vanaf 2024 te gaan hanteren.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
18
Taakveld Burgerzaken (nadeel structureel € 6.000) Overige kleine verschillen (nadeel structureel € 6.000) behoeven geen toelichting
Investeringen
Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen investeringen.
Mutaties in reserves
Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen mutaties in reserves.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
19
Programma 2 Openbare orde en veiligheid Missie
In Neder-Betuwe is het fijn wonen en leven. Veiligheid is een belangrijke voorwaarde om in vrijheid te kunnen leven. Het gaat hierbij zowel om de harde cijfers als het gevoel van veiligheid. We versterken onze veiligheid door in te zetten op het tegengaan van ondermijning, het versterken van onze politiecapaciteit, het voorkomen en bestrijden van mensenhandel en het tegengaan van uitbuiting van arbeidsmigranten. Deze missie komt overeen met de vastgestelde visie in de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein. De ambities en ontwikkelingen binnen dit programma komen deels terug in de nota of de bijbehorende uitvoeringsplannen.
Actuele kaderstellende beleidsnota's
Integrale Beleidsnota Sociaal Domein "Samen verder op de ingeslagen weg" 2021 - 2024 (2021) Uitvoeringsplan Meedoen en Samenleven (2022) Uitvoeringsplan Optimaal Ontwikkelen en Opgroeien (2022) Uitvoeringsplan Gezond en Vitaal (2022) Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 (2023) Jaarplan Veiligheid 2023 (2023) Veiligheidsstrategie 2019-2022 Oost-Nederland (2019) Meerjarenbeleidsplan 2019-2022 politie Oost-Nederland (2019) Concept oplegnota jaarschijf 2023 bij meerjarenbeleidsplan 2019-2022 politie Oost-Nederland (2023) Regionaal Beleidsplan Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020-2023 (2019) Regionaal Risicoprofiel Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020-2023 (2019) Regionaal Crisisplan Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2020-2023 (2019) Generiek Rampbestrijdingsplan VRGZ (2020) Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Neder-Betuwe 2022-2024 (2021) Eerste wijziging Algemene Plaatselijke Verordening Neder-Betuwe 2021 (2022); Bijlage 1; Bijlage 2;
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
20
Ambities 2.1 Neder-Betuwe is een veilige gemeente om te wonen en te leven Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
We werken integraal samen bij de uitvoering van de Kadernota Veiligheid 2023-2026 nieuw toegevoegd uit de kadernota veiligheid Het gevoel van veiligheid wordt (samen met onze inwoners) versterkt
Het middelengebruik (alcohol, roken, drugs) onder onze (jonge) inwoners neemt af
Wanneer speelt het? 2023-2026
We ondersteunen initiatieven gericht op buurtpreventie
continu
We volgen en vertalen het landelijke beleid t.a.v. vuurwerk (vooralsnog wordt geen eigen beleid voor een vuurwerkverbod ontwikkeld)
continu
We zetten ons in voor het behoud van de zondagsrust, o.a. ten aanzien van de openingstijden van winkels, het houden van evenementen en (infrastructurele) werkzaamheden
continu
We onderzoeken de mogelijkheden van de toepassing van het IJslands preventiemodel in onze gemeente
afgerond
We willen onze jeugd beschermen tegen middelengebruik door preventie en handhaving
continu
We zetten in op betere naleving van leeftijdsgrenzen en openingstijden bij alcoholverstrekkers
continu
Dit beleidsdoel draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 5.2: Inwoners van Neder-Betuwe leven gezond en zijn vitaal
Ondermijnende criminaliteit, uitbuiting en mensenhandel wordt voorkomen
We pakken productielocaties van verdovende middelen aan en bevorderen het bewustzijn van inwoners en ondernemers op signalen van (drugs)criminaliteit
continu
We verhogen de (digitale) weerbaarheid van onze samenleving
continu
We werken samen met bedrijven om mensenhandel en arbeidsuitbuiting actief tegen te gaan
continu
Activiteiten 2024
Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2024. We werken integraal samen bij de uitvoering van de Kadernota Veiligheid 2023-2026 De Kadernota Veiligheid 2023-2026 en de bijbehorende jaarplannen Veiligheid vormen de rode draad van de activiteiten die we uitvoeren in het kader van het Veiligheidsbeleid. De focus ligt met name op integrale samenwerking tussen de veiligheidspartners, de inzet van preventiemaatregelen en op beleidsontwikkeling met betrekking tot actuele prioriteiten op het gebied van ondermijning. Voor de inwoner betekent dit dat we gerichter gaan communiceren over incidenten en risico's en dat we een gerichter handelingsperspectief gaan bieden door te benoemen waar men signalen kan melden en waar men voor gerichte hulp terecht kan.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
21
We willen onze jeugd beschermen tegen middelengebruik door preventie en handhaving Uitvoeringsplan Preventie & Handhaving 2024 Uw raad heeft op 9 december 2021 het Preventie- en handhavingsplan Alcohol gemeente NederBetuwe 2022-2024 vastgesteld, in overeenstemming met de verplichting volgens de Alcoholwet. Jaarlijks werken we de doelen uit dit plan uit in een uitvoeringsplan met concrete acties en meetbare doelstellingen. In 2024 stellen we het uitvoeringsplan 2024 vast en voeren we het uit. Dit gebeurt in samenwerking met verschillende partners, waaronder de GGD, IrisZorg, jongerenwerk en de politie. Daarnaast werken we aan een nieuw Preventie- en handhavingsplan voor de jaren 2025-2027. Inzet Jeugdboa Uw raad heeft op 6 juli 2023 een motie aangenomen om een bijzondere opsporingsambtenaar aan te stellen specifiek voor onze jeugd. Doel van deze jeugdboa is het vervullen van een sleutelrol tussen jongerenwerk, jeugdcoördinator enerzijds en de politie anderzijds. In 2024 wordt een jeugdboa met deze opdracht aangesteld. We pakken productielocaties van verdovende middelen aan en bevorderen het bewustzijn van inwoners en ondernemers op signalen van (drugs)criminaliteit Het bestrijden van ondermijnende criminaliteit doen we door: het aanpakken van drugsproductie en -handel door het uitvoeren van het beleid op grond van artikel 13b Opiumwet en het Regionaal Hennepconvenant.
het vergroten van bewustzijn bij onze inwoners, ondernemers en bezoekers door hen mee te nemen in de actuele problematiek en ze te stimuleren signalen te melden (waarbij de mogelijkheid om anoniem te melden wordt benadrukt). verhoging van gericht toezicht op straat door diverse veiligheidspartners zoals boa’s, politie en overige toezichthouders. het uitvoeren van integrale controles. het integraal afpakken van crimineel vermogen. We verhogen de (digitale) weerbaarheid van onze samenleving We vertalen de uitkomsten van het rekenkameronderzoek inzake ondermijning, samen met de landelijke ontwikkelingen op het gebied van de aanpak van ondermijning, naar een concreet plan van aanpak. Hierbij gaan we meer informatiegestuurd werken en gaan we concrete incidenten als voorbeeld gebruiken om inwoners bewuster te maken van de risico's.
2.2 Inwoners van Neder-Betuwe kunnen vertrouwen op goede en tijdige hulp en ondersteuning van de hulpdiensten en BOA's Wat willen we bereiken? Bevordering van de openbare orde en veiligheid in NederBetuwe
Behoud van een goed functionerende (vrijwillige) brandweer
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer speelt het?
We zetten in op optimale inzet van onze wijkagenten
continu
We evalueren jaarlijks de prioriteiten voor de inzet van de boa’s
jaarlijks
We zetten in op het behoud van de huidige korpsen en hun capaciteit
continu
We stimuleren het behoud van de jeugdbrandweer
continu
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
22
Tijdige aanrijtijden en kwalitatief hoogwaardige ambulancedienst voor onze inwoners
We zetten in op betere aanrijtijden, binnen de normtijd van de ambulance
continu
Activiteiten 2024
Voor het bereiken van bovenstaande ambitie gaan we het volgende doen in 2024. We zetten in op optimale inzet van onze wijkagenten Maandelijks voeren we zowel ambtelijke als bestuurlijke overleggen met onze veiligheidspartners, waaronder de wijkagenten, en komen de veiligheidscijfers, trends en ontwikkelingen aan de orde. Aan de hand van deze overleggen bespreken wij de inzet van de betreffende veiligheidspartners voor de korte en lange termijn. We zetten in op het behoud van de huidige korpsen en hun capaciteit Dit doen we onder andere in een periodiek overleg met de brandweer. We bespreken dan gezamenlijk de mogelijke oplossingen en denken bijvoorbeeld mee bij het werven van eventuele nieuwe vrijwilligers. We zetten in op betere aanrijtijden, binnen de normtijd van de ambulance. Dit doen we door middel van het opvragen en bespreken van tussentijdse rapportages.
Ontwikkelingen voor 2024 Toekomstbestendige bevolkingszorg VRGZ De systeemtesten van 2019 en 2021, maar ook incidenten en oefeningen hebben laten zien dat de inrichting en de bezetting van bevolkingszorg in Gelderland-Zuid kwetsbaar is. Daarnaast hebben we de afgelopen jaren te maken gehad met complexe en langdurige crises, waarop de huidige gemeentelijke crisisorganisatie onvoldoende is ingericht en voorbereid. Eind 2021 is een projectgroep gestart om te komen tot: Een toekomstbestendige inrichting van de gemeentelijke crisisorganisaties, welke naar behoefte flexibel kunnen worden ingezet op basis van de impact in de samenleving of de bestuurlijke behoefte; Duidelijke en vastgelegde samenwerkingsafspraken tussen de gemeenten en veiligheidsregio als het gaat om de operationele voorbereiding, kwaliteit en kwantiteit van de kolommen bevolkingszorg en crisiscommunicatie. De nieuwe inrichting van bevolkingszorg is opgenomen in het Regionaal Crisisplan 2024, die we in december 2023 samen met een nieuwe samenwerkingsovereenkomst aanbieden aan het algemeen bestuur van de VRGZ. Evaluatie Wet veiligheidsregio's De Commissie evaluatie Wet veiligheidsregio’s heeft onderzocht in hoeverre de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) bijdraagt aan de beheersing van risico’s voor burgers.
Daarnaast is onderzocht hoe de aanpak van crises aansluit op de nieuwe trends in crises, crisisbeheersing en brandweerzorg. De adviezen van de Commissie evaluatie Wvr zijn in diverse gremia besproken en vertaald naar implicaties voor de praktijk. Uiteindelijk betekent dit dat de betreffende implicaties gefaciliteerd moeten worden via een nieuwe wet. Wanneer deze wet wordt verwacht is op dit moment nog onduidelijk. De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) blijft nauw aangesloten bij de ontwikkelingen. Waar mogelijk vertalen we de ontwikkeling naar de brandweer en regionale crisisorganisatie.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
23
Beleidsindicatoren Naam Indicator: Winkeldiefstallen
Eenheid: Bron: aantal per CBS 1.000 inwoners
Geweldsmisdrijven
aantal per CBS 1.000 inwoners
Diefstallen uit woning
aantal per CBS 1.000 inwoners
Verwijzingen Halt
aantal per Bureau 1.000 Halt jongeren
2016 0,40
2017 0,20
2018 0,20
2019 2020 0,60 0,60
2021 0,20
2022 0,60
Landelijk NederBetuwe
2,30 3,30
2,20 3,40
2,20 3,40
2,30 2,10
2,00 2,50
1,80 1,80
2,30 2,40
Landelijk NederBetuwe
5,30 2,20
5,00 1,90
4,80 2,10
4,90 1,50
4,60 1,40
4,40 0,80
4,60 0,60
Landelijk NederBetuwe
3,30 7,00
2,90 8,00
2,50 5,00
2,30 5,00
1,80 12,00
1,40 6,00
1,40 2,00
Landelijk
14,00
13,00
12,00
13,00 11,00
8,00
8,00
NederBetuwe
Verbonden partijen Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) is een organisatie voor brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, meldkameractiviteiten en voorbereiding en coördinatie op het gebied van (gemeentelijke) rampenbestrijding en crisisbeheersing. Dit regionale samenwerkingsverband van veertien gemeenten is gebaseerd op de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en de Wet veiligheidsregio’s (Wvr). De belangrijkste speerpunten in het beleid van de VRGZ zijn: Een sterk netwerk Een weerbare organisatie Informatiemanagement
Ontwikkelingen voor 2024? Extra focus op een viertal risico's Gezien de ontwikkelingen die op ons afkomen, onderzoekt de VRGZ een viertal risico's. Het gaat om: Verstoring telecommunicatie en ICT Verstoring elektriciteitsvoorziening Verstoring openbare orde Natuurbrand nabij kwetsbaar object Omgevingswet De Omgevingswet bundelt en moderniseert de wetten voor de leefomgeving. De wet treedt op 1 januari 2024 in werking. Aanvullend aan de al gehouden opleidingen en trainingen wordt onderzocht wat er in 2024 nog nodig is om aan de landelijke kwalificatieprofielen- en normen te voldoen.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
24
Wat mag het kosten? Programma: 2
OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID Rekening
Begroting
Meerjarenraming
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
2.444
2.703
2.783
2.787
2.795
2.795
Baten
-96
-74
-74
-74
-74
-74
2.349
2.629
2.710
2.714
2.721
2.721
172
172
98
98
-5
-5
-5
-5
167
167
93
93
2.877
2.881
2.814
2.814
Bedragen x € 1.000,Bestaand beleid
Geraamd resultaat bestaand beleid
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten Baten Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
2.349
2.629
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
In deze begroting wordt onder programma 2 Openbare orde en veiligheid voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen structureel € 172.000 in 2024 en 2025, € 98.000 in 2026 en 2027 aan lasten toegevoegd en structureel € 5.000 aan baten toegevoegd aan dit programma. Een specificatie van de lasten en baten voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen wordt hieronder weergegeven op niveau van taakveld. Actualisatie urencalculaties en kostendekkendheid leges met effecten voor alle taakvelden die onder dit programma vallen (nadeel structureel € 88.218) Het effect voor dit programma van deze twee onderwerpen bedraagt structureel € 88.218. Voor een overzicht van het totale effect over alle programma’s verwijzen wij naar het onderdeel uiteenzetting van de financiële begroting en dan specifiek de toelichting op het onderdeel nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen van de financiële begroting. Taakveld Openbare orde en veiligheid (nadeel structureel € 79.000 voor 2024 en 2025, vanaf 2026 € 5.000) Verduurzaming gemeentelijke voertuigen (BOA’S) (nadeel structureel € 5.000) In het kader van duurzaam en milieuvriendelijk vervoer willen we voor de gemeentelijke voertuigen investeren in elektrische en/of hybride aangedreven vervoersmiddelen.
Het betreft hier het vervanging van een reeds elektrisch aangedreven BOA voertuig voor een meer geschiktere variant. Inzet Jeugd Boa (nadeel incidenteel € 74.000 voor 2024 en 2025) In de raad van 6 juli 2023 is de motie aangenomen om vanaf 2024 een bijzondere opsporingsambtenaar aan te stellen specifiek voor onze jeugd. De kosten van een jeugd-boa per jaar zijn op dit moment € 74.000 voor een full-time functie. Medio 2024 evalueren we de inzet van de jeugd Boa.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
25
Investeringen
Er zijn geen investeringen voor dit programma.
Mutaties in reserves
Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen mutaties in reserves.
Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
26
Programma 3 Fysieke leefomgeving Missie
Neder-Betuwe is een veilige, schone, aantrekkelijke en gevarieerde gemeente en staat bekend als hét laanboomcentrum van Nederland en Europa. Wij werken samen met bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aan het behoud en de ontwikkeling van een duurzame, leefbare en vitale gemeente. De woningvoorraad is kwalitatief op orde en stemmen we voortdurend af op de behoefte. We ontwikkelen de mobiliteit in onze gemeente zo, dat deze de bereikbaarheid, de verkeersveiligheid en de leefbaarheid versterkt. Klimaatverandering is een urgent wereldwijd probleem. Onder invloed van klimaatverandering ontstaan maatschappelijke vraagstukken. De regierol om deze aan te pakken ligt voor een deel bij gemeenten. We werken daarom integraal aan een duurzame (lokale) leefomgeving en een gezonde leefstijl.