Bijlage 5 - Concept NvA - Projectplan Waterwet Dijkversterking Wolferen-Sprok

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok Auteur: Mw. mr. A.M. van Driel Versie: 1.0 Datum: 28 januari 2021

Status: Definitief Unieke referentie: WOSRF-1560311142-415 Van belang voor: .. Bestemd voor: .. Gecontroleerd door: mw. S.G. Sedee MSc Vrijgegeven door: J. Hassing

Inhoudsopgave 1 Inleiding ..................................................................................................................................... 5 1.1 Het project ............................................................................................................................... 5 1.2 Gecoördineerde projectprocedure Projectplan Waterwet ........................................................ 5 1.2.1 Vastgestelde ontwerpbesluiten ............................................................................................. 5 1.3 Beantwoording zienswijzen ...................................................................................................... 6 1.4 Vervolg van de procedure ........................................................................................................ 6 1.5 Leeswijzer ................................................................................................................................ 7 2 De meest voorkomende zienswijzen beantwoord...................................................................... 8 2.1 Algemeen................................................................................................................................. 8 2.2 Zienswijzen over de algehele dijkversterking ............................................................................

8 2.2.1 Nut en noodzaak ................................................................................................................... 8 2.2.2 Participatie en communicatie ................................................................................................ 9 2.2.3 Overige ................................................................................................................................. 9 2.3 Zienswijzen over ontwerp, inpassing en milieuthema’s .......................................................... 10 2.3.1 Ontwerp.............................................................................................................................. 10 2.3.2 Waterhuishouding............................................................................................................... 11 2.3.3 Grondkwaliteit .................................................................................................................... 13 2.3.4 Natuur ................................................................................................................................ 13 2.3.5 Invloed op tuinen ................................................................................................................ 14 2.3.6 Verkeer en weginrichting ....................................................................................................

14 2.4 Zienswijzen over grondverwerving en gebruik van de grond ................................................... 15 2.4.1 Beleid grond- en vastgoedverwerving.................................................................................. 15 2.4.2 Beheer en onderhoud ......................................................................................................... 15 2.5 Zienswijzen over uitvoeringswerkzaamheden......................................................................... 16 2.5.1 Hinder en schade door trillingen ......................................................................................... 16 2.5.2 Trilmethoden ...................................................................................................................... 17 2.5.3 Bereikbaarheid en transport................................................................................................ 18 2.5.4 Vergoeding van overige schade ........................................................................................... 18 3 Advies van de CIE-m.e.r. ........................................................................................................... 20 4 Wijzigingen ten opzichte van het Projectplan Waterwet..........................................................

26 4.1 Wijzigingen naar aanleiding van zienswijzen........................................................................... 26 4.2 Aanvullingen Natuurtoets ...................................................................................................... 26 5 Wijzigingen ten opzichte van ontwerp bestemmingsplannen .................................................. 28 5.1 Bestemmingsplan Neder-Betuwe ........................................................................................... 28 5.1.1 Ambtshalve wijzigingen ....................................................................................................... 28 5.2 Bestemmingsplan Overbetuwe .............................................................................................. 28 5.2.1 Wijzigingen naar aanleiding van zienswijzen ........................................................................ 28 5.2.2 Ambtshalve wijzigingen ....................................................................................................... 29 5.3 Bestemmingsplan Nijmegen ................................................................................................... 30 5.3.1 Ambtshalve wijzigingen .......................................................................................................

30 6 Wijzigingen ten opzichte van andere ontwerp besluiten.......................................................... 31 6.1 Omgevingsvergunning kappen Nijmegen................................................................................ 31 6.1.1 Wijzigingen naar aanleiding van zienswijzen ........................................................................ 31 6.2 Vergunning Wet Natuurbescherming ..................................................................................... 31

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 2 van 105

Definitief 23 november 2020

6.2.1 Wijziging naar aanleiding van zienswijzen............................................................................ 31 7 Bijlagen..................................................................................................................................... 32 7.1 Antwoorden per thema .......................................................................................................... 32 7.1.1 Thema kwaliteit aangevoerde grond ................................................................................... 32 7.1.2 Thema gebruik van waterschapseigendommen ................................................................... 32 7.1.3 Thema grondverwerving (aankoop en zakelijk recht) ........................................................... 33 7.1.4 Thema uitvoeringsschade .................................................................................................... 33 7.1.5 Thema nadeelcompensatie ................................................................................................. 33 7.1.6 Thema schade door trillingen .............................................................................................. 34 7.1.7 Thema aanbrengen damwanden .........................................................................................

35 7.1.8 Thema nut en noodzaak dijkversterking .............................................................................. 36 7.1.9 Thema kwel......................................................................................................................... 37 7.1.10 Thema wateroverlast door hemelwater............................................................................. 37 7.1.11 Thema grondwater ............................................................................................................ 37 7.2 Beantwoording individuele zienswijzen .................................................................................. 38

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 3 van 105

Definitief 23 november 2020

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 4 van 105

Definitief 23 november 2020

1 Inleiding 1.1 Het project De Waaldijk tussen Wolferen en Sprok (ca. 13 km) voldoet niet aan de wettelijke normen voor hoogwaterveiligheid: de dijk is, rekening houdend met de toekomstige ontwikkelingen, op termijn op delen te laag en niet stabiel genoeg. De beheerder van de waterkering, Waterschap Rivierenland, heeft daarom de opdracht om in samenwerking met het nationale Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) de dijk te versterken. Deze versterkingsopgave moet eind 2024 zijn uitgevoerd. De dijkversterking valt binnen de gemeenten Nijmegen (Oosterhout, Lent en buurtschap Sprok) en Overbetuwe (Slijk-Ewijk, Oosterhout en buurtschappen Loenen en Wolferen). Aan de oostzijde ligt een klein deel in de gemeente Lingewaard (Bemmel). Aan de westzijde stopt het plangebied net over de grens met de gemeente Neder-Betuwe. Voor deze dijkversterkingsopgave heeft Waterschap Rivierenland een ontwerpteam opgericht onder de naam Ontwerpteam de Betuwse Waard.

1.2 Gecoördineerde projectprocedure Projectplan Waterwet Op dit Projectplan Waterwet is de gecoördineerde projectprocedure van toepassing. Dit betekent dat alle benodigde ontwerp - ‘hoofdbesluiten’ en het project MER (Milieueffectrapport) gelijktijdig gepubliceerd en ter inzage gelegd zijn. Als gevolg van de Waterwet is het college van Gedeputeerde Staten aangewezen als coördinerend bevoegd gezag voor de Projectplan Waterwet procedure. De Gedeputeerde Staten van Gelderland overzien en dragen zorg voor de gecoördineerde projectprocedure. De provincie Gelderland regelt als coördinerend bevoegd gezag de procedure van de besluiten en het MER, zoals het publiceren van de stukken en het runnen van het loket voor alle zienswijzen die zijn ingediend op de ontwerpbesluiten.

1.2.1 Vastgestelde ontwerpbesluiten Voor de realisatie van deze dijkversterking zijn nieuwe bestemmingsplannen en een aantal hoofdvergunningen nodig. Deze stukken hebben tegelijkertijd in ontwerpversie ter inzage gelegen van 2 oktober tot en met 13 november 2020. Een ieder kon zienswijzen op de volgende stukken indienen: 1. Ontwerp Projectplan Waterwet Dijkversterking Wolferen-Sprok van Waterschap Rivierenland; 2. projectMER Dijkversterking Wolferen-Sprok; 3. Ontwerpbestemmingsplan van gemeente Overbetuwe Buitengebied; 4. Ontwerpbestemmingsplan van gemeente Nijmegen; 5. Ontwerpbestemmingsplan van gemeente Neder-Betuwe; 6. Ontwerpbesluit – vergunning op grond van de Wet natuurbescherming (gebieden) van provincie; 7.Ontwerpbesluit – ontheffing op grond van de Wet natuurbescherming (soorten) van de provincie; 8. Ontwerpbesluit – melding en ontheffing op grond van de Wet natuurbescherming (houtopstanden); 9. Ontwerpbesluit - omgevingsvergunning kappen van de gemeente Nijmegen; 10.Ontwerpbesluit – omgevingsvergunning bouwen + binnenplans afwijken bestemmingsplan Nederbetuwe; 11.Ontwerpbesluit – omgevingsvergunning bouwen + binnenplans afwijken bestemmingsplan Overbetuwe; 12. Ontwerpbesluit – omgevingsvergunning bouwen + binnenplans afwijken bestemmingsplan Nijmegen; 13. Ontwerpbesluit – omgevingsvergunning bouwen van gemeente Lingewaard; 14.

Ontwerpbesluit monumentenvergunning van de gemeente Nijmegen (Buitenplaats Oosterhout); 15. Ontwerpbesluit monumentenvergunning van de gemeente Overbetuwe (Landgoed Loenen);

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 5 van 105

Definitief 23 november 2020

16. Ontwerpbesluit – vergunning Wet beheer rijkswaterstaatswerken kruising A50.

1.3 Beantwoording zienswijzen Alle ontvankelijke zienswijzen zijn doorgestuurd naar de desbetreffende bevoegde instanties (gemeenten en provincie) die de zienswijzen hebben betrokken bij de definitieve besluitvorming. Samen met de gemeenten, provincie en ontwerpteam de Betuwse Waard zijn alle zienswijzen zorgvuldig beoordeeld en beantwoord. Iedereen die een ontvankelijke zienswijze heeft ingediend, is geïnformeerd over hoe hiermee is omgegaan via deze Nota van Antwoord. Alle zienswijzen zijn individueel beantwoord (zie bijlage 1 en 2). Veel gestelde vragen zijn in het algemene deel van deze Nota van Antwoord beantwoord; bij de individuele beantwoording is soms naar dit algemene deel verwezen. In twee gevallen was er sprake van een niet-ontvankelijke zienswijze en één zienswijze is geheel ingetrokken. De niet-ontvankelijke zienswijzen zijn ingediend na afloop van de ter inzage legging en er bleek in beide gevallen geen sprake van een verschoonbare reden. Deze zienswijzen worden in deze Nota van Antwoord daarom niet behandeld. De indieners van deze zienswijzen worden op de hoogte gesteld door een omgevingsmanager. Uw zienswijze kan hebben geleid tot aanpassingen in het projectplan, het bestemmingsplan of een vergunning. Wanneer dit het geval is geweest, is dit expliciet aangegeven bij de individuele zienswijzen beantwoording in de bijlagen (H7).

Een aantal zienswijzen leidden tot aanpassingen in het ontwerp van de dijk en daarmee tot aanpassingen aan het Projectplan Waterwet. Vanwege deze aanpassingen zijn sommige nadere besluiten (bestemmingsplannen of vergunningen) ook aangepast. Andere zienswijzen hebben niet tot aanpassingen in het ontwerp geleid. Daarnaast is een aantal zienswijzen ingebracht specifiek op één of meer van de andere ontwerpbesluiten. Dit kan eveneens geleid hebben tot aanpassingen. Alle individuele indieners hebben een brief ontvangen met daarin de beantwoording van de ingediende zienswijze. In de brief staat het nummer van de individuele zienswijze, die correspondeert met de individuele beantwoording in de bijlage (H7) van deze nota.

1.4 Vervolg van de procedure Het Algemeen Bestuur van Waterschap Rivierenland stelt het Projectplan Waterwet naar verwachting in het eerste kwartaal van 2021 definitief vast. Na vaststelling van het Projectplan Waterwet door het Algemeen Bestuur van het Waterschap hebben alle indieners een reactie op hun zienswijze ontvangen. Waterschap Rivierenland heeft het Projectplan Waterwet vervolgens ter goedkeuring voorgelegd aan de provincie Gelderland. De provincie had wettelijk gezien 13 weken om het Projectplan Waterwet goed te keuren. Zodra de provincie het projectplan heeft goedgekeurd, werd dit door de provincie bekendgemaakt. De indiener heeft na goedkeuring van het Projectplan Waterwet de Nota van Antwoord ontvangen. Het goedkeuringsbesluit, het Projectplan Waterwet en de andere definitieve besluiten liggen vervolgens 6 weken ter inzage voor beroep.

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 6 van 105

Definitief 23 november 2020

Mocht de indiener het niet eens zijn met de beantwoording van de zienswijze, dan kan de indiener tegen het goedkeuringsbesluit en/of de overige besluiten in beroep bij de Afdeling Bestuursrechtspraak. Op de gecoördineerde projectprocedure van het Projectplan Waterwet is de Crisis- en Herstelwet van toepassing. Alleen een belanghebbende die een zienswijze heeft ingediend, of aantoonbaar niet in de gelegenheid was om een zienswijze in te dienen, kan later tegen de definitieve besluiten rechtstreeks beroep instellen bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State.

1.5 Leeswijzer De beantwoording van de (geanonimiseerde) individuele zienswijzen is te vinden in bijlage 2. In hoofdstuk 2 zijn de meest voorkomende zienswijzen toegelicht. In de hoofdstukken 3 tot en met 5 zijn achtereenvolgens per besluit de wijzigingen naar aanleiding van zienswijzen en de ambtelijke wijzigingen beschreven. In hoofdstuk 3 de wijzigingen ten opzichte van het Ontwerp Projectplan Waterwet, in hoofdstuk 4 de wijzigingen ten opzichte van de ontwerp bestemmingsplannen en in hoofdstuk 5 de wijzigingen ten opzichte van de andere ontwerpbesluiten.

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 7 van 105

Definitief 23 november 2020

2 De meest voorkomende zienswijzen beantwoord 2.1 Algemeen In totaal zijn er 35 zienswijzen ingediend. Hiervan zijn twee zienswijze niet-ontvankelijk en één zienswijze is geheel ingetrokken. Dit heeft geleid tot ca. 180 losse vragen of bezwaarpunten die stuk voor stuk zijn beantwoord. Voor de juiste beantwoording van de zienswijzen zijn deze ontleed en in verschillende onderwerpen gecategoriseerd. De zienswijzen hebben voor het overgrote deel betrekking op het Ontwerp Projectplan Waterwet. Er zijn enkele zienswijzen ingediend op de ontwerpbestemmingsplannen, met name door beheerders van (gas- en water)leidingen. Ook heeft een aantal indieners aangegeven dat hun zienswijzen betrekking hebben op alle besluiten. In het resterende deel van dit hoofdstuk wordt verder ingaan op de binnengekomen zienswijzen, door de meest voorkomende thema’s en vragen te beantwoorden. Bij de individuele beantwoording van de zienswijzen kan naar dit hoofdstuk worden verwezen. Voor de beantwoording van specifieke zienswijzen verwijzen we u naar Bijlage 2.

2.2 Zienswijzen over de algehele dijkversterking Een aantal zienswijzen heeft betrekking op thema’s die niet in een enkele categorie te vatten zijn. Deze gaan veelal over het gehele project of het doorlopen proces.

2.2.1 Nut en noodzaak Ondanks het gevorderde stadium van de planuitwerking van de dijkversterking zijn er in een aantal zienswijzen opnieuw twijfels geuit over het nut en de noodzaak van de dijkversterking in zijn huidige vorm. Daarbij wordt vaak beargumenteerd dat de benodigde fondsen beter besteed kunnen worden aan het oplossen van andere problematiek, zoals aanhoudende droogte en het dalen van het grondwaterpeil. Ook worden de gehanteerde normen in twijfel getrokken en achten sommigen de probleemstelling onrealistisch. Over deze zaken is namens de klankbordgroep tevens een brief verstuurd naar de minister van Infrastructuur en Waterstaat. Zoals de minister in haar reactie aangeeft zijn de huidige waterveiligheidsnormen, die van kracht zijn sinds 1 januari 2017, wetenschappelijk onderbouwd en vastgesteld door de Tweede Kamer. Er is momenteel geen aanleiding om deze normen te herzien. De Waaldijk tussen Wolferen en Sprok voldoet niet aan deze veiligheidsnormen. Het argument dat de dijk niet versterkt hoeft te worden omdat het gebied steeds droger wordt, gaat niet op. Door de voorspelde, en reeds waargenomen klimaatverandering, zullen er vaker extreme weerssituaties ontstaan. Dit betekent dat de zomers droger kunnen worden en dat de omvang van piekbuien, en de daartoe behorende piekafvoer op de rivier, kunnen toenemen.

Er dient met beide weersextremen rekening te worden gehouden in het waarborgen van de waterveiligheid.

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 8 van 105

Definitief 23 november 2020

2.2.2 Participatie en communicatie Tussen de regels van de ingediende zienswijzen door, blijkt dat niet iedereen altijd tevreden is met de communicatie en het doorlopen participatieproces. Wat met name naar voren komt is het aantal afspraken omtrent de detailuitwerking welke nog definitief vastgesteld moet worden. Daarnaast is het niet altijd voor iedereen duidelijk wat de aanleiding is geweest voor wijzigingen tussen verschillende versies van het Projectplan Waterwet en men had hier graag meer toelichting op gezien. De meeste zienswijzen over het ontwerp van de dijk gaan over de individuele situatie, dus het ontwerp van de dijk nabij de betreffende woning. Veelal blijkt dat er behoefte is aan gedetailleerde informatie over de exacte ligging van opritten, de inpassing van tuinen en het behoud van bomen, woongenot en maatregelen om wateroverlast te voorkomen. Het projectplan heeft dit detailniveau niet, we werken immers van grof naar fijn. Het huidige detailniveau van het Projectplan Waterwet bevat het detailniveau dat nodig is voor: -

rechtszekerheid van de belanghebbenden; bepaling van de effecten en de gemaakte afwegingen; grondverwerving.

Het projectplan bevat daarom niet alle details. Deze details komen aan de orde in het Uitvoeringsontwerp (UO). In het opstellen van het Uitvoeringsontwerp worden de belangen van de bewoners, zoals naar voren gekomen uit de keukentafelgesprekken, waar mogelijk meegenomen in het ontwerpproces. Dit zijn bewoners die een oprit naar de dijk hebben of daar waar de nieuwe dijk het eigendom van de bewoner of grondeigenaar raakt. Het ontwerp zal met hen worden gedeeld en wordt er samen nagegaan welke aandachtspunten er nog zijn. Vervolgens gaan we na of deze punten ingepast kunnen worden in het Uitvoeringsontwerp. Het uitvoeringsontwerp moet klaar zijn voor start van de werkzaamheden. De start van de werkzaamheden verschilt per dijkvak. In de verschillende dijkvakken wordt in 2021, 2022, 2023 of 2024 een start gemaakt met de werkzaamheden. Bewoners worden hierover nader geïnformeerd door de omgevingsmanager. Tijdens de volgende fase worden de uitvoeringsplanning en de te verwachten hinder steeds concreter. Het is van uiterst belang de omwonenden en bedrijven hier ook in mee te nemen. Men ervaart de meeste hinder van werkzaamheden waar men geen weet van heeft of werkzaamheden die langer duren dan eerder aangegeven, dus dat gaan we zoveel mogelijk voorkomen. Afhankelijk van het soort gebruik (wonen, bedrijvigheid, recreatie) worden maatregelen getroffen om hinder te minimaliseren.

2.2.3 Overige Er zijn een aantal algemene zienswijzen ingediend tegen het algehele plan en ontwerp. Hierbij is ofwel geen toelichting gegeven of is er verwezen naar de overschrijdingen van verwachtingen omtrent kosten, hinder en schade die dergelijke grootschalige projecten tot gevolg kunnen hebben. Hierover kan slechts worden gesteld dat de zienswijzen ter kennisgeving zijn aangenomen en dat alle werkzaamheden volgens het plan en binnen de vastgestelde grenzen uitgevoerd zullen worden.

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 9 van 105

Definitief 23 november 2020

Algemene zienswijzen die vragen om opheldering over specifieke zaken of waarin de behoefte aan een gesprek worden geuit hebben wij tot ons genomen. Er is per ingediende zienswijze bekeken of er naast de reactie middels voorliggende Nota van Antwoord nog aanvullingen nodig zijn om onduidelijkheden bij de indiener weg te nemen.

2.3 Zienswijzen over ontwerp, inpassing en milieuthema’s Er is een aanzienlijk aantal zienswijzen binnengekomen die betrekking hebben op het ontwerp en het daartoe behorende ruimtebeslag. Ook zijn de grondkwaliteit en waterhuishouding terugkerende thema’s. Voor de beantwoording van specifieke zienswijzen verwijzen we u naar Bijlage 2. 2.3.1 Ontwerp Ten aanzien van het ontwerp zijn er een aantal zienswijzen binnengekomen. De zienswijzen gaan veelal over: de afweging tussen een grondoplossing of een constructie op bepaalde locaties van het dijkontwerp; de wens om damwandconstructies over gehele dijksegmenten door te trekken; de wens om buitendijks te versterken; het ruimtebeslag en de bruikbaarheid van de steunbermen; de opmerking dat op basis van kosten en/of ruimtebeslag er voor een constructie gekozen moet worden; de twijfel aan de effectiviteit van de kunststof damwanden en pipingschermen.

Afweging tussen de constructie en grondoplossing Het is belangrijk om stil te staan bij de gemaakte keuzes van het wel of niet plaatsen van een damwandconstructie. Dit betreft namelijk niet enkel een financiële, ruimtelijke of technische afweging, maar ziet eveneens op de balans tussen individueel en algemeen belang. De grondoplossing is vanuit het VKA de standaard oplossingsrichting, omdat deze als het meest robuust is beoordeeld. Met robuust wordt bedoeld dat de oplossing, wanneer nodig, in de toekomst gemakkelijk kan worden versterkt of aangepast. Dit laatste geldt in mindere mate voor een damwandconstructie. De grondoplossing is daarom als uitgangspunt gekozen voor dit project waarbij de financiële of ruimtelijke overweging niet alleen doorslaggevend is geweest. Wanneer de grondoplossing op locaties niet past, is gekeken naar andere mogelijkheden, zoals het optimaliseren van de grondoplossing of het plaatsen van constructies. Het plaatsen van een damwand is daarmee een uitzondering op het uitgangspunt en is dan ook niet aan de orde als de grondoplossing past en andere omstandigheden dit niet vereisen. Doortrekken van damwanden De wens om damwanden over gehele dijksecties door te trekken wordt meermaals geuit.

Net zoals het verzoek om op korte segmenten te kiezen voor een constructie in plaats van een grondoplossing, gaat dit echter in tegen de gemaakte keuze vanuit het VKA. De standaardoplossing vanuit het VKA is dat er wordt gewerkt met een grondoplossing, omdat dit de meest robuuste keuze is. Waar mogelijk zal er dus met grond worden versterkt. Buitenwaarts versterken Voor een aantal locaties is het verzoek ingediend om de dijk buitenwaarts te versterken. Een buitenwaartse versterking is een optie die op een beperkt aantal locaties is overwogen en geïmplementeerd, omdat een andere oplossing niet mogelijk is gebleken. In de basis geldt echter dat

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 10 van 105

Definitief 23 november 2020

buitenwaarts versterken niet gewenst is, omdat dit moeilijk vergunbaar is gebleken. Een buitenwaartse versterking heeft op de meeste locaties namelijk een directe impact op het buitendijks gelegen Natura 2000-gebied Rijntakken, wat gecompenseerd dient te worden om in aanmerking te komen voor een vergunning. Daarnaast heeft een buitenwaartse versterking een verhogend effect op de waterstand van de Waal, waarvoor tevens maatregelen getroffen dienen te worden. Deze gegevens meenemend in een integrale afweging is de conclusie getrokken dat buitenwaarts versterken voor de meeste locaties simpelweg geen optie is. Bruikbaarheid steunbermen In het ontwerp is veelal gebruik gemaakt van steunbermen die in veel gevallen op het gebruiksperceel van grondeigenaren worden geplaatst. Een aantal zienswijzen wijst erop dat het huidige grondgebruik van die locaties door deze steunbermen wordt bemoeilijkt of onmogelijk wordt gemaakt. Op de meeste locaties is in het ontwerp zoveel mogelijk rekening gehouden met het gebruik door voor flauwe taluds te kiezen. Op enkele locaties zijn echter taluds te vinden met een hellingshoek tot 16%. Er is onderzocht of landbouw- en onderhoudswerktuigen op deze hellingshoek kunnen opereren en dit blijkt in de praktijk geen problemen op te leveren.

Effectiviteit damwanden Wat betreft de kunststof damwanden en pipingschermen is volgens indieners uit proeven gebleken dat deze in werkelijkheid helemaal niet geschikt zijn. Onderkend wordt dat er tijdens de uitgevoerde proeven inderdaad negatieve bevindingen waren omtrent een aantal van de aan de proef onderworpen materialen en plankontwerpen. Uiteindelijk is er natuurlijk gekozen voor de opties die, op basis van de uitgevoerde testen, wel bruikbaar en effectief zijn gebleken.

2.3.2 Waterhuishouding Waterhuishouding is een veel voorkomend onderwerp binnen de ingediende zienswijzen. Men spreekt zorgen uit met betrekking tot de verwachting van wateroverlast als gevolg van de dijkversterking. Er zijn zorgen over de potentiële wijzigingen in grondwaterstanden, kwel- en/of hemelwateroverlast. Het is belangrijk om het verschil tussen de vormen van waterhuishouding te illustreren om ervoor te zorgen dat een ieder hetzelfde begrip hanteert. Kwel Onder kwel verstaan we het uittreden van grondwater aan de binnendijkse zijde van een gebied als gevolg van hogere waterstanden aan de buitendijkse zijde van het beschouwde gebied. Er zijn zorgen geuit over de impact van het dijkontwerp op kwel en specifiek over het verschuiven van taluds en het aanleggen van steunbermen. Dit zou er mogelijk voor kunnen zorgen dat het kwelpatroon op de percelen veranderd. Er wordt aangegeven dat kwel mogelijk elders op het perceel aan de oppervlakte komt en dat voor overlast en/of schade zorgt. Uit het uitgevoerde geohydrologisch onderzoek, welke is bijgevoegd bij het Projectplan Waterwet, blijkt dat het project naar verwachting geen invloed zal hebben op zowel het kwelwater als de grondwaterstand. Hemelwater Ook blijkt uit de zienswijzen dat er zorgen zijn over een verhoogde kans op hemelwateroverlast.

Deze zorgen ontstaan, omdat men bang is dat er door het aanleggen van steunbermen een soort ‘badkuip’ zal ontstaan. Dit betekent dat er een groot schuin oppervlakte ontstaat waarvan hemelwater richting woningen zou kunnen stromen. Erkend wordt dat dit op enkele locaties eventueel het geval zou kunnen zijn, maar dit in het projectplan nog niet is meegenomen. Problemen van deze aard zijn, wanneer ze optreden, namelijk over het algemeen relatief eenvoudig op te lossen. Echter is het

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 11 van 105

Definitief 23 november 2020

modelleren van hemelwaterafvoer en -infiltratie vooraf lastig. Hier spelen dusdanig veel factoren een rol dat dit niet realistisch uit te voeren is. In het Uitvoeringontwerp wordt het volgende vastgelegd: voor het nemen van doeltreffende voorzieningen op locaties waar hemelwateroverlast daadwerkelijk optreedt, wordt tijdens de uitvoeringsfase gekeken of -en waar- de problemen precies ontstaan. Op basis van deze inzichten (waar en in welke mate) kan dan gekozen worden voor het aanleggen van bepaalde voorzieningen. Dit zal in overleg met de desbetreffende perceeleigenaren gebeuren. Voor de start van de uitvoering gaat het waterschap met de betreffende stakeholders in gesprek over het mogelijk treffen van voorzieningen. Vervolgens zal tijdens de uitvoering de exacte inpassing in overleg worden bepaald. Het waterschap zal voor eventuele voorzieningen de kosten dragen wanneer de overlast is ontstaan als gevolg van de dijkversterking. Dit wordt verder toegelicht in de schadefolder die door het waterschap wordt opgesteld. Hierin staat de te bewandelen route voor het melden van schade. De Omgevingstelefoon van het project is het eerste meldpunt voor schade, dit zal op toekomstige informatiebijeenkomsten nogmaals onder de aandacht worden gebracht. Grondwaterstanden De laatste zorg die vaak terugkomt ziet op het mogelijke effect van de dijkversterking op de grondwaterstand.

Men maakt zich zorgen dat een daling van de grondwaterstand zal zorgen voor inklinking van de bodem met het verzakken van hun huis als gevolg. Een daling van de grondwaterstand wordt, op grond van de uitgevoerde onderzoeken, niet verwacht. Wel heeft het plaatsen van een constructie een dempend effect op de direct ervaren fluctuatie van de grondwaterstand. Zonder een constructie staat het grondwater bij woningen onder invloed van de waterstand in de rivier en treden er als gevolg van de waterstandsveranderingen variaties in de grondwaterstand op. Als er op locaties een constructie wordt geplaatst wordt de invloed die de rivierwaterstand daar op de grondwaterstand heeft gedempt en zal de grondwaterstand bij hoge rivierstanden bij de woningen minder hoog komen te staan en bij lage rivierstanden minder laag. Dit brengt dus geen verslechtering ten opzichte van de huidige situatie. Toch is een aantal woningen binnen het projectgebied in de risicotabel van het Monitoringsplan Dijk aangemerkt als kwetsbaar voor dergelijke verzakkingen. Daarnaast zijn ook in de MER (8) een aantal gevoelige locaties geïdentificeerd waar de grondwaterstand gemonitord dient te worden. Op de als kwetsbaar aangemerkte locaties zullen peilbuismetingen worden uitgevoerd om de grondwaterstand te monitoren.

Ook voor deze locaties geldt dat er slechts een officiële tussenopname zal plaatsvinden wanneer er sprake blijkt te zijn van ontstane schade die veroorzaakt lijkt te worden door de dijkversterking. Kanttekening is daarbij dat de grondwaterstand als gevolg van algemene klimaatproblematiek wellicht verder zal dalen de komende jaren en dat dit ook gebeurt als de dijkversterking niet plaatsvindt. 0- en 1-metingen In enkele zienswijzen wordt gevraagd om het uitvoeren van een 0-meting en een daarop volgende 1-meting van de kwelsituatie. De mate van kwel wordt beïnvloed door rivier- en grondwaterstanden. Deze fluctueren sterk gedurende het jaar en kennen daarin geen vast patroon en zijn ook nog onderhevig aan veranderingen door klimaat. Van een representatieve 0-situatie is dus niet te spreken. Om deze natuurlijke fluctuatie in kaart te brengen en aan te tonen dat de dijkversterking, zoals verwacht, geen effect zal hebben, zijn er momenteel al op verschillende locaties peilbuizen aangebracht en zal dit in de nabije toekomst op nog een aantal locaties gebeuren. Deze peilbuizen leggen de natuurlijke fluctuatie vast en stellen het waterschap achteraf in staat om te concluderen wat voor effect de dijkversterking op de waterhuishouding heeft gehad.

De 1-meting, ofwel de tussenopname waar men om vraagt, zal enkel plaatsvinden wanneer er een indicatie is dat er daadwerkelijk schade of overlast is ontstaan als gevolg van de dijkversterking.

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 12 van 105

Definitief 23 november 2020

2.3.3 Grondkwaliteit In enkele zienswijzen zijn hier zorgen over geuit over de kwaliteit van de in het project toe te passen grond. Een specifieke vraag die vaak is gesteld is of de grond die zal worden gebruikt wel geschikt is voor een moes- of siertuin. De wettelijke regels voor toepassing van grond zijn neergelegd in (hoofdstuk 4 van) het Besluit bodemkwaliteit (Bbk). Het project werkt binnen de regels van het Bbk. In het Bbk wordt uitgegaan van het stand-still principe: er mag geen achteruitgang plaatsvinden van de bodemkwaliteit. Dit wordt bereikt door de eis dat de toe te passen grond minimaal van dezelfde kwaliteit moet zijn als de reeds aanwezige grond. Binnen het project wordt zoveel mogelijk de bestaande gebiedseigen grond hergebruikt, voor zover passend binnen de eisen van het Bbk. De bestaande bovengrond wordt afgegraven, tijdens de werkzaamheden opgeslagen en na aanvulling van nieuwe grond weer teruggebracht als afdekking. Conform het Besluit Bodemkwaliteit wordt voor het project aangevoerde grond voorzien van een AP04-keuring of een BRL-certificering. Dit is een wettig bewijsmiddel dat de aangevoerde grond schoon is. Deze keuring wordt uitgevoerd door een hiertoe gecertificeerd bureau. Door monitoring is traceerbaar welke partij grond waar is toegepast.

Voor het project wordt uitsluitend nieuw te leveren grond van de kwaliteitsklasse ‘Achtergrondwaarde’ aangevoerd. Grond van de kwaliteitsklasse 'Achtergrondwaarde' is duurzaam geschikt voor elk bodemgebruik en wordt aangeduid als schone of niet-verontreinigde grond. Deze grond is dusdanig schoon dat deze altijd vrij toepasbaar is en geen verontreiniging van de bestaande grond kan veroorzaken. Alle grond die afgegraven en/of toegepast wordt in het project wordt onderzocht op PFAS en andere verontreinigingen. Wanneer de grond niet voldoet aan het tijdelijk handelingskader PFAS, wordt de grond afgevoerd dan wel niet aangevoerd. Het staat indiener vrij op eigen initiatief grondmonsters te nemen. De resultaten van deze grondmonsters zijn echter niet leidend voor het afvoeren van vervuilde grond en/of het aanvoeren van schone grond. Voor het afvoeren van vervuilde grond worden de regels in het Bbk gehanteerd. Voor een verdere toelichting kan indiener zich wenden tot de Omgevingstelefoon (06 51 46 92 06) .

2.3.4 Natuur Een ander belangrijk thema dat in zienswijzen is aangehaald is het thema natuur. De strekking van deze zienswijzen is dat de natuurtoets niet volledig is uitgevoerd of dat de effecten op met name het Natura 2000-gebied aan de zuidkant van de dijk niet juist zijn meegenomen in de afwegingen. Zo wordt er gesteld dat het dijktalud momenteel ook onderdeel uitmaakt van dit natuurlijke systeem en dat de beoogde kap van bomen niet voldoende wordt gecompenseerd binnen de huidige plannen. Anderen benadrukken de verwachte negatieve effecten op de fauna in de directe omgeving van hun eigen perceel en het gebrek aan aandacht hiervoor. Het laatste terugkerende onderwerp is de berekening van de stikstofdepositie. Men wijst erop dat de berekeningen zoals ze ter inzage hebben gelegen verouderd zijn en er inmiddels een nieuwe versie van het programma AERIUS Calculator 2020 beschikbaar is gekomen op 15 oktober 2020.

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 13 van 105

Definitief 23 november 2020

Op de nieuwe dijktaluds mogen geen bomen meer staan. Op den duur zal het dijktalud wel weer een groene uitstraling krijgen, doordat verschillende kruiden en andere vegetatie zich op natuurlijke wijze zullen vestigen. Daarbij is op veel plekken ook de overeenkomst voor het beheer en onderhoud aangepast, wat zal bijdragen aan het creëren van een bloemrijke dijk. Alle wettelijk beschermde houtbestanden zijn geïnventariseerd en zullen volgens de wettelijke standaard elders worden gecompenseerd. Op eenzelfde wijze is het effect op de flora en fauna geëvalueerd en zijn hiervoor mitigerende en eventueel compenserende maatregelen opgenomen in de plannen. Ook klopt het dat na de indiening van de vergunningaanvraag een modelwijziging van het stikstofdepositie berekeningsmodel AERIUS Calculator 2020 is doorgevoerd. Er is daarom ook een nieuwe berekening uitgevoerd met AERIUS Calculator 2020 en de resultaten zijn verwerkt in de Passende Beoordeling. Het verlenen van de definitieve vergunning Wet natuurbescherming is daarmee dus gebaseerd op de meest actuele inzichten.

2.3.5 Invloed op tuinen Uit ingediende zienswijzen blijkt dat er bezwaar wordt gemaakt tegen het effect dat de dijkversterking zal hebben op tuinen. Tijdens de dijkversterking ontkomen we er niet aan dat er op een aantal percelen ruimtebeslag plaats vindt of dat er werkstroken gecreëerd moeten worden. Binnen het huidige ontwerp is het ruimtebeslag en daarmee het effect op tuinen al geoptimaliseerd en het ruimtebeslag kan dus niet verder verkleind worden. Ook zijn er wensen gedeeld betreffende het behoud van specifieke delen tuin of beplanting in verband met emotionele waarde die mensen toekennen aan de bomen of de privacy die de beplanting verschaft. Voor veel bomen geldt dat er een vergunning nodig is om ze te kappen en dat het wel of niet kappen met de perceeleigenaars reeds is afgestemd. Voor een aantal bomen geldt dat er alsnog geprobeerd wordt om ze te sparen. Dit zal meer gedetailleerd worden uitgewerkt in het Uitvoeringsontwerp. Er wordt echter geen toezegging gedaan over het behoudt van bomen, omdat er geen garantie gegeven kan worden dat deze bomen de dijkversterking overleven, bijvoorbeeld door ophoging van de grond rondom de bomen. Het streven is uiteraard om beplanting zoveel als mogelijk ongemoeid te laten.

2.3.6 Verkeer en weginrichting Enkele zienswijzen vragen om opheldering omtrent de straatverlichting die momenteel op de dijk aanwezig is. Hierover kunnen wij u enkel mededelen dat ons uitgangspunt bij de dijkversterking is dat bestaande straatverlichting tijdelijk wordt verwijderd en weer op (ongeveer) dezelfde plaats terugkomt. Dat is door de gemeente Overbetuwe ook ingebracht in de rol als wegbeheerder voor dit deel van het dijktraject. Voor de uitvoering van de werkzaamheden zal de verlichting moeten worden verwijderd, maar daarna wordt deze weer teruggeplaatst.

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 14 van 105

Definitief 23 november 2020

2.4 Zienswijzen over grondverwerving en gebruik van de grond Voor de succesvolle uitvoering van de dijkversterking dient er van een aantal percelen een deel van de grond verworven te worden. In enkele gevallen gaat het zelfs om de sloop van opstallen op het perceel. Daarnaast verandert in veel gevallen de situatie omtrent het beheer van gronden, waaronder dijktaluds, die momenteel door bewoners worden beheerd. Hieronder zal per thema een korte toelichting worden gegeven op het beleid dat binnen dit project gehanteerd wordt.

2.4.1 Beleid grond- en vastgoedverwerving Op het dijktraject zijn er meerdere percelen waarvan een deel zal moeten worden verworven om de versterking uit te kunnen voeren. Ook zijn er woningen die verworven en gesloopt zullen worden en is er vanuit enkele bewoners de wens om een verwerving van het totale perceel te bewerkstelligen. Voor de beantwoording van specifieke, op perceelniveau ingediende, zienswijzen verwijzen we u naar Bijlage 2. Indien er voor de dijkversterking grond aangekocht of gebruikt dient te worden, wordt dit door taxateurs met de grondeigenaar besproken. Vervolgens wordt een schriftelijk advies opgesteld over de schadeloosstelling. Na dit advies zal de taxateur namens Waterschap Rivierenland de onderhandelingen over de schadeloosstelling met de eigenaar voeren.

2.4.2 Beheer en onderhoud Momenteel zijn delen van het dijktalud en de aangrenzende grond in beheer bij bewoners langs de dijk. In het Projectplan Waterwet wordt duidelijk dat er veranderingen kunnen plaatsvinden in het beleid omtrent beheer en onderhoud. Via de zienswijzen beroepen indieners zich op hun huidige recht om bijvoorbeeld schapen te houden. Over alle zaken betreffende beheer en onderhoud en de bijbehorende overeenkomsten kunnen wij u het volgende melden. Het waterschap heeft alle overeenkomsten binnen het projectgebied voor de uitvoering van de werkzaamheden schriftelijk opgezegd. Sindsdien bestaan er geen verplichtingen meer tussen de bewoners van de woningen en het waterschap en is de betreffende grond vrij van welk recht dan ook. Bruikleen in het algemeen, en daarmee ook het recht tot beweiding met schapen, vervalt daarmee. Na afronding van de werkzaamheden stelt het waterschap een nieuw uitgifteplan op. Dit gebeurt door Team grondzaken van het waterschap in overleg met de dijkbeheerder. Op dat moment wordt opnieuw bekeken of grond weer in bruikleen kan worden genomen of aangekocht kan worden. Het in gebruik geven van gronden geschiedt op basis van afwegingen en mogelijkheden. Belangrijk daarbij is dat het de taakuitoefening van het waterschap niet mag belemmeren.

Voordat de grond wordt uitgegeven, moet eerst zijn bepaald of de grond door het waterschap zelf benodigd is. Als dit niet het geval is, kan de grond aan derden in (mede-)gebruik worden gegeven. In dit uitgifteplan wordt vastgesteld waar openbare en niet-openbare eigendommen van het waterschap liggen en welk gebruik op de niet-openbare eigendommen is toegestaan.

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 15 van 105

Definitief 23 november 2020

Bij het gebruik van openbare ruimte (voor een ieder toegankelijk) is geen overeenkomst noodzakelijk. Er wordt dan geen overeenkomst gesloten met de individuele gebruikers. Onder niet-openbare ruimte wordt de grond verstaan die niet voor een ieder toegankelijk is. Dit kan bijvoorbeeld blijken doordat er een heg, hek of afrastering is geplaatst.

2.5 Zienswijzen over uitvoeringswerkzaamheden Het versterken van de dijk is een grote onderneming waarbij machines en materialen nodig zijn. Hierdoor heeft de uitvoering ook impact op de omgeving. Het is natuurlijk het streven om alles te laten verlopen met zo min mogelijk hinder voor de bewoners in het gebied. Toch kan enige mate van hinder of overlast optreden. Wanneer er door algemene uitvoeringswerkzaamheden aantoonbaar schade ontstaat aan de woning of tuin van bewoners, dan zal deze schade geheel worden vergoed. Meer informatie hierover vindt u in de schadefolder die door het waterschap opgesteld wordt. De hoogte van de schadevergoeding zal door een onafhankelijke schadedeskundige worden bepaald. Hieronder zullen we verder ingaan op specifieke onderdelen van de uitvoering en daarbij de mogelijkheden en afspraken omtrent het voorkomen en vergoeden van hinder en schade ophelderen.

2.5.1 Hinder en schade door trillingen Het is begrijpelijk dat er zorgen zijn over schade aan de woning door de werkzaamheden. De Betuwse Waard en het waterschap Rivierenland borgen een zorgvuldige en veilige uitvoering. Hoe dit exact in zijn werk gaat wordt voor de start van de uitvoering met bewoners gedeeld. De Betuwse Waard maakt een Schadeprotocol en Monitoringsplan bebouwing. In het schadeprotocol wordt vastgelegd op welke wijze de afhandeling plaatsvindt van een schademelding nadat deze is gemeld door een stakeholder. Het Monitoringsplan omschrijft de wijze waarop de (trillingsgevoelige) werkzaamheden gemonitord worden, zoals het uitvoeren van grondwerkzaamheden of het aanbrengen van damwanden. Hierin komt vindt u ook de informatie over welke woningen op welke wijze gemonitord gaan worden. Het Monitoringsplan wordt opgesteld met behulp van de kennis van geohydrologen, geotechnici, bouwkundigen, verzekeringsexperts, trillingsexperts en uitvoeringsspecialisten. Wanneer het Monitoringsplan bebouwing gereed is, wordt hierover meer informatie verstrekt. Aan de hand van een bouwkundige opname wordt elke woning -die daarvoor in aanmerking komtdoor een specialistisch bureau (Bouwrisk) in een categorie ingedeeld. In 2019 zijn de eerste hoogtebouten aangebracht en ingemeten.

Deze worden halfjaarlijks gemeten en zodoende wordt de natuurlijke beweging van de ondergrond in kaart gebracht. Enkele weken voor aanvang van de werkzaamheden wordt de bouwkundige opname van de woningen uitgevoerd (binnen- én buitenzijde), zodat de bouwkundige conditie van de woning op dat moment vastligt. Op het moment dat de damwanden worden aangebracht, worden er trillingsmeters geplaatst waarmee de trillingen tijdens het inbrengen van de planken worden geregistreerd. Op basis van de categorie waarin een woning is ingedeeld gelden er richtlijnen voor het vaststellen van de toegestane trillingen. Dit is vastgelegd in het Monitoringsplan bebouwing.

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 16 van 105

Definitief 23 november 2020

Tijdens de uitvoering worden de trillingswaarden gemonitord. Wanneer de vooraf bepaalde maximaal toelaatbare trillingswaarden (de grenswaarde) tijdens het inbrengen van de damwand frequent wordt overschreden, wordt bekeken welke vervolgacties nodig zijn. Hierbij hanteren we de SBR-richtlijnen voor toegestane trillingen en grensoverschrijdingen. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat de gekozen uitvoeringsmethode wordt stopgezet en dat wordt overgeschakeld op een andere methode. Op locaties waar zich kwetsbare gebouwen bevinden kan voorafgaand aan de werkzaamheden al gekozen worden voor een methode die minder trillingen veroorzaakt. Ook dit wordt aan de hand van de bouwkundige opnames van de woningen bepaald. Indien er door toedoen van de werkzaamheden onverhoopt toch schade ontstaat, bijvoorbeeld scheuren of verzakkingen van de woning of schade aan de tuin, wordt deze door het waterschap geheel vergoed. Eventuele schade kan via de Omgevingstelefoon (06 51 46 92 06) worden gemeld. De hoogte van de vergoeding wordt bepaald door een onafhankelijk schadedeskundige.

2.5.2 Trilmethoden Om antwoord te geven op enkele zienswijzen die om opheldering van de beoogde trilmethoden en de selectie hiervan vragen kunnen we het volgende met u delen. Er zijn diverse manieren om een stalen damwand in de grond aan te brengen. De manier die verreweg de meeste trillingen veroorzaakt met kans op schade is heien. Met behulp van een heiblok worden de damwandplanken de grond in geslagen. Deze methode wordt op het dijktraject Wolferen-Sprok in nabijheid van woningen niet toegepast. De meest toegepaste methode voor het plaatsen van een damwand is met behulp van een trilblok. De damwandplanken worden door middel van een trillende beweging de grond in gebracht. Meestal wordt gebruik gemaakt van een ‘hoogfrequent trilblok’. De frequentie van de trillingen is hierbij vele malen hoger, en de impact per trilling veel lager, dan bij het aanbrengen van een damwand met een heiblok. Het risico op schade aan aangrenzende opstallen neemt daardoor aanzienlijk af. Met een heibaarheidspredictie (Bijlage 11 PpWw) is onderzocht of de stalen damwand op de gewenste diepte intrilbaar is. Op basis daarvan is bepaald welk trilblok geschikt is. Deze methode wordt door de Betuwse Waard gebruikt, mits de woningen langs de dijk hiertegen bestand zijn. Dit volgt uit de combinatie van de heibaarheidspredictie en de bouwkundige opname voorafgaand aan de uitvoering.

Tijdens de uitvoering vindt vervolgens actieve monitoring plaats die de vooraf bepaalde grenzen bewaken. Dit is beschreven in het Monitoringsplan Bebouwing. Wanneer ter plekke van langsconstructies blijkt dat een woning te kwetsbaar is om de damwand met behulp van hoogfrequent trillen aan te brengen, wordt gezocht naar een methode die nog minder trillingen veroorzaakt. Voorbeelden hiervan zijn fluïderen, voorboren of silent piler. Bij fluïderen wordt onder hoge druk en een kleine hoeveelheid water zeer lokaal (aan de onderzijde van de damwand) in de grond geïnjecteerd, zodat de damwand met minder weerstand de grond in kan worden gebracht en er dus minder trillingen ontstaan. Bij voorboren wordt de grond eerst losgewoeld waarna de damwand erin wordt getrild of gedrukt. Een silent piler is een methode waarbij een druktechniek wordt toegepast zonder trillingen. Deze methode kent echter wel beperkingen, waardoor het niet altijd mogelijk is om deze toe te passen.

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 17 van 105

Definitief 23 november 2020

2.5.3 Bereikbaarheid en transport Uit zienswijzen blijkt dat mensen zich om een verschillende redenen zorgen maken om de bereikbaarheid in het gebied. Er zullen inderdaad werkzaamheden verricht moeten worden die de reistijd naar en van het gebied verlengen. Echter is het uitgangspunt wel dat de bereikbaarheid van woningen aan de dijk tijdens de uitvoering ten alle tijden geborgd blijft. De dijk zal op de plekken waar wordt gewerkt wel geheel afgesloten zijn. Tijdelijke ontsluitingen voor de aangrenzende woningen worden nog uitgewerkt. Woningen en bedrijven blijven daarmee bereikbaar. Kenbaar gemaakte wensen zoals een specifieke reistijd kunnen door het waterschap helaas niet gegarandeerd worden. In overleg met bewoners worden wanneer nodig tijdelijke bereikbaarheidsvoorzieningen getroffen. Dit wordt door de Betuwse Waard uitgewerkt in het plan Tijdelijke Bereikbaarheid en Werkplan Verkeersmaatregelen, welke voorafgaand aan de uitvoering met de bewoners worden gedeeld. Over de bereikbaarheid in relatie tot transport van bouwmaterialen is het volgende te stellen. De benodigde bulk materialen zoals grond e.d. worden via het water aangevoerd. De resterende materialen zoals damwanden en asfalt worden aangevoerd over de weg. Het bouwverkeer wat hiervoor nodig is vindt hoofdzakelijk buitendijks plaats binnen de projectgrenzen.

Hierdoor is de overlast als gevolg van bouwverkeer en transport tot een minimum beperkt. We zijn ons bewust van de aandacht die momenteel uitgaat naar het bouwverkeer als gevolg van de woningbouw in de Waalsprong. Er zal dan ook afstemming plaatsvinden met de betreffende coördinator bouwverkeer om deze situatie niet te verergeren.

2.5.4 Vergoeding van overige schade Ook burgers en bedrijven die geen grond verliezen kunnen financiële schade lijden als gevolg van de dijkversterking. Een bedrijf kan door de werkzaamheden tijdelijk verminderd bereikbaar zijn, waardoor de ondernemer een verlies aan omzet heeft. Ook kan een woning in waarde dalen door het verlies van uitzicht. In dit soort gevallen ontstaat schade als gevolg van rechtmatig handelen door de overheid. Burgers en bedrijven kunnen dan aanspraak maken op planschade- of nadeelcompensatie. Anders dan bij onteigening van gronden wordt deze schade niet geheel vergoed. Welke schade wordt uitgekeerd, wordt bepaald aan de hand van de Verordening schadevergoeding Waterschap Rivierenland 2014. Hierin staat bijvoorbeeld dat schade niet vergoed wordt als deze redelijkerwijs was te voorzien of dat de schade binnen het ‘normaal maatschappelijk risico’ valt. Dit laatste wil zeggen dat het gaat om maatschappelijke ontwikkelingen en nadelen waarmee men rekening kan houden, ook al is vooraf niet duidelijk in welke vorm, omvang of op welk moment ze zich voor zullen doen. Afhankelijk van de specifieke omstandigheden komt de schade die wordt geleden dan geheel of gedeeltelijk voor rekening van de bewoner.

Voor het in behandeling nemen en afhandelen van planschade- of nadeelcompensatieclaims is de Verordening schadevergoeding Waterschap Rivierenland van toepassing: https://www.waterschaprivierenland.nl/vergoeding-van-nadeel/.

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 18 van 105

Definitief 23 november 2020

Indiener kan een aanvraag voor nadeelcompensatie indienen bij het dagelijks bestuur van het waterschap. Dit kan zodra het Projectplan Waterwet onherroepelijk is. De claims zullen op een eenduidige wijze worden beoordeeld door een onafhankelijke deskundigencommissie en zullen zoveel mogelijk naar dezelfde maatstaven worden beoordeeld. Op voorhand zijn hierover nog geen uitspraken te doen. Om in aanmerking te komen voor een schadevergoeding verzoekt het Waterschap indiener om een indicatie van het schadebedrag en zo mogelijk een uitgewerkte opsomming van het schadebedrag te geven. Als het Waterschap die informatie heeft ontvangen, dan zal het Waterschap het verzoek verder in behandeling nemen. Burgers die wel betrokken zijn bij de grondverwerving, maar die daarnaast ook een nadeelcompensatieclaim willen indienen, kunnen kiezen voor een gelijktijdige afwikkeling van deze schadeclaim met de grondverwerving. Deze gecombineerde behandeling kan dus alleen plaatsvinden op basis van vrijwilligheid. Wanneer burgers daarna nogmaals een beroep doet op de Verordening schadevergoeding Waterschap Rivierenland zal dit verzoek worden afgewezen omdat de schade dan reeds is vergoed in het kader van de grondverwerving.

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 19 van 105

Definitief 23 november 2020

3 Advies van de CIE-m.e.r. De CIE-m.e.r. heeft advies uitgebracht over het aanvullen en aanscherpen van het m.e.r. De onderstaande tabel geeft de punten weer waarop de commissie een advies voor toelichting of herzien heeft uitgebracht.

3.10

3.25

Advies CIE-m.e.r. De Commissie beveelt aan om in een toelichting op het besluit de keuze voor een kunststof heavescherm te onderbouwen en duidelijk te omschrijven wat de nadere uitwerking van de heaveschermen inhoudt.

De Commissie beveelt aan om bij de toelichting op het besluit aan te geven of er sprake is van effecten bij de verlegging van kabels en leidingen.

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 20 van 105

Reactie Op een aantal delen waar nauwelijks voorland aanwezig is, is ondanks de oplossing in grond, een aanvullende pipingmaatregel noodzakelijk. In totaal is er op 12,5 km van het te versterken dijktraject een maatregel tegen piping nodig. Deze is of geïntegreerd met een stalen damwand voor binnenwaartse stabiliteit of het betreft een damwand (verticale pipingmaatregel). Ook bij de uitwerking van de aanvullende pipingmaatregel, een waterkerend scherm bestaande uit een damwand, is het uitgangspunt geweest om de maatregelen zo compact mogelijk uit te voeren. Verticaal zanddicht geotextiel in plaats van damwanden is geen haalbare oplossing gebleken vanwege het dichtslibbingsrisico, de aanbrengdiepte en de aansluitconstructies. Het kunststof heavescherm is in het ontwerp voor het MER en projectplan Waterwet uitgewerkt. Het betreft een onder maaiveld weggewerkte damwand. Dit heeft om die reden geen consequentie voor het ruimtelijk dijkontwerp. Het ruimtebeslag van de kabels en leidingen is opgenomen in het projectplan en bestemmingsplannen om geen vertraging op te lopen. Naar verwachting zijn er geen

Definitief 23 november 2020

3.35

De Commissie beveelt aan om het grondverzet te vergelijken met de referentiesituatie en dus absolute hoeveelheden te vermelden. Geef bij een toelichting op het besluit aan wat dit betekent voor de totaalscores.

4.20

De effecten van stikstofdepositie op natuur zijn neutraal beoordeeld. De Commissie merkt op dat op dit moment al sprake is van een normoverschrijding en dat de stikstofdepositie veroorzaakt door de vier jaar durende aanlegfase hier bovenop komt. Bovendien is het argument dat de extra stikstof wegvalt tegen natuurlijke variatie niet juist, omdat de natuurlijke systeemkenmerken van het rivier(dal)ecosysteem al verwerkt zijn in diezelfde stikstofnorm (de kritische depositie-waarde). Deze argumenten kunnen dus niet worden aangemerkt als omstandigheden die natuuraantasting voorkomen. In een nadere ecologische onderbouwing kan wellicht aangetoond worden dat het

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 21 van 105

negatieve effecten, ook is bemaling naar verwachting niet nodig. In het projectplan Waterwet is uitgesloten dat de verlegging van kabels en leidingen negatieve effecten op de waterkering heeft. Het klopt dat in het MER foutief niet is beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie. In het MER was al wel de absolute waarde van het grondverzet opgenomen en is ook ingegaan op de indirecte effecten op hinder en duurzaamheid. Het projectplan Waterwet bevat een grondbalans met de absolute waarden van het grondverzet. De hoeveelheid grondverzet is aanzienlijk, maar wordt geaccepteerd. In het uitvoeringsontwerp wordt geprobeerd de hoeveelheden nog te reduceren.

De Passende Beoordeling is aangepast naar de uitkomsten van de vigerende versie van het rekenmodel AERIUS Calculator en ontwerpwijzigingen naar aanleiding van ingediende zienswijzen. Naar aanleiding van het advies van de Commissie m.e.r. is de Passende Beoordeling op een aantal punten aangepast: - de opmerkingen over uitwerpselen van ganzen en meteorologische fluctuaties worden alleen gemaakt om de context te geven van de situatie waarin de stikstofdepositie plaatsvindt. Zij zijn geen onderdeel van de ecologische beoordeling. In de aangepaste Passende beoordeling is duidelijker

Definitief 23 november 2020

beëindigen van het legale gebruik van gronden voor landbouwdoeleinden leidt tot een afname van stikstofdepositie die gelijk is aan, of groter is dan, de toename in de aanlegfase. De Commissie adviseert daarom om in een aanvulling op het MER, voorafgaand aan de besluitvorming, het voornemen nader uit te werken. Doe dit zodanig dat de effecten van de stikstofdepositie per saldo worden weggenomen. Een andere mogelijkheid is om een ADC-toets te doorlopen.

Nota van Antwoord zienswijzen dijkversterking Wolferen - Sprok

pagina 22 van 105

onderscheid gemaakt tussen de context waarin de stikstofdepositie plaatsvindt en de beoordeling van de ecologische effecten als gevolg van de stikstofdepositie van het project; - verder wordt nu beter onderbouwd dat de stroomdalgras- en glanshaverhooilanden in het studiegebied in een goede kwaliteit aanwezig zijn en voldoende ‘gebufferd’ zijn voor een tijdelijke toename van stikstofdepositie. In de aangepaste Passende Beoordeling is opnieuw getoetst of de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied worden aangetast door de projectbijdrage. Daarbij gaat het om een gebieds- en projectspecifieke ecologische beoordeling van de aanwezige natuurtypen waar sprake is van een stikstofdepositie als gevolg van het project. Conclusie is en blijft dat, ook al is sprake van overschrijding van de KDW, door de tijdelijke projectbijdrage geen aantasting van de natuurlijke kenmerken plaatsvindt als gevolg van de stikstofdepositie door het project. Aan een ADC-toets wordt daarmee niet toegekomen. De ecologische beoordeling is een geaccepteerde werkwijze. De Raad van State heeft de werkwijze van ecologische beoordeling in meerdere uitspraken onderschreven, ook in een situatie waarin de KDW reeds overschreden is. In deze jurisprudentie is ook aangegeven dat specifieke zaken als regulier beheer en de

Definitief 23 november 2020

hydrologische situatie mogen worden meegenomen in de ecologische beoordeling.

4.40

Uit het MER blijkt dat er twee bosopstanden en meerdere losse bomen worden gekapt. De kap wordt weliswaar gecompenseerd, maar daarmee is de meerwaarde voor de aanwezige natuur niet meteen terug. De Commissie is van mening dat het effect van de kap negatief uitpakt en beveelt aan om de compensatie ruimhartig uit te voeren. Zorg er daarbij voor dat bomen en bosopstanden een volgende dijkversterking niet in de weg staan.