Bijlage - Gewaarmerkte jaarstukken inclusief controleverklaring 2025

Ook draagt de GGD met toezicht op organisaties voor kinderopvang bij aan het uitvoeren van onze ambitie voor goed en passend onderwijs voor alle inwoners in Neder-Betuwe. Welke ontwikkelingen hebben zich in 2025 voorgedaan? Ondertekening Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord In 2025 ondertekenden landelijke partijen het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Namens GGD Gelderland-Zuid tekende ook GGD GHOR. Met dit akkoord werden GGD’en en gemeenten beter gepositioneerd in de verschuiving van ziekte en zorg naar gedrag en gezondheid. De precieze consequenties voor de uitvoering worden in 2026 verder uitgewerkt. Onderzoek ontvlechting bedrijfsvoering met VRGZ In de loop van 2025 voerden de GGD en de VRGZ een onderzoek uit naar verschillende vormen van samenwerking. Tot dat moment hadden zij een gedeelde bedrijfsvoeringsorganisatie. Eind 2025 kozen de algemeen besturen van beide organisaties voor een scenario waarbij de bedrijfsvoering volledig wordt gescheiden. Het doel hiervan is dat beide organisaties beter kunnen functioneren, wendbaarder zijn, duidelijker hun verantwoordelijkheden nemen en elkaar niet onnodig in de weg zitten. Het besluit was richtinggevend; de uitwerking ervan wordt verder uitgewerkt voordat een definitief besluit volgt. De raad krijgt bij de behandeling van de begroting 2027 meer informatie over de uitwerking en consequenties.

Ombuigingen In 2025 werden ombuigingen ingezet naar aanleiding van een oproep vanuit de regiogemeenten en het Algemeen Bestuur van de GGD. Het traject leidde tot een begroting voor 2026 zonder uitzettingen, met uitzondering van de indexatie. Hierdoor kon de GGD haar taken blijven uitvoeren zonder ingrijpende bezuinigingen, terwijl de impact op zorg, ondersteuning en dienstverlening aan inwoners beperkt bleef. Doorontwikkeling ketenaanpakken In 2025 voerde de GGD regionale regie en coördinatie over de ketenaanpakken, waaronder Valpreventie, Welzijn op recept, Kind naar Gezond Gewicht, Gecombineerde leefstijlinterventie en Kansrijke Start. Dit zorgde voor een continue afstemming met gemeenten en partners en versterkte de effectiviteit van de regionale samenwerking. Met de komst van het AZWA werd bekend dat de ketenaanpakken aan belang toenemen en verder gaan onder de naam ''basisfunctionaliteiten''. Wijzigingen Rijksvaccinatieprogramma en overname JGZ 0-4 In 2025 leidde de invoering van wijzigingen in het vaccinatieprogramma en de overname van de JGZ voor 0-4 jaar in Rivierenland van Sante Partners tot grote veranderingen binnen de afdeling JGZ. Voor gemeente Neder-Betuwe gold dit al. De volledige JGZ was hier al bij de GGD ondergebracht.

De veranderingen gingen gepaard met een aanzienlijke werkdruk, maar zorgden tegelijkertijd voor continuïteit van de dienstverlening en versterking van de samenwerking met scholen en lokale zorgpartners. Over andere ontwikkelingen in 2025 informeren we u bij behandeling van de jaarstukken 2025 van de GGD zelf.

Jaarstukken 2025

76

Wat heeft het gekost? 5. WMO, Jeugdzorg en Participatiewet Begroting 2025 Bedragen x € 1.000,Lasten

Rekening

Voor Na wijziging wijziging 28.169 38.158

Verschil

2025 Begr. na wijz./ Rekening 36.855 -1.304

Baten

-5.268

-9.936

-10.252

-316

Exploitatieresultaat

22.901

28.222

26.602

-1.620

+= nadeel - = voordeel Analyse van het verschil tussen begroting na wijziging en rekening (verschillen groter dan € 50.000 en afgerond op € 1.000)

(De begrotingswijziging Jeugdwet omvat ook de bijstellingen van de jaarrekening 2024 én de 2e bestuursrapportage 2024) Wmo budgetten (voordeel incidenteel € 518.586) WMO voorzieningen (voordeel incidenteel € 149.178) Woningaanpassingen (incidenteel voordeel €143.297) Maatwerkvoorziening is een onderdeel dat relatief lastig te voorspellen is. Het betreft hier veelal materiële ondersteuningsoplossingen zoals woningaanpassingen, Wmo-hulpmiddelen en trapliften. Bij dergelijke afgegeven indicaties waarbij een materiële voorziening voorziet in de ondersteuningsbehoefte, is er geen lineair oplopend verband tussen aantallen en uitgaven te voorspellen. Één afgegeven indicatie kan al veel betekenen voor de uiteindelijke uitgaven. Bij woningaanpassingen is er een voordeel van €143.000. Het voordeel binnen deze kostensoort is incidenteel, omdat op dit moment al bekend is dat er in 2026 enkele duurdere woningaanpassingen plaatsvinden. Rolstoelvoorzieningen (incidenteel voordeel €40.855) Het gaat hier om een voordeel van €40.855. Er zijn in 2025 wat vertragingen geweest bij de leverancier van Wmo-hulpmiddelen, Medipoint. Door een fusie zijn er interne problemen ontstaan, die voor vertraging in afhandelingen hebben gezorgd. Dit verklaart deels het overschot. Daarnaast zijn er minder kosten geweest die te danken zijn aan de nieuwe regionale aanbesteding.

Daarnaast is er sprake van enkele kleine verschillen binnen het onderdeel Wmo voorzieningen die hebben geleid tot een incidenteel nadeel van € 34.974 voor 2025.

Jaarstukken 2025

77

WMO Zorg (voordeel incidenteel € 151.912) PGB vervoersvoorzieningen en PGB woningaanpassingen (incidenteel voordeel € 90.511) Er is voor het jaar 2025 in totaal minder aanspraak gemaakt op de Wmo vervoersvoorzieningen en woningaanpassingen voor in totaal een bedrag van € 90.511.

Pgb’s

voor

Hulp bij het huishouden (incidenteel voordeel €79.792) Er is bij huishoudelijke ondersteuning €79.792 minder uitgegeven dan begroot in 2025. Op een begroting van €2.205.064 is dit een beperkte onderbesteding van zo’n 3%. Rond de zomerperiode is er sprake geweest van wachttijden vanuit de gemeente, waardoor indicaties later zijn gestart en op zijn geschoven. Dit heeft een klein financieel effect tot gevolg gehad. In de 2e bestuursrapportage 2025 is er €120.000 afgeraamd. Uiteindelijk zijn de kosten nog iets lager uitgevallen dan verwacht. We zien in de cijfers echter wel een structurele stijging van het aantal cliënten en nieuwe instroom. Dit komt vooral door de dubbele vergrijzing (demografische ontwikkeling waarbij niet alleen het aantal ouderen (65+) toeneemt, maar binnen die groep ook het aantal hoogbejaarden (80-plussers) sneller groeit) en het langer zelfstandig thuiswonen. Het voordeel is om deze reden incidenteel te noemen. Daarnaast is er binnen het onderdeel Wmo Zorg sprake van enkele kleine verschillen die hebben geleid tot een incidenteel nadeel van € 18.391 voor 2025. Geëscaleerde zorg 18+ (voordeel incidenteel € 217.496) Het voordeel wordt voornamelijk veroorzaakt doordat er in 2025 meer middelen vanuit de centrumgemeente Nijmegen voor Beschermd Wonen zijn ontvangen (€ 247.000).

Dit komt omdat Nijmegen hogere rijksmiddelen heeft gekregen dan op basis van de regiobegroting BW/MO 2025 verwacht. Hiertegenover staat een hogere bijdrage (€ 29.000) voor Maatschappelijke Opvang aan de centrumgemeente. Daarnaast heeft de gemeente middelen ontvangen voor de ambtelijke inzet in de regio. We stellen voor om een bedrag van €247.000 te bestemmen voor 2026. De (sub-) regionale beschikbare middelen zijn meerjarig afhankelijk van de centrumgemeente en daardoor zeer onzeker. Tegelijkertijd lopen de (sub-)regionale verplichtingen en ontwikkelingen door, zoals uitvoering geven aan het Actieplan Dak- en Thuisloosheid en lokale initiatieven in het kader van het versterken van de wijk (waaronder de inzet van een welzijnsconsulent, indicatievrije dagbesteding en de doorontwikkeling van de WijkGGZ). Deze ontwikkelingen hangen nauw samen met het Mentale Gezondheidsnetwerk (MGN) en het AZWA. Daarnaast is er nog onvoldoende duidelijkheid over de financiële prognose regio begroting BW/MO 2026 en meerjarig. Hierdoor bestaat het risico dat het geraamde budget voor (sub-)regionale doelen niet toereikend is. Indien bij de prognose 2026 blijkt dat (een deel van) de middelen niet nodig is, informeren wij u hierover via een bestuursrapportage 2026.

Jeugd budgetten (structureel voordeel € 123.939 voor 2025 en vanaf 2026 € 128.000) Ambulante jeugdhulp (structureel voordeel €174.186) Onder de ambulante jeugdhulp vallen regionaal en landelijk ingekochte vormen van behandeling, begeleiding en dagbesteding, zonder verblijfscomponent. In 2025 zijn de kosten per jeugdige aanzienlijk gestegen. Dit heeft twee oorzaken: enerzijds is er een verschuiving naar duurdere zorgvormen ten opzichte van voorgaande jaren, anderzijds is een klein aantal nieuwe cliënten ingestroomd dat zeer intensieve ambulante ondersteuning nodig heeft. In de tweede bestuursrapportage is op basis van de toen verwachte uitgaven een aanzienlijke incidentele bijraming van €1,5 miljoen gevraagd. De uiteindelijke cijfers over 2025 laten zien dat er ten opzichte van dit bijgestelde budget een onderbesteding is van €174.186. De uitgaven voor behandeling en begeleiding zijn uiteindelijk hoger uitgevallen dan begroot, terwijl de uitgaven aan ambulante GGZ-producten juist minder is dan geraamd. Op basis van de cijfers gaan we uit van een structurele onderbesteding ter hoogte van €174.186. Jeugdhulp met verblijf (structureel nadeel €69.824) Onder dit taakveld vallen jeugdhulpproducten met een verblijfscomponent, zowel regionaal als landelijk ingekocht.

In vergelijking met ambulante jeugdhulp wordt hier minder gebruik van gemaakt, maar deze producten zijn aanzienlijk duurder. Net als bij ambulante jeugdhulp stegen in 2025 de kosten per jeugdige. Dit werd vooral veroorzaakt door enkele jeugdigen met een complexe zorgvraag die intensieve verblijfszorg nodig hadden. Voor deze producten is in de tweede bestuursrapportage een bijraming van €650.000 gevraagd. Ten opzichte van deze bijgestelde raming is uiteindelijk een tekort van €69.824 ontstaan. Dit komt door de instroom van enkele jeugdigen die gebruik maken van een relatief dure ondersteuningsvorm in de laatste maanden van het jaar. We gaan uit van een structurele overschrijding. Jeugdbescherming (structureel nadeel €50.373) Onder dit taakveld vallen de kosten voor het uitvoeren van de jeugdbeschermings maatregelvoorzieningen. Sinds 2021 is het aantal jeugdigen met een dergelijke maatregel sterk afgenomen. Deze daling lijkt echter niet te wijzen op een verminderde behoefte, maar is het gevolg

Jaarstukken 2025

78

van aanhoudende personeelstekorten binnen de jeugdbeschermingsketen. In de tweede bestuursrapportage is daarom structureel €150.000 teruggegeven. Het gebruik van deze zorgvorm blijft lastig te voorspellen, omdat het aantal hulpvragen hoger ligt dan de daadwerkelijke inzet door de personele tekorten. De werkelijke uitgaven over 2025 liggen hoger dan het geraamde budget, voornamelijk door een lichte stijging van het aantal jeugdigen met een jeugdbeschermingsmaatregel in de laatste maanden van 2025. We gaan uit van een structurele overschrijding van €50.373. PGB (structureel voordeel €72.648) Onder dit taakveld vallen alle persoonsgebonden budgetten (PGB’s) die de gemeente op grond van de Jeugdwet verstrekt. Met een PGB kunnen inwoners zelf jeugdhulp inkopen, waarbij binnen onze gemeente de nadruk ligt op ambulante jeugdhulp. In de afgelopen jaren nam het gebruik van deze zorgvorm toe, wat leidde tot stijgende kosten. Daarom is in de tweede bestuursrapportage een bijraming van € 100.000 voorgesteld. De werkelijke cijfers over 2025 laten zien dat de kosten lager uitvallen dan geraamd. Bij de aanvraag van een PGB schatten we vooraf in welk bedrag nodig is om de ondersteuning te dekken. In de praktijk wordt echter vaak een deel van de gereserveerde middelen niet gebruikt. Dit verschil wordt aan het einde van het boekjaar vastgesteld.

Hoewel hiermee rekening is gehouden bij de bijraming in de tweede bestuursrapportage, kunnen we het uiteindelijke bedrag vooraf nooit volledig voorspellen. Hierdoor valt het voordeel hoger uit dan verwacht. Op basis van deze cijfers gaan we uit van een structurele onderbesteding van €72.648. Overige kleine verschillen binnen het budget jeugd hebben voor 2025 geleid tot een incidenteel nadeel van €2.698. In 2025 bedroegen de werkelijke uitgaven voor ondersteuning vanuit de Jeugdwet €11.674.584. Dit is €129.956 lager dan de bijgestelde raming van €11.804.542, een marginaal verschil. In de tweede bestuursrapportage 2025 is slechts een deel van de tekorten structureel aangevraagd, omdat destijds onvoldoende zicht bestond op het structurele karakter van deze tekorten. Hierdoor wijken de totale uitgaven in 2025 aanzienlijk af van het voor 2026 geraamde budget van €10.100.000. Inmiddels is er meer inzicht verkregen in het structurele karakter van de tekorten, en wordt hier in de eerste bestuursrapportage 2026 op teruggekomen.

Participatie budgetten (voordeel incidenteel € 330.131 in 2025, vanaf 2026 nadeel structureel € 10.000 oplopend naar € 25.000) Inkomensregeling (voordeel incidenteel € 311.665 voor 2025 en voor 2026 een nadeel van € 10.000 en vanaf 2027 structureel nadeel van € 25.000) Inkomensregelingen BUIG (incidenteel voordeel € 275.481) In 2025 vond de ontvlechting van de uitvoering van de Participatiewet door gemeente Buren plaats. Tegelijkertijd bereidde Werkzaak zich voor op de invlechting van onze gemeente in de GR. De kosten die gemaakt werden voor de voorbereidingen in 2025 vielen € 70.271 lager uit dan geraamd. Mogelijk volgt een deel van de verwachte kosten alsnog in 2026. De verwachting is dat dit binnen de begroting in 2026 op te vangen is. Daarnaast zijn er extra rijksmiddelen (€48.408) ontvangen voor verbetering van de toekomstbestendigheid van de infrastructuur om de Participatiewet uit te voeren. Hiermee was in de begroting nog geen rekening gehouden. In voorgaande jaren zijn kredieten verstrekt in het kader van de Tijdelijke Ondersteuning Zelfstandig Ondernemers (TOZO, i.v.m. coronamaatregelen) en het Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen (Bbz). Ontvangsten uit aflossingen voor deze regelingen betalen we (grotendeels) terug aan het Ministerie van SZW.

Het bedrag van de openstaande vorderingen staat om die reden ook als “terug te betalen aan het Rijk” opgenomen op de balans. Gebleken is dat op basis van de openstaande vorderingen per 31 december 2025 de terugbetaling aan het Rijk lager is dan bedragen opgenomen op de balans als terugbetaling. Deze correctie heeft een incidenteel voordeel van € 223.645. Na de beoordeling van de openstaande vorderingen debiteuren is er een bedrag van € 57.915 afgeboekt aan oude vorderingen. De noodzakelijke hoogte van de voorziening oninbare debiteuren Werk en Inkomen wordt ingeschat op € 341.462. Daarmee is er vanuit de exploitatie een storting in de voorziening dubieuze debiteuren noodzakelijk geweest van € 26.018 ter afdekking van het risico dat vorderingen niet betaald worden. Samen met een nadeel door hogere uitgaven BUIG (€ 25.411), de afwikkeling van voorgaande jaren (€ 70.984) en een voordeel door meer opgeboekte terugvorderingen dan begroot (€ 38.935) en overige kleine verschillen (€ 16.635), bedraagt het totale incidentele voordeel voor 2025 € 275.480. Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen (Bbz 2024) (incidenteel voordeel €44.065) Er zijn in 2025 door gemeente Buren geen bedrijfskredieten verstrekt en geen onderzoeken gedaan in het kader van de Bbz. Dat levert een voordeel op van € 91.027. Daar staat tegenover dat de baten ook € 46.962 lager zijn dan begroot.

Per saldo resteert daarom een voordeel van € 44.065.

Jaarstukken 2025

79

Bijzondere Bijstand (structureel nadeel €14.947 in 2025, € 10.000 in 2026 en € 25.000 vanaf 2027) In 2025 is met name meer Individuele inkomenstoeslag (IIT) toegekend. Dit is een tegemoetkoming (artikel 36 van de Participatiewet) voor inwoners die meer dan drie jaar moeten rondkomen van een inkomen tot 105% van de bijstandsnorm en daardoor niet in staat zijn te reserveren voor grote uitgaven. Er is €48.052 meer toeslag uitgegeven dan begroot. De verwachting is dat de gefaseerd in te voeren Participatiewet in Balans (waarbij de aanvraag vereenvoudigd wordt) ook in de toekomst leidt tot hogere uitgaven voor de IIT. In de Eerste bestuursrapportage 2026 stellen we daarom het budget IIT omhoog bij (met €10.000 in 2026 en €25.000 vanaf 2027). Voor de jaren 2025, 2026 en 2027 is gemeenten gevraagd huishoudens die door een samenloop van verschillende (fiscale) regelingen onder het bestaansminimum komen, te compenseren op grond van de Wet tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek (Wtrap). Daarvoor zijn in 2025 middelen vrijgemaakt. Maar de uitvoering vindt pas vanaf 2026 plaats. Daarom stellen we voor €15.000 te bestemmen om de uitvoeringskosten met betrekking tot 2025 te kunnen dekken. Met overige verschillen (€ 18.105 voordeel) waarvoor geen toelichting nodig is, blijft er per saldo een (grotendeels incidenteel) nadeel van €14.947 over.

Uitvoeringskosten schuldhulpverlening (incidenteel voordeel €5.476) De uitvoering van de schuldhulpverlening is in 2025 alsnog door de gemeente Buren uitgevoerd, waarvoor de volledige uitvoeringskosten van de dienstverleningsovereenkomst schuldhulpverlening betaald zijn aan de gemeente Buren (nadeel € 92.889). De schuldhulpverlener in dienst van onze gemeente is gedetacheerd aan de gemeente Buren, waarvoor een detacheringvergoeding is ontvangen (voordeel € 30.308) in 2025. Daarnaast heeft er een compensatie plaatsgevonden vanuit het Rijk voor de uitvoering van de Hersteloperatie Kinderopvangtoeslagaffaire (voordeel €53.010). Met deze inkomsten was in de begroting nog geen rekening gehouden. De kleine verschillen binnen dit budget veroorzaken nog een klein voordeel (€15.047) waarvoor geen toelichting nodig is. Per saldo een incidenteel voordeel van €5.476. Pas medio 2025 is er een schuldhulpverlener in dienst gekomen wat ook een voordeel oplevert op de geraamd formatie kosten (€ 40.000). Dit voordeel ziet u verantwoord onder programma Algemene middelen, taakveld 0.4 overhead. Verder is er binnen het onderdeel inkomensregelingen sprake van enkele kleine verschillen die hebben geleid tot een incidenteel voordeel van €1.590 voor 2025.

WSW en beschut werk (incidenteel voordeel €43.215) Binnen het onderdeel WSW en beschut werk is sprake van enkele kleine voordelen die in totaliteit hebben geleid tot een incidenteel voordeel van €43.215 voor 2025. Arbeidsparticipatie (incidenteel nadeel €24.749) In 2025 zijn er minder Inburgeringsmiddelen (€318.818) besteed dan geraamd, mede doordat er minder statushouders zijn gehuisvest en er wachttijden ontstonden voor inburgeringstrajecten. De dit jaar onbenutte rijksmiddelen vormen in volgende jaren dekking voor de uitgaven die dan plaatsvinden. SPUK-middelen die we ook in de komende jaren niet benutten, zullen we iteindelijk terug moeten betalen aan het Rijk. Daarom reserveren we de niet bestede Rijksgelden op de derdengeldenrekening Inburgering ter dekking van toekomstige uitgaven of terugbetaling aan het Rijk. Dit heeft per saldo een budgettair neutraal effect in de jaarrekening 2025. Daarnaast is er sprake van een overschrijding van € 31.426 het re-integratiebudget, doordat gemeente Buren meer kosten voor re-integratie in rekening bracht dan waar rekening mee werd gehouden. Dit resulteert, met een klein voordelig verschil van € 6.677 dat geen toelichting behoeft, in een incidenteel nadeel van € 24.749 voor het onderdeel Arbeidsparticipatie.

Overige Sociaal Domein (voordeel incidenteel € 647.426 in 2025, vanaf 2026 structureel € 25.000) Preventiebudgetten (voordeel incidenteel € 527.587 en vanaf 2026 structureel € 25.000) Preventief Budget 3D (voordeel incidenteel € 25.926) De kosten zijn in 2025 incidenteel lager uitgevallen dan verwacht. Dit is onder andere te verklaren door middelen die vanuit GALA zijn ingezet voor het preventieteam, een verminderd gebruik van de Kernpuntlocaties in de dorpen en een lager dan verwachte uitgave voor het dashboard Wmo/Jeugd in 2025. Bovendien zal het nieuwe onderzoeksbureau in 2026 beginnen met het cliëntervaringsonderzoek over het jaar 2025. De opstartkosten voor dit onderzoek worden gefactureerd na de start in 2026. Het daarvoor gereserveerde budget is nog opgenomen in het budget van 2025. Regionale inkoop WMO en Jeugd (voordeel incidenteel € 16.186) De kosten voor de dienstverleningsovereenkomst met de Regio Rivierenland op het gebied van leveranciersmanagement Wmo en Jeugd vielen in 2025 incidenteel lager uit. Dit had voornamelijk te maken met personele zaken, zoals openstaande vacatures.

Jaarstukken 2025

80

Consultatie en advies sociaal domein (voordeel incidenteel €12.356) Er is in 2025 incidenteel minder gebruik gemaakt van de verschillende externe adviesdiensten. Deskundigheidsbevordering sociaal domein (voordeel structureel € 24.652) Vanaf 2025 betalen we deze abonnementskosten voor het handboek Jeugdwet en Wmo van Schulinck uit het ICT budget. Het geraamde bedrag van € 25.000 wordt structureel teruggegeven. Verwerking daarvan vanaf 2026 zal plaatsvinden in de 1e bestuursrapportage 2026. Relatieloket (Incidenteel voordeel van €38.925) Met het budget voor het relatieloket richten we ons op effectieve ondersteuning bij complexe scheidingen/relatiebreuken om schade bij kinderen ten gevolge hiervan te minimaliseren. De kosten over 2025 vallen incidenteel lager uit dan geraamd. Dit heeft twee oorzaken. Ten eerste konden we de kosten voor een preventieve training voor aanstaande ouders incidenteel betalen vanuit een ander budget. Dit leidt tot een eenmalig voordeel van €15.000. Daarnaast is de gezinsondersteuner relaties later gestart dan gepland (november in plaats van september 2025), wat zorgt voor een incidenteel voordeel van ongeveer €20.000. Samen met enige kleine verschillen is het totale voordeel €38.925. Voor 2026 verwachten wij hogere uitgaven dan het huidige geraamde bedrag van €35.861.

De aanvullende middelen zijn met name nodig voor de inhuur van de gezinsondersteuner relaties en voor de uitvoering van een tweede trainingsgroep binnen het openbaar onderwijs voor jeugdigen (8–12 jaar) die te maken hebben met een scheiding of relatiebreuk van hun ouders. Gelet hierop stellen we voor het incidentele overschot over te hevelen naar 2026, zodat de voorgenomen activiteiten in dat jaar volledig kunnen worden uitgevoerd. Preventief Budget 3D Jeugd (incidenteel voordeel van €100.000) Van dit budget betalen we alle activiteiten in het preventief kader gericht op jeugd . In 2025 zijn de lasten lager uitgevallen dan begroot. De belangrijkste oorzaak hiervan is dat het geraamde budget voor de inzet van de POH-GGZ jeugd niet gebruikt is. Dit heeft twee redenen. Er was in 2025 sprake van lagere inzet van de POH-GGZ Jeugd. In de laatste vier maanden van 2025 is geen POH-GGZ Jeugd actief geweest binnen onze gemeente. De raad is hierover geïnformeerd via een raadsinformatiebrief (Z/25/107548/256614). Dit leidt tot een incidenteel voordeel van €27.236. Daarnaast konden de gemaakte kosten voor de inzet van de POH-GGZ jeugd (jan-aug 2025), ter hoogte van €72.764, bekostigd worden uit resterende IZA-middelen die eind 2025 ter beschikking zijn gekomen vanuit de gemeente Tiel.

Opvang Oekraïense ontheemden (incidenteel voordeel €96.000) Sinds de oorlog in Oekraïne vangt Neder-Betuwe Oekraïense vluchtelingen op. Gemeenten maken kosten voor de opvang waarvoor zij op grond van de “Regeling opvang ontheemden Oekraïne” een vergoeding van het Rijk krijgen. Per saldo hebben we een incidenteel voordeel van €96.000. Dit voordeel wordt grotendeels verklaard door een hogere normvergoeding vanuit het Rijk in 2025, doordat we meer opvangplekken hebben aangeboden dan vooraf was voorzien. We hebben een woning in eigendom van de gemeente beschikbaar gesteld voor opvang. Aangezien de woning gemeentelijk eigendom is, zijn de kosten beperkt gebleven. De gemeente heeft hiervoor wel een vergoeding gekregen. Asielbeleid (voordeel incidenteel €85.000) De gemeenteraad heeft in maart 2025 €55.000 beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het haalbaarheidsonderzoek naar een potentiële locatie voor de opvang van asielzoekers. Daarnaast hebben wij in de Septembercirculaire €32.778 ontvangen vanuit het Rijk voor de voorbereidingen vanuit de Spreidingswet. Het totaal budget kwam daarmee op €87.778. Het haalbaarheidsonderzoek naar de opvanglocatie is gepauzeerd, waardoor er maar een klein bedrag is uitgegeven (€2.717). Er is daardoor een incidenteel voordeel van €85.061.

De verwachting is dat we doorgaan met de voorbereiding en het onderzoek vanuit de Spreidingswet na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026. Voor 2026 is er geen budget begroot voor deze werkzaamheden. Het voorstel is daarom om het restant budget te bestemmen naar 2026. Toezicht en handhaving kinderopvang (incidenteel voordeel € 22.000) In totaal hebben we ongeveer €86.000 begroot voor toezicht en handhaving voor kinderopvang en gastouderopvang. In 2025 heeft de GGD alle inspecties volgens afspraak (inclusief extra inspecties binnen de gastouderopvang) uitgevoerd. De werkelijke kosten hiervoor zijn uitgekomen op ongeveer €58.000. Daartegenover staat dat de kosten voor sociaal medische indicaties kinderopvang ongeveer €6.000 hoger zijn uitgevallen dan begroot. Bij elkaar zorgt dit voor een incidenteel voordeel van circa €22.000. Algemene preventie/jeugdgezondheidszorg (incidenteel voordeel € 40.000) Op dit budget zijn middelen voor de uitgaven aan de GGD geraamd, maar verschillende kosten hebben we ondergebracht onder Rijksgelden OAB en Rijksgelden voor de opvang van Oekraïners. Hierdoor zijn onze eigen middelen niet volledig benut. Dit levert een incidenteel voordeel op van ongeveer € 40.000. Verder is er binnen de preventiebudgetten sprake van enkele kleine verschillen die in totaal hebben geleid to een incidenteel voordeel van € 66.542 voor 2025.

Jaarstukken 2025

81

Volksgezondheidsbudgetten (incidenteel voordeel van €119.839) Bevordering overige gezondheidszorg (incidenteel voordeel € 84.203) Er zijn structureel middelen begroot voor communicatie-uitingen en informatievoorziening rondom vaccinaties. De GGD zet hierop in vanuit middelen die zij als gemeenschappelijke regeling jaarlijks ontvangen. De lokale middelen ad € 14.750 die hiervoor begroot zijn, zijn onbenut gebleven waardoor een financieel voordeel is ontstaan. Daarnaast is op het budget van de uniforme taken die de GGD uitvoert €12.398 minder uitgegeven. Een gemeenschappelijke regeling (GGD) kan de BTW op de kosten onder voorwaarden via de zogenoemde btw-transparantie methode doorschuiven naar de deelnemende gemeenten. De deelnemende gemeenten kunnen de doorgeschoven btw compenseren bij het BTW-compensatiefonds. Pas aan het einde van het jaar kunnen we zien om welk bedrag het exact gaat. Voor 2025 gaat het om een bedrag van € 12.398, waarmee in de raming geen rekening was gehouden. Tot slot zijn er in 2025 subsidies verleend die betaald konden worden uit de ontvangen middelen van SPUK-IZA. Deze kosten zijn daarom verantwoord bij de IZA gerelateerde kosten. Zie ook de toelichting bij oorzaak 3. Dit levert een voordeel op van € 57.055.

Brede SPUK GALA (incidenteel voordeel € 11.591) Jaarlijks ontvangt de gemeente van het Rijk midden vanuit de Brede SPUK-regeling voor de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Op grond van de Iv3 worden deze GALA gelden verantwoord binnen de gemeentelijke begroting op verschillende taakvelden. Naast de uitgaven voor de uitvoering van GALA doelen komen ook de kosten voor personele inzet in aanmerking voor vergoeding vanuit deze SPUK. Voor dit taakveld levert de vergoeding voor personele inzet een incidenteel financieel voordeel op van €11.591. De niet uitgegeven Rijksmiddelen reserveren we in de derdengelden voor uitgaven in 2026 of terugbetaling aan het Rijk. IZA (incidenteel voordeel € 3.954) De gemeente heeft een bedrag (€145.762) vanuit de SPUK-IZA die laat in het jaar door mandaatgemeente Tiel aan de regiogemeenten is uitgekeerd. Hieruit konden we verschillende zaken betalen, zoals inzet POH jeugd, subsidie Iris zorg en Pro Persona (€123.808). De niet uitgegeven Rijksmiddelen (€ 18.000) reserveren we in de derdengelden voor terugbetaling aan de gemeente Tiel. Per saldo levert dat een incidenteel financieel voordeel op van € 3.954. De gaat over de kosten voor personele inzet voor uitvoering van de IZA (Integraal Zorgakkoord) die in aanmerking komen voor vergoeding.

Overige kleine verschillen (€ 20.091 incidenteel voordeel) op een aantal budgetten binnen dit taakveld waarvoor geen toelichting nodig is.

Investeringen Programma: 5 WMO. Jeugd en Participatiewet x € 1.000 Beschikbaar gestelde investering Start (lopend/toekomstig) jaar Lopend Vervanging vervoersbus Klaartje

2026

Jaar van Investerings Uitgaven tot Restant per Realisatie bedrag 31-12-2025 31-12-2025 2026

55

Voortgang Realisatie Resultaat Tijd

Middelen

55

Het krediet uit 2024 is niet toereikend. Door prijsstijgingen en de overgang naar een elektrisch aangedreven taxibus (tevens geschikt voor rolstoelvervoer) zijn de aanschafkosten hoger dan in 2024 ingeschat.Daarom wordt voorgesteld om het investeringskrediet voor de vervanging van bus Klaartje bij te stellen naar € 70.000,-. Dit komt overeen met de investering die in 2025 is gedaan voor de vervanging van bus Swobrik. De SWO kan hiermee, met inruil van de oude bus en aanvullende inkomsten uit sponsoring en fondsen, de oude bus Klaartje vervangen voor een nieuwe elektrisch aangedreven taxibus. De aanvraag voor het aanvullend krediet en de effecten daarvan op de kapitaallasten wordt in de 1e bestuursrapportage van 2026 verwerkt. Lopend Vervanging vervoersbus Swobrik

Jaarstukken 2025

2025

2025

70

70

afsluiten

82

Programma 6 Onderwijs, sport en welzijn Missie Iedereen moet zich kunnen ontplooien en welbevinden De manier waarop jonge inwoners zich ontplooien, is voor ieder kind en iedere jongere verschillend. Onze ambitie is om voor deze jonge inwoners randvoorwaarden te creëren, waarbinnen zij zich optimaal kunnen ontwikkelen op hun weg naar volwassenheid. Opleiding, vrijetijdsbesteding, talentontwikkeling, zorg en ondersteuning zijn daarbij heel belangrijk. De kernen blijven levende gemeenschappen waar mensen elkaar op allerlei manieren ontmoeten en bijstaan. Investeren in onderwijs, sport en cultuur draagt bij aan de sociale cohesie binnen de dorpen. Dit leidt ertoe dat de inwoners zich thuis (blijven) voelen in de (kernen van de) gemeente.

Actuele kaderstellende beleidsnota's Algemeen • Raadsvisie 2030 (2019) • Integrale Beleidsnota Sociaal Domein "Samen verder op de ingeslagen weg" 2025 - 2028 (2024) • Algemene subsidieverordening gemeente Neder-Betuwe (2019) • Nadere regel subsidies voor vrijwilligersorganisaties (2019) • Strategische visie accommodatie (2010) • Nadere regel subsidie vervanging buurtbus Klaartje en Swobrik 2019 (2019) Onderwijs/leesbevordering • Verordening Voorziening huisvesting onderwijs (2015) • Verordening bekostiging leerlingenvervoer (2022), Beleidsregels leerlingenvervoer (2023) • Nadere regels subsidie voorschoolse educatie Neder-Betuwe (2023) • Onderwijsachterstandenbeleidsplan Neder-Betuwe 2023-2026 (2023) • Beleidskader toezicht en handhaving kinderopvang Neder-Betuwe 2022 (2022) • Integraal Huisvestingsplan onderwijs Neder-Betuwe 2026-2041 (2025) • Uitvoeringsplan IHP financieel (2021) • Convenant uitvoering bibliotheekwerk 2023 t/m 2026 "Samen maken we de bieb" (2022) • Subsidieverordening Basisbibliotheek Neder-Betuwe (2007) • Statuten "Stichting Fluvium Openbaar Onderwijs" (2018) • Nadere regel subsidie kinderopvang op grond van sociaal-medische indicatie Neder-Betuwe (2019) • Nadere regeling subsidie Onderwijsachterstandenbeleid (2023) Sport • • • • •

Sport en Beweeg visie Neder-Betuwe 2019-2030 (2019) Beheerplan onderhoud sportvelden 2018-2025 (2019) Renovatieschema sportvelden 2026-2029 Beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen 2022-2025 (2021) JOGG plan van aanpak Neder-Betuwe 2025-2028 (2025)

Jaarstukken 2025

83

Ambities 6.1 Goed en passend onderwijs voor alle inwoners van Neder-Betuwe

Wat wilden we bereiken?

Wat zouden we daarvoor doen?

6.1.1 Passende onderwijshuisvesting dichtbij de doelgroep die bijdraagt aan de kwaliteit van het onderwijs

6.1.1.1 Uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Scholen.

continu

6.1.1.2 We stimuleren de verbinding van onderwijs met andere (kind)voorzieningen.

continu

6.1.2 Een goede aansluiting tussen het onderwijs en de (lokale) arbeidsmarkt

6.1.3 Jeugdigen hebben de mogelijkheid om zich optimaal en breed te ontwikkelen binnen het onderwijs 6.1.4 Inwoners beschikken over voldoende basisvaardigheden om te kunnen meedoen aan de samenleving

6.1.2.1 We verbeteren de samenwerking tussen onderwijsinstellingen en ondernemers. Dit werken we ook uit onder ambitie 4.1: We zorgen voor een veerkrachtige economische structuur 6.1.2.2 Waar mogelijk moedigen wij de samenwerking tussen lokale VO-scholen en MBO, HBO en Universitaire opleidingen. 6.1.3.1 We ondersteunen scholen bij het verzorgen van natuur- en cultuureducatie. 6.1.3.2 Wij zetten de rijksmiddelen voor het terugdringen van onderwijsachterstanden zo effectief en efficiënt mogelijk in. 6.1.4.1 We versterken de basisvaardigheden van inwoners door samen met partners laaggeletterdheid bespreekbaar te maken, de drempel naar ondersteuning te verlagen en aanbod te faciliteren.

Realisatie

Wanneer speelt het?

continu

2025

2026

continu

continu

In 2025 is hiervoor het volgende gedaan 6.1.1 Passende onderwijshuisvesting dichtbij de doelgroep die bijdraagt aan de kwaliteit van het onderwijs 6.1.1.1 Uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Scholen. In 2025 is: • de uitbreiding van VO Pantarijn in Kesteren opgeleverd en in gebruik genomen door de school inclusief een openbaar toegankelijk schoolplein; • de opdracht voor de nieuwbouw van De Bornput in Kesteren gegund en de uitvoeringswerkzaamheden voorbereid. De planning is het schoolgebouw medio 2027 op te leveren; • begonnen met de uitvoering van de nieuwbouw van MFC Dodewaard waarin OBS Bellefleur en CBS de Hien en de kinderopvang worden gehuisvest. De planning is het gebouw eind 2026 op te leveren; • een bestuursopdracht door het college gegeven voor het uitwerken van het Huisvestingsplan PO Kesteren (De Wegwijzer, Het Palet en Het Kompas). Uitvoering vindt plaats in de periode 20262030; • in het huisvestingsplan PO Kesteren het gebouw van De Tollenhof ingezet als tijdelijke huisvesting. Het gebouw blijft volgens de planning tot 2031 in gebruik voor het onderwijs. De gymzaal blijft ook tot minimaal 2031 in gebruik. • het technisch onderzoek voor OBS het Palet uitgevoerd. Het overleg met de schoolbesturen over het huisvestingsplan PO Opheusden (CBS Hervormde School, RFB Eben Haezer, RFB Rehoboth en OBS het Palet) is eind 2025 opgestart;

Jaarstukken 2025

84

•

het Integraal Huisvestingsplan (IHP) geactualiseerd voor de periode 2026-2041. In de komende jaren stellen we als uitwerking van het IHP voor de kernen een huisvestingsplan onderwijs op inclusief de bijbehorende projecten. 6.1.1.2 We verbeteren de verbinding van onderwijs met andere (kind)voorzieningen Binnen de werkgroep OAB (onderwijsachterstandenbeleid) sluiten sinds 2024 steeds meer partners aan vanuit verschillende disciplines. Denk hierbij aan directeuren, interne begeleiders en pedagogisch coaches. In 2025 is de samenwerking op inhoud verder versterkt. In 2025 zijn er gesprekken geweest tussen onderwijsbesturen en kinderopvangorganisaties. De gesprekken gingen over welke gezamenlijke doelen we de komende jaren willen halen. Maar ook hoe we aankijken tegen integrale kindcentra. In het geactualiseerde IHP is vastgelegd dat de gemeente bereid is te investeren in de huisvesting voor kinderopvang op voorwaarde dat onderwijs en kinderopvang samenwerken aan de doorlopende leerlijn en voor- en vroegschoolse educatie. 6.1.2 Een goede aansluiting tussen het onderwijs en de (lokale) arbeidsmarkt 6.1.2.1 We bevorderen de samenwerking tussen onderwijsinstellingen en ondernemers Deze doelstelling is verantwoord onder ambitie 4.1: We zorgen voor een veerkrachtige economische structuur.

6.1.2.2 Waar mogelijk moedigen wij lokale VO-scholen en MBO, HBO en Universitaire opleidingen aan om samen te werken. In 2025 hebben de scholen geen initiatieven ondernomen dit op te pakken. Vanuit de gemeente zijn wij volgend. Daarom is op dit doel in 2025 geen inzet geweest. 6.1.3 Jeugdigen hebben de mogelijkheid om zich optimaal en breed te ontwikkelen binnen het onderwijs 6.1.3.1 We ondersteunen scholen bij het verzorgen van natuur- en cultuureducatie In 2025 is het cultuuraanbod voor scholen voortgezet via het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK). Dit programma is ingezet bij drie scholen. Daarnaast konden scholen deelnemen aan cultuuraanbod dat is georganiseerd vanuit het regionale Cultuur- en erfgoedpact. Verschillende scholen, waaronder Pantarijn Kesteren, hebben een aanvraag ingediend voor een bijdrage uit onze regeling “Groene Schoolpleinen” (geldend vanaf 2024). Vanuit de gemeente is vervolgens het participatietraject met deze scholen opgestart in 2025. Sinds november 2025 kunnen leerlingen van Pantarijn Kesteren gebruik maken van het groene schoolplein. In 2026 en 2027 verwachten we dat er dankzij een gemeentelijke bijdragen meer groene schoolpleinen komen. In de subsidieregeling gaat het niet alleen om het realiseren van een groen schoolplein maar ook om leerlingen bewust te maken van de gevolgen van klimaatverandering.

Hiermee geven we integraal invulling aan ambitie 3.3: We willen een duurzame gemeente zijn, klaar voor de toekomst. 6.1.3.2 Wij zetten de rijksmiddelen voor het terugdringen van onderwijsachterstanden zo effectief en efficiënt mogelijk in In 2025 zijn we het derde jaar ingegaan van de uitvoering van het Onderwijsachterstandenbeleidsplan 2023-2026. We werkten samen met onze partners aan de volgende projecten: • De pilot van de inzet van een Sociaal werker Jeugd 0-4 jaar is in 2025 afgerond. De sociaal werker bood laagdrempelige ondersteuning aan gezinnen, kon meekijken en ondersteunen binnen de kinderopvang of het consultatiebureau en heeft de zorgstructuur voor kinderen van 0-4 jaar in kaart gebracht (voor meer informatie zie RIB-1, december 2025). De Prins Willem Alexanderschool in Echteld is in samenwerking met Villa Kakelbont kinderopvang gestart met de methode Thuis in Taal. Dit om ouderbetrokkenheid te vergroten en ouders handvatten te geven om met hun kinderen ontwikkelingsstimulerende activiteiten te doen. Daarnaast is er een medewerker vanuit de kinderopvang ingezet in de kleuterklas om de doorgaande leerlijn van Villa Kakelbont naar de Prins Willem Alexanderschool te verstevigen. In 2025 hebben partners vanuit het onderwijs en de kinderopvang met elkaar gesproken over de resultaten vanuit de VVE Resultatenmonitor.

Dit was de aanzet om in 2026 de resultaatafspraken op bestuurlijk niveau te gaan herijken. Het gebruik van de VVE Resultatenmonitor is hiermee afgerond. Binnen Fluvium is gestart met de inzet van bovenschoolse leescoördinatoren. Zij waren beschikbaar voor begeleiding bij het versterken van leesonderwijs en activiteiten. Zij hebben de verbinding gezocht met andere schoolbesturen in Neder-Betuwe om kennis uit te wisselen en ze hebben hierbij de samenwerking opgezocht met de kinderopvang. • Samen met Fluvium hebben we tijdens de laatste week van de zomervakantie weer een zomerweek georganiseerd voor alle kinderen in Neder-Betuwe. We deden dit om kinderen weer te laten wennen aan het schoolritme en een eventuele leerachterstand te verminderen. In 2025 was de opkomst hoog en deden ook kinderen van andere scholen mee aan de zomerweek.

Jaarstukken 2025

85

6.1.4 Inwoners hebben voldoende basisvaardigheden om te kunnen meedoen aan de samenleving 6.1.4.1 We versterken de basisvaardigheden van inwoners door samen met partners laaggeletterdheid bespreekbaar te maken, de drempel naar ondersteuning te verlagen en aanbod te faciliteren Het Taalhuis Neder-Betuwe/Buren gaf lokaal uitvoering aan de aanpak laaggeletterdheid. In 2025 heeft het Taalhuis gewerkt aan het vinden van plekken waar mensen met lage basisvaardigheden komen en wist het nieuwe partners aan zich te binden. Bibliotheek Rivierenland (samenwerkingspartner Taalhuis) heeft voor verschillende groepen inwoners en professionals trainingen en voorlichting gegeven over basisvaardigheden en laaggeletterdheid, zoals voor onze interne medewerkers van het klantcontactcentrum.

6.2 Sport, spel en bewegen stimuleren Wat wilden we bereiken?

6.2.1 Een ruim aanbod van mogelijkheden die onze inwoners aanmoedigen om te sporten en bewegen

6.2.2 Voldoende en passende speelplekken voor jeugdigen

6.2.3 Verlagen van het energieverbruik van gemeentelijke gebouwen

Wat zouden we daarvoor doen? 6.2.1.1 Uitvoeren van het Lokaal Akkoord 'Gezond op eigen wijze'. 6.2.1.2 We ondersteunen (sport)verenigingen met een sportverenigingscoach en toekomstgericht beheer. 6.2.1.3 We verbreden de inzet van de buurtsportcoaches en versterken daarmee sport en bewegen in NederBetuwe. 6.2.1.4 Herijking van het beleid voor sportaccommodaties tot een integraal plan sportvoorzieningen. 6.2.1.5 Uitvoeren van een beweegpark in één of meer kernen, dorpsommetjes en mountainbikepaden in de uiterwaarden. In 2025 is dit het aanleggen van het Beweegpark in Dodewaard. Dit heeft relatie met ambitie 4.2: We vergroten de aantrekkelijkheid van ons gebied voor inwoners en bezoekers 6.2.1.6 We richten de buitenruimte zo in dat deze uitnodigt om te bewegen. 6.2.2.1 Bij grote nieuwbouwlocaties houden we voldoende rekening met aaneengesloten speelplekken. We betrekken jeugdigen bij de invulling hiervan. 6.2.2.2 Wij zorgen dat (nieuwe) speelplekken een bijdrage leveren aan klimaatadaptatie. Dit draagt bij aan ambitie 3.3: We willen een duurzame gemeente zijn, klaar voor de toekomst 6.2.3.1 We maken onze sportaccommodaties toekomstbestendiger en verminderen de CO2uitstoot verder.

Realisatie

Wanneer speelt het? continu

2025 e.v.

2025 e.v.

2025 2026

2025 e.v.

2025 en 2026 2025 en 2026

2025 e.v.

2025 e.v.

In 2025 is hiervoor het volgende gedaan 6.2.1 Een ruim aanbod van mogelijkheden die onze inwoners aanmoedigen om te sporten en bewegen 6.2.1.1 Uitvoeren van het Lokaal Akkoord 'Gezond op eigen wijze', We hebben middelen vanuit de brede SPUK-GALA ingezet voor de uitvoering van het lokaal akkoord. In totaal zijn in 2025 elf (inwoners)initiatieven voor bevordering van de gezonde leefstijl ondersteund vanuit het Lokaal Akkoord. Onder de vlag van 'Gezond op eigen wijze' wisten we in 2025 weer veel nieuwe partners aan te trekken die zich verbinden aan de missie van een gezonde leefomgeving.

Jaarstukken 2025

86

6.2.1.2 We ondersteunen (sport)verenigingen met een sportverenigingscoach en toekomstgericht beheer. De verenigingscoach (onderdeel van het team van sport- en beweegcoaches) hielp verenigingen bij vragen op het gebied van bestuur, jeugdbeleid, vrijwilligersbeleid en wet- en regelgeving. Zie voor concrete ondersteuningstrajecten bij verenigingen de toelichting bij 6.3. In 2025 is het harmonisatietraject voor het toekomstbestendig beheer van de buitensportparken doorlopen. Er zijn nieuwe afspraken gemaakt over de uit te voeren onderhoudswerkzaamheden, de onderhoudsbijdragen en de huur. Er is een nieuw renovatieschema voor de buitensportvelden voor de periode 2026-2029 door de raad vastgesteld. 6.2.1.3 We verbreden de inzet van de buurtsportcoaches en versterken daarmee sport en bewegen in Neder-Betuwe Het team buurtsportcoaches heeft de samenwerking met lokale partners (scholen, welzijnsorganisaties en zorgorganisaties) versterkt en er is onder andere structureel naschools beweegaanbod voor kinderen en jongeren opgezet. Het team is betrokken bij de ketenaanpak Valpreventie en beweegaanbod voor senioren. De sport- en beweegcoaches zijn de ambassadeurs van 'Gezond op eigen wijze', waarbij zij hebben bijgedragen aan de campagnes over mentale gezondheid (Hoe is het?) en het beweegaanbod in de gemeente (Route 66).

Voor een uitgebreide toelichting op de inzet van het sport- en beweegcoachteam, zie RIB-14 van 12 februari 2026. 6.2.1.4 Herijking van het beleid voor sportaccommodaties tot een integraal plan sportvoorzieningen In 2025 is een bestuursopdracht vastgesteld om te komen tot een visie op sportaccommodaties. De uitvoering hiervan loopt door in 2026 en 2027. 6.2.1.5 Uitvoeren van een beweegpark in één of meer kernen, dorpsommetjes en mountainbikepaden in de uiterwaarden. In 2025 is dit het aanleggen van het Beweegpark in Dodewaard. Voor het skatepark Neder-Betuwe in Dodewaard is het Definitief Ontwerp opgesteld en zijn andere voorbereidende werkzaamheden getroffen. Het skatepark wordt in 2026 gerealiseerd. Met de verenigingen van het Beweegpark in Dodewaard is in 2025 gewerkt aan een plan voor de aanvraag van een Dorpendeal bij de provincie. Dit gaat uit van de renovatie van de hardloopbaan, skeelerbaan en de aanpassing van het middenterrein. Dit plan is eind 2025 door de provincie goedgekeurd en kunnen we vanaf 2026 uitvoeren. In Casterhoven is er een definitief ontwerp voor een dorpsommetje en een voetgangersbrug. Dit beleidsdoel heeft relatie met de ambitie 4.2: We vergroten de aantrekkelijkheid van ons gebied voor inwoners en bezoekers. 6.2.1.6 We richten de buitenruimte zo in dat deze uitnodigt om te bewegen.

Via het participatieplatform is aan inwoners en kinderen van Casterhoven gevraagd waar kansen liggen voor verbetering van de beweegvriendelijke ruimte in hun wijk. Eind 2025 is met deze opbrengst een plan van aanpak opgesteld voor aanpassing van speelplekken en openbare ruimte op het gebied van ontmoeting, spelen en bewegen. We voeren het plan in 2026 uit. 6.2.2 Voldoende en passende speelplekken voor jeugdigen 6.2.2.1 Bij omvangrijke nieuwbouwlocaties houden we voldoende rekening met aaneengesloten speelplekken. We betrekken jeugdigen bij de invulling hiervan. In 2025 zijn de ontwerpen voor de speelplekken in Casterhoven, fase 7, gemaakt en gedeeld met inwoners. Daarmee zijn er definitieve ontwerpen, die medio 2026 worden gerealiseerd. Eind 2025 is het nieuwe schoolplein van Pantarijn Kesteren voltooid. Het schoolplein is openbaar toegankelijk en heeft beweegtoestellen en een sportveldje. Het ontwerp van de beweegtoestellen is mede uitgewerkt door leerlingen van de school. 6.2.2.2 Wij zorgen dat (nieuwe) speelplekken een bijdrage leveren aan klimaatadaptatie. Bij de herinrichting van de speelplekken besteedden we aandacht aan klimaatbestendigheid en biodiversiteit. Vanaf de ontwerpfase houden we rekening met vergroening en klimaatadaptatie. Daarmee zijn de speelplekken aantrekkelijker en multifunctioneler.

Dit draagt bij ambitie 3.3: We willen een duurzame gemeente zijn, klaar voor de toekomst. 6.2.3 Verlagen van het energieverbruik van gemeentelijke gebouwen 6.2.3.1 We maken onze sportaccommodaties toekomstbestendiger en brengen de CO2-uitstoot verder terug. In december 2025 heeft de raad ingestemd met Beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen 2026-2030. Dit nieuwe plan geeft kader aan onze aanpak voor toekomstbestendige spotaccommodaties en bevat een planning van de uitvoering. In 2025 zijn wij gestart met de voorbereidingen op de verduurzaming van sporthal De Leede en gymzaal Echteld, welke gebouwen in 2026 (hernieuwd) verduurzaamd worden. Dit draagt bij ambitie 3.3: We willen een duurzame gemeente zijn, klaar voor de toekomst.

Jaarstukken 2025

87

6.3 Actieve en leefbare kernen binnen de gemeente Wat willen we bereiken? 6.3.1 Toekomstbestendige (sport)verenigingen en stichtingen 6.3.2 In elke kern is voldoende plek voor activiteiten en ontmoeting

6.3.3 Neder-Betuwe kent een sterk maatschappelijk middenveld om onze inwoners te ondersteunen

6.3.4 De zichtbaarheid van het cultureel en historisch erfgoed is toegenomen

Wat gaan we daarvoor doen? 6.3.1.1 Wij ondersteunen lokale verenigingen en stichtingen om hun bestuurskracht op peil te houden en toekomstbestendig te blijven. 6.3.2.1 Wij zetten het accommodatiebeleid voort waarbij aandacht is voor goede aansluiting bij de behoefte van inwoners en gezonde exploitatie. Dit draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 3.2: In onze openbare ruimte is het heel, schoon en veilig en bereikbaar voor iedereen 6.3.3.1 Wij subsidiëren (lokale) organisaties doelgericht en maken heldere afspraken met subsidieontvangers. Waar dat wenselijk is sluiten we meerjarige subsidieovereenkomsten waarbij we aansluiten bij het Kwaliteitskompas. 6.3.3.2 Wij onderzoeken de doelmatigheid van ingezette subsidies bij grote organisaties. 6.3.3.3 We dragen bij aan de beschikbaarheid van maatschappelijke vervoersdiensten door tijdige vervanging van de bussen Klaartje en Swobrik. 6.3.4.1 We maken verhaallijnen uit ‘Inspirerend Rivierenland’ en ‘Een schatkist met toekomstwaarde’ zichtbaar voor inwoners en bezoekers. Dit draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 4.2: We vergroten de aantrekkelijkheid van ons gebied voor inwoners en bezoekers

Realisatie

Wanneer speelt het? continu

continu

continu

2025

2025 en 2026

continu

In 2025 is hiervoor het volgende gedaan 6.3.1 Toekomstbestendige (sport)verenigingen en stichtingen 6.3.1.1 Wij ondersteunen lokale verenigingen en stichtingen om hun bestuurskracht op peil te houden en toekomstbestendig te blijven In 2025 zijn lokale verenigingen en stichtingen ondersteund, zowel op algemene thema's die voor veel verenigingen relevant zijn, alsook op individuele verenigingsvragen. Enkele voorbeelden zijn: • Met de gymnastiek- en turnverenigingen is, in samenwerking met de Koninklijke Nederlandse Gymnastiek Unie, een traject gestart om de verenigingen te begeleiden bij hulpvragen en de onderlinge samenwerkingen te bevorderen. • De verenigingen op het Beweegpark (De ijsclub, Exerceo en de Dijkrunners) werden ondersteund bij de ontwikkelingen van dit Beweegpark. Dit heeft heeft, in samenwerking met de provincie, een dorpendeal opgeleverd. • Voetbalvereniging Kesteren is in 2025 ondersteund om een toekomstbestendige clubaccommodatie te realiseren. Dit proces loopt door in 2026. • In samenwerking met de sport- en beweegkoepel is ingezet op het aanbieden van AED-cursussen voor vrijwilligers van de lokale verenigingen. • Met het Cultureel Comité Neder-Betuwe is meegedacht hoe de stichting toekomstbestendig aanbod kan blijven organiseren. • De inzet van de sportverenigingscoach is toegelicht onder ambitie 6.2.

Er is een sportcafé georganiseerd waarbij is ingegaan op drie thema's: een sociaal veilig sportklimaat, 'Gezond op eigen wijze' en preventie en handhaving op het gebied van alcoholverstrekking. Ongeveer tien verenigingen zijn ondersteund om de vier V's (Verenigingsbrede gedragscode, Vertrouwenscontactpersoon, Verklaring omtrent gedrag vrijwilligers en Vakkundige trainers en coaches) binnen de eigen vereniging in te voeren.

Jaarstukken 2025

88

6.3.2 In elke kern is voldoende plek voor activiteiten en ontmoeting 6.3.2.1 Wij zetten het accommodatiebeleid voort waarbij aandacht is voor goede aansluiting bij de behoefte van inwoners en gezonde exploitatie. De bouw van het Multifunctioneel Centrum (MFC) Dodewaard is gestart en is in 2025 volgens planning gevorderd. Het hoogste punt van het MFC is in december bereikt. Dit vierden we in januari 2026. In mei 2025 heeft de raad een laatste aanvullend investeringsbudget voor de realisatie van het MFC en de bijbehorende buitenruimte beschikbaar gesteld en is de begroting geactualiseerd. Daarmee is de benodigde financiële basis gerealiseerd. Daarnaast is er een definitieve exploitatiestructuur vastgelegd tussen gemeente, de stichting MFC en andere huurders. Tijdens de bouw van het MFC bleven de reguliere overleggen met de toekomstige gebruikers doorgaan voor de laatste gebouwtechnische 'puntjes op de i'. En met de basisscholen en de kinderopvang is in 2025 het ontwerptraject voor het schoolplein gestart. In 2025 is het oude dorpshuis Ochten gesloopt. Voor de nieuwbouw was er in 2025 overleg en afstemming met het nieuwe stichtingsbestuur. Er zijn korte bestuurlijke lijnen voor nader advies of andere betrokkenheid. Met de dorpsraad Echteld is in februari 2025 een samenwerkingsconvenant ondertekend. De dorpsraad wil werken aan verbetering van de leefbaarheid in Echteld.

Hiervoor hebben zij een dorpsvisie opgesteld. Het gaat dan om behoud van voorzieningen, versterking van de sociale verbondenheid (activiteiten) en versterking van de leefomgeving. We ondersteunen deze ambitie en hebben in 2025 samen gewerkt aan een plan van aanpak. We zetten erop in om samen met de provincie een dorpendeal Echteld af te sluiten. Dit draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 3.2: In onze openbare ruimte is het heel, schoon en veilig en bereikbaar voor iedereen. 6.3.3 Neder-Betuwe kent een sterk maatschappelijk middenveld om onze inwoners te ondersteunen 6.3.3.1 Wij subsidiëren (lokale) organisaties doelgericht en maken heldere afspraken met subsidieontvangers. Waar dat wenselijk is, sluiten we meerjarige subsidieovereenkomsten waarbij we aansluiten bij het Kwaliteitskompas. In 2025 is een nieuwe Algemene subsidieverordening (ASV) vastgesteld. In de nieuwe ASV is de mogelijkheid opgenomen om meerjarige subsidies te kunnen verstrekken. 6.3.3.2 Wij onderzoeken de doelmatigheid van ingezette subsidies bij grote organisaties. Met grote subsidiepartners zoals Welzijn Rivierstroom en Mozaïek Welzijn werkten we aan het inzetten van het kwaliteitskompas om betere afspraken te kunnen maken over het inzetten van de subsidiegelden voor concrete resultaten, die aansluiten bij de doelen uit de Nota Sociaal Domein.

6.3.3.3 We dragen bij aan de beschikbaarheid van maatschappelijke vervoersdiensten door tijdige vervanging van de bussen Klaartje en Swobrik. In 2025 hebben we via een subsidie een bijdrage geleverd aan de vervanging van de vervoersbus Swobrik. Stichting Welzijn Ouderen (SWO) kon hierdoor een elektrisch aangedreven taxibus (met rolstoelplaatsen) kopen. De investering van de bijdrage is verantwoord onder programma 5. 6.3.4 De zichtbaarheid van het cultureel en historisch erfgoed is toegenomen 6.3.4.1 We maken verhaallijnen uit ‘Inspirerend Rivierenland’ en ‘Een schatkist met toekomstwaarde’ zichtbaar voor inwoners en bezoekers. In 2025 is ingezet op de subsidieaanvraag voor een nieuw regionaal Cultuur- en erfgoedpact (20252027). De provincie heeft deze aanvraag toegekend. Daarnaast voerden we in onze gemeente verschillende activiteiten uit vanuit dit vernieuwde cultuur- en erfgoedpact. Met de welzijnsorganisatie Welzijn Rivierstroom bieden we een laagdrempelig activiteitenaanbod in kunst en cultuur aan voor senioren in de gemeente. Daarnaast is er een start gemaakt met de uitwerking van luisterpunten langs cultuur- en erfgoedroutes. Dit draagt bij aan de realisatie van ambitie 4.2: We vergroten de aantrekkelijkheid van ons gebied voor inwoners en bezoekers

Overige ontwikkelingen Er is geen sprake van overige ontwikkelingen binnen dit programma.

Jaarstukken 2025

89

Beleidsindicatoren Naam Indicator:

Eenheid:

Absoluut verzuim (leerlingen 5 - 18 jaar)

aantal per 1.000 leerlingen

Relatief verzuim (leerlingen 5 - 18 jaar)

aantal per 1.000 leerlingen

Voortijdig schoolverlaters percentage zonder startkwalificatie (vsv-ers) Niet sporters (vanaf 19 jaar)

percentage

2019

2020

2021

2022

2023

2024

NB

3,00

3,70

1,10

11,40

8,90

L

2,40

2,70

2,70

4,20

6,30

NB

7,00

11,00

8,00

10,00

14,00

14,00

L

25,00

20,00

20,00

24,00

27,00

28,00

NB

1,40

0,80

1,40

1,30

1,70

1,40

L

2,00

1,70

1,90

2,40

2,30

2,30

2025

NB

62,80

63,90

55,30

L

49,20

46,40

42,50

Rekening

Verschil

NB = Neder-Betuwe L = Landelijk Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

Wat heeft het gekost? 6. Onderwijs, sport en welzijn Begroting 2025 Bedragen x € 1.000,Lasten

Voor Na wijziging wijziging 7.147 7.879

2025 Begr. na wijz./ Rekening 7.446 -433

Baten

-2.030

-2.379

-2.288

91

Exploitatieresultaat

5.118

5.501

5.158

-343

+= nadeel - = voordeel Analyse van het verschil tussen begroting na wijziging en rekening (verschillen groter dan € 50.000 en afgerond op € 1.000)

Taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting (incidenteel nadeel €39.972 in 2025) Huisvestigingsvoorziening (incidenteel nadeel € 22.142) Er is sprake van een incidentele budgetoverschrijding vanwege onverzekerde kosten door een blikseminslag (€16.694). Daarnaast is een incidenteel nadeel van € 34.976 ontstaan doordat er een klein deel OZB-belasting van 2024 ten laste is gebracht van het verantwoordingsjaar 2025. Voor de verhuur gemeentelijke gebouwen is er sprake van verhoogde huuropbrengsten ter hoogte van € 29.528. Dit komt doordat we de tijdelijke units niet langer kosteloos beschikbaar hoefden te stellen voor onderwijs aan Oekraïense kinderen, maar aan de basisscholen konden verhuren. Voor 2026 is dit budget al structureel verhoogd, waardoor dit wordt aangemerkt als een incidenteel voordeel in 2025. Voor overige kleine verschillen binnen dit taakveld (incidenteel nadeel € 17.830 in 2025) is geen nadere toelichting nodig. Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken (incidenteel voordeel € 253.268 in 2025, structureel vanaf 2026 € 15.000) Leerplicht/Voortijdig Schoolverlaten (€ 20.080 incidenteel voordeel) Jaarlijks ontvangen wij vanuit Regio Rivierenland kwalificatieplichtgelden. De inkomsten in 2025 zijn hoger dan waarmee in de begroting rekening was gehouden wat zorgt voor een incidenteel financieel voordeel van € 20.080.

Met de invoering van de nieuwe wet 'Van school naar duurzaam werk' in 2026, worden de kwalificatieplichtmiddelen afgebouwd en ontvangen wij in 2026 een laatste bedrag.

Jaarstukken 2025

90

Onderwijsachterstandenbeleid (€ 57.664 incidenteel voordeel) De kosten voor Onderwijsachterstandenbeleid worden grotendeels bekostigd vanuit Rijksmiddelen. We hebben in 2025 minder subsidie besteed aan voor- en vroegschoolse educatie en aanvullend aanbod waardoor we net als eerdere jaren middelen hebben overgehouden, deze reserveren we in de derdengelden en mogen we meenemen naar 2026. Daarnaast konden we kosten betalen vanuit deze Rijksgelden waarvoor in de begroting al budget aanwezig was (personeelslasten en Asschermiddelen). Laaggeletterdheid (€ 12.500 budgettair neutraal) Eind december is er een bedrag van € 12.500 ontvangen ten behoeve van de aanpak laaggeletterdheid, als restant van de WEB-regeling vanuit de gemeente Tiel. De aanpak laaggeletterdheid valt namelijk onder de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB). Het Rijk geeft gemeenten geld om die wet uit te voeren. Bedragen uit deze WEB-regeling mogen we niet meenemen naar het volgende jaar waardoor eind december besloten is om dit bedrag te verdelen. Op basis van deze ontvangen middelen is besloten een incidentele subsidie van €12.500 toe te kennen aan het Taalhuis als extra uitvoeringsbudget voor de uitvoering van de aanpak laaggeletterdheid. Aangezien deze inkomsten niet waren voorzien, waren zowel de inkomsten als de daaraan gerelateerde uitgaven niet opgenomen in de begroting.

Leerlingenvervoer (€ 147.040 incidenteel voordeel in 2025, structureel vanaf 2026 € 15.000) Doordat er in 2025 minder beschikkingen zijn afgegeven voor leerlingenvervoer dan begroot is er een voordeel ontstaan. Daarnaast hebben we nog € 15.000 extra voordeel doordat de begrootte uitgaven voor ICT leerlingenvervoer XXLNC op twee plekken in de begroting waren opgenomen en structureel vanuit het budget ICT bekostigd worden. Met ingang van 2026 is het budget leerlingenvervoer al structureel verlaagd als ombuigingsmaatregel, waardoor het voordeel over 2025 niet als structureel wordt aangemerkt. Voor overige kleine verschillen binnen dit taakveld (incidenteel voordeel € 28.484) is geen nadere toelichting nodig. Taakveld 5.1 Sportbeleid en activering (incidenteel voordeel € 7.000) Bevordering sportdeelname en Brede regeling Combinatiefuncties (€ 14.000 incidenteel voordeel) Voor 2025 gaan we uit van 100% compensatie via de SPUK-sport voor de kostprijsverhoogde BTW op de lasten binnen dit taakveld. Dit komt neer op een compensatie van €14.000 waarmee nog geen rekening was gehouden in de begroting. Deze compensatie nemen we als dekking voor het tekort op het budget bevordering sportdeelname en Brede regeling Combinatiefuncties op in de kleine verschillen). Voor overige kleine verschillen binnen dit taakveld (incidenteel nadeel €7.000) is geen nadere toelichting nodig.

Taakveld 5.2 Sportaccommodaties (incidenteel voordeel € 125.000) Verenigingshal Dodewaard (€ 20.000 incidenteel nadeel) In 2025 was sprake van verlaagde huuropbrengsten en onderwijsbijdragen (€31.000 minder baten) en lagere onderhoudskosten (€11.000 minder kosten), doordat de accommodatie langere periode gesloten is in verband met de (ver)bouw van het MFC. Compensatie SPUK sport boekjaar 2025 (€ 89.000 incidenteel voordeel) Voor 2025gaan we uit van compensatie van 100% voor de kostprijsverhoogde BTW op de lasten binnen dit taakveld. Dit komt neer op een compensatie van €89.000, waarmee nog geen rekening was gehouden in de begroting. Deze compensatie gebruiken we als dekking voor diverse boekingen inclusief btw aan de lastenkant op dit taakveld. Realisatie skatepark (€ 34.000 incidenteel voordeel) In 2025 is gewerkt aan de voorbereidingen voor de aanleg van het skatepark. Zo is het definitief ontwerp opgesteld en is de vergunningsprocedure doorlopen. Door een langere vergunningsprocedure is het beschikbare budget nog niet volledig ingezet. Er is daarom op dit grootboeknummer sprake van een incidenteel voordeel van € 34.000. Dit budget uit 2025 is nodig voor de uitvoering in 2026. We vragen u om het overschot van € 34.000 te bestemmen voor 2026. Voor overige kleine verschillen binnen dit taakveld (incidenteel voordeel €22.200) is geen nadere toelichting nodig.