Bijlage - Jaarstukken 2022

INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave ....................................................................................................................2 Voorwoord van het college .........................................................................................3 Leeswijzer opbouw en indeling jaarstukken ..................................................................7 Financiële positie, resultaat en bestemming ........................................................................... 10 Financiële positie ..................................................................................................... 10 Resultaatbepaling .................................................................................................... 11 Resultaatbestemming .............................................................................................. 16 Het Jaarverslag .................................................................................................................. 19 Programmaverantwoording .................................................................................................. 20 Programma 1 Bestuur en dienstverlening ................................................................... 21 Programma 2 Openbare orde veiligheid ......................................................................

30 Programma 3 Fysieke leefomgeving........................................................................... 37 Programma 4 Economie ........................................................................................... 60 Programma 5 Wmo, jeugdzorg en participatiewet ........................................................ 70 Programma 6 Onderwijs, sport en welzijn................................................................... 93 Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB en onvoorzien........................................ 106 Paragrafen ...................................................................................................................... 117 Paragraaf 1 Lokale heffingen .................................................................................. 118 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicomanagement ............................................ 125 Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................. 138 Paragraaf 4 Financiering......................................................................................... 148 Paragraaf 5 Verbonden partijen............................................................................... 155 Paragraaf 6 Grondbeleid.........................................................................................

173 Paragraaf 7 Bedrijfsvoering .................................................................................... 180 Paragraaf Wet Open Overheid ................................................................................. 188 De Jaarrekening ............................................................................................................... 190 Inhoud van de jaarrekening .................................................................................... 191 Overzicht van gerealiseerde baten en lasten en het saldo voor bestemming ................. 193 Overzicht van werkelijke mutaties in reserves per programma .................................... 194 Overzicht van gerealiseerd resultaat voor en na bestemming ...................................... 195 Overzicht van verschillen per programma met toelichting ........................................... 196 Overzicht van incidentele baten en lasten ................................................................. 197 Overzicht van bezoldiging topfunctionarissen ............................................................ 201 De balans ........................................................................................................................ 204 De balans .............................................................................................................

204 Toelichting op de balans ......................................................................................... 206 Vaste activa.......................................................................................................... 213 Vlottende activa .................................................................................................... 217 Vaste passiva ....................................................................................................... 222 Vlottende passiva .................................................................................................. 228 Niet uit de balans blijkende verplichtingen ................................................................ 235 Bijlagen .......................................................................................................................... 238 Single Information Single Audit (SISA) .................................................................... 238 Lasten en baten per taakveld .................................................................................. 243 COVID-19 ............................................................................................................ 245 Bezuinigingen .......................................................................................................

247 Heroverwegingen .................................................................................................. 247

Jaarstukken

2

Voorwoord van het college Geachte gemeenteraad, Hierbij bieden wij u de jaarstukken aan over het jaar 2022.

De Jaarstukken In de Begroting 2022 heeft de raad kaders gesteld: u gaf aan welke plannen er in 2022 gerealiseerd moesten worden en hoeveel middelen u daarvoor beschikbaar stelde. In deze jaarstukken geeft het college aan wat er van die plannen is gerealiseerd in het afgelopen jaar. Wij gaan daarbij enerzijds in op de beleidsdoelen en activiteiten in de verschillende programma’s; dat is het jaarverslag. Anderzijds leggen wij verantwoording af over hoe de budgetten zijn besteed en hoe de gemeente er financieel voor staat; dat is de jaarrekening. De wettelijke basis voor het samenstellen van de jaarstukken ligt in artikel 197 van de Gemeentewet: het college legt aan de raad over elk begrotingsjaar verantwoording af over het door hem gevoerde bestuur, onder overlegging van de jaarrekening en het jaarverslag. De regels uit het ‘Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten’ (BBV) hebben we ook in acht genomen.

Sluitstuk van het jaar 2022 De Jaarstukken zijn het slotdocument van de planning en controlcyclus van 2022. Startpunt van die p&c-cyclus was de Kadernota 2022-2025, gevolgd door de Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025. Met het vaststellen van die documenten bepaalde u in hoofdlijnen wat er in 2022 moest gebeuren en hoeveel middelen daarvoor beschikbaar waren. Daarmee gaf u kaders voor ons college. In 2022 hebben wij u via een Eerste Bestuursrapportage (over de periode tot 1 mei) en een Tweede Bestuursrapportage (over de periode tot 1 oktober) op de hoogte gehouden van de voortgang van het beleid en de financiële stand van zaken. Daarmee had u de gelegenheid tussentijds bij te sturen. Met de Jaarstukken 2022 wordt de cyclus voor 2022 afgerond. Daarmee stellen wij u in staat invulling te geven aan uw controlerende rol.

Afronding van een coalitieperiode én start van een nieuwe periode De Begroting 2022 was een doorvertaling van het vorige coalitieprogramma “Samen bouwen aan Ruimte voor de Samenleving”. Omdat we wettelijk verplicht zijn om de jaarstukken op dezelfde manier op te zetten als de begroting van dat jaar, vindt u in deze jaarstukken voor de laatste keer nog de ‘oude’ doelstellingen, voorgenomen activiteiten en vormgeving terug. Deze jaarstukken vormen daarmee het allerlaatste verantwoordingsdocument van deze bestuursperiode. Na de gemeenteraadsverkiezingen op 16 maart 2022 presenteerden de SGP, het CDA en de VVD op 29 april 2022 het nieuwe coalitieakkoord 'Zorgzaam - Duurzaam - Koersvast'. Hierin zijn de voornemens, prioriteiten en doelstellingen voor de periode 2022-2026 vastgelegd. Dit coalitieakkoord is uitgewerkt in nieuwe doelstellingen en voornemens in de Begroting 2023, maar ook in nieuwe activiteiten in het lopende jaar 2022. In deze jaarstukken vindt u die activiteiten terug onder het kopje ‘Waaraan hebben we in 2022 ook gewerkt’ onder elk programma.

Het jaar 2022 verliep (opnieuw) anders dan voorzien in de begroting Het jaar 2022 is in verschillende opzichten anders verlopen dan we hadden verwacht toen we de Begroting 2022 aan u voorlegden. Waar het jaar nog begon met een harde lockdown vanwege COVID-19, werd het coronanieuws al gauw overvleugeld door de inval van Rusland in Oekraïne en de ongekende vluchtelingenstroom die vervolgens op gang kwam. In de loop van het jaar vervielen

Jaarstukken

3

steeds meer coronamaatregelen, maar kreeg de samenleving te maken met een sterke inflatie en forse prijsstijgingen voor onder andere energie, grondstoffen en levensmiddelen. Voor de gemeente betekende dit opnieuw een jaar waarin de prioriteiten gaandeweg verschoven en er activiteiten zijn uitgevoerd die niet voorzien waren in de begroting. Deze ongeplande activiteiten vindt u in deze jaarstukken onder alle begrotingsprogramma's terug onder het kopje 'Waaraan hebben we in 2022 ook gewerkt?'.

Ondanks dat is er veel gerealiseerd in 2022 In de programmaverantwoording in het jaarverslag gaan we uitgebreid in op de voornemens, de voortgang daarvan en de ontwikkelingen die zich hebben voorgedaan. Mede als gevolg van de bereidheid die de raad heeft gehad om tijdelijke middelen beschikbaar te stellen voor de ambtelijke organisatie, is in dit jaarverslag goed terug te zien dat er in 2022 een hoop werk verzet is. Een aantal resultaten uit 2022 willen we hier expliciet kort noemen, zonder andere resultaten tekort te doen. •

• • • • •

• • •

• • •

• • • • •

Gemeente en samenleving hebben een veilige plek geboden aan vluchtelingen, onder andere in de weeshuizen die op uitnodiging van stichting Ruth werden gehuisvest de voormalige Isandraschool en een groot aantal particuliere opvanglocaties. Na een ransomware-aanval bij de gemeente Buren hebben wij onze inwoners geïnformeerd en een aantal van hen een nieuw identiteitsbewijs verstrekt om misbruik te voorkomen. Er is ingezet op preventie en voorlichting rond alcohol, roken en blowen door lessen op scholen, gerichte persoonlijke hulpverlening en voorlichting op straat. Het laanboomhuis is opgeleverd en in gebruik genomen door hoofdgebruiker TCO, maar ook door kwekers en Helicon. Er is gewerkt aan biodiversiteit door meer te kiezen voor bloeiende en vruchtdragende beplanting bij de herinrichting van plantvakken en een ander maai-regime. Met de vaststelling van de transitievisie warmte, het bijbehorende uitvoeringsprogramma, de regionale en lokale adaptatiestrategie en de start van een communicatiecampagne is een stevige basis gelegd voor duurzaamheid en klimaatbeleid. De Omgevingsvisie is vastgesteld en er is een start gemaakt met het programma Buitengebied. De stationsgebieden in Kesteren en Opheusden zijn in 2022 aangepakt.

Na een stevige lobby in 2022 is de verbreding van de Rijnbrug een stap dichterbij gekomen: de Rijksoverheid gaat investeren in de Rijnbrug, waardoor de provincie Gelderland ook (meer) hierin gaat investeren. Met het vaststellen van het bestemmingsplan is een belangrijke stap gezet richting de aanleg van de Randweg om Opheusden. De raad heeft begin 2022 het programma Wonen 2022-2030 vastgesteld. Ook het woningbouwprogramma tot 2030 is opgesteld en ingebracht in de regionale Woondeal. De regionale samenwerking rond de huisvesting van arbeidsmigranten heeft vorm gekregen in een regionaal beleidsplan, een uitvoeringsplan, een convenant met werkgevers en uitzendbureaus, een verkenning naar mogelijk huisvestingslocaties, een regionaal digitaal nachtregister en regionaal toezicht en handhaving. Na een motie van de raad is het mogelijk geworden om een speciale status te geven aan 50 tot 70 graven van KNIL-militairen en hun echtgenotes. Met drie subsidies uit het Lokaal Investeringsfonds (LIF) hebben we ondernemers een steun in de rug kunnen geven in samenwerking, innovatie en vernieuwing. Er zijn nieuwe klompenpaden gerealiseerd in Dodewaard en Ochten en een klompenpad in IJzendoorn / Echteld is voorbereid. Met coronamiddelen is vanuit de lokale coalitie tegen eenzaamheid extra ingezet op het voorkomen en verminderen van eenzaamheid.

Het aanbod voor gerichte preventie van jeugd is uitgebreid met onder andere trainingen, een ontmoetingsplek en zaterdagactiviteiten.

Jaarstukken

4

• • • • • • • • • • •

De aanvraagmogelijkheden voor het mantelzorgcompliment zijn versoepeld. Met de middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs is de ondersteuning aan jeugdigen met onderwijsvertraging vanwege corona versterkt. We hebben inwoners met een laag inkomen een energietoeslag uitbetaald. In de jaarlijkse dorpshuizenbijeenkomst is met besturen gesproken over het verduurzamen van hun gebouwen vanaf 2023. We hebben voorbereidingen getroffen voor de uitbreiding van het Pantarijn en een VCOGschool in Kesteren. We hebben een sportverenigingscoach aangesteld, die de verenigingen ondersteunt, begeleidt en adviseert bij allerlei bestuurlijke en organisatorische vraagstukken. Er zijn drie kunstgrasvelden gerealiseerd voor korfbal en voetbal en er is een veld gerenoveerd. We hebben samen met onder andere het onderwijs, de kinderopvang, de bibliotheek en het consultatiebureau een nieuw beleidsplan voor onderwijsachterstanden opgesteld. Het onderwijs voor Oekraïense leerlingen is opgezet, waar nodig is voor hen leerlingenvervoer geregeld. De nieuwe Wet inburgering is geïmplementeerd. De definitiefase van het MFC Dodewaard is afgesloten met een raadsbesluit om een aanvullend krediet beschikbaar te stellen voor de ontwerp- en realisatiefase daarvan.

We sluiten het jaar af met een positief saldo Het resultaat van de jaarstukken 2022 bedraagt € 7.704.000 positief. Dat is hoger dan het verwachte overschot van € 1.836.000 dat we hadden opgenomen in de Tweede Bestuursrapportage 2022. Het verschil wordt voor het grootste deel veroorzaakt door drie ontwikkelingen: • •

•

Het positieve effect van de decembercirculaire van het gemeentefonds, met een omvang van ruim € 784.000 voor het boekjaar 2022. Een incidenteel voordeel van € 2.433.000 vanuit de rijksmiddelen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen (meer hierover leest u onder ‘Wat heeft het gekost’ in programma 5 Wmo, jeugdzorg en Participatiewet) Werkzaamheden die in 2022 nog niet zijn afgerond, maar doorlopen in 2023; in deze jaarstukken vindt u het voorstel om voor die werkzaamheden in totaal € 1.083.000 te bestemmen voor 2023 (meer hierover leest u onder ‘Resultaatbestemming’, in het onderdeel ‘Financiële positie, resultaat en bestemming’.

Alle financiële afwijkingen die groter zijn dan € 25.000 ziet u toegelicht onder de 3e W-vraag (‘Wat heeft het gekost’) in elk begrotingsprogramma.

Woord van dank We bedanken onze maatschappelijke partners, het bedrijfsleven, verenigingen, kerken, scholen, zorginstellingen, hulpdiensten, betrokken inwoners en vrijwilligers voor hun inzet en veerkracht in 2022. Ook richten we graag een woord van dank aan onze medewerkers en de medewerkers van onze verbonden partijen. Deze jaarstukken laten zien dat het ondanks de extra werkzaamheden opnieuw is gelukt de dienstverlening draaiende te houden. Hun enthousiasme en flexibiliteit heeft ervoor gezorgd dat er veel is gerealiseerd.

Tot slot Met deze jaarstukken sluiten wij definitief de bestuursperiode 2018-2022 af. Op deze periode kijken wij met een goed gevoel terug. Verreweg de meeste ambities zijn behaald of in de steigers gezet en de financiële situatie is solide. Tegelijkertijd zijn er nog steeds grote wereldwijde en

Jaarstukken

5

landelijke ontwikkelingen die onze uitvoering nog steeds beïnvloeden. We blijven graag met de raad in gesprek over de gevolgen daarvan voor Neder-Betuwe. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Neder-Betuwe,

De secretaris,

De burgemeester,

Gerrit Stam

Jan Kottelenberg

Jaarstukken

6

Leeswijzer opbouw en indeling jaarstukken In de Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 legde u de beleidsvoornemens voor het jaar 2022 vast. In deze jaarstukken leggen wij hierover verantwoording af. De indeling van de jaarstukken sluit daarom aan op de begroting 2022. Na een voorwoord van het college, een overzicht van de financiële positie met daarin een uiteenzetting van de resultaatbepaling en resultaatbestemming, vindt de verantwoording plaats. Volgens artikel 24 van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten moeten de jaarstukken bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag bestaat uit: • de programmaverantwoording; • de paragrafen. De jaarrekening bestaat uit: • het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting; • de balans en de toelichting; • de bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen; • de bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld. Het jaarverslag In de programmaverantwoording is per programma aangegeven in hoeverre het programmabeleid en de voortgang van de door u benoemde thema’s op basis van het coalitieprogramma ‘Samenwerken aan een vitale samenleving 2.0’ gerealiseerd zijn. Ook wordt aangegeven welke activiteiten in 2022 hebben bijgedragen aan de verwezenlijking van de door u beoogde beleidsdoelen.

Programmaplan Net als in de begroting bestaat het jaarverslag uit zes programma’s en één overzicht: • Programma 1: Bestuur en Dienstverlening • Programma 2: Openbare orde en Veiligheid • Programma 3: Fysieke Leefomgeving • Programma 4: Economie • Programma 5: Wmo, Jeugd en Participatiewet • Programma 6: Onderwijs, Sport en Welzijn • Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB, en onvoorzien. Elk programma kent de volgende opbouw: • Missie • Actuele kaderstellende beleidsnota’s • Beantwoording van eerste twee ‘w-vragen’ per thema uit de begroting: Wat wilden wij bereiken en wat zouden wij daarvoor doen? o Hierin zijn vanuit de begroting per thema de doelstellingen overgenomen en puntsgewijs daaronder datgene wat gerealiseerd zou worden om die doelstellingen te bereiken. o Daaronder is met een kopje 'In 2022 is hiervoor het volgende gedaan' verantwoord welke inzet er is geweest voor dat thema. o Vervolgens is met een kopje 'Daarmee is het volgende bereikt' met een kleur en een toelichting weergegeven hoe de realisatie is verlopen. • Toelichting op overige ontwikkelingen, onverwachte werkzaamheden of initiatieven die voortkwamen uit het nieuwe coalitieakkoord onder het kopje 'Waaraan hebben we in 2022 ook gewerkt?' • Beleidsindicatoren

Jaarstukken

7

De beleidsindicatoren zijn voor zover bekend/beschikbaar opgenomen. Als er niets is ingevuld dan zijn deze indicatoren nog niet beschikbaar. Een toelichting op de rol van verbonden partijen binnen het programma: o Wat was de betrokkenheid van deze verbonden partij bij de realisatie van dit programma? o Welke ontwikkelingen hebben zich in 2022 voorgedaan? Verantwoording van de derde ‘w-vraag’ per programma: Wat heeft het gekost?  Een tabel met de totale lasten en baten per programma, met daaronder  Een toelichting op de budgetafwijkingen groter dan € 25.000, zoveel mogelijk op taakveldenniveau. Verantwoording lopende investeringen:  Tabel met de lopende investeringen per programma met daaronder een toelichting van de stand van zaken van de lopende investering beleidsmatig en financieel. Verantwoording Mutaties in reserves  Tabel met de mutaties in reserves per programma met daaronder een toelichting van de budgetafwijkingen groter dan € 25.000 per reserve. o

•

•

•

•

Paragrafen De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de financiële aspecten van de begroting/jaarstukken. Deze worden in elke paragraaf bezien vanuit een ander perspectief. Het gaat vooral om de beleidslijnen voor beheersmatige aspecten die grote financiële gevolgen kunnen hebben en/of van belang zijn voor het realiseren van de programma’s. Deze informatie komt in de begroting/ jaarstukken veelal versnipperd voor en is daardoor minder inzichtelijk. De doelstelling van de paragrafen is dat de gemeenteraad de juiste en integrale informatie krijgt om zijn kaderstellende en controlerende rol ook op de beheersmatige aspecten waar te kunnen maken. De kwaliteit daarvan is immers van groot belang voor een continue, effectieve en efficiënte dienstverlening door de gemeente. De jaarrekening De jaarrekening geeft per programma inzicht in de opbouw van het jaarresultaat. Dit jaarresultaat is als volgt opgebouwd: • Een resultaat exclusief de mutaties aan reserves (voor bestemming, zonder toevoegingen/onttrekkingen aan reserves). • Een resultaat van mutaties in reserves (alleen toevoegingen/onttrekkingen aan reserves). • Een resultaat inclusief de mutaties aan reserves (na bestemming, met toevoegingen/onttrekkingen aan reserves). Ook de balans met een toelichting op de balansposten is onderdeel van de jaarrekening.

Bijlagen Bij deze jaarstukken horen drie bijlagen en twee overzichten, die onderdeel zijn van de jaarrekening: • Een bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen. Het gaat hier om de Single Information Single Audit (SISA). • Een bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld. • Een bijlage met de effecten van COVID-19 op de realisatie in 2022. • Een overzicht met toelichting van de te realiseren bezuinigingen. • Een overzicht met toelichting van de te realiseren heroverwegingen. Gebruik van kleuren voor weergaven realisatie van het beleid In de jaarstukken gebruiken wij kleuren om de realisatie van het beleid aan te geven. Per thema geven we aan of de realisatie op schema ligt: worden de beleidsinhoudelijke doelstellingen (naar verwachting) volgens planning behaald of is het al gelukt de doelstellingen te behalen? Voor die voortgang gebruiken wij vier kleuren: rood, oranje, groen en blauw. Die laatste kleur (blauw) gebruiken we wanneer geen van de andere kleuren voldoende kunnen uitleggen wat is Jaarstukken

8

gerealiseerd. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer in het afgelopen jaar is besloten de planning of doelen bij te stellen en de realisatie sindsdien volgens dat gewijzigde besluit verloopt.

Het resultaat is binnen de geplande tijd behaald, of de realisatie verloopt volgens planning. De doelstellingen zijn wel behaald, maar niet binnen de geplande tijd. Of: de planning is wel gehaald, maar de doelstellingen zijn niet volledig behaald. Of (voor lopende initiatieven): het is nog niet zeker of het resultaat gehaald kan worden binnen de geplande tijd.

We verwachten de doelstellingen niet te behalen en/of wijken sterk af van de planning.

Anders, bijvoorbeeld: Er hebben zich ontwikkelingen voorgedaan waardoor de doelstellingen en/of de planning zijn bijgesteld.

Jaarstukken

9

FINANCIËLE POSITIE, RESULTAAT EN BESTEMMING Financiële positie Overzicht verloop financiële positie over het jaar 2022 Begrotingspositie begroting 2022 voor wijziging Begrotingswijziging Nummer

x € 1.000

overschot

-46

overschot

-370

Onderwerp

Datum

41-2021 09-12-2021 Bestuursrapportage najaar 2021 Grondexploitatie Bonegraaf-oost en INV-krediet 42-2021 09-12-2021 Poort van Ochten 43-2021 09-12-2021 Gebouwenbeheerplan 2022-2025

tekort

0

tekort

81

overschot

-50

45-2021 09-12-2021 Coa-Noodopvang 1-2022 09-12-2021 Belastingverordeningen 2022

0

3-2022 27-01-2022 Erfgoedbeleidsnota 4-2022 27-01-2022 Begraafplaatsen

0 tekort

5-2022 27-01-2022 Tijdelijk extra inhuur Budget uitvoering motie ‘Budget onderz. 6-2023 27-01-2022 Leefbaarheidsfonds/heffingskorting Aanvullend krediet grondaankopen Randweg 7-2022 24-02-2022 Opheusden 8-2022 24-02-2022 Herstructurering langlopende geldlening

6 0 0 0 0

9-2022 30-03-2022 Aanbesteding Accountant

tekort

35

11-2022 09-06-2022 VRGZ Jaarstukken 2021

overschot

-23

12-2022 09-06-2022 VRGZ Begroting 2023 13-2022 09-06-2022 GGD Begr. Wijz. 2022 /Begroting 2023 14-2022 09-06-2022 ODR jaarstukken 2021

0 tekort

10

overschot

-30

overschot

-8

15-2022 09-06-2022 ODR Begroting 2023 16-2022 09-06-2022 Regio Rivierenland Jaarstukken 2021

0

17-2022 09-06-2022 Regio Rivierenland Begroting 2023

0

18-2022 09-06-2022 Werkzaak begroting 2023

0

19-2022 09-06-2022 RAR Begroting 2023

0

20-2022 09-06-2022 RAR Jaarstukken 2021 22-2022 09-06-2022 Avri Afval Jaarstukken 2021 23-2022 09-06-2022 Afval Avri Begroting 2023 Jaarstukken 2021 Gemeente Neder-Betuwe 21-2022 07-07-2022 (resultaat bestemming via AR) 10-2022 07-07-2022 1e bestuursrapportage 2022 24-2022 07-07-2022 Amendement School en Jobs Uitbreiding Pantarijn (incl. nieuw te vormen 25-2022 29-09-2022 bestemmingsreserve tlv AR) 27-2022 29-09-2022 Zienswijze berap Werkzaak 2022 42-2022 15-12-2022 2e Bestuursrapportage 2022

overschot

-13

tekort

62 0 0

tekort

426

tekort

8

overschot

-3

overschot

-225

overschot

-1.695

43-2022 15-12-2022 Vaststellen Poort van Ochten

0

Totaal van de begrotingswijzigingen

overschot

-1.789

Begrotingspositie begroting 2022 na wijziging

overschot

-1.836

Werkelijk resultaat 2022

overschot

-7.704

Verschil begroting na wijziging en werkelijk resultaat

overschot

-5.869

Jaarstukken

10

Resultaatbepaling Het resultaat over het jaar 2022 De begroting na wijziging sloot met een overschot van € 1.836.000 Het werkelijke resultaat over het jaar 2022 bedroeg € 7.704.000 voordelig. Hieronder volgt een overzicht van het resultaat van Baten en Lasten per programma.

Jaarstukken

11

Overzicht van gerealiseerde Baten en Lasten Begr. 2022 voor wijz. Bedragen x € 1.000,-

Lasten

Baten

Saldo

Begr. 2022 na wijz. Lasten

Baten

Saldo

Rekening 2022 Lasten

Baten

Verschil

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

P1 Bestuur en Dienstverlening

2.917

-336

2.581

3.084

-336

2.748

3.073

-642

2.430

-12

-306

-318

P2 Openbare Orde en Veiligheid

2.597

-316

2.280

2.646

-207

2.439

2.444

-96

2.349

-202

111

-91

P3 Fysieke Leefomgeving

16.601

-9.333

7.268

19.165 -10.932

8.233

18.145 -10.540

7.605

-1.020

392

-628

P4 Economie

2.242

-1.694

547

4.287

-9.573

-5.286

3.023

-8.663

-5.640

-1.264

910

-354

P5 WMO, Jeugdzorg en Participatiewet P6 Onderwijs, Sport en Welzijn

22.765

-4.624

18.141

30.065

-9.312

20.752

26.553

-8.784

17.770

-3.511

529

-2.983

5.773

-1.470

4.304

7.293

-2.339

4.954

6.808

-2.463

4.345

-486

-124

-609

P7 Alg.Dekk.Midd, Overhead, VPB, ONV. Gerealiseerd resultaat van Baten en Lasten Mutaties reserves

7.869 -41.663 -33.794

9.738 -48.407 -38.670

-132

-963

-1.096

60.765 -59.437

-6.626

549

-6.077

209

209

Gerealiseerd resultaat

758

-5.869

Jaarstukken

9.870 -47.444 -37.574

1.327

76.410 -80.144

-3.733

-2.793

-1.373

11.992 -10.094

1.898

62.184 -62.230

-46

88.402 -90.238

-1.836

1.420

69.784 -79.595 11.992

-9.811

-9.885

2.106

81.776 -89.480

-7.704

-6.626

12

Overzicht van de grootste afwijkingen tussen begroting na wijziging en jaarstukken Hieronder volgt een overzicht van afwijkingen tussen de begroting na wijziging en de jaarstukken 2022. Het betreft hier afwijkingen groter dan € 25.000 Ook zijn er splitsingen gemaakt tussen voordelen en nadelen en tussen incidenteel en structureel.

Jaarstukken

13

Overzicht van de grootste afwijkingen tussen begroting na wijziging en jaarstukken: Progr. Bedrag: Voordeel Incidenteel x € 1.000 Nadeel Structureel 1 Bestuur 1 -206 Voordeel Incidenteel 2 Burgerzaken 1 -112 Voordeel Incidenteel 3 Openbare orde en veiligheid 2 -80 Voordeel Incidenteel Beheer overige gebouwen en 4 gronden 3 228 Nadeel Incidenteel 5 Verkeer en vervoer 3 -128 Voordeel Incidenteel 6 Cultureel erfgoed 3 -45 Voordeel Incidenteel Openbaar groen en (openlucht) 7 recreatie 3 -401 Voordeel Incidenteel 8 Riolering 3 -90 Voordeel Incidenteel 9 Afval 3 -72 Voordeel Incidenteel 10 Ruimte en leefomgeving 3 156 Nadeel Incidenteel Grondexploitatie (niet 11 bedrijventerreinen) 3 -81 Voordeel Incidenteel 12 Wonen en bouwen 3 -149 Voordeel Incidenteel 13 Fysieke bedrijveninfrastructuur 4 -347 Voordeel Incidenteel 14 Samenkracht en burgerparticipatie 5 -2.553 Voordeel Incidenteel 15 Wijkteams 5 -71 Voordeel Incidenteel Voordeel Incidenteel Inkomensregelingen 5 248 16 Nadeel Structureel Incidenteel Begeleide participatie 5 -115 Voordeel 17 Structureel 18 Arbeidsparticipatie 5 -126 Voordeel Incidenteel 19 Maatwerkvoorziening (Wmo) 5 52 Nadeel Incidenteel Incidenteel Maatwerkdienstverlening 18+ 5 -67 Voordeel 20 Structureel Incidenteel Maatwerkdienstverlening 185 -223 Voordeel 21 Structureel 22 Geëscaleerde zorg 185 -78 Voordeel Incidenteel 23 Volksgezondheid 5 -30 Voordeel

Incidenteel 24 Onderwijshuisvesting 6 25 Nadeel Incidenteel Onderwijsbeleid en 25 leerlingenzaken 6 -313 Voordeel Incidenteel 26 Sportbeleid en activering 6 -161 Voordeel Incidenteel 27 Sportaccommodaties 6 -150 Voordeel Incidenteel Algemene uitkering 28 gemeentefonds AD -749 Voordeel Incidenteel 29 Belastingen overig AD 37 Nadeel Incidenteel 30 Overhead AD -378 Voordeel Incidenteel 31 Overige baten en lasten AD -50 Voordeel Incidenteel 32 Treasury AD 47 Nadeel Incidenteel 33 Reserve Essentaksterfte MR 62 Nadeel Incidenteel 34 Reserve Omgevingswet MR 118 Nadeel Incidenteel Overige kleine verschillen overige taakvelden Overige kleine verschillen overige taakvelden Overige kleine verschillen overige taakvelden Overige kleine verschillen overige taakvelden Overige kleine verschillen overige taakvelden Overige kleine verschillen overige taakvelden Overige kleine verschillen overige taakvelden TOTAAL (+ = tekort - = overschot) Jaarstukken

2

-11

Voordeel

Incidenteel

3

-46

Voordeel

Incidenteel

4

-7

Voordeel

Incidenteel

5

-20

Voordeel

Incidenteel

6

-10

Voordeel

Incidenteel

AD

-3

Voordeel

Incidenteel

MR

29

Nadeel

-5.869

Voordeel

Incidenteel Incidenteel/Stru ctureel 14

De verklaring van de grootste afwijkingen tussen begroting na wijziging en jaarstukken zoals hierboven in het overzicht opgenomen, worden bij de derde w-vraag (wat heeft het gekost) per programma uitvoerig toegelicht.

Jaarstukken

15

Resultaatbestemming Bij de bestemming van het resultaat doen wij u een voorstel om het resultaat van de jaarstukken te bestemmen. Bij de resultaatbestemming onderscheiden we: • het bestemmen van budgetten voor activiteiten waarvan de werkzaamheden nog niet zijn afgerond (budgetoverheveling); • het bestemmen van het overschot of de dekking van het tekort. Voor de onderstaande activiteiten, waarvan de werkzaamheden in 2022 niet zijn afgerond, stellen wij voor om de aangegeven budgetten voor verdere uitvoering in 2023 beschikbaar te stellen. Voor deze posten zijn de volgende criteria strikt toegepast: • De activiteit is niet uitgevoerd in 2022 door niet beïnvloedbare factoren. • De activiteit kan niet ten laste van het budget voor 2023 worden uitgevoerd. Het resultaat van de jaarstukken 2022 bedraagt € 7.704.207. De resultaatbestemming bij deze jaarstukken bestaat voor € 1.083.000 uit budgetoverheveling in verband met activiteiten die in 2022 nog niet zijn afgerond en waarvan de uitvoering doorloopt naar 2023 en voor € 6.621.207 als bestemming van het overschot jaar 2022. Wij stellen de volgende bestemmingen aan u voor: Communicatie (€ 24.000) Binnen het budget communicatie is € 30.000 euro afkomstig uit het bedrag dat voor 2020 was gereserveerd voor de viering van 75 jaar vrijheid. Door de Covid-pandemie is in de afgelopen drie jaar een beperkt bedrag gebruikt.

Het restant willen wij overhevelen naar 2023 omdat uitgestelde activiteiten nu waarschijnlijk wel doorgaan. Wij stellen u voor om het restantbudget van 2022 van € 24.000 over te hevelen naar 2023 en te bestemmen voor nog uit te voeren werkzaamheden in 2023. Onderzoek precariomiddelen (€ 11.000) Conform opdracht van de raad worden de precariogelden teruggegeven aan de inwoners. Een deel van de voorbereidingen hebben in 2022 plaatsgevonden, maar de daadwerkelijke uitvoering zal in 2023 plaatsvinden. Wij stellen u voor om het restantbudget van 2022 van € 11.000 over te hevelen naar 2023 en te bestemmen voor nog uit te voeren werkzaamheden in 2023. Huisvesting Arbeidsmigranten (€ 34.000) Het beschikbare budget voor het thema arbeidsmigranten was bedoeld voor onze bijdrage voor de regionale beheerorganisatie en bijbehorende regionale uitvoeringsprogramma huisvesting arbeidsmigranten. Het restantbudget van € 34.000 is niet ingezet in afwachting van de in ontwikkeling zijnde regionale uitvoeringsstrategie, onvoldoende beschikbare lokale capaciteit voor toezicht en handhaving en het vertrek in 2022 van de coördinerende beleidsmedewerker Wonen. Wij stellen daarom voor om dit budget over te hevelen naar 2023 en in te zetten als bijdrage voor de uitvoering van het regionale uitvoeringsprogramma toezicht en handhaving met betrekking tot de huisvesting van arbeidsmigranten.

Het is de bedoeling dat gemeenten in Regio Rivierenland op vrijwillige basis kunnen meedoen aan dit regionale uitvoeringsprogramma, dat de ODR zal uitvoeren. Neder-Betuwe heeft aangegeven hieraan mee te willen doen. Wij stellen u voor het restantbudget van 2022 van € 34.000 over te hevelen naar het 2023 en te bestemmen voor nog uit te voeren werkzaamheden in 2023. Aanpak jeugdoverlast (€ 28.500). We zien dat de problematiek rondom jongerenoverlast is toegenomen. In dit kader is eind 2021 ook een motie jongerenwerk en veiligheid aangenomen. Om de preventieve aanpak van jeugdoverlast te versterken is in de eerste bestuursrapportage 2022 het budget tijdelijk Jaarstukken

16

opgehoogd. De noodzakelijke tijdsinvestering om een goede aanpak neer te zetten heeft er voor gezorgd dat niet alles in 2022 is uitgevoerd. Door het restantbudget in 2023 in te kunnen zetten kan de gemeente verder gaan met de aanpak van jongerenoverlast. Wij stellen u voor om het restantbudget van 2022 van € 28.500 over te hevelen naar 2023 en te bestemmen voor nog uit te voeren werkzaamheden in 2023. Voorbereiding aanleg randweg Ochten (€ 27.000) Bij de begroting 2020 en meerjarenraming 2021-2023 was al geld beschikbaar gesteld voor het uitvoeren van een onderzoek naar een alternatieve ontsluiting voor het dorp Ochten. Het beschikbaar gestelde budget bedroeg € 250.000 ‘voorbereiding aanleg randweg Ochten’. De uitvoering van het onderzoek loopt over meerdere jaren tot en met 2023. Om die reden is in 2022 het restantbedrag verdeeld over twee jaren, namelijk € 100.000 voor 2022 en € 86.932 voor 2023. Het budget van 2022 is niet geheel benut. Er is een bedrag van €27.000 overgebleven. Dit bedrag was voor het laten uitvoeren van een variantenstudie door een ingenieursbureau. Het is gebleken dat we op grond van de aanbestedingsregels de opdracht niet zonder meer mogen gunnen. We moeten er namelijk vanuit gaan dat hieruit vervolgopdrachten kunnen komen . Dit betekent dat de grenswaarde voor Europese aanbesteding wordt overschreden.

Een en ander betekent dat we allereerst een aanbestedingsprocedure moeten doorlopen. De variantenstudie zal in het jaar 2023 worden uitgevoerd. Wij stellen u voor het restantbudget van 2022 van € 27.000 over te hevelen naar het 2023 en te bestemmen voor nog uit te voeren werkzaamheden in 2023. Realisatie woningbouw Casterhoven (€ 270.000). Op basis van de vaststellingsovereenkomst Casterhoven ontvangt de gemeente een bijdrage die is verdeeld in twee fasen. De eerste fase van € 390.000 is ontvangen in 2022. Nog niet alle werkzaamheden voor Casterhoven zijn uitgevoerd. Het plangebied moet nog woonrijp worden gemaakt en er zijn volgens de vaststellingsovereenkomst nog werkzaamheden die gemeente moet begeleiden. Wij stellen u voor het restantbudget van 2022 van € 270.000 over te hevelen naar het 2023 en te bestemmen voor nog uit te voeren werkzaamheden in 2023. Uitvoering Inburgering (€ 35.000). Het eerste invoeringsjaar van de Wet Inburgering 2021 is (landelijk) door opstartproblemen en de asielcrisis moeizaam verlopen. Daardoor zijn niet alle bijdragen die het rijk sinds eind 2021 beschikbaar stelde, in 2022 besteed. Het gaat zowel om middelen voor de inkoop van inburgeringstrajecten als voor (eenmalige) uitgaven voor het uitvoeren van de wet.

Deels omdat kosten zich later zullen voordoen dan verwacht, maar deels ook omdat ook uit voorgaande jaren nog restantbudgetten beschikbaar waren. Wij stellen u voor het restantbudget van 2022 van € 35.000 over te hevelen naar het 2023 en te bestemmen voor nog uit te voeren werkzaamheden in 2023. Regionale inkoop Wmo en Jeugd (€ 12.500). Doordat de regionale inkoop Wmo en Jeugd is vertraagd, is niet het volledige budget van 2022 benut om deze inkoop uit te voeren. Wij stellen u voor het restantbudget van 2022 van € 12.500 over te hevelen naar het 2023 en te bestemmen voor nog uit te voeren werkzaamheden in 2023. Sportaccommodaties (€ 177.000) Bij onze Sportaccommodaties is sprake van een voordeel van € 177.000. Dit voordeel is voornamelijk ontstaan door het uitstellen naar 2023 van de geplande werkzaamheden voor zowel verenigingshal De Leede als sportpark De Leede. Het gaat hier om werkzaamheden voor het verplaatsen van zonnepanelen om aansluitend veiligheidsvoorzieningen te kunnen aanbrengen en voor de sanering van het kunstgrasveld. Wij stellen u voor € 177.000 over te hevelen naar het 2023 en te bestemmen voor nog uit te voeren werkzaamheden in 2023. Jaarstukken

17

Algemene uitkering gemeentefonds (€ 378.000) Voor het jaar 2022 is sprake van een incidenteel voordeel op de algemene uitkering uit het gemeentefonds ten opzichte van de raming. Dit is voor een groot deel veroorzaakt door de december circulaire die eind december 2022 is ontvangen en waarover u bent geïnformeerd in een raadsinformatiebrief. Hierin staat uitvoerig toegelicht dat er een incidenteel voordeel is voor het jaar 2022 ter hoogte van € 784.000. Een deel van de € 784.000 moeten wij overhevelen naar 2023 omdat dit deel van het ontvangen budget nodig is voor uitvoering van werkzaamheden in 2023. Hierbij moet u denken aan de ontwikkelingen rond de toegankelijkheid van verkiezingen en het aanpassen van software, Energietoeslag 2023, bijzondere bijstand, breed offensief en het versterken van de sociale basis. Wij stellen u voor het restantbudget van 2022 van € 378.000 over te hevelen naar het 2023 en te bestemmen voor nog uit te voeren werkzaamheden in 2023. ICT-middelen (€ 86.000) Voor het jaar 2022 is sprake van een eenmalig voordeel op de exploitatie van € 86.000 ten opzichte van de raming. Dit is veroorzaakt doordat we in 2022 minder (investerings)werkzaamheden konden uitvoeren dan oorspronkelijk gepland. Deze werkzaamheden zijn doorgeschoven naar 2023. In 2022 zijn al wel voorbereidingen hiervoor gestart, deze namen echter meer tijd in beslag dan gepland.

De daadwerkelijke uitvoering met de financiële toerekening zal daardoor pas in 2023 plaatsvinden. Het gaat om werkzaamheden in het kader van informatiebeveiliging om enige maatregelen toe te voegen in de beveiliging van ons netwerk en het testen op kwetsbaarheden (€ 23.000). Ook gaat het om de aanschaf van software voor de BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie) en een anonimiseringstool in het kader van de Wet Open Overheid (€ 63.000). Dit eenmalige voordeel komt bij de € 270.000 waarover u geïnformeerd bent in de tweede bestuursrapportage 2022 en waarvan om vergelijkbare reden is verzocht deze budgetten over te hevelen naar 2023. Wij stellen u voor het restantbudget van 2022 van € 86.000 over te hevelen naar 2023 en te bestemmen voor nog uit te voeren werkzaamheden in 2023. Storting overschot jaarstukken 2022 in de algemene reserve (€ 6.621.207) Wij stellen voor om het resultaat na bovenstaande bestemmingen toe te voegen aan de algemene reserve. Dit betekent per saldo een bijschrijving van € 6.621.207 aan de algemene reserve.

Jaarstukken

18

HET JAARVERSLAG

Jaarstukken

19

PROGRAMMAVERANTWOORDING

Jaarstukken

20

Programma 1 Bestuur en dienstverlening Missie Bestuur en organisatie staan ten dienste van een samenleving die voortdurend in beweging is. We staan voor uitdagingen die we alleen succesvol kunnen aanpakken als hiervoor een breed draagvlak bestaat bij inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We hebben oog voor de groeiende afstand tussen burger en overheid die in Nederland te zien is. Zorgvuldige communicatie, participatie en een goede dienstverlening zijn daarom belangrijk. Dit verbindt de gemeente met de samenleving en zorgt voor transparantie, vertrouwen en een goede onderlinge relatie. Door de omgeving goed te betrekken zorgen we voor betere plannen en beleid. De opgaven waarvoor wij staan houden niet op bij onze gemeentegrenzen. Daarom werken wij nauw samen met onze buurgemeenten, gemeenschappelijke regelingen en als dat nodig is ook met gemeenten en organisaties op regionaal en provinciaal niveau. Neder-Betuwe heeft een stevige positie in de regio.

Actuele kaderstellende beleidsnota's • • • •

Visie op Communicatie & Participatie Gemeente Neder-Betuwe (2021) Participatie en Inspraakverordening gemeente Neder Betuwe (2015) (bijlage 1) , (bijlage 2) Verordening burgerinitiatief Neder-Betuwe (2016) Implementatieplan Klantcontactcentrum (2014)

Jaarstukken

21

Thema's 1.1 Communicatie

Wat wilden we bereiken en wat zouden we daarvoor doen?

Een optimaal ingerichte website als communicatief sterk middel om zoveel mogelijk inwoners snel op weg te helpen, juist ook op het vlak van de zorg voor onze inwoners (sociaal domein) • Een modern ingerichte website, klantgericht, toegankelijk en gebruiksvriendelijk. Tijdige en proactieve communicatie met inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers • Vaststellen van een nieuw communicatiebeleidsplan, waarbij de raad in de kaderstelling van het beleid wordt betrokken. • Optimaliseren van openingstijden van het Klantcontactcentrum (KCC) vanaf 2020. De begroting en jaarrekening zijn digitaal eenvoudig toegankelijk en begrijpelijk voor inwoners • Digitaal ontsluiten van de begroting en jaarrekening (LIAS). In 2022 is hiervoor het volgende gedaan In 2022 is de uitvoering van de Visie op communicatie en participatie verder opgepakt. Er zijn grote stappen gezet op de thema's van doelgericht communiceren, vanzelfsprekende participatie, een communicatief en participatief vaardige organisatie en de positionering van Neder-Betuwe. Onder andere de volgende acties zijn opgepakt: - Er is een aanbesteding gestart voor uitgifte van het Neder-Betuwe magazine. Duidelijkheid over de uitkomst van deze aanbesteding wordt meegenomen in de bestuursrapportages 2023. - De website is verder doorontwikkeld en is onder andere getoetst op digitale toegankelijkheid.

- De monitoring en sturing van en op sociale media is verder versterkt, onder andere door inzet van de tool Obi4Wan. - Voor de collega's is een digitale gereedschapskist voor communicatie en participatie beschikbaar en zijn trainingen in voorbereidingen om onze inwoners en ondernemers nog beter van dienst te zijn. - Er zijn voorbereidingen getroffen voor een online participatievorm om participatie van inwoners en ondernemers nog beter te ondersteunen. - De opening van het Laanboomhuis is regionaal stevig onder de aandacht gebracht. - Er is tijdelijke formatie uitbreiding gerealiseerd om alle ambities waar te maken en er zijn voorbereidingen getroffen voor de structurele uitbreiding van de formatie. De ambities van Neder-Betuwe waren ook in 2022 hoog. Het blijft dan ook een uitdaging om voldoende tijd en aandacht te hebben om tijdig op de juiste manier te communiceren en inwoners en betrokkenen te betrekken bij deze ambities. Dit vraagt in de toekomst om het maken van keuzes en het stellen van prioriteiten en focus. Daarmee is het volgende bereikt Resultaat Beschrijving De gestelde doelen zijn bereikt.

1.2 Een gezonde organisatie

Wat wilden we bereiken en wat zouden we daarvoor doen?

Een gezonde en professionele organisatiecultuur • Werken aan een compacte en efficiënte organisatie. • Werken aan een gezonde bestuurs- en organisatiecultuur, waarin professioneel, open, klant- en resultaatgericht wordt samengewerkt.

Jaarstukken

22

In 2022 is hiervoor het volgende gedaan Naar aanleiding van de hoge ervaren werkdruk in 2021 is de benodigde formatie-omvang van de ambtelijke organisatie in 2022 onderzocht. Dit om ervoor te zorgen dat de ambtelijke organisatie in staat is de opgaven en ambities te realiseren. Op basis daarvan heeft de raad besloten tot het beschikbaar stellen van middelen voor een formatie-uitbreiding van de ambtelijke organisatie. Om de formatie-uitbreiding te realiseren in een krappe arbeidsmarkt is eind 2022 een wervingscampagne voorbereid. Dit om Neder-Betuwe te profileren als aantrekkelijk werkgever en de open te stellen vacatures ingevuld te krijgen. Daarmee is het volgende bereikt Resultaat Beschrijving De gestelde doelen zijn bereikt.

1.3 Intergemeentelijke en regionale samenwerking Wat wilden we bereiken en wat zouden we daarvoor doen? Gemeente Neder-Betuwe blijft zelfstandig en is voorloper bij het ontwikkelen en benutten van kansen in de regio • Met effectiever en efficiënter samenwerken met andere gemeenten kunnen we onze gezamenlijke lokale ambities bereiken, kosten besparen, kwetsbaarheid verder verminderen en expertise benutten. In 2022 is hiervoor het volgende gedaan Ook in 2022 werkte Neder-Betuwe op verschillende terreinen samen met (regio)gemeenten aan lokale en regionale uitdagingen. In deze jaarstukken vindt u daarvan op veel plekken voorbeelden terug. Enkele lichten we hieronder uit. •

•

•

•

•

•

In 2022 is het gemeentelijk woningbouwprogramma tot 2030 ingebracht in de (op 8 maart 2023) vastgestelde Woondeal Regio Rivierenland. De nieuwe regionale woonmonitor is inmiddels gereed. Meer hierover leest u in programma 3, onder thema 3.6. De regionale samenwerking beheerorganisatie huisvesting arbeidsmigranten heeft vorm gekregen in een regionaal beleidsplan huisvesting arbeidsmigranten en een daarop gebaseerd uitvoeringsplan. Op basis van die plannen is gestart met een convenant met werkgevers en uitzendbureaus, een verkenning naar mogelijk huisvestingslocaties in de regio , een regionaal digitaal nachtregister en de regionalisering van handhaving en toezicht op de huisvesting van arbeidsmigranten. Meer hierover vindt u in programma 3, onder thema 3.6. Neder-Betuwe is via Regio Rivierenland aangehaakt bij het proces om een Gelders programma Landelijk Gebied op te stellen. Dit proces loopt door in 2023 en u leest hierover meer in programma 3, onder 'Waaraan hebben we in 2022 ook gewerkt?'. Regionaal hebben we op verschillende mobiliteitsdossiers samengewerkt, waaronder de Rijnbrug, fiets en schone mobiliteit. Er is een nieuwe regionale uitvoeringsagenda opgesteld, die in 2023 wordt vastgesteld. Meer hierover leest u in programma 3 onder thema 3.5.

In 2022 is de uitvoering gestart van het nieuwe regionaal ambitiedocument 2022 - 2025, waarin recreatie en toerisme een van de drie speerpunten is. Neder-Betuwe is trekker van de opgave 'agrotoerisme'; inmiddels is een inventarisatie gereed van het agrotoeristische aanbod in regio Rivierenland. Meer hierover leest u in programma 4, onder thema 4.2. De samenwerking met de regiogemeenten, Bibliotheek Rivierenland, Stichting Lezen en Schrijven en ROC Rivor is voortgezet voor een integrale aanpak van laaggeletterdheid . Meer hierover leest u terug in programma 6, onder thema 6.5.

Daarnaast neemt Neder-Betuwe deel in verschillende Gemeenschappelijke Regelingen, die zijn opgericht om lokale en regionale taken efficiënter, effectiever en minder kwetsbaar uit te kunnen Jaarstukken

23

voeren. Meer hierover vindt u onder de kopjes 'Verbonden partijen' in de verschillende programma's en paragraaf 5 Verbonden partijen. Daarmee is het volgende bereikt Resultaat Beschrijving Regionale samenwerking is een belangrijke voorwaarde voor Neder-Betuwe om zelfstandig te kunnen blijven opereren. Niet alle samenwerking liep afgelopen jaar soepel, zo kreeg de implementatie van de Wet Inburgering regionaal te maken met forse opstartproblemen (zie programma 5 onder thema 5.2), liep het aanbestedingsproces voor Wmo en Jeugd vertraging op door een klacht van twee aanbieders (zie programma 5 onder thema 5.1) en is er nog veel onduidelijk over hoe de samenwerking tussen gemeenten vorm zou moeten krijgen binnen de Hervormingsagenda Jeugd (zie programma 5 onder 'Waaraan hebben we in 2022 ook gewerkt?'). Maar overall is de conclusie dat Neder-Betuwe door het actief samenwerken met regiogemeenten en partners in de regio de kwetsbaarheid vermindert en efficiëntie vergroot.

1.4 Optimaal benutten (subsidie)gelden

Wat wilden we bereiken en wat zouden we daarvoor doen?

Optimaal benutten van subsidiegelden van hogere overheden, bedrijven en overige instellingen • Zo vroeg mogelijk in beeld brengen van mogelijke subsidiabele projecten. • Inzetten van partijkanalen en regionale afstemming voor lobbytrajecten. • Tijdig bij wensen betrekken van de gemeenteraad. In 2022 is hiervoor het volgende gedaan In de Begroting 2022 was het voornemen opgenomen om een subsidie-adviseur in te schakelen, zodat we subsidiemogelijkheden nog effectiever en efficiënter kunnen benutten. In januari 2022 lieten we u weten dat de oplopende werkdruk in de organisatie noopte tot prioriteitstelling. Een van de besluiten was om voorlopig geen subsidioloog te contracteren. Dat neemt niet weg dat u in deze Jaarstukken op verschillende plekken terugziet dat we in 2022 geldstromen van derden hebben ingezet voor diverse doeleinden. Zo zijn er gelden uit de Regiodeal Rivierenland ingezet voor de aanpak van de Bomenbuurt, Oranjebuurt en Vogelbuurt en provinciale subsidies ingezet voor de aanpak rondom de stations Kesteren en Opheusden en de aanpak van het fietspad Broekdijk. Andere voorbeeld zijn de rijkssubsidies in het kader van de Regeling Reductie Energieverbruik, die zijn besteed aan energiebesparende acties, en rijkssubsidies voor geluidssanering die via de ODR worden besteed.

In de jaarrekening vindt u onder de vlottende activa en het kopje 'Vooruit ontvangen middelen overheden' een overzicht van middelen die van Rijks- en Europese overheden zijn ontvangen, hierin is een aantal subsidies en de besteding daarvan overzichtelijk opgenomen. Daarmee is het volgende bereikt Resultaat Beschrijving De inzet van subsidies van Rijk, provincie en Europa maakt het mede mogelijk om diverse initiatieven in Neder-Betuwe te realiseren. De administratieve last groeit wel, wat de wens vergroot om een subsidieadviseur in te zetten. In de Begroting 2023 is opgenomen dat we onderzoeken of we vanaf 2024 beter inzichtelijk kunnen maken wat we met de inzet van subsidiegelden hebben bereikt.

1.5 Procedures en vergunningen

Wat wilden we bereiken en wat zouden we daarvoor doen?

Jaarstukken

24

Alleen noodzakelijke regels en verordeningen handhaven • Deregulering. • Continue ontwikkeling van de efficiëntie van procedures. • Actualiseren van beleid. In 2022 is hiervoor het volgende gedaan De gemeente handhaafde de regelgeving die voort kwam uit de coronapandemie De COVID-19-pandemie heeft net als in 2020 en 2021 gezorgd voor extra regelgeving die uitgevoerd en gehandhaafd moest worden. Zo voert de gemeente de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (TOZO) uit en hebben we gebruik gemaakt van de mogelijkheid om een regeling te treffen om organisaties tegemoet te komen in de kosten van de handhaving van het coronatoegangsbewijs. Ook de regels en maatregelen die voortkwamen uit Tijdelijke wet maatregelen covid-19 moesten gehandhaafd worden. Deregulering is in zo'n tijd lastig te realiseren, wel is waar mogelijk geprobeerd de vereisten en procedures zo simpel mogelijk te houden. De invoering van de Omgevingswet is voorbereid De inwerkingtreding van de Omgevingswet is opnieuw uitgesteld in 2022, de invoeringsdatum van 1 januari 2023 bleek landelijk gezien niet haalbaar. De voorbereidende werkzaamheden voor de benodigde aanpassing in regelgeving zijn wel doorgegaan. Meer over de Omgevingswet vindt u in programma 3.

Daarmee is het volgende bereikt Resultaat Beschrijving Regels en procedures zijn geen doel op zich, maar blijven een middel om onze doelen en wensen te realiseren. Dit betekent dat we continu bezig zijn met het zo efficiënt mogelijk inrichten van onze procedures om burgers, bedrijven en instellingen zo min mogelijk (administratieve) last te laten ervaren.

1.6 Stedenband

Wat wilden we bereiken en wat zouden we daarvoor doen?

Stedenband met een agrarische gemeente buiten Nederland • Onderzoeken van mogelijkheden voor een stedenband met een agrarische gemeenschap. In 2022 is hiervoor het volgende gedaan Bij de vaststelling van de Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 heeft de raad besloten tot een heroverweging op de bestaande stedenband met het Poolse Pępowo. De wens dat de stedenband wordt ‘gedragen’ door initiatieven van de plaatselijke bevolking blijkt de afgelopen jaren steeds lastiger realiseerbaar. De bezoeken van delegaties uit Pępowo aan Neder-Betuwse organisaties leiden steeds minder tot blijvende contacten tussen die organisaties. En het animo onder inwoners van onze gemeente om zich actief in te zetten voor de stedenband neemt af. In de raadsvergadering van september 2022 heeft de raad daarom besloten de stedenband per 1 januari 2023 op te zeggen. In het najaar heeft een Neder-Betuwse delegatie Pępowo bezocht om de vriendschapsband goed af te sluiten. Daarmee is het volgende bereikt Resultaat Beschrijving Voor samenwerking met een agrarische gemeenschap is het logisch samen te werken met onze ondernemers in de Laanboomsector. In eerdere jaarverslagen is al aangegeven dat er nu geen commitment is vanuit TCO voor het opzetten van een nieuwe stedenband. In 2022 is er daarom niet actief aan gewerkt. Jaarstukken

25

Waaraan hebben we in 2022 ook gewerkt? Het jaar 2022 is in verschillende opzichten anders verlopen dan verwacht. Waar het jaar nog begon met een harde lockdown vanwege COVID-19, werd het coronanieuws al gauw overvleugeld door de inval van Rusland in Oekraïne en de ongekende vluchtelingenstroom die vervolgens op gang kwam. In de loop van het jaar vervielen steeds meer coronamaatregelen, maar kreeg de samenleving te maken met een sterke inflatie en forse prijsstijgingen voor onder andere energie, grondstoffen en levensmiddelen. Voor de gemeente betekende dit opnieuw een jaar waarin de prioriteiten gaandeweg verschoven en er activiteiten zijn uitgevoerd die niet voorzien waren in de Begroting 2022. Deze vindt u in deze jaarstukken onder alle begrotingsprogramma's terug onder het kopje 'Waaraan hebben we in 2022 ook gewerkt?'. Gemeente en samenleving hebben een veilige plek geboden aan vluchtelingen uit Oekraïne In februari 2022 zijn wij geconfronteerd met een groot aantal vluchtelingen uit Oekraïne. Sinds mei 2022 bieden wij tijdelijke opvang aan 7 gezinnen in IJzendoorn. In april 2022 zijn op uitnodiging van de stichting Ruth twee weeshuizen naar onze gemeente gekomen en zijn 110 weeskinderen en hun begeleiders gehuisvest in Kesteren. De twee weeshuizen zijn aangemerkt als gemeentelijke opvanglocaties, waardoor financiering van rijkswege beschikbaar kwam.

Daarmee hebben we een veilige gemeentelijke opvang gecreëerd voor 145 Oekraïense vluchtelingen. Daarnaast is een groot aantal Oekraïense vluchtelingen opgevangen in particuliere opvanglocaties. Meer over de opvang van deze vluchtelingen en wat dit betekende voor de gemeentelijke werkzaamheden en financiën is opgenomen in programma 5 en programma 6. Met de start van een nieuwe bestuursperiode zijn de prioriteiten opnieuw vastgelegd Op 16 maart 2022 waren er gemeenteraadsverkiezingen. Vanwege de coronamaatregelen verliepen die anders dan eerdere keren. Zo konden inwoners verspreid over drie dagen hun stem uitbrengen en waren de stembureaus extra ruim opgezet. Op 24 maart is afscheid genomen van de oude raad en op 30 maart is de raad in nieuwe samenstelling geïnstalleerd. Op 29 april presenteerden de SGP, het CDA en de VVD het coalitieakkoord 'Zorgzaam - Duurzaam - Koersvast' , waarin de voornemens, prioriteiten en doelstellingen voor de periode 2022-2026 zijn vastgelegd. Op 12 mei zijn de wethouders geïnstalleerd. Een aantal van onze inwoners werd geraakt door een aanval met gijzelsoftware bij de gemeente Buren Op 1 april 2022 is de gemeente Buren getroffen door een ransomware-aanval. Onze eigen infrastructuur is niet getroffen.

Wel is een grote hoeveelheid bij de gemeente Buren buitgemaakte documenten aangeboden op het zogenaamde “Darkweb” (een moeilijk te vinden criminele internethandelsplaats). Aangezien de gemeente Buren voor ons werkzaamheden binnen het sociaal domein uitvoert, was het mogelijk dat de gestolen documenten ook gegevens van onze inwoners bevatten. De gemeente Buren heeft onderzoek gedaan naar de oorsprong van de hack en gecommuniceerd over de mogelijke gevolgen van de hack voor onze inwoners. Wij hebben onze inwoners geïnformeerd over de hack en een aantal inwoners heeft een nieuw identiteitsbewijs aangevraagd om te voorkomen dat hier misbruik van gemaakt kon worden. De hack in Buren heeft nogmaals bevestigd hoe belangrijk de beveiliging van onze eigen infrastructuur en informatie is en blijft.

Jaarstukken

26

Verbonden partijen Regio Rivierenland Wat was de betrokkenheid van deze verbonden partij bij de realisatie van dit programma? Regio Rivierenland is een samenwerkingsverband van acht gemeenten in de Betuwe, Bommelerwaard, Culemborgerwaard, Tielerwaard en het westen van het Land van Maas en Waal. De gemeenten die in de GR deelnemen zijn Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Regio Rivierenland is opgericht om gemeenschappelijke belangen van gemeenten op diverse gebieden te behartigen, onder andere op het gebied van verkeer & vervoer, economische zaken, ruimtelijke ordening, volkshuisvesting en onderwijs. Daarnaast voert Regio Rivierenland via dienstverleningsovereenkomsten voor de gemeenten taken uit die door samenwerking effectiever, efficiënter en/of minder kwetsbaar uitgevoerd kunnen worden. Voorbeeld daarvan zijn leerplichttaken, sociale recherche, leerlingenvervoer, Wmovervoer, inkoopondersteuning (in het algemeen en specifiek voor de uitvoering van de Wmo en Jeugdwet) en inburgering. Regio Rivierenland is het overheidsonderdeel van FruitDelta Rivierenland, een overkoepelende samenwerking tussen overheid, ondernemers, onderwijs/onderzoek, organisaties en ondernemende inwoners.

FruitDelta Rivierenland heeft als doel om de economische speerpunten Agribusiness, Economie & Logistiek en Recreatie & Toerisme te stimuleren en te versterken. Een actieve samenwerking in Regio Rivierenland vormt hiermee een belangrijke voorwaarde voor Neder-Betuwe om zelfstandig en daadkrachtig te kunnen blijven opereren. Welke ontwikkelingen hebben zich in 2022 voorgedaan? De samenwerking in Regio Rivierenland strekt zich uit over een breed aantal onderwerpen: van economie (onder andere recreatie, toerisme en arbeidsmigranten) tot mobiliteit (onder andere Rijnbrug en het Verenfonds), energie (Regionale Energiestrategie) en zorg (onder andere Wmo en Jeugd). De samenwerking vindt u dus op verschillende plaatsen in deze jaarstukken terug. Twee belangrijke ontwikkelingen in het afgelopen jaar lichten we er hieronder uit. De samenwerking rondom ruimtelijke kwaliteit is geïntensiveerd Nadat de portefeuillehouders Ruimte in 2021 constateerden dat het belangrijk was meer regionaal af te stemmen rondom de aanpak van het stikstofvraagstuk, is in 2022 besloten deze samenwerking verder te intensiveren. Het Rijk stuurt namelijk inmiddels aan op een integrale, gebiedsgerichte aanpak van onder andere het stikstofvraagstuk. Maar ook de Gebiedsagenda en de landelijke regie op vraagstukken rond Ruimtelijke Ordening en wonen vragen om meer afstemming.

In 2022 is daarom het portefeuilleoverleg Ruimte regelmatig bijeen geweest. De Gebiedsagenda is verder uitgewerkt In 2021 is Regio Rivierenland op verzoek van de provincie gestart met het opstellen van een Strategische Gebiedsagenda, die de opgaven aan elkaar verbindt van de zogeheten Pentahelix, de vijfvoudige samenwerking van overheden, ondernemers, inwoners, organisaties en onderwijsinstellingen. De Gebiedsagenda gaat over het sneller en breder realiseren van doelstellingen als brede welvaart, een duurzame economie en een goede leefomgeving. De ontwikkeling van de Gebiedsagenda heeft mede vanwege de coronapandemie enige vertraging opgelopen, de besluitvorming hierover in het Algemeen Bestuur en Gedeputeerde Staten was pas in 2023 een feit. Jaarstukken